CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

SEVĐM vd. -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru numaraları: 7540/07, 7859/07 ve 11979/07)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

05 Ocak 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (7540/07, 7859/07 ve 11979/07) no’lu davanın

nedeni (T.C. vatandaꢀları) Selami Sevim, Đsmet Ökmen ve Mithat Yılmaz’ın (baꢀvuranlar)

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne sırasıyla, 29 Ocak, 5 ꢁubat ve 9 Mart 2007 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Diyarbakır Barosu avukatlarından M. Özbekli tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar, sırasıyla, 1974, 1974 ve 1964 doğumlu olup halen Diyarbakır Cezaevinde

tutuklu bulunmaktadırlar.

Baꢀvuranlardan Selami Sevim 8 Kasım 2000 tarihinde, Mithat Yılmaz 7 Mart 2001 tarihinde

ve Đsmet Ökmen 16 Nisan 2001 tarihinde yasadıꢀı silahlı terör örgütü Hizbullah’a karꢀı

yürütülen operasyonlarda yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır. Baꢀvuranlar, yakalandıktan birkaç

gün sonra yetkili hakim tarafından tutuklanmıꢀtır. Savcılık, farklı tarihlerde düzenlenen

iddianamelerde baꢀvuranları özellikle yasadıꢀı silahlı bir terör örgütüne üye olmak ve

Türkiye’nin anayasal düzenini silah zoruyla yıkmaya teꢀebbüs etmekle suçlamıꢀtır.

Tarafların sunduğu dosyadaki bilgilere göre, Mithat Yılmaz hakkında açılan kamu davası ilk

derece mahkemesi önünde görülmeye devam etmekte olup, kendisiyle ilgili henüz bir yargı

kararı verilmemiꢀtir.

Esas hakimleri, 13 ꢁubat 2008 tarihinde Đsmet Ökmen’i ömür boyu hapis cezasına mahkûm

etmiꢀtir. Bununla birlikte, ilk derece mahkemesinin kararı temyiz edilmiꢀ ve dosyadaki

bilgilere göre Yargıtay henüz kararını bildirmemiꢀtir.

Selami Sevim, ilk derece mahkemesinin 31 Mart 2005 tarihinde aldığı kararla ömür boyu

hapis cezasına mahkûm edilmiꢀ, ancak sözkonusu karar 11 Aralık 2006 tarihinde Yargıtay

tarafından bozulmuꢀtur. 9 Kasım 2007 tarihinde, ilgili ꢀahıs Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi

tarafından aynı sürede hapis cezasına mahkûm edilmiꢀ ve 19 Ocak 2009 tarihinde Yüksek

mahkeme ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

Baꢀvuranların tutuklandıkları tarihten itibaren tekrarladıkları tahliye talepleri adli makamlar

tarafından sürekli olarak reddedilmiꢀ ve her defasında « isnad edilen suçun niteliği», « delil

durumu» ve « dosya içeriği » gibi benzer ifadeler yinelenerek tutukluluk halinin devamına

karar verilmiꢀtir.

Sonuç olarak, Mithat Yılmaz halen tutuklu bulunmaktadır. Selami Sevim ve Đsmet Ökmen

ise esas hakimlerinin verdiği mahkûmiyet kararına kadar tutuklu kalmıꢀtır. Đꢀbu kararın

alındığı tarihte Mithat Yılmaz ve Đsmet Ökmen hakkında yürütülen davalar ulusal

mahkemeler önünde görülmeye devam etmektedir.

2

HUKUK

I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ

ꢁikâyetlerin olgu ve esas bakımından benzerliğini dikkate alan AĐHM, baꢀvuruların

birleꢀtirilmesine ve tek dava halinde incelenmesine karar vermiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN 3 VE 4. PARAGRAFLARININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, öncelikle tutuklu kaldıkları sürenin aꢀırı uzunluğundan ꢀikâyetçi olmakta ve

tutukluluğun yasallığına itiraz edebilecekleri etkili bir hukuk yolu bulunmadığını ileri

sürmektedir. Sözkonusu ꢀikâyetlerin dile getiriliꢀ ꢀeklini göz önüne alan AĐHM, bunların

AĐHS’nin 5. maddesinin 3 ve 4. paragrafları kapsamında incelenmesi gerektiği kanaatine

varmaktadır.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, Selami Sevim ile ilgili olarak, ulusal mahkemeler önünde hiçbir zaman, özet

olarak bile, tutukluluk süresiyle ilgili ꢀikâyetlerini dile getirmediğini kaydetmekte ve iç hukuk

yollarının tüketilmediğini ileri sürmektedir. Hükümete göre, adı geçen baꢀvuranın, ayrıca,

