CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRU PAĐN SAN H AKLARIM AH KEM ESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE TONKA vd -TÜRKĐY E

D A V A SI

(B aꢀvuru no: 11381/02)

K A R A R IN Ö ZETÇ EV ĐR ĐSĐ

STRAZBURG

22 T em m uz 2008

Đꢀ b u k a r a r A Đ H S 'n i n 4 4 / 2 m a d d e s i n d e b e l i r t i l e n k o ꢀ u lla r ç e r ç e v e s in d e k e s in le ꢀ e c e k t i r . ꢁ e k l i

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (11381/02) no'lu davanın nedeni T.C.

vatandaꢀları Alaattin Tonka, Mehmet Sabır Özdemir ve Mithat Yılmaz'm (baꢀvuranlar),

Avrupa Đnsan Haklan Mahkemesi'ne 25 Temmuz 2001 tarihinde Temel Đnsan Haklan ve

Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi'nin (AĐHS) 34. maddesi

uyannca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Diyarbakır Barosu avukatlarından M. Özbekli tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

1. DAVA KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar sırasıyla, 1966, 1972 ve 1964 doğumlu olup Diyarbakır ve Mersin'de ikamet

etmektedir.

1. Baꢀvuranlar Alaattin Tonka ve Mehmet Sabır Özdemir

6 Eylül 2000 tarihinde, Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünde görevli polisler, aldıkları

istihbarata göre yasa dıꢀı Hizbullah örgütünün üst düzey sorumlularının bulunduğu bir

apartmana baskın düzenlemiꢀlerdir. Baskın, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi yedek

hakimi tarafından çıkarılan yakalama emri çerçevesinde yürütülmüꢀtür. Bu baskın sonucu, adı

geçen örgütün üyesi olduğundan ꢀüphelenilen ve aralarında baꢀvuranlann da bulunduğu beꢀ

kiꢀi yakalanmıꢀtır.

15 Eylül 2000 tarihinde baꢀvuranlar tutuklanmıꢀtır. Aynı gün, Olağanüstü Hal Bölge

Valisi'nin ve Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet savcısının talebi üzerine, DGM yedek

hakimi baꢀvuranlann sorgulanmak üzere on gün süreyle Diyarbakır Emniyet Müdürlüğüne

sevk edilmelerine izin vermiꢀtir. Hakim bu kararı, sıkıyönetim çerçevesinde alınacak ilave

önlemlerle ilgili 430 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 3 c maddesine dayanarak

vermiꢀtir. Birbirini takip eden uzatmalar ile baꢀvuranlann polis karakolunda sorgulanmalarına

25 Ekim 2000 tarihine kadar izin verilmiꢀtir. Đlgililere göre, kendileri polis karakolunda 12

Kasım 2000 tarihine kadar kalmıꢀlardır.

29 Ocak 2001 tarihinde, yardımcı hakim baꢀvuranların yeniden Diyarbakır Emniyet

Müdürlüğü'ne sorgulanmak üzere on gün süreyle sevk edilmelerine izin vermiꢀtir. 8 ꢁubat

2001 tarihinde, polis karakolunda kalıꢀ sürelerini on gün daha uzatmıꢀtır.

Baꢀvuranlara göre, 13 ꢁubat 2001 tarihinde cezaevine geri gönderilmiꢀlerdir.

27 Ekim 2005 tarihinde baꢀvuranlar, yasa dıꢀı örgüte üye olmaktan sekiz yıl dokuz ay

hapis cezasına mahkûm edilmiꢀlerdir. 27 Ocak 2007 tarihinde, Yargıtay mahkûmiyetlerini

onaylamıꢀtır.

2. Baꢀvuran Mithat Yılmaz

Baꢀvuran, yasadıꢀı Hizbullah örgütüne mensup olduğu ꢀüphesiyle 7 Mart 2001

tarihinde Mersin'de yakalanmıꢀtır.

