CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÜÇÜNCÜ DAĐRE  
TEKĐN vd. -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:8534/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
20 Mayıs 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (8534/02) no’lu davanın nedeni T.C.  
vatandaꢀları Sıddık Tekin, Haꢀim Elmas ve Tayyar Kılıç’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi’ne 31 Ocak 2001 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini  
güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca  
yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
OLAYLAR  
DAVANIN KOꢁULLARI  
Türk vatandaꢀı olan baꢀvuranlar, Tekin, Elmas ve Kılıç sırasıyla 1956, 1973, 1961 doğumlu  
olup ꢁemdinli’de (Hakkari) ikamet etmektedirler.  
21 Temmuz 1999 sabahı, güvenlik güçleri, bir askerin öldüğü çatıꢀmaların ardından Altınsu  
köyü ve Dereboyu mezrasına sığındıklarından ꢀüphelenilen PKK üyelerini bulmak için bir  
operasyon gerçekleꢀtirmiꢀlerdir.  
Aynı gün, baꢀvuranlar, ꢁemdinli Cumhuriyet Savcılığına kötü muameleden dolayı  
ꢀikayetlerini sunmuꢀlar, Savcılık da sözkonusu ꢀikayeti kabul etmiꢀtir.  
Tayyar Kılıç, saat 6.30 sıralarında astsubay veya bir çavuꢀun dört, beꢀ askerle birlikte evinde  
arama gerçekleꢀtirdiğini ifade etmiꢀtir. Tayyar Kılıç’ın gözlerini bağladıktan sonra, askerler  
Kılıç’ı evinin yakınındaki bir köprüye doğru götürmüꢀler ve teröristlere yataklık etmekle  
suçlamıꢀlardır. Giysilerini çıkarttıktan sonra, askerler, sopa ile Kılıç’ın alnına ve yüzüne  
vurmuꢀlar, diꢀlerini kırmıꢀlar ve bir saat boyunca ayakta tutmuꢀlardır. Çetin Çelik ve Maria  
Çelik, Kılıç’ın giysilerinin çıkarıldığını görmüꢀlerdir ancak kimse köprünün altında Kılıç’ın  
dövüldüğünü görmemiꢀtir. Annesi Rihan Ertürk ve üvey kız kardeꢀi Sabiha Kılıç, Tayyar  
Kılıç’ın çığlıklarını duymuꢀlardır. Gözleri bağlı olduğu için Kılıç, kendisine vuran askerleri  
teꢀhis edememiꢀtir.  
Sıddık Tekin, saat beꢀ veya altı sıralarında, Kayseri Komando Tugay’ın da görevli bir  
astsubay ile beꢀ askerin evinde arama yaptığını ifade etmiꢀtir. Astsubay, Tekin’i evinin  
yakınındaki bir elma ağacının altına götürmüꢀ ve köye gelen teröristler ile ilgili olarak  
sorgulamıꢀlardır. Astsubay ve askerler, Tekin’in gözlerini bağlamıꢀ ve vücudunun farklı  
yerlerine vurmuꢀlardır. Astsubay, küfür etmiꢀ ve kendisini teꢀhis etmeye çalıꢀıp çalıꢀmadığını  
sormuꢀtur. Baꢀvuranın, ꢀikayette bulunacağını ifade etmesi üzerine askerler, baꢀvuranı ölümle  
tehdit etmiꢀlerdir. Đçlerinden biri havaya iki el ateꢀ etmiꢀtir. Baꢀvuranın erkek kardeꢀi, Ferik  
Tekin ile Bayram Demir ve Sürmi Demir olaya tanık olmuꢀlardır ve baꢀvuran sözkonusu  
kiꢀilerin dinlenmesini talep etmiꢀtir.  
Haꢀim Elmas, Kayseri Komando Tugay’ın da görevli iki subay ve sekiz askerin, saat beꢀ veya  
altı sıralarında, çobanlık yaptığı Dereboyu mezrasına geldiklerini ifade etmiꢀtir. Köye doğru  
yaklaꢀık bir buçuk kilometrelik bir yürüyüꢀün ardından, askerler, saldırıda bulunduklarından  
ꢀüphelenilen teröristler ile ilgili olarak Elmas’ı sorgulamıꢀlar ve teröristlere yardım ve  
yataklıkta bulunan köylüleri kendilerine söylemesini istemiꢀlerdir. Elmas’ın bu konuda bilgisi  
bulunmadığı ꢀeklinde yanıt vermesi üzerine askerler, Elmas’a vurmuꢀlardır. Subay, Elmas’a  
yumruk atarken içlerinden biri de Elmas’ı tutmuꢀtur. Elmas’ın diꢀleri kırılmıꢀtır. Ardından  
askerler, tüfeklerini Elmas’a doğru doğrultmuꢀlar ve ölümle tehdit edip vücudunun farklı  
2
bölgelerine dipçikle vurmuꢀlardır. Hamit Kılıç, Mumi Kılıç, ꢁefik Tekin ve Fatma Tekin  
sözkonusu muamelelere ꢀahit olmuꢀlardır.  