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. maddesinde yinelenen, 466 sayılı Kanun Dıꢀı Yakalanan

veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun’a uygun olarak ulusal

mahkemeler önünde tazminat davası açması gerekirdi. Đsmet Ökmen ile ilgili olarak

Hükümet, adı geçen baꢀvuranın eski CMK ve yeni CMK’nın ilgili hükümleri gereğince

tutukluluk halinin devamı kararlarına itiraz etmediğini belirtmektedir.

Baꢀvuranlar, bu iddialara karꢀı çıkmakta ve esas hakimlerine her duruꢀma sonunda serbest

bırakılmayı talep ettiklerini, ancak ilk derece mahkemesinin tekrarlanan bu taleplerini

sistematik olarak reddettiğini hatırlatmaktadır.

Hükümetin Selami Sevim’in baꢀvurusuyla ilgili ilk argümanı için AĐHM, daha önce benzer

bir davada konuyu incelediğini ve bu ön itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır (bakınız Türkiye

aleyhine Koꢀti ve diğerleri davası, n^o74321/01, prg. 16-26, 3 Mayıs 2007). AĐHM, mevcut

davada daha önce vardığı sonuçlardan farklı düꢀünmesini gerektirecek hiçbir gerekçe

görmemekte ve Hükümetin bu ön itirazını reddetmektedir.

466 sayılı Kanun ve CMK’nın 141. maddesi ve devamındaki hükümler gereğince tazminat

davası açılmadığı yönündeki iddia hakkında AĐHM, mevcut davada incelenen ꢀikâyetlerin

AĐHS’nin 5. maddesinin 3 ve 4. paragraflarına iliꢀkin olduğunu, oysa Hükümetin dile

getirdiği kanun dıꢀı tutuklama için tazminat elde etme hakkının AĐHS’nin 5. maddesinin 5.

paragrafı alanına girdiğini gözlemlemektedir (bakınız, Türkiye aleyhine Barıꢀ davası,

n^o26170/03, prg. 17, 31 Mart 2009). Tazminat davası baꢀvuranın ꢀikâyeti için etkili bir itiraz

yolu olmadığından, AĐHM bu ön itirazı da reddetmektedir.

Tutukluluk halinin devamıyla ilgili kararlara itiraz edilmediği yönündeki iddia için AĐHM, 1

Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren yeni Ceza Muhakemesi Kanunu durumu dıꢀında, daha

önce Hükümetin benzer itirazlarını reddettiğini hatırlatmaktadır. Gerçekten de, AĐHM yeni

ceza muhakemeleri usulü kanununun yürürlüğe girmesinden önceki durumlarda Türk hukuk

sisteminin AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafı anlamında davalıların tutukluluk halinin

3

yasallığına karꢀı çıkma imkânı sağlayan etkili bir itiraz yolu sunmadığını tespit etmiꢀtir

(bakınız, diğerleri arasından, Türkiye aleyhine Koꢀti ve diğerleri davası, n^o74321/01, prg. 20-

24, 3 Mayıs 2007, ve Türkiye aleyhine Bağrıyanık davası, n^o43256/04, prg. 43-51, 5 Haziran

2007).

Hükümetin itirazını yeni ceza muhakemesi kanunu çerçevesinde dile getirmesini göz önüne

alan AĐHM, bu ꢀikâyetin baꢀvuranların AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafına dayandırdığı

ꢀikâyetin özüyle yakından bağlantılı olduğu kanaatine varmakta ve esasla birleꢀtirilerek

incelenmesine karar vermektedir.

Sözkonusu ꢀikâyetlerin baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit eden

AĐHM, baꢀvuruyu kabuledilebilir ilan etmektedir.

B. Esasa iliꢀkin

1. AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafı

Hükümet, baꢀvuranların maruz kaldığı tutukluluk hali süresinin, özellikle isnat edilen suçların

niteliğine, adaletin engellenme tehlikesine, öngörülen cezaların ağırlığına, baꢀvuranların

tekrar suç iꢀleme ihtimaline, firar etme riskine ve kamu düzenini koruma gerekliliğine oranla,

aꢀırı bulunamayacağını savunmaktadır. Baꢀvuranlar, bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.