2

Ankara Emniyet Müdürlüğü'nde bulunan bir belgeye göre polis, baꢀvurannm eꢀinin

kaldığı evi izlemeye almıꢀtır. 7 Mart 2001 günü saat 10:30 sıralarında, baꢀvurannm eꢀi

evinden çıkmıꢀ ve polisler tarafından takip edilmiꢀtir. Baꢀvuranyla eꢀinin buluꢀtuğu anda

polisler ilgiliye yaklaꢀarak polis kimliklerini göstermiꢀlerdir. Baꢀvuran, o sırada kendisini

kolundan yakalayan polislerden birine kafa atmıꢀtır. Dört polis memuru kendisini zaptetmeye

çalıꢀırken, baꢀvuran kaçmaya yeltenmiꢀtir. Bunun üzerine polis memurları, ilgili ꢀahsı yere

yatırmıꢀlardır. Sonrasında meydana gelen küçük çaplı kavga sırasında baꢀvuran alnından

hafifçe yaralanmıꢀtır.

Aynı gün saat 13 :30 sıralarında, baꢀvuran doktor muayenesinden geçirilmiꢀtir. Bu

muayene sonunda düzenlenen geçici raporda baꢀvurannm kafasında, boynunda ve sırtında

kızarıklıklar ve çizikler bulunduğu belirtilmiꢀtir. Doktor, görülen zedelenmelerin büyük

olasılıkla hayatî tehlikesi olmayan bereleyici yaralanmalardan kaynaklandığını belirtmiꢀtir.

Baꢀvurannm göğüs bölgesinde ve baꢀında acı hissettiğini ve kalp rahatsızlığı olduğunu

söylemesi üzerine bir elektro kardiyogram çekilmiꢀtir. Đnceleme sonunda taꢀikardi teꢀhisi

konulmuꢀtur.

8 Mart 2001 tarihinde saat 15 :25 sıralarında yapılan doktor muayenesi sırasında

baꢀvuran, hızlı kalp atıꢀı ve baꢀ ağrısından ꢀikâyetçi olmuꢀtur. Üzerine tazyikli soğuk su

sıkılması ve beton üzerine yatmak zorunda bırakılmasından dolayı testiküllerinde ezilme

olduğunu iddia etmiꢀtir. Bu muayene sonunda düzenlenen kesin rapor, 7 Mart 2001 tarihli

doktor raporu olarak kayıtlara geçmiꢀtir. Doktor, kendisine beꢀ gün iꢀ göremezlik raporu

vermiꢀtir.

9 Mart 2001 günü saat 3:45 sıralarında baꢀvuran, tekrar doktor muayenesinden

geçmiꢀtir. Doktor, bu muayenede ilgilinin alnındaki eski bir sıyrık izi ile sol elinde bir sıyrık

saptamıꢀtır.

Belirtilmeyen bir tarihte baꢀvuran, Ankara Emniyet Müdürlüğü'ne sevk edilmiꢀtir.

14 Mart 2001 günü 15 :20 sıralarında baꢀvuran, Adli Tıp Kurumu Ankara ꢁube

Müdürlüğü'nde muayene edilmiꢀtir. Bu muayene sonunda düzenlenen kesin raporda, alnm sol

tarafında 2x2 cm boyutunda kabuklu art arda yara izleri mevcudiyeti ile sırtında (sol lop

seviyesinde) yine aynı türden 3x3 cm boyutundaki eski bir yara izinin mevcut olduğu, yine sol

elin avuç içinde ve sol dizinde kabuk bağlamıꢀ eski bir yara izi bulunduğu belirtilmiꢀtir. 7

Mart 2001 tarihli raporu gören doktor, baꢀvurannın muayenesinde travmaya bağlı yeni hiçbir

patoloji görülmediğini belirtmiꢀtir. Doktorun kanaatine göre, ilgili ꢀahıstaki yaralar üç gün iꢀ

göremezlik raporu gerektirmekteydi.

Yine 14 Mart 2001 tarihinde baꢀvuran, Diyarbakır'a sevk edilmiꢀtir.

Diyarbakır Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından 16 Mart 2001 tarihinde dinlenen

baꢀvuran, Hizbullah üyesi olduğunu itiraf etmiꢀ, aynı örgüt tarafından yapılan operasyonlara

katıldığı iddialarını ise reddetmiꢀtir. Yakalanma ꢀartlan hakkında baꢀvuran, sivil bir polisin

kimliğini beyan etmeksizin kendisini kolundan yakaladığı sırada kurtulmak isterken

düꢀtüğünü ve polisi de beraberinde düꢀürdüğünü ifade etmiꢀtir. Yakalanması esnasında polise

kafa attığı iddiasını reddetmiꢀtir. Ayrıca, özellikle Mersin ve Ankara'da gözaltında tutulduğu

sırada iꢀkence gördüğünü ve bu uygulamayı yapan polislerden ꢀikâyetçi olduğunu ifade

3

etmiꢀtir. Baꢀvuran, daha sonra yardımcı hakim önüne çıkarılmıꢀ ve tutuklanmasına karar

verilmiꢀtir.