Yine 21 Temmuz 1999 tarihinde, baꢀvuranlar, sağlık muayenesinden geçirildikleri ꢁemdinli  
Hastanesi’ne sevk edilmiꢀlerdir. Đlgili sağlık raporunun nüshası okunamaz durumdadır.  
A. ꢁemdinli Cumhuriyet Savcılığı tarafından yürütülen soruꢀturma  
23 Temmuz 1999 tarihinde, baꢀvuranlar, farklı muayenelerden geçirilmiꢀtir. Bu konuda  
düzenlenen raporlarda izleyen yaraların varlığı belirtilmiꢀtir:  
-
-
-
Tayyar Kılıç: sağ gözde, periorbital hematom, ekimoz ve subkonjektival hemoroji ve  
sol ayak bileğinde 4x4 cm cilt altı hematomu mevcuttur.  
Sıddık Tekin: sağ kulağında, yüzeysel cilt sıyrıklarına bağlı kabuklar, alt dudakta  
yırtılma ve üç diꢀte lüksasyon mevcuttur.  
Haꢀim Elmas: Burnunda 1 cm’lik bir yırtık, alt dudakta, hematom ve kabuklar ve yine  
alt dudakta yırtılma ve dört diꢀte derin alveol fraktürü mevcuttur.  
Doktor, Kılıç’a on bir gün, Tekin’e on üç gün, Elmas’a yirmi gün iꢀgöremez raporu vermiꢀtir.  
28 Temmuz 1999 tarihinde, Savcı, baꢀvuranların tanık olarak gösterdikleri Ferik Tekin, Sürmi  
Demir ve Fatma Tekin’in ifadelerini almıꢀtır. Sözkonusu tanıklar, askerlerin, baꢀvuranlar  
Sıddık Tekin ve Haꢀim Elmas’a vurduklarını gördüklerini beyan etmiꢀlerdir.  
29 Temmuz 1999 tarihinde, ꢁemdinli Jandarma Asayiꢀ Komando Bölük Komutanlığı’nda  
görevli Yüzbaꢀı Burhan Eskici, ꢁemdinli Jandarma Komutanlığı’na, operasyona katılan  
askerlerin listesini iletmiꢀtir. Listede, doksan beꢀ askerden oluꢀan beꢀ komanda birliği ile  
ꢀoförlerden oluꢀan bir birlik mevcuttur. Ayrıca, askerlerden bazılarının terhis edildiği  
belirtilmiꢀtir.  
30 Temmuz 1999 tarihinde, ꢁemdinli Jandarma Komutanlığı, sözkonusu listeyi Savcıya  
iletmiꢀtir.  
Aynı gün Savcı, baꢀvuranların köyünde aramalara katılan tüm askerlerin hakim karꢀısına  
çıkarılmasını ve terhis edilen askerlerin listesinin sunulmasını talep etmiꢀtir.  
Görevlendirme belgesine göre, baꢀvuranların köyünde düzenlenen operasyon üç aꢀamada  
gerçekleꢀmiꢀtir. Đlk aꢀama, sınır güvenliğinden sorumlu jandarma taburunda görevli askerler  
ve ꢁemdinli Jandarma Komutanlığı’na görevli askerler tarafından arama bölgesine giriꢀlerin  
engellenmesini içermekteydi. Đkinci aꢀama sırasında, Komando Bölük Komutanlığı’nın beꢀ  
birliği ve sınır güvenliğinden sorumlu jandarma taburunun dört birliği aramaları  
gerçekleꢀtirmiꢀtir. Üçüncü aꢀama sırasında, birlikler, Kayseri Komando Tugayı operasyon  
birlikleri ile eꢀgüdümlü olarak geri çekilmiꢀlerdir. Operasyonun komutası Albay tarafından  
sağlanmıꢀtır.  
2 Ağustos 1999 tarihinde ꢁemdinli Jandarma Komutanlığı Cumhuriyet Savcısına terhis edilen  
on dokuz askerin listesini sunmuꢀtur.  
3
Cumhuriyet Savcısı aynı gün Sıddık Tekin ve Tayyar Kılıç’ın ve dokuz tanığın da katıldığı bir  
kimlik tespiti yapmıꢀ, altı askerin kimliğini saptamıꢀtır.  
Kimlik tespit tutanağında iꢀlemin ne ꢀekilde gerçekleꢀtirildiği belirtilmemiꢀtir.  
Aynı gün Cumhuriyet Savcısı tarafından kimlikleri saptanan askerler haklarında yapılan  
suçlamaları reddetmiꢀtir.  
Komutan Burhan Eskici hiçbir askere bir baꢀkasını dövmesi emrini vermediğini belirtmiꢀtir.  
Komutan Eskici baꢀvuranların kimlik tespiti sırasında yalan söylediklerini, zira kendilerinin  
bir terör olayına karıꢀmaları dolayısıyla Jandarma karakoluna götürüldüklerini dile getirmiꢀtir.  
