COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYİ  
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ  
TAŞ ve DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI  
(Başvuru no: 46085/99)  
Kararın Özet Çevirisi  
STRASBOURG  
2 Ağustos 2005  
İşbu karar Sözleşmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup  
şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (46085/99) başvuru no’lu davanın nedeni bu  
ülke vatandaşları Hatice Taş, Gazal Taş, Adle Taş, Üveyş Taş, Hanım Taş, Aliye Polat,  
Zeynep Bozkurt, Halil Kendirci, Mehmet Sait Kendirci’nin (Başvuranlar) Avrupa İnsan  
Hakları Mahkemesi’ne 22 Temmuz 1997 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin  
Temel İnsan Haklarını güvence altına alan eski 25. maddesi uyarınca yapmış oldukları  
başvurudur. Başvuranlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Şanlıurfa barosu  
avukatlarından Y. Karataş tarafından temsil edilmektedirler.  
OLAYLAR  
1990 ve 1993 tarihlerinde başvuranlara ait Şanlıurfa’da bulunan beş hisseli arazi İdare  
tarafından istimlak edilmiş, kamulaştırma bedelleri başvuranlara bu işlem sırasında  
ödenmiştir.  
Başvuralar, İdare tarafından ödenen bedellerin yetersiz olduğu gerekçesiyle kamulaştırılan her  
hissenin ek bedelinin artırılması talebiyle Asliye Hukuk Mahkemelerinde ayrı davalar  
açmışlardır.  
Asliye Hukuk Mahkemeleri başvuranları haklı bularak, her arsanın kamulaştırıldığı tarihten  
itibaren uygulanacak % 30’luk yasal faizle birlikte İdarenin başvuranlara ek istimlak bedeli  
ödemesini kararlaştırmıştır. Bu kararlar Yargıtay tarafından onanmış ve nihai şeklini almıştır.  
İdare, başvuranlara 10 Haziran ve 16 Ekim 1997 tarihlerinde sözkonusu ek bedelleri  
ödemiştir.  
Ayrıntılar tabloda yer almaktadır :  
BAŞVURANLARIN  
EK İSTİMLAK  
BEDELİNİN  
MİKTARI  
(T.L.)  
EK BEDELİN  
HESAPLANMA  
TARİHİ  
YARGITAY  
KARARININ  
TARİHİ  
ÖDEME  
TARİHİ  
ÖDEME  
MİKTARI  
(T.L.)  
ADLARI  
121 no’lu arsa hissesi /  
Tekağaç Köyü  
Hatice Taş  
Gazal Taş  
Adle Taş  
620.000.000  
05.11.1994  
04.12.1995  
16.10.1997 1.193.895.000  
Üveyş Taş  
Hanım Taş  
Aliye Polat  
2
BAŞVURANLARIN  
EK İSTİMLAK  
BEDELİNİN  
MİKTARI  
(T.L.)  
EK BEDELİN  
HESAPLANMA  
TARİHİ  
YARGITAY  
KARARININ  
TARİHİ  
ÖDEME  
TARİHİ  
ÖDEME  
MİKTARI  
(T.L.)  
ADLARI  
15 no’lu arsa hissesi /  
Tekağaç Köyü  
Hatice Taş  
Gazal Taş  
Adle Taş  
100.696.215  
05.11.1994  
04.12.1995  
16.10.1997  
197.307.000  
Üveyş Taş  
Hanım Taş  
Aliye Polat  
223 no’lu arsa hissesi /  
Geçittepe Köyü  
Zeynep Bozkurt  
Halil Kendirci  
Mehmet Sait Kendirci  
10.595.246.620  
04.03.1996  
04.03.1996  
07.03.1996  
27.12.1996  
10.06.1997  
14.124.383.541  
137 no’lu arsa hissesi /  
Geçittepe Köyü  
4.005.330.000  
3.064.921.950  
10.06.1997  
10.06.1997  
5.301.914.761  
4.042.685.520  
27.12.1996  
23.12.1996  
Zeynep Bozkurt  
120 no’lu arsa hissesi /  
Geçittepe Köyü  
Zeynep Bozkurt  
HUKUKA DAİR  
I. EK 1 NO’LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLMESİ HAKKINDA  
Başvuranlar, geç ödenen ek istimlak bedellerinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı  
karşısında yetersiz kalması nedeniyle gelir kaybına uğradıklarından şikayetçi olmakta ve Ek 1  
no’lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedirler.  
A. Kabuledilebilirliğe ilişkin  
Hükümet, başvuranların Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca icra takibi  
başlatmamaları nedeniyle AİHS’nin 35. maddesinde öngörüldüğü gibi iç hukuk yollarının  
tüketilmediğini savunmaktadır.  