Yine 16 Mart 2001 günü, Olağanüstü Hal Bölge Valisi'nin ve Devlet Güvenlik

Mahkemesi Cumhuriyet savcısının 430 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 3c maddesini

esas alarak yaptığı talep üzerine, nöbetçi hakim baꢀvurannm sorgulanması için on gün süreyle

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü'ne sevk edilmesine izin vermiꢀtir. Polislere teslim edilmeden

önce baꢀvuran doktor muayenesinden geçirilmiꢀtir. Raporda, alnın sol tarafında eski yara

izleri bulunduğu belirtilmiꢀtir.

26 Mart 2001 tarihinde, nöbetçi hakim baꢀvuranın polis karakolunda kalma süresini on

gün uzatmıꢀtır. Doktor muayenesinde baꢀvuranın vücudunda hiçbir darp ve cebir izine

rastlanmamıꢀtır.

5 Nisan 2001 tarihinde, nöbetçi hakim tekrar on günlük bir uzatmaya izin vermiꢀtir.

Aynı gün yapılan doktor muayenesinde, baꢀvurannm vücudunda hiçbir darp ve cebir izi

görülmemiꢀtir.

12 Nisan 2001 tarihinde, baꢀvuran doktor muayenesinden geçirilip hiçbir darp ve yara

izine rastlanmadığı saptandıktan sonra, cezaevine geri gönderilmiꢀtir.

14 Nisan 2001 tarihinde, baꢀvuranın babası, Đnsan Haklan Derneği Ankara ꢁubesi

nezdinde ꢀikâyetçi olmuꢀtur. Bu ꢀikâyetinde, oğlunun Mersin ve Ankara'da gözaltı'nda

tutulduğu sırada iꢀkenceye uğradığını iddia etmiꢀ ve oğlunun Diyarbakır'a sevk edilmesine ve

polis karakollarında tutulmasına itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuranın babası, 19 Mart 2001 günü

görüꢀtüklerinde baꢀvuranın sağlık sorunları olduğunu söylediğini ve tedavi görmediğinden

yakındığını ve cezaevine geri dönmeyi istediğini ifade etmiꢀtir. Daha sonraki iki karꢀılaꢀma

sırasında da, oğlunun cezaevine geri dönme isteğini tekrarladığını ifade etmiꢀtir. 12 Nisan

2001 tarihinde, baꢀvuranın babasına, oğlunu görmesi için izin verilmemiꢀ ve kendisinin

Cumhuriyet savcısı nezdinde yaptığı baꢀvurular sonuçsuz kalmıꢀtır. Baꢀvuranın babası,

oğlunun hayatı için endiꢀe ettiğini belirterek tekrar cezaevine gönderilmesini ve tedavisinin

yapılmasını talep etmiꢀtir.

3 Mayıs 2001 tarihinde, Đnsan Haklan Derneği, baꢀvuranın babası tarafından yapılan

ꢀikâyet baꢀvurusunu Đçiꢀleri Bakanlığı'na iletmiꢀ ve ilgili ꢀahısın tedavi görmesi için

gerekenin yapılmasını ve bu amaçla cezaevine geri gönderilmesini talep etmiꢀtir.

22 Mayıs 2001 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Đnsan Haklan Komisyonu

Baꢀkanı, Mersin ve Diyarbakır savcılıklannı baꢀvuranın babası tarafından yapılan ꢀikâyet

konusunda bilgilendirmiꢀ ve iddialann araꢀtınlmasını istemiꢀtir.

a) Diyarbakır'daki gözaltıyla ilgili olarak yapılan soruꢀturma iꢀlemleri

21 Haziran 2001 tarihinde, Diyarbakır Cumhuriyet Savcısı istinabe yoluyla Siirt

Cumhuriyet Savcısından o ꢀehirde cezaevinde bulunan baꢀvuranın dinlenmesini istemiꢀtir.