Adı geçen Jandarma Komutanı olması nedeniyle yöre halkının kendisini tanıdığını ve  
sözkonusu bölgeye operasyonlar nedeniyle sık sık gittiğini sözlerine eklemiꢀtir.  
Ferit Günerhan baꢀvuranların oturduğu bölgede aramalar yaptığını yalanlamıꢀ ve bu  
söylediklerini doğrulamaları için askerler Fırat Alaca, Hasan Ertekin ve Aꢀkın Adıꢀen’in  
isimlerini vermiꢀtir. F. Günerhan kimlik tespitine karꢀı çıkarak köylülerin kendisini bu  
operasyon öncesinde de tanıdıklarını ifade etmiꢀtir.  
Mustafa Yıldıran Ferit Günerhan ile aynı yönde ifade vermiꢀtir. M. Yıldıran operasyon  
sırasında astlarını bile ayırmak imkânsızken kendisini teꢀhis eden ꢀahsın astı tarafından teꢀhis  
edilmesinden dolayı ilgili kimlik tespitine karꢀı çıkmaktadır.  
Erdem Onar, Recai Atıcı ve Đrfan Kurumer çavuꢀlar Murat Can ve Hakan Tekgül’ün  
komutasında operasyona katıldıklarını, bu esnada baꢀvuranlarla hiçbir ꢀekilde  
karꢀılaꢀmadıklarını beyan etmiꢀlerdir.  
Cumhuriyet Savcısı 3 Ağustos 1999 tarihinde kimlikleri saptanan askerlere karꢀılık sekiz  
görgü tanığını dinlemiꢀtir.  
Bir tercüman aracılığıyla dinlenen görgü tanıkları Sabiha Kılıç ve Hamide Öztürk baꢀvuran  
Tayyar Kılıç evdeyken askerlerin evi aradıklarını söylemiꢀlerdir. Askerler daha sonra T.  
Kılıç’ı gözleri bağlı evden çıkarmıꢀlar, o civarda giysilerini soyup yumruk ve sopalarla  
dövmüꢀler, daha sonra köprüden aꢀağı atmıꢀlar ve uzun bir süre burada tutmuꢀlardır.  
Baꢀvuranın sesini evden duymuꢀlar fakat onu kurtarmaları engellenmiꢀtir. Adı geçenler  
baꢀvuran Tayyar’ı kanlar içinde baꢀı ve yüzü ꢀiꢀ ve diꢀleri de kırık vaziyette bulduklarını dile  
getirmiꢀlerdir.  
Çetin Çelik ve tercüman vasıtasıyla ifadesi alınan Mumi Çelik ve Maria Çelik de aynı ꢀekilde  
baꢀvuran Tayyar Kılıç’ın askerler tarafından köprüye kadar götürüldüğünü gördüklerini beyan  
ederek olayları benzer biçimde tasvir etmiꢀlerdir.  
Bayram Demir baꢀvuran Sıdık Tekin’in askerler tarafından bir ceviz ağacının altına  
götürülerek sopayla dövüldüğünü, kadınların engel olmak istemesi üzerine de askerlerin  
havaya ateꢀ ettiklerini gördüğünü beyan etmiꢀtir. Adıgeçen, kötü muamelelerden sorumlu  
askerlerin kimliklerini yahut rütbelerini bilmediğini belirtmiꢀtir.  
ꢁefik Tekin baꢀvuran Haꢀım Elmas’ı beꢀ altı asker tarafından yaklaꢀık elli metre kadar  
uzaklıkta bir alanda dövülürken evinden gördüğünü, o mesafeden baꢀvuranı tanıyamadığını  
ancak daha sonra o ꢀahsın baꢀvuran olduğunu öğrendiğini, bir subay iki çavuꢀ ve üç er olmak  
4
üzere aynı askerlerin evine geldiklerini, daha sonra kardeꢀi baꢀvuran Sıddık Tekin’in evine  
gittiklerini, iki askerin ise arama yapmak için evinde kaldığını, beꢀ dakika sonra kardeꢀinin  
eꢀinin gelerek kocasının askerler tarafından götürüldüğünü söylediğini, arama bitene kadar  
evden çıkmasına izin verilmediğinden kardeꢀinin köprüye götürülüꢀünü görmediğini beyan  
etmiꢀtir.  
Ertesi gün ifadesine baꢀvurulan tanık Hamit Kılıç ise askerlerin baꢀvuran Elmas’ı evinden  
yaklaꢀık 200 metre mesafede bir yerde dövdüklerini gördüğünü beyan etmiꢀtir.  
Savcı 11 Ağustos 1999 tarihinde tanık sıfatıyla üç askerin ifadesini almıꢀtır.  
Murat Can, Đrfan Kurumer’in kendi komutasındaki birliğe bağlı olduğunu ve baꢀvuranların  
mezrasında yapılan aramalara katılmadığını, telsizle bilgi verilmesi üzerine Ferit Günerhan’ın  
komutasındaki birliğin ve kendi birliğinin Efkar Dağı zirvesine doğru hareket ettiğini  
belirtmiꢀtir.  