Dikkate alınacak tutukluluk süresinin belirlenmesiyle ilgili yerleꢀik içtihadı bakımından

AĐHM (bakınız, özellikle, Türkiye aleyhine Solmaz davası, n^o27561/02, prg. 23-37,

CEDH 2007-II (alıntılar), ve Türkiye aleyhine Baltacı davası, n^o495/02, prg. 44-46,

18 Temmuz 2006), mevcut kararın alındığı tarihte, Selami Sevim’in beꢀ yıl üç aydan fazla ;

Đsmet Ökmen’in yaklaꢀık altı yıl on ay ; ve Mithat Yılmaz’ın yaklaꢀık sekiz yıl dokuz ay

tutuklu kaldığını tespit etmektedir.

AĐHM, benzer durumlarda bu kadar uzun süren tutukluluk halinin AĐHS’nin 5. maddesinin 3.

paragrafını ihlal ettiği kanaatine vardığını hatırlatmaktadır (bakınız, diğer birçoğu arasından,

Türkiye aleyhine Dereci davası, n^o77845/01, prg. 34-41, 24 Mayıs 2005, ve Türkiye aleyhine

Taciroğlu davası, n^o25324/02, prg. 18-24, 2 ꢁubat 2006 ve Bağrıyanık, ilgili bölüm, prg. 34-

42). Bu davaların yetkili makamlar için çıkardığı zorlukları kabul etmekle birlikte AĐHM,

yerleꢀik içtihadı ıꢀığında, mevcut davada da aynı sonuca varmaktadır.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafı ihlal edilmiꢀtir.

2. AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafı

AĐHM, gözaltına alınan ya da tutuklanan kimselerin özgürlükten mahrum bırakılmalarının

AĐHS anlamında « yasallığı » için gerekli usul ve esas gereksinimlerine uyulup uyulmadığını

sorgulama hakkı olduğunu hatırlatmaktadır. Tutukluluk haline karꢀı yapılan bir itirazı

inceleyen yargı organının hukuki nitelikli olması ve usule iliꢀkin teminatları sunması gerekir.

Özellikle yargılama, hem çeliꢀik olmalı ve hem de her durumda iddia makamı ile tutuklu

arasında « silahların eꢀitliği»’ni garanti etmelidir (Đsviçre aleyhine Sanchez-Reisse davası, 21

Ekim 1986, prg. 51, seri A n^o107, Avusturya aleyhine Toth davası, 12 Aralık 1991, prg. 84,

seri A n^o224, ve Yunanistan aleyhine Kampanis davası, 13 Temmuz 1995, prg. 47, seri A n^o

318-B, ve Almanya aleyhine Schöps davası, n^o25116/94, prg. 44, CEDH 2001-I).

4

AĐHM, baꢀvuranların ilk derece mahkemesinde görülen duruꢀmalar sırasında birçok defa

tahliye talebinde bulunduklarını ve bu taleplerin her seferinde reddedildiğini

gözlemlemektedir. Bu nedenle, AĐHM ulusal mahkemelerin iddiaya göre aꢀırı olan tutukluluk

haline son verme ve bu suretle baꢀvuranların iddia ettikleri ihlalleri önleme ya da düzeltme

imkânına sahip olduğu kanaatine varmaktadır (bakınız Türkiye aleyhine Temel ve Taꢀkın

davası (karar), n^o40159/98, 14 Kasım 2002, Türkiye aleyhine Acunbay davası, n^o61442/00

ve 61445/00, prg. 48, 31 Mayıs 2005, ve Türkiye aleyhine Çobanoğlu ve Budak davası, n^o

45977/99, prg. 37-39, 30 Ocak 2007).

Hükümetin atıfta bulunduğu itiraz yolunu daha önce benzer davalarda incelediğini belirten

AĐHM, bir yandan uygulamada makul bir baꢀarı ꢀansı sunmadığı (bakınız, diğerleri arasından,

Koꢀti ve diğerleri, ilgili bölüm, prg. 22) ve diğer yandan yargı organının hukuki nitelikli

olması ve usule iliꢀkin teminatları sunması zorunluluğuna ve özellikle yargının çeliꢀik olması

ve taraflar arasında silahların eꢀitliği gibi ilkelere uyulmaması dolayısıyla (bu bağlamda,

bakınız Bağrıyanık, ilgili bölüm, prg. 51) bu itiraz yolunun etkisiz kaldığına hükmettiğini

hatırlatmaktadır.