22 Haziran 2001 tarihinde dinlenen baꢀvuran, art arda yapılan gözaltılar sırasında

iꢀkence gördüğünü beyan etmiꢀtir. Mersin'de, giysileri çıkarılarak üzerine tazyikli su sıkılmıꢀ,

elektroꢀok uygulanmıꢀ, testikülleri ezilmiꢀ ve kafası suya sokulmuꢀtur. Ankara'da, uyuması

engellenmiꢀ, su verilmemiꢀ, kollanndan asılmıꢀ, baꢀına geçirilen kese kağıdıyla havasız

4

bırakılmıꢀ ve elektroꢀok uygulamasma maruz kalmıꢀtır. Diyarbakır'da, üzerine tazyikli su

sıkılmıꢀ, testikülleri ezilmiꢀ ve elektroꢀok uygulamasına maruz kalmıꢀtır.

Baꢀvuran, Diyarbakır'daki gözaltı sırasında gözlerinin bağlı olduğunu, ancak Ankara

ve Mersin'de kendisine iꢀkence yapan polisleri teꢀhis edebileceğini ifade etmiꢀtir. Kötü

muamelenin, sorgulama için götürüldüğü Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü'ne ꢀevkinden sonra

da devam ettiğini ileri sürmüꢀtür. Eꢀi ve kayınbiraderinin de bu kötü muameleye ꢀahit

olduklarını ifade etmiꢀtir.

22 Haziran 2001 tarihinde, Siirt Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranın doktor

muayenesinden geçmek üzere Siirt Devlet Hastanesine sevk edilmesi emrini vermiꢀtir. 31

Temmuz 2001 tarihinde gerçekleꢀtirilen bu muayenede baꢀvuranın vücudunda hiçbir darp ve

cebir izi tespit edilmemiꢀtir. Doktor, baꢀvuranın ꢀikayetleri nedeniyle nörolojik ve psikolojik

muayeneden geçirilmesini önermiꢀtir.

11 ꢁubat 2002 tarihinde, Diyarbakır Cumhuriyet savcısı polisler hakkında cezai

takibat baꢀlatılması için izni gerektiği cihetle dava dosyasını valiye göndermiꢀtir.

1 Mart 2002 tarihinde vali, soruꢀturma dosyası hazırlaması için bir komiseri

görevlendirmiꢀtir. Yaptığı soruꢀturma sonunda komiser, vücudunda tespit edilen izlerin

baꢀvuranın tutuklanması sırasında polislerin uyguladığı güç sonucunda oluꢀtuğunu ve

dolayısıyla Diyarbakır'daki gözaltı sırasında görevli polis memurları hakkında ceza davası

açılmasının gerekli olmadığı sonucuna varmıꢀtır.

2 Nisan 2002 tarihinde, soruꢀturmayı yapan komiserin vardığı sonuçlar doğrultusunda

vali, Diyarbakır'daki gözaltı sırasında görevli polis memurları hakkında ceza davası

açılmasına izin vermeme kararı almıꢀtır.

Bu karar, ilgili ꢀahısa 16 Mayıs 2002 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.

b. Mersin'deki gözaltıyla ilgili olarak yapılan soruꢀturma iꢀlemleri

31 Mayıs 2001 tarihinde, Mersin Cumhuriyet savcısı, Batman Cumhuriyet Savcısından

baꢀvuranın babasının iddialarıyla ile ilgili olarak dinlenmesini istemiꢀtir.

28 Kasım 2001 tarihinde, Mersin Cumhuriyet savcısı, baꢀvuranın istinabe yoluyla

dinlendiğini ve iꢀkence gördüğünü beyan ettiğini tespit etmiꢀtir. Savcı, elindeki soruꢀturma

dosyasını Ankara ve Diyarbakır'daki gözaltılar ile ilgili dosyalardan ayırmaya karar vermiꢀtir.

Dosya, soruꢀturmanın devamı ile ilgili hiçbir bilgi içermemektedir.