Hasan Ertekin ve Fırat Alaca Ferit Günerhan tarafından komuta edilen birliğe bağlı  
olduklarını, Efkar Dağı yamaçlarında arama yaptıkları esnada telsizle kendilerine bilgi  
verilmesi üzerine Murat Can tarafından komuta edilen birlikle beraber zirveye doğru hareket  
ettiklerini, daha sonra aramalarını köyün etrafında sürdürdüklerini ve baꢀvuranların yaꢀadığı  
köye asla girmediklerini beyan etmiꢀlerdir.  
3 Eylül 1999 tarihinde ifade veren Aꢀkın Adıꢀen de Hasan Ertekin ve Fırat Alaca’nın  
ifadelerini teyit etmiꢀtir.  
Savcı, 15 Kasım 1999 tarihinde görevsizlik kararı vererek dosyayı ꢁemdinli Đlçe Đdare  
Kurulu’na havale etmiꢀtir. ꢁemdinli Đlçe Đdare Kurulu ise bir soruꢀturmacı tayin etmiꢀtir.  
B. ꢁemdinli Đlçe Đdare Kurulu önündeki süreç  
Soruꢀturmacı haklarında ithamda bulunulan askerlerin, baꢀvuranların ve tanıkların ifadelerini  
almıꢀtır.  
Soruꢀturmacı 25 Haziran 2001 tarihli raporunda, tanıkların, Kayseri Komando Tugayı’na  
bağlı askerlerin baꢀvuranları dövdüğünü gördüklerini beyan etmelerine rağmen yüzleꢀtirme  
sırasında ꢁemdinli Jandarma Komutanlığı Komando Bölüğü’ne bağlı askerleri teꢀhis  
ettiklerine, çavuꢀ Ferit Günerhan’ı teꢀhis ettiklerini ancak Ferit Günerhan’ın arama yaptığı  
bölgenin olay yerine yaklaꢀık dört kilometre mesafede olduğuna iꢀaret ederek baꢀvuranların  
tanıkları tarafından verilen ifadelerin çeliꢀkili olduğunu belirtmiꢀtir.  
Soruꢀturmacının vardığı neticeye istinaden ꢁemdinli Đlçe Đdare Kurulu 4 Temmuz 2001  
tarihinde ithamda bulunulan güvenlik güçleri hakkında kovuꢀturmaya yer olmadığı kanaatine  
varmıꢀtır.  
Baꢀvuranların itirazını görüꢀen Van Bölge Đdare Mahkemesi ꢁemdinli Đlçe Đdare Kurulu’nun  
kararını iptal etmiꢀtir. Mahkeme, ifade ve teꢀhis tutanakları ve tıbbi raporlara istinaden  
baꢀvuranların kötü muameleye maruz kaldığının sabit olduğu hükmüne varmıꢀtır.  
5
C. Askerler aleyhinde açılan ceza davası  
Savcı 14 Kasım 2001 tarihinde altı asker hakkında kötü muamele iddiasıyla suçlamada  
bulunmuꢀtur.  
ꢁemdinli Asliye Ceza Mahkemesi önünde görülen davada 30 Ocak 2002 ile 13 Temmuz 2005  
tarihleri arasında otuzdan fazla duruꢀma yapılmıꢀtır. Bu duruꢀmalarda mahkeme muhtelif usul  
iꢀlemi gerçekleꢀtirerek baꢀvuranların, sanık ve tanıkların ifadelerini almıꢀ, bunun için adres  
tespitlerinin yapılması ve bazen de birçok defa istinabe talimatı verilmesi gerekmiꢀtir.  
10 Nisan 2002 tarihinde yapılan duruꢀmada baꢀvuranlar savcıya verdikleri ifadelerini  
yinelemiꢀlerdir. Baꢀvuran Sıddık Tekin sanık Burhan Eskici’yi ihtilaf konusu kötü  
muamelelerin sorumlusu olarak göstermiꢀtir. Sıddık Tekin sanıklar Burhan Eskici ve Recai  
Atıcı’yı daha önceden tanıdığı için teꢀhis etmiꢀ, diğer sanıkları ise olayların üzerinden zaman  
geçtiği için tanıyamadığını belirtmiꢀtir. Aynı duruꢀmada Asliye Ceza Mahkemesi aleyhte on  
altı tanık dinlemiꢀtir.  
Đstinabe yoluyla 8 Mayıs 2002 tarihinde ifadesine baꢀvurulan sanık Recai Atıcı daha önce  
verdiği ifadeleri tekrar etmiꢀtir. Adı geçen sanık, baꢀvuranlar yüzleꢀtirme sırasında son grup  
olarak gösterilen askerleri teꢀhis etmiꢀlerse de daha önce gösterilen askerlerden hiçbirini  
tanıyamadıklarını belirtmiꢀtir.  
