C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
TEKELĐOĞLU - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 16139/03 )  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
27 Mayıs 2008  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 16139/03 numaralı baꢀvurunun nedeni T.C. vatandaꢀı  
Cahit Tekelioğlu’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 9 Nisan 2003  
tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran AĐHM önünde Đstanbul barosu avukatlarından C. F. Ünal ve A. Bıçak tarafından  
temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuran 1951 doğumlu olup Ankara’da ikamet etmektedir.  
Milletvekili olan baꢀvurana Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 30 Ocak 2001 tarihinde saat 21  
sularında televizyonda canlı yayınlanan oturumunda baꢀka bir siyasi partinin milletvekilleri  
tarafından küfredilmiꢀtir. Baꢀvuran ile milletvekili F. ꢁ. arasında ağız dalaꢀı olmuꢀ, itiꢀ  
kakıꢀmanın ardından baꢀvurana F. ꢁ. yumruk atmıꢀ, baꢀvuran da adı geçene kafa atarak  
karꢀılık vermiꢀtir. Çıkan kavgaya otuz kadar kiꢀi katılmıꢀtır.  
Bu olaydan kısa bir süre sonra F.ꢁ. Meclis koridorunda yığılıp kalmıꢀ daha sonra da ölmüꢀtür.  
Düzenlenen otopsi raporuna göre F.ꢁ. aꢀırı iç sıkıntısının yol açtığı bir enfarktüs sonucu  
yaꢀamını yitirmiꢀtir. Raporda ayrıca, kalp rahatsızlığı olan maktulün baꢀına aldığı darbelerin  
kronik hastalığına bağlı ağır bir krizi tetikleyen nörohormonal bir sarsılmaya neden  
olabileceği ve kalp krizi ile sonuçlanmıꢀ olabileceği belirtilmekteydi.  
Ankara Cumhuriyet Savcısı Ankara Ağır Ceza Mahkemesi’ne (Ağır Ceza Mahkemesi) 2  
ꢁubat 2001 tarihinde sunduğu iddianame ile baꢀvuran ve diğer iki milletvekili hakkında kastı  
aꢀan adam öldürme suçundan kamu davası açmıꢀtır.  
Yargılama sürecinde baꢀvuran kendisine yöneltilen suçlamaları reddetmiꢀtir. Baꢀvuran çıkan  
kavgaya otuz kiꢀinin karıꢀtığını ve kendisinin de yumruk yediğini, ilk olarak F. ꢁ.’nin  
kendisine saldırdığını ve kendini korumaya çalıꢀırken ona kafa attığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuran  
Ağır Ceza Mahkemesi önünde otopsi raporunun sonucuna itiraz etmemiꢀtir.  
Ağır Ceza Mahkemesi 21 ꢁubat 2002 tarihli bir kararı ile baꢀvuranı kasıt olmadan F. ꢁ.’nin  
ölümüne sebebiyet verme suçundan suçlu bulmuꢀ ve iki yıl dokuz ay hapis cezasına  
çarptırmıꢀtır. Ağır Ceza Mahkemesi, F. ꢁ.’nin küfürler ve fiziksel saldırılar yoluyla  
provokasyonuna maruz kalan baꢀvuranın hafifletici sebeplerden yararlanması gerektiğini  
kaydetmiꢀtir.  
Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın suçluluğunun tesisinde taraflarca dile getirilen otuz altı  
görgü tanığının ifadelerine ve baꢀvuranın kısmi itiraflarına baꢀvurmuꢀ, kararını ilgili görgü  
tanıklarının ve baꢀvuranın huzurunda suç mahallinde gerçekleꢀtirilen olayların tatbikatına,  
otopsi raporuna, maddi diğer delillere ve bilhassa olay anında çekilen yüz kadar fotoğrafa  
dayandırmıꢀtır. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki duruꢀmada baꢀvurana avukatları eꢀlik etmiꢀtir.  
Dava dosyasında yer alan bilgilere göre dinlenen tanıkların ifadelerine hiçbir surette karꢀı  
çıkılmamıꢀtır.  