HUKUK

I. AĐHS'NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLÂL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

AĐHS'nin 3. maddesine atıfta bulunan baꢀvuran Mithat Yılmaz, gözaltı sırasında polis

karakollarında kötü muamele gördüğünü ve bu konuyla ilgili bir ceza soruꢀturması

yapılmadığını iddia etmiꢀtir. Baꢀvuran AĐHS'nin 3. maddesini ileri sürmüꢀtür.

5

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, baꢀvuranın Diyarbakır Valisi tarafından verilen karara Bölge Đdare

Mahkemesi önünde itiraz etmediği cihetle iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle

AĐHM'den bu ꢀikayeti kabuledilemez olarak değerlendirmesini talep etmektedir.

AĐHM, Diyarbakır Valisi'nin cezai takibat baꢀlatılmasına izin vermeme kararının,

yalnızca Diyarbakır'daki gözaltıyla ilgili olduğunu tespit etmektedir. ꢁikâyet, bu dönemdeki

gözaltına Đliꢀkin bölümü bakımından zaten kabuledilemez olduğundan, AĐHM Hükümetin

itirazı hakkında bir karar vermeye gerek olmadığı kanaatindedir.

1. Diyarbakır 'daki gözaltı

AĐHM, baꢀvuranın iddialarını bir doktor raporu veya gerçekten kötü muamele gördüğüne

dair makul bir açıklama gibi bir kanıt unsuruna ya da delil baꢀlangıcına dayandırmadığını

tespit etmektedir. AĐHM'nin elinde baꢀvuranın, Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü'nde tutulduğu

sırada AĐHS'nin 3. maddesine gerçekten aykırılık teꢀkil edecek bir kötü muameleye maruz

kaldığı izlenimi doğuracak herhangi bir bilgi ya da belge bulunmamaktadır.

AĐHM, baꢀvuranın 14 Mart 2001 tarihinde Ankara'dan Diyarbakır'a sevk edildiğini

gözlemlemektedir. ꢁevkinden önce baꢀvuran, adli tıp kurumunda bir doktor muayenesinden

geçirilmiꢀtir. Bu muayene sonunda düzenlenen raporda, alnın sol tarafında 2x2 cm boyutunda

art arda kabuklu yara izleri mevcudiyeti ile sırtında yine aynı türden 3x3 cm boyutundaki eski

bir yara izinin mevcut olduğu, sol elin avuç içinde ve sol dizinde kabuk bağlamıꢀ eski bir yara

izi bulunduğu belirtilmiꢀtir.

AĐHM, Diyarbakır'daki gözaltı sonunda, yani 16 Mart 2001 tarihinde, baꢀvuranın

yeniden doktor muayenesinden geçirilmiꢀ olduğunu ve alnındaki eski kabuklu yara izlerinin

tespit edildiğini vurgulamaktadır. Bunun, Diyarbakır'daki gözaltı baꢀlangıcından önce yapılan

14 Mart 2001 tarihli muayene raporunda da belirtilen eski bir yaralanmadan kalan iz olduğu

kesindir. Daha sonra düzenlenen doktor raporlannda hiçbir darp ve yaralanma izi tespit

edilmemiꢀtir. Bu konuyla ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranın, burada olduğu gibi iç yargı

organları karꢀısında da gözaltılar ile ilgili düzenlenen doktor raporlarına itiraz etmediğini

gözlemlemektedir.

Buna ilave olarak, baꢀvuran, Diyarbakır Cumhuriyet savcısı tarafından dinlendiğinde,

Mersin ve Ankara'da iꢀkence gördüğünü beyan etmiꢀtir.

Bu itibarla, ꢀikâyetin bu bölümü açikça dayanaktan yoksun olduğundan AĐHS'nin 35/3

ve 4. maddeleri uyarınca reddedilmelidir.

2 Ankara ve Mersin 'deki gözaltılar

AĐHM, baꢀvuranın Ankara ve Mersin emniyet müdürlüklerindeki gözaltılara iliꢀkin

ꢀikayetinin ise AĐHS'nin 35/3 maddesi bakımndan açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve

esastan incelenmesi gerektiğini tespit etmektedir. Bu ꢀikayetin baꢀka herhangi bir

kabuledilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.