Haziran ve Ekim 2002 tarihleri arasında görgü tanıkları Aꢀkın Adıꢀen, Murat Can, Murat  
Bakal, Ahmet Çöne ve Hakan Tekgül istinabe tarafından dinlenmiꢀtir. Ahmet Çöne  
baꢀvuranlar tarafından öne sürülen iddiaların dayanaksız olduğunu belirterek sanık askerlerin  
komutan Burhan Eskici’nin komutanlığında olduklarını, kendisinin de ikinci komutanlıkta  
bulunduğunu, iki komutanlığın sık sık telsizle, zaman zaman da yüz yüze haberleꢀtiklerini  
ifade etmektedir.  
20 Ocak 2003 tarihinde sanık Ferit Günerhan daha önceki beyanlarını yinelemiꢀtir.  
Asliye Ceza Mahkemesi 21 Mart 2003 tarihli duruꢀmada sanık Burhan Eskici’nin istinabe  
yoluyla ifadesinin alındığını hatırlatmıꢀtır.  
Baꢀvuran 23 Ocak 2003 tarihli yazılı savunmasında kimlik tespiti iꢀlemini eleꢀtirmiꢀtir.  
Sanık Mustafa Yıldırım’ın ve tanık Fırat Alaca’nın istinabe yoluyla alınan beyanlarının kayda  
geçmesi beklenirken 21 Mart 2003 ve 14 Ocak 2004 tarihleri arasındaki yedi duruꢀma  
ertelenmiꢀtir. Asliye Ceza Mahkemesi 11 ꢁubat 2004 tarihli duruꢀma esnasında isimlerindeki  
benzerlikten kaynaklanan bir hata nedeniyle sanık Mustafa Yıldıran’ın yerine dinlenen bir  
kiꢀinin ifadesini dosyaya eklemiꢀtir. 10 Mart 2004 ve 28 Ocak 2005 tarihleri arasındaki on iki  
duruꢀma görgü tanığı Fırat Alaca’nın ifadelerinin kaydı tamamlanıncaya dek baꢀka bir tarihe  
ertelenmiꢀtir. Mahkeme 29 Aralık 2004 tarihli duruꢀmada sanıklar Erdem Onar ve Mustafa  
Yıldıran’ın ifadelerine baꢀvurulmadığını hatırlatarak bunların istinabe yoluyla alınmasını  
istemiꢀtir.  
Asliye Ceza Mahkemesi 23 ꢁubat 2005 tarihli duruꢀmada, istinabe tarafından ifadesine  
baꢀvurulan ve ayrıntıları artık hatırlamadığını belirten görgü tanığı Fırat Alaca’nın beyanını  
dosyaya eklemiꢀtir.  
6
Mahkeme 20 Nisan 2005’teki duruꢀmada sanık Erdem Onar’ın istinabe tarafından  
dinlendiğini not etmiꢀtir. Adı geçenin beyanlarına göre köylülerin hepsi köydeki meydana  
toplanmıꢀ, köy muhtarının ve ev sahiplerinin huzurunda aramalar yapılmıꢀ, bu esnada hiçbir  
köylüye kötü muamelede bulunulmamıꢀtır.  
18 Mayıs 2005’te istinabe tarafından dinlenen Mustafa Yıldıran kimlik tespiti iꢀlemine karꢀı  
çıkmıꢀ ve yeni bir kimlik tespiti talep etmiꢀtir. M. Yıldıran kendisinin kimlik tespiti öncesinde  
beꢀli altılı gruplar halinde yüzlerce üniformalı askerin Cumhuriyet Savcısı’nın makamında  
hazır bulunduklarını ve askerlerin kendilerini teꢀhis eden üç kiꢀiyi dakikalarca dövdüklerini  
öne sürmektedir. Adı geçen, operasyona diğer birlik katıldığı halde yalnızca komando  
bölüğünün kimlik tespitinde hazır bulunduğunu sözlerine eklemektedir.  
Asliye Ceza Mahkemesi 13 Temmuz 2005 tarihli duruꢀmada haklarında yapılan ithamların  
yeterince tespit edilemediği gerekçesiyle sanıkların serbest bırakılmalarına karar vermiꢀtir.  
Mahkeme suçlamaların yalnızca ꢀüphelere dayandığını, sanıklara dair ꢀüphenin oluꢀması  
gerektiğini kaydetmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar 9 Mayıs 2006 tarihinde temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀlardır.  
Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı 12 Mart 2007 tarihli mütalaasında ilk derece mahkemesince  
verilen kararın bozulmasını ve zamanaꢀımından dolayı ceza davasının düꢀürülmesini tavsiye  
etmiꢀtir.  
Yargıtay 1 Mayıs 2007 tarihinde verdiği kararla baꢀsavcının mütalaasına uygun olarak  
baꢀvuranların temyiz talebini reddetmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 3., 6. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar köylerinde düzenlenen operasyon sırasında güvenlik güçlerinin kötü  
muamelelerine maruz kaldıklarından ve bu muamelelerle ilgili olarak ꢀikayetçi olabilmeleri  
için baꢀvuru yolu bulunmamasından yakınmaktadırlar. Baꢀvuranlar bu çerçevede AĐHS’nin  
3., 6. ve 13. maddelerine atıfta bulunmaktadırlar.  