2
Hüküm gerekçelerinde Ağır Ceza Mahkemesi sunulan fotoğraflardan yola çıkarak olayların  
bir kronolojisini düzenlemiꢀtir. Mahkeme fotoğraflardan birinde F.ꢁ.’nin baꢀvuranın boğazını  
sıktığına iꢀaret etmiꢀtir. Mahkeme kararında baꢀvuranın F.ꢁ.’nin yüzüne ve baꢀına yumruk  
attığını ve bu olaylardan hemen sonrasını gösteren karelere atıfta bulunulmuꢀtur. Mahkeme,  
bu sonuncu kliꢀelerde, otopsi raporunda kalp krizinin nedeni olarak ifade edilen acı ve sıkıntı  
durumunun maktulün yüzünden anlaꢀıldığına karar vermiꢀtir.  
Yargıtay 23 Ekim 2002 tarihli bir karar ile 21 ꢁubat 2002 tarihli kararı onamıꢀtır. Bu süreç  
boyunca Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesi baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
Baꢀvuran Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmediğinden ꢀikayetçi  
olmakta ve bu bağlamda AĐHS’nin 6/1 maddesini ileri sürmektedir.  
Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esasa dair  
Baꢀvuran Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünden haberdar olmadığını iddia etmektedir.  
Hükümet, Yargıtay’ın bir duruꢀma gerçekleꢀtirdiğini, duruꢀmada baꢀsavcının görüꢀünün  
okunduğu sırada baꢀvuranın ve avukatının da hazır bulunduğunu, bu görüꢀün ardından  
baꢀvuranın avukatının ekleyeceği herhangi bir husus olmadığını beyan ettiğini savunmaktadır.  
Hükümet ayrıca baꢀsavcının baꢀvuranın lehinde görüꢀ vererek mahkumiyet kararının  
bozulması yönünde görüꢀ bildirdiğini ifade etmektedir.  
AĐHM daha önce de bu baꢀvurudakiyle aynı bir ꢀikayeti daha önce incelediğini ve baꢀsavcının  
görüꢀünün tebliğ edilmemesi, baꢀsavcının görüꢀlerinin niteliği ve davalının bu görüꢀlere yazılı  
cevap verme imkanından mahrum olması nedenleri ile AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği  
sonucuna vardığını anımsatır (Bkz. diğer birçokları arasında, sözü edilen Göç kararı, Arslan-  
Türkiye kararı, 20 Eylül 2007, no: 67036/01).  
AĐHM bu baꢀvuruda, davalının, kendi lehinde veya aleyhinde olmasından bağımsız olarak,  
baꢀsavcının görüꢀünü duruꢀmadan önce incelemek için belli bir süreye ihtiyacı olduğunu  
düꢀünmektedir. Baꢀsavcının görüꢀünün duruꢀmadan belli bir süre önce kendisine tebliğ  
edilmemesi nedeniyle ilgili bununla ilgili görüꢀlerini ifade etmek imkanından mahrum  
kalmaktadır. Dahası, baꢀsavcının görüꢀünün ilgilinin lehinde olması durumunda, baꢀvuran  
savcının görüꢀlerini destekleme olanağı bulabilir ve Yargıtay önünde kendi çıkarlarını daha  
iyi savunabilirdi.  
AĐHM, Hükümetin benzer bu ꢀikayetler karꢀısında Mahkemenin bu davada farklı bir sonuca  
ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını belirlemiꢀtir.  
3
Bu nedenle AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐNE DAĐR DĐĞER ĐDDĐALAR  
HAKKINDA  
Baꢀvuran görgü tanıklarını sorgulama imkânının olmaması ve savunmasını hazırlamak için  
gerekli kolaylıklara sahip olamaması doğrultusunda masumiyet karinesi ve silahların eꢀitliği  
ilkelerine riayet edilmediğinden ve Ankara Ağır Ceza Mahkemesi önünde hakkaniyete uygun  
bir duruꢀma gerçekleꢀmediğinden ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran Ağır Ceza Mahkemesi  
tarafından otopsi raporunun değerlendirilmiꢀ olmasına da itiraz etmektedir. Baꢀvuran bu  
çerçevede AĐHS’nin 6. maddesinin 1., 2., ve 3. fıkralarının ihlal edildiğini öne sürmektedir.  