Bununla birlikte AĐHM, itiraz davasıyla ilgili mevzuatın 4 Aralık 2004 tarihinde değiꢀikliğe

uğradığını gözlemlemektedir. Böylece, yeni CMK’nın 271. maddesindeki hükümler bir

tutuklunun müdafi veya vekilinin itiraz talebi incelendiği sırada adli makamlar tarafından

dinlenmesini mümkün kılmaktadır. Bununla birlikte AĐHM, itiraz davasının genelde

duruꢀmasız yürütüldüğünü ve tutuklu veya vekilinin kesin talebi olsa dahi bir duruꢀma

yapılmasının mahkemenin takdirine bırakıldığını gözlemlemektedir.

Bu itiraz yolunun etkinliği hakkında spekülasyon yapmadan mevcut davanın özel koꢀullarıyla

sınırlı kalmayı hedefleyen AĐHM, yine de Hükümetin yeni kanun hükümlerine göre yürütülen

bir itiraz davasında çeliꢀik olma ilkesine uyulduğunu gösteren bir örnek sunmadığını

kaydetmektedir. AĐHM, aldığı kararın mevcut dava koꢀullarıyla sınırlı kaldığını ve tutuklama

veya tutukluluk halinin devamına hükmedildiği durumlarda bunun asla bir itirazın

baꢀvurulması gereken bir hukuk yolu oluꢀturmadığı anlamına gelen genel bir söylem olarak

yorumlanmaması gerektiğini hatırlatmaktadır. AĐHM, ayrıca mevcut davadaki unsurların daha

önce bu itiraz yolunun AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafının gereksinimlerini karꢀılamadığı

yönündeki hükmünden farklı bir sonuca varmak için yeterli olmadığı kanaatindedir.

Dolayısıyla AĐHM, Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediğine dayalı ön itirazını

reddetmekte ve mevcut davada AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafının ihlal edildiği

sonucuna varmaktadır.

III. AĐHS’NĐN 6. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, davalarının makul süre içerisinde sonuçlandırılmadığından ve aynı zamanda

haklarında yürütülen ceza yargılaması süresine itiraz edebilecekleri etkili bir hukuk yolunun

bulunmadığından ꢀikâyetçi olmakta ve bu baꢀlık altında AĐHS’nin 6 ve 13. maddelerine atıfta

bulunmaktadır.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, baꢀvuranların mevcut baꢀvuruyu ulusal mahkemeler önünde kesin karar elde

edilmeden sundukları gerekçesiyle iç hukuk yollarının tüketilmediğini iddia etmektedir.

Hükümete göre, bu bağlamda tüm baꢀvurular zamanından önce sunulmuꢀtur. Hükümet,

üstelik baꢀvuranların hiçbir zaman, özet olarak bile, ulusal mahkemeler önünde söz konusu

5

yargılama süresinin uzunluğundan yakınmadıklarını savunmaktadır. Son olarak Hükümet,

ilgili ꢀahısların Adalet Bakanlığı aleyhine tam yargı davası açması ve 1 Haziran 2005

tarihinde yürürlüğe giren yeni CMK’nın 141 ve 142. maddeleri uyarınca bu yönde tazminat

talep etmesi gerektiğini belirtmektedir.

Hükümetin ilk itirazıyla ilgili olarak AĐHM, süresinin çok uzun olmasından ꢀikayet edilen bir

yargılamanın önce sona ermesi gerektiğini söylemek yerinde olmayacağından, bu ön itirazın

ceza yargılaması süresine dayalı ꢀikâyetin niteliğiyle bağdaꢀmadığı kanaatine varmaktadır

(bakınız Türkiye aleyhine Erhun davası, n^o4818/03 ve 53842/07, prg. 24, 16 Haziran 2009).

Diğer itirazlarla ilgili olarak ise AĐHM, Hükümetin buna benzer itirazlarını daha önce de

reddettiğini hatırlatmaktadır. Gerçekten de AĐHM, Türk hukuk sisteminin davacılara

AĐHS’nin 13. maddesi anlamında aꢀırı uzun yargılama süresine itiraz etme imkânı veren etkili

bir hukuk yolu sunmadığını daha önce de tespit etmiꢀtir (Türkiye aleyhine Tendik ve diğerleri

davası, n^o23188/02, prg. 36, 22 Aralık 2005, ve Tunce ve diğerleri, ilgili bölüm, prg. 35-37).

Sonuç olarak AĐHM, Hükümetin itirazlarını reddetmektedir.

AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça

dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit

etmektedir. Dolayısıyla, kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.