AĐHM bu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 3. maddesi açısından incelenmesinin uygun olacağı  
kanaatindedir.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
Hükümet, baꢀvuranların asliye ceza mahkemesi önündeki dava devam ettiği sırada AĐHM’ye  
baꢀvuruda bulunduklarını ve davanın halen Yargıtay önünde sürdüğünü savunmaktadır. Bu  
nedenle Hükümet AĐHM’yi iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle baꢀvuruyu  
reddetmeye davet etmektedir.  
AĐHM baꢀvurunun yapılmasının ardından asliye ceza mahkemesi önünde bir ceza davası  
açıldığını kaydetmektedir. Bu dava sonucunda sanıklar serbest bırakılmıꢀtır. Bilahare  
Yargıtay bu kararı bozmuꢀ ve zamanaꢀımı dolayısıyla davanın düꢀürülmesine hükmetmiꢀtir.  
Halihazırda bu dava sonuçlanmıꢀ olduğu cihetle Hükümetin ön itirazı kabul edilmeyecektir.  
7
AĐHM mevcut ꢀikayetin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. fıkrası anlamında açıkça dayanaktan  
yoksun olmadığını ve baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin de bulunmadığını  
tespit etmektedir. Bu itibarla ꢀikayetin kabuledilebilir ilan edilmesi yerinde olacaktır.  
B. Esasa iliꢀkin  
1. Kötü muamele iddiaları hakkında  
Hükümet baꢀvuranın iddialarına karꢀı çıkmaktadır. Hükümet baꢀvuranların yaptığı suç  
duyurusunun ardından bir ceza soruꢀturmasının açıldığını, bu soruꢀturma çerçevesinde,  
sözkonusu iddialara ıꢀık tutması muhtemel kanıt unsurları derlendiğini, soruꢀturmanın  
yürütülmesiyle ve güvenlik güçleri aleyhinde açılan davanın seyriyle ilgili olarak yetkili  
mercilerin ataletle suçlanamayacağını, baꢀvuranların temyiz dilekçelerinin kabul  
edilebileceğini ancak belirlenen süre içerisinde hazırlanmadığını savunmaktadır.  
AĐHM kötü muamele iddialarının uygun kanıt unsurlarıyla desteklenmesi gerektiğini  
anımsatır (Klaas – Almanya, 22 Eylül 1993 tarihli karar, prg. 30). AĐHM, elde ettiği verileri  
değerlendirmek maksadıyla ‘her türlü makul ꢀüpheden uzak’ delil kıstasına baꢀvurur, zira  
böylesi bir delil itiraza mahal bırakmayacak derecede ciddi, açık ve tutarlı bir takım emare ya  
da karinelere dayanmalıdır. Tarafların bu delillerin aranması sırasındaki tutumları da bu  
bağlamda hesaba katılır (Đrlanda – Birleꢀik Krallık, 18 Ocak 1978 tarihli karar, prg. 161, ve  
Selmouni – Fransa, no: 25803/94, prg. 88).  
AĐHM, olaylara iliꢀkin kendi bakıꢀ açısını ulusal mahkemelerin bakıꢀ açısıyla değiꢀtirmek  
gibi bir yetkisinin bulunmadığını, ulusal mahkemeler tarafından elde edilen verilerin  
değerlendirilmesinin yine onlara düꢀtüğünü anımsatır (Klaas, adıgeçen, prg. 29). Bununla  
birlikte AĐHM, AĐHS’nin 2. ve 3. maddelerinin ihlalinin iddia edildiği durumlarda son derece  
dikkatli davranmalıdır (Ribitsch – Avusturya, 4 Aralık 1995 tarihli karar, prg. 32).  
Ayrıca AĐHM, sözkonusu güvenlik güçlerinin serbest bırakılmasının, Savunmacı Devlet’in  
AĐHS bakımından sorumluluğunu ortadan kaldırmadığına kanaat getirmektedir (Bkz, mutatis,  
mutandis, Berktay-Türkiye, baꢀvuru no: 22493/93, 1 Mart 2001). AĐHM, sahip olduğu  
unsurların tamamı ıꢀığında olayları bizzat değerlendirmede özgürdür (Batı ve diğerleri-  
Türkiye, baꢀvuru no: 33097/96 ve 57834/00).  
Ayrıca gözaltına alındığı sırada sağlıklı olan bir kiꢀinin serbest bırakıldığı anda yaralandığı  
tespit edildiğinde yaraların kaynağı hakkında makul bir açıklamada bulunmak Hükümet’in  
görevidir aksi takdirde, AĐHS’nin 3. maddesinin açıkça uygulanabileceği bir durum meydana  
gelmektedir (Selmouni).  