6

B. Esasa iliꢀkin

Baꢀvuran, birbirini takip eden gözaltılarda kötü muamele gördüğü ve bundan sorumlu

memurlarla ilgili hiçbir cezai soruꢀturma baꢀlatılmadığı yönündeki iddialarını

tekrarlamaktadır. Yakalanma koꢀullarıyla ilgili olarak hiçbir açıklama getirmemektedir.

Hükümet, baꢀvuranın iddialarının mesnetsiz olduğunu savunmaktadır. Hükümete göre,

baꢀvuranın vücudunda gözlemlenen izler, ilgili ꢀahsın kendisini yakalayan polis memuruna

yönelik saldırgan tutumu sonucunda güç kullanılmak zorunda kalınmasından

kaynaklanmaktadır. Polis memurları tarafından kullanılan ꢀiddetin tamamen orantılı olduğunu

vurgulayan Hükümet,; bu iddiasını baꢀvuranın tutuklandıktan sonra geçirildiği doktor

muayenesinde düzenlenen rapora dayandırmaktadır. Hükümet ayrıca, daha sonraki doktor

muayenelerinde baꢀvuranın vücudunda baꢀka bir yara izine rastlanmadığını ve baꢀvuranın bu

raporlara hiçbir zaman itiraz etmediğini hatırlatmaktadır. Hükümet, baꢀvuranın AĐHM

huzurunda tutuklanmasının hangi ꢀartlarda gerçekleꢀtiği hakkında bilgi vermeyi kasten ihmal

ettiğine dikkat çekmektedir. Son olarak Hükümet, ulusal makamlar tarafından etkili bir

soruꢀturma yapıldığını savunmaktadır.

1. Kötü muamele iddiaları üzerine

Kötü muamele iddiaları uygun kanıt unsurlarına dayandırılmalıdır. (bakınız, mutatis

mutandis, Klaas - Almanya, 22 eylül 1993 tarihli karar, seri A n° 269, sayfalar 17-18, prg. 30).

Đddia edilen olayların gerçekliğini tespit etmek için AĐHM « her türlü makul ꢀüpheden uzak »

kanıt kriterine baꢀvurmaktadır; böylesi bir kanıt, yeterince ciddi, açık ve tutarlı emarelerden ya

da aksi ispat edilemeyen birtakım karinelerden de oluꢀabilir {Đrlanda -Birleꢀik Krallık, 18

Ocak 1978 tarihli karar, seri A n° 25, sayfalar 64-65, § 1.61 in fine, ve Labita - Đtalya [GC], n°

26772/95, prg. 121, CEDH 2000-IV).

AĐHMnin kanaatine göre, bir kimse sıhhatli bir ꢀekilde alındığı gözaltından yaralı bir

ꢀekilde çıkıyor ise, devletin bu yaralanmaların nedeniyle ilgili makul bir açıklama yapması

gerekmektedir. Aksi takdirde, AĐHS'nin 3. maddesinin uygulanması gerekecektir (bakınız,

diğerleri arasında, Fransa aleyhine Selmouni davası [GC], iı° 25803/94, §87, CEDH 1999-V).

Bu davada, baꢀvuran 7 Mart 2001 tarihinde yakalanmıꢀtır. Yakalanmasından hemen

sonra yapılan doktor muayenesi neticesinde kafasında, boynunda ve sırtında kızarıklık ve

bereler tespit edilmiꢀtir.

Taraflar, ilgili ꢀahısın tutuklanması sırasında baꢀvuran ile polis memurları arasında

ağız dalaꢀı yaꢀandığına itiraz etmemektedirler. Hükümete göre, baꢀvuran tutuklandığı sırada

kolundan yakalayan polis memuruna kafa atmıꢀ ve daha sonra kaçmaya çalıꢀmıꢀtır. Đlgili

ꢀahıs, polis memurlan tarafından yere yatırılmıꢀ ve aralarında küçük çaplı bir kavga meydana

gelmiꢀtir. Baꢀvuran ise, tutuklanma koꢀullarıyla ilgili olarak AĐHM'ye hiçbir açıklayıcı bilgi

sunmamaktadır. Bununla beraber, 16 Mart 2001 tarihinde Diyarbakır Cumhuriyet savcısına

verdiği ifadede, baꢀvuran düꢀtüğünü ve düꢀerken bir polis memurunu da beraberinde

düꢀürdüğünü kabul etmiꢀtir.