B. Esasa iliꢀkin

1. AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı

Hükümet, davanın karmaꢀıklığına, dosyaların büyüklüğüne, baꢀvuranlara isnat edilen suçların

niteliğine, iꢀlenen suçların çokluğuna, davaya dahil edilen sanık, tanık, davalı ve mağdurların

sayısına bakıldığında ve özellikle organize suçlarla ilgili yargılamaların önündeki zorluklar

dikkate alındığında, ihtilaflı yargılama süresinin makul olmadığının söylenemeyeceğini ve

ayrıca ulusal mahkemelerin söz konusu yargılamaları yürütürken çabuk davranmadığının

iddia edilemeyeceğini savunmaktadır.

Baꢀvuranlar, bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, dikkate alınacak dönemin, Selami Sevim için 8 Kasım 2000 tarihinde, Mithat Yılmaz

için 7 Mart 2001 tarihinde ve Đsmet Ökmen için ise 16 Nisan 2001 tarihinde baꢀladığını tespit

etmektedir. AĐHM, Selami Sevim hakkında açılan davanın 19 Ocak 2009 tarihinde

Yargıtay’ın ilk derece mahkemesinin kararını onamasıyla son bulduğunu ve diğer baꢀvuranlar

hakkında açılan davaların ise görüldüğü kadarıyla mevcut kararın alındığı tarihte ulusal

mahkemeler önünde halen görülmekte olduğunu not etmektedir.

Sonuç olarak, iki dereceli yargılama için Selami Sevim hakkında yürütülen ceza davası sekiz

yıl iki aydan fazla sürmüꢀtür. Đsmet Ökmen hakkında yürütülen ceza davası, bugün itibariyle

karara bağlanan tek dereceli yargılama için ꢀimdiden sekiz yıl yedi aydan fazla sürmüꢀtür.

Son olarak, Mithat Yılmaz hakkında yürütülen ceza davası ise bugün itibariyle henüz hiçbir

yargı kararı alınmamasına rağmen ꢀimdiden yaklaꢀık sekiz yıl dokuz ay sürmüꢀtür.

AĐHM, bir yargılama süresinin makul olup olmadığının, davanın koꢀullarına göre ve baꢀta

davanın karmaꢀıklığı olmak üzere, AĐHM tarafından benimsenen kıstaslar ile baꢀvuran ve

yetkili mercilerin tutumları dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (bakınız,

6

diğer birçoğu arasından, Fransa aleyhine Pélissier ve Sassi davası [GC], n^o25444/94, prg. 67,

CEDH 1999-II).

Öte yandan AĐHM, yargı makamlarının – adaletin en kısa zamanda tecelli etmesiyle yükümlü

olduğu bir konumda – baꢀvuranları bütün yargılama süreci boyunca tutuklu bulundurduklarını

ve Mehmet Salih ꢁimꢀek’in ise hâlâ tutuklu olduğunu gözlemlemektedir (bakınız, diğerleri

arasından, Rusya aleyhine Kalachnikov davası, n^o47095/99, prg. 132, CEDH 2002-VI ve

Türkiye aleyhine Gezici ve Đpek davası, n^o71517/01, prg. 54, 10 Kasım 2005).

AĐHM, organize suçlarla ilgili bu yargılamaların özellikle davaya dahil olan sanık, tanık,

davacı sayısı ile sanıklara isnat edilen suçların çokluğu ve dosyaların büyüklüğü nedeniyle

bazı karmaꢀıklıklar içerdiğini kabul etmektedir. Bununla birlikte, bu karmaꢀıklık tek baꢀına

bir yargılamanın sekiz yıldan fazla sürmesini haklı gösteremez.

Konuyla ilgili yerleꢀik içtihadını (bakınız, diğer birçoğu arasından, Pélissier ve Sassi, ilgili

bölüm, ve Türkiye aleyhine A. Yılmaz davası, n^o10512/02, prg. 46-53, 22 Temmuz 2008) ve

mevcut dava koꢀullarını dikkate alan AĐHM, ihtilaflı yargılamaların aꢀırı uzun sürdüğü ve

dolayısıyla « makul bir sürede yargılanma hakkı » gereksinimine cevap vermediği kanaatine

varmaktadır.

Bu itibarla, AĐHS’nin 6. maddenin 1. paragrafı ihlal edilmiꢀtir.