Başvuranlar bu tespite karşı çıkmaktadırlar.  
3
AİHM, Aka kararında da benzer şikayetin dile getirildiğini ve bu şikayetin reddedildiğini  
hatırlatmaktadır, sözü edilen karar, s.2678-2679, §§ 34-37. Bu sonucu farklı kılacak hiçbir  
gerekçe bulunmamaktadır.  
AİHM, yerleşik içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle Akkuş, adı geçen  
karar) ve mevcut unsurların tümünü gözönünde bulundurarak, başvurunun esastan  
incelenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi  
ile karşılaşılmadığını tespit etmiştir.  
B. Esasa Dair  
AİHM, daha önceki kararlarda benzer şikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu  
Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuş  
kararı, s. 1317, §§ 30-31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).  
AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir  
tespiti ve delili sunmadığını incelemektedir. Mahkeme, yerel merciler tarafından ek istimlak  
bedelinin geç ödenmesi hususunun mülkiyet sahibinin gelir kaybına neden olan idareye  
yükleneceği tespitini yapmaktadır. Bu gecikme sözkonusu sürecin etkinliğini daha da  
artırmıştır ki bu durumda Mahkeme, kamu yararının zarureti ve mülkiyet haklarının  
korunması bakımından başvuranların özel bir görev üstlendiği görüşündedir.  
Sonuç olarak Ek 1 no’lu Protokolün 1. maddesi ihlal edilmiştir.  
II. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI  
A. Maddi ve manevi tazminat  
Başvuranlar, toplam 163.000 Euro’ya denk düşen maddi zarara uğradıklarını ileri sürmekte,  
ayrıca AİHM’nin takdirine bıraktıkları manevi zararın tazmin edilmesini talep etmektedirler.  
Hükümet, AİHM’den adil bir tazminin hiçbir surette makul sınırları aşmaması ve haksız  
zenginliğe yol açmaması hususunu dikkate almasını talep etmektedir.  
AİHM, Akkuş kararında (sözü edilen, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) belirlenen ilgili hesaplama  
yöntemi ve ekonomik veriler ışığında başvuranlara maddi tazminat olarak :  
121 ve 15 no’lu arsa hisseleri için başvuranlar Hatice Taş, Gazal Taş, Adle Taş, Üveyş Taş,  
Hanım Taş ve Aliye Polat’a toplam 7610 Euro;  
120 ve 137 no’lu arsa hisseleri için başvuran Zeynep Bozkurt’a toplam 5.145 Euro;  
223 no’lu arsa hissesi için Halil Kendirci, Mehmet Sait Kendirci ve Zeynep Bozkurt’a toplam  
6.670 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.  
Manevi zarara gelince AİHM, olayların mevcut koşulları gözönünde bulundurulduğunda ihlal  
kararının tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olacağına karar vermiştir.  
4
B. Masraf ve harcamalar  
Başvuranlar hiçbir kanıtlayıcı belge sunmaksızın Strasbourg organları önünde yapmış  
oldukları masraf ve harcamalara ilişkin 50.000 Euro talep etmektedirler.  
Hükümet bu talebin ispat edilmediğini ifade etmektedir.  
Mahkemeye sunulan unsurlar ve bu yöndeki yerleşik içtihadı doğrultusunda AİHM,  
başvuranlara tüm masraf ve harcamalara ilişkin toplam 1.000 Euro ödenmesine karar  
vermiştir.  
C. Gecikme Faizi  
AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3  
puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,  
1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AİHS’nin Ek 1 no’lu Protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Mevcut kararın manevi zarar için tek başına adil bir tazmini oluşturduğuna;  
4. a) AİHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf olarak, ödeme tarihindeki döviz kuru  
üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin başvuranlara;  
i.  
maddi zarar için,  
-
Hatice Taş, Gazal Taş, Adle Taş, Üveyş Taş, Hanım Taş ve Aliye Polat’a  
toplam 7.610 (yedi bin altı yüz on) Euro;  
-
-
Zeynep Bozkurt’a 5.145 (beş bin yüz kırk beş) Euro;  
Halil Kendirci, Mehmet Sait Kendirci ve Zeynep Bozkurt’a toplam 6.670 (altı  
bin altı yüz yetmiş) Euro;  
ii.  
masraf ve harcamalara ilişkin toplam 1.000 (bin) Euro ödemesine;  
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet  
tarafından Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit  
oranda basit faizin uygulanmasına;  
5. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMİŞTİR.  
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 2 Ağustos 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.  
5
6