Hükümet baꢀvuranın iddialarına karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM her türlü ceza davasının, muhakeme usulü de dahil olmak üzere, çekiꢀmeli olması ve  
iddia makamı ile savunma tarafı arasında silahların eꢀitliği ilkesini gözetmesi gerektiğini  
hatırlatır: bu adil yargılama hakkının temel unsurlarından biridir. Çekiꢀmeli bir ceza davası  
hem iddia makamının hem savunmanın karꢀı tarafça ileri sürülen görüꢀlerden ve kanıt  
unsurlarından haberdar olmasını gerektirir. Ayrıca, AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca, iddia  
makamının, tasarrufunda bulunan bütün lehte ve aleyhte delilleri savunma tarafına sunması  
gerekmektedir. (Bkz. Fitt-Birleꢀik Krallık kararı no: 29777/96, Georgios Papageorgiou-  
Yunanistan kararı no: 59506/00).  
AĐHM, mahkeme tarafından derlenen unsurları değerlendirmenin ve savunma tarafından  
sunulmak istenen unsurların isabetliliğine karar vermenin, ilke olarak ulusal yargı  
makamlarına düꢀtüğünü hatırlatır. Özellikle, AĐHS’nin 6. maddesinin 3d) bendi, yine ilke  
olarak, yargı makamlarının, ꢀahitler tarafından sunulan delilin yararlı olup olmadığına, AĐHS  
sisteminde anlaꢀıldığı ꢀekilde, “özerk” olarak karar vermelerine imkan tanır; davalı lehindeki  
bütün tanıkların çağrılması ve dinlenmesini zorunlu kılmaz, buradaki “aynı ꢀartlarda”  
ifadesinin amacı “silahların eꢀitliği”ni tam olarak sağlamaktır. Öte yandan, ne 6. maddenin  
3d) bendi ne çok daha fazla unsuru içeren 1. paragrafı silahların eꢀitliği ilkesi ile sınırlıdır.  
(Bkz. özellikle Vidal-Belçika kararı, Bricmont-Belçika kararı 7 Temmuz 1989, Solakov- Eski  
Yugoslavya Makedonya Cumhuriyeti no: 47023/99).  
AĐHS tarafından AĐHM’ye verilen görev ilgili görgü tanıkları ifadelerinin delil unsuru olarak  
gerektiği gibi değerlendirilip değerlendirilmediği değil, kanıt unsurlarının sunulması yöntemi  
de dahil olmak üzere, sürecin bütünü itibariyle adil olup olmadığının belirlenmesidir (Bkz.  
diğer birçokları arasında A.M.-Đtalya kararı no: 37019/97; Van Mechelen vd.-Hollanda kararı,  
no: 23 Nisan 1997, Doorson-Hollanda kararı, 26 Mart 1996 ve mutatis mutandis, Garcia Ruiz-  
Đspanya kararı no: 30544/96).  
AĐHM mevcut baꢀvuruda baꢀvuranın görüꢀlerini ifade edebildiği, delillerini sunabildiği ve  
görgü tanıklarını dinletebildiği çekiꢀmeli bir yargı sonunda mahkum edildiğini tespit  
etmektedir. AĐHM, Ağır Ceza Mahkemesi’nin görgü tanıklarını dinlemek için gerekli  
ihtimamı gösterdiğini, ayrıca baꢀvuranın suçluluğunu tespit ederken maddi kanıtlara  
dayandığını gözlemlemektedir. Özellikle, dava dosyasının incelenmesinden, aralarından  
savunma tanıklarının da bulunduğu çok sayıda tanığın dinlendiği, baꢀvuranın itiraz etmediği  
otopsi raporunun davanın gerekleri ıꢀığında incelendiği, olay sırasında çekilen fotoğraflardan  
hareketle, baꢀvuranın da katılımı ile olayın tatbikatını yaptığı anlaꢀılmaktadır. Öte yandan,  
4
Ağır Ceza Mahkemesi karar verirken F. ꢁ. tarafından yapılan provokasyonları da dikkate  
almıꢀtır.  