AĐHM, sağlık durumlarından Devlet’in sorumlu olduğu gözaltında tutulan kiꢀilerin durumları  
ile Devlet makamlarının denetiminde olan bölgelerde yaralı veya ölü bulunan kiꢀilerin  
durumları arasında bir paralellik kurmanın meꢀru olduğu kanaatindedir. Her iki durumda da  
sözkonusu olayların tamamı veya büyük bir kısmı makamların inhisari bilgisi dahilindedir  
(Akkum ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 21894/93). Dolayısıyla kanıt yükümlülüğü  
makamlara düꢀmektedir (Salman-Türkiye, baꢀvuru no: 21986/93).  
Mevcut davada, baꢀvuranlar, köylerinde gerçekleꢀtirilen operasyon sırasında askerler  
tarafından kötü muameleye maruz kaldıklarını ileri sürmektedirler.  
8
AĐHM, kimsenin, baꢀvuranların vücutlarında görülen yara izlerinin, sözkonusu operasyondan  
önceki bir döneme ait olduklarını ileri sürmediğini gözlemlemektedir.  
AĐHM ayrıca, baꢀvuranların köyünde, askerlerin bulunduğuna yetkililer tarafından itiraz  
edilmediğini de kaydetmektedir. Zira 21 Temmuz 1999 sabahı, güvenlik güçleri, bir askerin  
öldüğü çatıꢀmaların ardından Altınsu köyü ve Dereboyu mezrasına sığındıklarından  
ꢀüphelenilen PKK üyelerini bulmak için bir operasyon gerçekleꢀtirmiꢀlerdir. Operasyon  
raporu dosyada bulunmamaktadır. Bununla birlikte görevlendirme belgesine göre, bölge,  
güvenlik güçleri tarafından çevrelenmiꢀ ve giriꢀ noktaları kontrol altına alınmıꢀtır. Bölgede ve  
evlerde aramalar yapılmıꢀtır. Aramalar sırasında, sözkonusu bölge, askeri yetkililerin etkin  
kontrolü altında tutulmuꢀtur.  
Olay günü, baꢀvuranlar, ꢁemdinli Cumhuriyet Savcılığı önünde iddialarını sunmuꢀlar ve  
sağlık muayenesinden geçirilmiꢀlerdir. Bu bağlamda düzenlenen nihai sağlık raporları,  
baꢀvuranlara iꢀgöremez raporu verilmesini gerektiren önemli yaraların olduğunu  
göstermektedir. Ayrıca, çok sayıda tanık, askerlerin baꢀvuranlara vurduklarını gördüklerini  
ifade etmiꢀlerdir.  
AĐHM son olarak baꢀvuranların iddialarına iliꢀkin yargılamanın ulusal mahkemeler nezdinde  
görüldüğünü, bunun sonucunun baꢀvuranların yaralanmaları ile meydana gelen olayları açığa  
çıkarmaya imkan tanımadığını not etmektedir. Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki yargılama  
yapılan suçlamaların yeterince oluꢀmadığı gerekçesiyle güvenlik güçlerinin serbest  
bırakılmaları ile tamamlanmıꢀtır. Mahkeme ifadelerde çeliꢀkiler olduğu, kimi reꢀit olmayan  
tanıkların bulunduğu ve baꢀvuranlar ile görgü tanıkları arasındaki akrabalık iliꢀkisi dolayısıyla  
ifadelerinin değerlendirilmediği sonucuna varmıꢀtır.  
Yargıtay serbest bırakma kararını bozmuꢀ ve ceza davasının zamanaꢀımından sukut ettiğine  
karar vermiꢀtir. Bu durum baꢀvuranların yaralanma nedeninin açığa çıkarılmasını tamamen  
ortadan kaldırmıꢀtır.  
Mahkemeye sunulan delil unsurlarının tamamı ve Hükümet tarafından makul bir açıklamanın  
yapılmayıꢀı ıꢀığında AĐHM, Savunmacı Hükümetin baꢀvuranların vücutlarında gözlemlenen  
yaralanmalarda sorumluluğu bulunduğuna itibar etmektedir.  
Bu nedenle AĐHS’nin 3. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
2. Yürütülen soruꢀturmaların etkililiği hakkında  
AĐHM, güvenlik güçlerinin elinde bulunan bir kiꢀinin 3. maddeye aykırı olarak ciddi  
muamelelere maruz kalmasının etkili resmi bir soruꢀturmayı gerekli kıldığını hatırlatır (Bkz.  
Assenov vd.-Bulgaristan 28 Ekim 1998). Bu amaçla yürütülen soruꢀturma sorumluların  
kimliklerinin tespit edilmesini ve cezalandırılmasını sağlayacak yapıda olmalıdır. Bu  
gerekliliğe cevaz vermemesi halinde genel olarak iꢀkencenin yasaklanması ve insanlık dıꢀı ve  
aꢀağılayıcı muamelenin önlenmesindeki temel önemi haiz cezalar etkisiz kalır ve devletin  
görevlileri kendi sorumluluklarındaki kimi hallerde neredeyse suçsuzluk olanağından  
yararlanabilir ve bu kuralı çiğnemiꢀ olurlar (Bkz. Caloc-Fransa kararı ve sözü edilen Batı vd.-  
Türkiye kararı).  