2. AĐHS’nin 13. maddesi

AĐHM, buna benzer bir ꢀikâyeti daha önce inceleme fırsatı bulduğunu ve Hükümetin atıfta

bulunduğu itiraz yolunun AĐHS’nin 13. maddesi anlamında davalıların haklarında yürütülen

ceza yargılamasının uzunluğundan ꢀikâyet etmelerine olanak sağlayan etkili bir itiraz yolu

oluꢀturmadığı sonucuna vardığını hatırlatmaktadır (Tunce ve diğerleri, ilgili bölüm, prg. 33-

38). Hükümetin öncekilerden farklı düꢀünmeyi gerektirecek hiçbir olgu ve argüman

sunmadığını göz önüne alan AĐHM, Türkiye aleyhine Tunce ve diğerleri kararında belirtilen

gerekçelere dayanarak mevcut davada da aynı sonuca varmaktadır.

Sonuç olarak AĐHM, baꢀvuranların davalarının, AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafında

belirtildiği ꢀekilde, makul bir süre zarfında çözüme ulaꢀtırılması haklarını kullanabilmelerine

olanak sağlayan bir baꢀvuru yolunun iç hukukta bulunmamasından dolayı AĐHS’nin

13.maddesinin ihlal edildiği kanaatine varmaktadır.

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Uğradıkları manevi zararın karꢀılığı olarak Selami Sevim ve Mithat Yılmaz sırasıyla

30 000 Euro ve 35 000 Euro talep etmektedir. Adı geçen baꢀvuranlar ayrıca, rakam

belirtmeksizin kendilerini ziyarete gelen ailelerinin yol masrafları ile tutukluluk süresince

cezaevinde yaptıkları harcamaların karꢀılığı olarak bir maddi tazminat talep etmektedir.

Baꢀvuranlar, yine rakam belirtmeksizin ve hiçbir kanıt belgesi sunmaksızın ulusal

mahkemeler ve AĐHM önündeki yargılama gider ve masrafları için ayrıca bir tazminat talep

etmektedir. Đsmet Ökmen ise, adil tatmin baꢀlığı altında makul bir tazminat ödenmesini talep

etmekte ve verilecek tazminat tutarını AĐHM’nin takdirine bırakmaktadır.

Hükümet, bu taleplere itiraz etmekte ve AĐHM’nin bunları reddetmesini istemektedir.

7

Maddi tazminat ve yargılama gider ve masraflarıyla ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranların

taleplerinin Tüzük’ün 60. maddesine uygun olarak dile getirilmediğini ve dolayısıyla bu

baꢀlık altında tazminat ödenmesine yer olmadığını gözlemlemektedir. Buna karꢀın, AĐHM

baꢀvuranların belirli ölçüde manevi zarar gördüklerini kabul etmekte ve 41. maddenin

öngördüğü gibi bu baꢀlık altında baꢀvuranlardan Selami Sevim’e 4 500 Euro,

Đsmet

Ökmen’e 6 600 Euro ve Mithat Yılmaz’a 8 000 Euro ödenmesi ve bu tutarlara Avrupa

Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek

suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak eklenmesinin hakkaniyete uygun olacağı

kanaatine varmaktadır.

Bundan ayrı olarak, Đsmet Ökmen ve Mithat Yılmaz hakkında yürütülen ceza davalarının

aradan en az sekiz yıl yedi ay geçmesine rağmen hâlâ görülmekte olduğunu ve Mithat

Yılmaz’ın yaklaꢀık sekiz yıl dokuz aydan beri hâlâ tutuklu bulunmasına dikkat çeken AĐHM,

iyi bir adalet yönetiminin gereklerini yerine getirmek suretiyle tespit edilen ihalin uygun bir

ꢀekilde sona erdirilmesi ve söz konusu davaların en kısa zamanda karara bağlanması

gerektiğini kaydetmektedir (Türkiye aleyhine Yakıꢀan davası, n^o11339/03, prg. 49, 6 Mart

2007).

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;

2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;

3. AĐHS’nin 5/3 ve 5/4 maddesinin ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 6/1 ve 13. maddesinin ihlal edildiğine;

5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere Savunmacı Devlet

tarafından, aꢀağıdaki miktarların manevi tazminat olarak ödenmesine:

(i) Selami Sevim’e 4.500 Euro (dört bin beꢀ yüz Euro);

(ii) Đsmet Ökmen’e 6.600 Euro (altı bin altı yüz Euro);

(iii) Mithat Yılmaz’a 8.000 Euro (sekiz bin Euro);

(iv) sözkonusu miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;

b)sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından,

Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit

oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 05 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

8