CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

TINARLIOĞLU-TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:3820/03)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

31 Mart 2009

İşbu karar AİHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (3820/03) no’lu davanın nedeni (T.C. vatandaşı)

Mehmet Tınarlıoğlu’nun (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 11 Aralık 2002

tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (Avrupa

İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.

Başvuran, Kocaeli Barosu avukatlarından C. Tınarlıoğlu tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuran, 1940 doğumludur ve Kocaeli’nde ikamet etmektedir.

27 Ekim 1999 tarihinde, Dilovası Belediyesi (“idare”) başvurana ait bir arsayı

kamulaştırmıştır.

5 Ocak 2000 tarihinde, idare tarafından ödenen tutardan memnun olmayan başvuran, Gebze

Asliye Hukuk Mahkemesi’nde (“mahkeme”) bedel artırım davası açmıştır.

13 Temmuz 2000 tarihli bir kararla, mahkeme başvuranı kısmen haklı bulmuş ve taşınmazın

idareye devir tarihinden itibaren işleyecek gecikme faizi ile birlikte başvurana 14.845.559.000

TL ödenmesine hükmetmiştir.

19 Aralık 2000 tarihinde, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.

Bilahare başvuranın talebi üzerine yetkili icra dairesi, iadeye ödeme emri göndermiştir.

28 Nisan 2008 tarihinde, idare başvurana, 63.656.200.000 TL ödemiştir.

HUKUK

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

HAKKINDA

Başvuran, hukuki bir kararla ödenmesine hükmedilen ek kamulaştırma bedelinin idare

tarafından gecikmeli olarak ödenmesi nedeniyle mülkiyete saygı hakkının ihlalinden

şikayetçidir. Bu bağlamda başvuran, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlalinden

şikayetçidir.

AİHS’nin 35/1 maddesine atıfta bulunarak, Hükümet, öncelikle iç hukuk yollarının

tüketilmediğini savunmaktadır. Bu bağlamda Hükümet, başvuranın, Borçlar Kanunu’nun 105.

maddesiyle sunulan başvuru yolunu kullanmış olması gerektiğini ifade etmektedir. Hükümet,

ayrıca, başvuranın Yargıtay karar tarihi olan 19 Aralık 2000 tarihinden itibaren altı ay süresi

içerisinde AİHM’ye başvuruda bulunmadığını belirtmektedir.

Başvuran, sözkonusu iddialara karşı çıkmaktadır.

AİHM, başvuranınki gibi bir şikayet durumunda teorik olarak varolan tek başvuru yolunun

Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile öngörülen yol olduğunu kabul eder. Bununla birlikte,

AİHM’yi sözkonusu başvuru yolunun etkisiz nitelikte olduğu sonucuna ulaştıran

gerekçelerden dolayı, bu başlık altında yapılan itirazın reddedilmesi gerekmektedir (Aka-

Türkiye, 23 Eylül 1998).

Altı ay süresine riayet edilmemesine ilişkin olarak ise, Tiryakioğlu-Türkiye (başvuru no:

45436/99, 24 Mayıs 2005) kararında ortaya konmuş olan aynı gerekçeler çerçevesinde

sözkonusu itirazın reddedilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan

yoksun olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esasa ilişkin olarak ise, AİHM, mevcut davadakine benzer sorunların konu olduğu çok sayıda

dava incelemiş ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (Bkz,

Akkuş-Türkiye, 9 Temmuz 1997).

Dava koşullarını incelemesinin ardından AİHM, mevcut davada Hükümet’in davayı farklı

şeklide sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatindedir. AİHM, ulusal

mahkemeler tarafından ödenmesine hükmedilen kamulaştırma bedelinin ödemesindeki

gecikmenin idareye isnat edilebileceğini tespit etmektedir. Kamulaştırma bedelinin gecikmeli

olarak ödenmesi başvuranı mülkiyetin kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha

uğratmıştır. Bu gecikme, AİHM’yi, başvuranın toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet

hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın

dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düşünmeye sevk

etmektedir.

Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 6. ve 13. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, yargılama süresinin uzunluğundan şikayetçi olmaktadır ve AİHS’nin 6. maddesine

atıfta bulunmaktadır. Başvuran, ayrıca, iç hukukta AİHS’nin 13. maddesi uyarınca idareyi

borcunu ödemeye zorlayacak etkili bir başvuru yolunun bulunmaması nedeniyle de

şikayetçidir. Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.

AİHM, AİHS’nin 35/3 maddesi uyarınca hiçbir gerekçe gösterilmemesi nedeniyle sözkonusu

iddiaları kabuledilebilir ilan etmektedir.

Buna karşın, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi uyarınca ulaştığı ihlal tespitini göz önüne

alarak, AİHM, işbu başvuruda ortaya konan temel hukuki sorunu incelediği kanaatindedir.

Dava unsurlarının ve tarafların iddialarının tamamını göz önüne alarak, AİHM, AİHS’nin 13.

maddesi ile birlikte AİHS’nin 6. maddesi kapsamında yapılan şikayetlerin esas bakımından

ayrıca incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir (Andiçi-Türkiye, başvuru no: 27796/03, 4

Mart 2008).

III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

AİHS’nin 41. maddesi uyarınca, başvuran, 100.000 Euro maddi tazminat talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu miktara karşı çıkmaktadır.

Akkuş kararında benimsenen hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik veriler

ışığında AİHM, başvurana, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uygulanan

üç puanlık artış eklenerek belirlenen gecikme faizi ile birlikte 10.300 Euro maddi tazminat

ödenmesine hükmetmektedir.

Başvuran, avukatlık ücreti ve AİHM önünde yapmış olduğu yargılama masraf ve giderleri için

3.000 Euro talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu miktara itiraz etmektedir.

AİHM içtihadına göre, bir başvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak

gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya konduğu sürece elde edebilir.

Mevcut davada, AİHM, avukat tarafından yapılan çalışmanın dökümünü sunmadığından

başvuranın iddialarını belgelendirmediğini tespit etmektedir. Dolayısıyla, AİHM, avukatlık

ücreti olarak başvurana ödeme yapılmasına gerek olmadığı kanaatindedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AİHS’nin 6. ve 13. maddeleri kapsamında yapılan şikayetlerin ayrıca incelenmesine

gerek olmadığına;

4. a) AİHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilmek üzere,

Savunmacı Devlet tarafından başvurana her türlü vergiden muaf tutularak 10.300 Euro

(on bin üç yüz Euro) maddi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 31 Mart 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.