AĐHM bu baꢀvuruda baꢀvuranların ꢀikayetinin ardından bir soruꢀturma baꢀlatıldığını  
gözlemlemektedir. ꢁemdinli Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranları dinlemiꢀ, sağlık kontrolü ve  
9
kimlik tespitinin yapılmasını istemiꢀ, sözkonusu askerleri ve çok sayıdaki görgü tanığını  
dinlemiꢀtir. Askerler hakkında baꢀlatılan ceza soruꢀturması sanıkların serbest bırakılmaları ile  
tamamlanmıꢀtır. Temyiz aꢀamasında serbest bırakılma kararı ceza davasının zaman aꢀıma  
uğraması nedeniyle Yargıtay tarafından bozulmuꢀtur.  
AĐHM, Cumhuriyet Savcısı’nın baꢀvuranların ꢀikayetlerini ciddiyetle değerlendirdiğini not  
eder. Savcı hemen harekete geçmiꢀ ve baꢀvuranların iddialarına iliꢀkin soruꢀturma  
baꢀlatmıꢀtır. Bununla birlikte, ceza süreci bütünü itibarıyla uzun bir süreye yayılmıꢀtır.  
Bilhassa Đlçe Đdari Kurulu’nun ceza davası açılması yetkisini vermemesi doğrultusunda,  
olayların meydana gelmesinin ardından iki yıl sonra güvenlik güçleri aleyhine dava  
açılabilmiꢀtir. Öte yandan ise, Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki yargılama dört yıldan fazla  
sürmüꢀtür. Baꢀvuranlar ve görgü tanıkları davanın baꢀında duruꢀmaya hemen katılmalarına  
karꢀın bu durum bütün sanık ve tanıklar için geçerli olmamıꢀtır. AĐHM bu bağlamda, özelikle  
on dokuz duruꢀmanın tanık Fırat Alaca’nın duruꢀmaya katılımı için ertelendiğini hatırlatır.  
Üstelik 29 Aralık 2004 tarihli duruꢀmada Asliye Ceza Mahkemesi iki sanığın ifadelerinin  
halen hazır olmadığını tespit etmiꢀtir. Bu kiꢀiler Nisan ve Mayıs 2005 tarihlerinde  
dinlenmiꢀtir.  
AĐHM iç hukuktaki mahkemelerin davayı büyük bir titizlikle incelemeleri gerektiğine itibar  
etmektedir. Bununla birlikte yargılamanın genel olarak uzun sürmesi zamanaꢀımına  
uğramasına yol açmıꢀtır. AĐHM nezdinde ulusal mahkemelerin kötü muamele ile suçlanan  
devletin görevlilerinin bir an evvel yargılanmalarını gözetmemeleri üzücüdür (Bkz. sözü  
edilen Batı vd., son olarak Mustafa Karabulut-Türkiye no: 40803/02, 20 Kasım 2007).  
AĐHM, sözkonusu askerler hakkında açılan davanın genel süresi ve ceza davasının düꢀmesi ve  
suçun faillerinin neredeyse cezasız kalmaları ölçüsünde Türk yetkililerin ivedilikle, yeterli ve  
makul ꢀekilde hareket etmediklerini kaydetmektedir.  
AĐHM bu nedenle, AĐHS’nin 3. maddesinin usul bakımından ihlal edildiği sonucuna  
varmaktadır.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASINA ĐLĐꢁKĐN  
AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine  
karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi  
edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil  
tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Sözkonusu olayın meydana gelmesinin ardından uzun bir süre çalıꢀamadıklarını ileri süren  
baꢀvuranların her biri 20.000 Euro maddi tazminat talep etmektedir.  
Baꢀvuranların her biri manevi tazminat olarak 40.000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM maddi tazminat talebinin dayanağı olmadığından bu yönde ödeme yapılmasını gerekli  
görmemektedir.  
10  
AĐHM bunun yanı sıra manevi tazminat olarak hakkaniyete uygun Sıdık Tekin’e 9.000 Euro,  
Haꢀim Elmas’a 14.000 Euro ve Tayyar Kılıç’a 7.000 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuranlar iç hukukta ve AĐHM nezdinde yapmıꢀ oldukları yargı giderleri için 87.000 Euro  
talep etmektedir. Baꢀvuranlar kanıtlayıcı belge niteliğinde ise savunma giderine iliꢀkin  
dekontu sunmaktadırlar.  
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul  
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir.  
AĐHM mahkemenin yerleꢀik içtihadı ve dile getirilen kriterler ıꢀığında bu talebi  
reddetmektedir.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 3. maddesinin usul ve esastan ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6. ve 13. maddelerine iliꢀkin ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;  
4. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru  
üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin manevi tazminat olarak Sıddık  
Tekin’e 9.000 (dokuz bin) Euro, Haꢀim Elmas’a 14.000 (on dört bin) Euro ve Tayyar Kılıç’a  
7.000 (yedi bin) Euro ödemesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 20 Mayıs 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
11  
12