AĐHM, baꢀvuranın ꢀikayetlerinin özellikle masumiyet karinesi ilkesine riayet edilmediği  
yönündeki ꢀikayetinin açık olmadığını ve gerektiği gibi gerekçelendirilmediğine itibar  
etmektedir. Baꢀvuran esasen iç hukukun ulusal merciler tarafından uygulanıꢀına karꢀı  
çıkmaktadır. Dava sürecinde herhangi keyfi bir uygulama tespit etmeyen AĐHM, ulusal  
hukuku uygulamak ve yetkisini kullanmak konusunda birinci derecede ehil olan ulusal yargı  
mercilerinin değerlendirmesini sorgulayacak bir durum görmemektedir (Bkz. Fabre-Fransa  
kararı no: 69225/01, 2 Kasım 2004).  
AĐHM, dava dosyasında yer alan deliller ve yargı sürecinin tamamı ıꢀığında baꢀvuranın adil  
bir yargılamadan mahrum kalmadığına kanaat getirmektedir. Bu koꢀullar çerçevesinde, öne  
sürülen ꢀikayetlerin incelenmesinden AĐHS’nin 6. maddesinin 1., 2., ve 3. paragraflarının ihlal  
edilmediği anlaꢀılmaktadır.  
Yapılan ꢀikayetin bu kısmı AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca dayanaktan yoksun  
bulunmaktadır ve 35/4 maddesinin uygulanmasına istinaden reddedilmelidir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASINA ĐLĐꢀKĐN  
AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine  
karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi  
edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil  
tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran milletvekilliğinin düꢀmesi nedeniyle uğradığı gelir kaybına karꢀılık maddi tazminat  
olarak 12.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran mahkum edilmesi dolayısıyla eczanesinin  
kapanmasının yol açtığı mali kaybın karꢀılığı olarak 144.000 Euro’nun telafisini ve F.ꢁ.’nin  
mirasçılarına ödediği 421.383 Euro’nun kendisine ödenmesini istemektedir. Baꢀvuran ayrıca  
mahkum olması nedeniyle 352.227 Euro’ya ulaꢀan emeklilik kaybının olduğunu ileri  
sürmektedir. Baꢀvuran maddi tazminat olarak toplam 577.838 Euro talep etmektedir. Manevi  
zarar olarak 200.000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.  
Baꢀvuranın öne sürdüğü gelir kaybı ile ilgili olarak AĐHM, tespit edilen ihlal kararı ile öne  
sürülen maddi zarar arasında bir illiyet bağı tespit edememekte ve bu talebi reddetmektedir.  
AĐHM, yerleꢀik içtihada göre ihlal tespitinin baꢀlı baꢀına öne sürülen manevi zararı gidermesi  
bakımından yeterli bir tazmini oluꢀturduğuna itibar etmektedir (Bkz. Kömürcü-Türkiye kararı  
no: 77432/01, 22 Haziran 2006, sözü edilen Ayçoban vd. kararı).  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran iç hukukta ve AĐHM nezdinde yapılan yargı giderleri için 38.786 Euro talep  
etmekte, bu bağlamda avukatlar ile kendisi arasında imzalanan sözleꢀmeyi ve avukatlık ücret  
baremini sunmaktadır.  
5
Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmakta, baꢀvuranın sözü edilen sözleꢀmeye istinaden yaptığı  
harcama ve giderleri gösterir herhangi bir belge sunmadığını öne sürmektedir. Hükümet  
yalnızca iki taraf arasında özel olarak bir anlaꢀmaya varıldığını ve bunun AĐHM önünde  
harcamaların gerçekliğini ve öne sürülen giderleri kanıtlamadığını ifade etmektedir.  
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul  
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM sunulan belgeler ve yerleꢀik içtihat  
ıꢀığında baꢀvurana bu baꢀlık altında tüm vergilerden muaf olarak 1000 Euro ödenmesine karar  
vermektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin tebliğ edilmediği yönündeki ꢀikayetin  
kabuledilebilir, bunun dıꢀındaki ꢀikayetlerin kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Đhlal tespitinin kendisinin baꢀvuranın öne sürdüğü manevi zararı gidermesi bakımından  
baꢀlı baꢀına bir tazmini oluꢀturduğuna;  
4 a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru  
üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin yargı giderleri için baꢀvurana  
1.000 (bin) Euro ödemesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 27 Mayıs 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
6