Bu ꢀartlar altında AĐHM, 7 Mart 2002 tarihinde gerçekleꢀtirilen doktor muayenesinde,

baꢀvuranın vücudunda tespit edilen yara izlerinin kaynağı ile ilgili olarak ꢀüphe yaratacak bir

durum görmemekte ve bu yaraların ilgili ꢀahsın polis memuruyla giriꢀtiği arbede sonrasında

oluꢀtuklarını düꢀünmektedir (Klaas, sözü edilen madde, § 30). AĐHM, baꢀvuranın yalnızca

7

gözaltı sırasında iꢀkence gördüğünden ꢀikâyetçi olması ve yakalanma ꢀartlarıyla ilgili bir

ꢀikâyette bulunmaması dolayısıyla, tutuklama sırasında geçen olayların incelenmesinin gerekli

olmadığı kanaatindedir.

AĐHM, baꢀvuranın 9 Mart 2001 tarihinde yeniden doktor muayenesinden geçirildiğini

ve burada alnın sol tarafında eski bir bere izinin ve sol elinde bir berenin tespit edildiğini

hatırlatmaktadır. 14 Mart 2001 tarihinde baꢀvuran, Ankara Adli Tıp Kurumu'nda doktor

muayenesinden geçirilmiꢀ ve düzenlenen raporda alnın sol tarafında 2x2 cm boyutunda art

arda kabuklu yara izleri mevcudiyeti ile sırtında yine aynı türden 3x3 cm boyutundaki eski bir

yara izinin mevcut olduğu, yine sol elin avuç içinde ve sol dizinde kabuk bağlamıꢀ eski bir

yara izi bulunduğu belirtilmiꢀtir. Yine 14 Mart 2001 tarihinde, baꢀvuran Diyarbakır'a sevk

edilmiꢀ ve orada 16 Mart 2001 tarihine kadar gözaltında tutulmuꢀtur. Aynı tarihte yapılan

doktor muayenesinde, alnında eski bir kabuklu yara izi tespit edilmiꢀtir. Daha sonra

düzenlenen doktor raporlarında, baꢀvurannm vücudunda hiçbir darp ve yara izi tespit

edilmemiꢀtir.

AĐHM, 7 Mart 2001 tarihinde gerçekleꢀtirilen doktor muayenesi sırasında tespit edilen

yara izlerinin tekrar incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir. Daha sonra gerçekleꢀtirilen

doktor muayenelerinde belirtilen ve eski yara izlerinin tekrarı ꢀeklinde beliren örneğin, 9 Mart

2001 tarihli raporda belirtilen alındaki eski bere izi, 14 Mart 2001 tarihli raporda belirtilen alın

ve sırtta gözlemlenen kabuklu art arda yara izleri ve 16 Mart 2001 tarihinde gerçekleꢀtirilen

muayene sırasında tespit edilen alındaki eski kabuklu yara izi gibi bazı izler için de aym ꢀey

geçerlidir.

Geriye, tutuklamadan hemen sonra gerçekleꢀtirilen muayene raporunda yer almayan,

ancak 9 Mart 2001 tarihinde gerçekleꢀtirilen muayene sırasında tespit edilen, baꢀvuranın sol

elindeki bere izi ve 14 Mart 2001 tarihinde gerçekleꢀtirilen muayene sırasında tespit edilen sol

avuç içindeki ve sol dizindeki eski kabuklu yara izleri kalmaktadır. Hükümete göre, bu

yaralanmalar baꢀvuran ve polis memurları arasında geçen arbede sırasında meydana gelmiꢀtir.

Baꢀvuran ise bu konuyla ilgili hiçbir açıklama yapmamaktadır.

AĐHM kötü muamelelerin 3. madde kapsamında değerlendirilebilmesi için asgari

ciddiyet düzeyine ulaꢀmıꢀ olması gerektiğini hatırlatır. Bu asgari düzeyin değerlendirilmesi de

esasen izafidir, bu değerlendirme muamelenin süresi veya fizikî ve psikolojik etkileri ve bazen

de mağdurun cinsiyeti, yaꢀı sağlık durumu olmak üzere dava koꢀullarının tümüne bağlıdır.

(Labita, adıgeçen, prg. 120). Mevcut davada sözü edilen izler görece hafif nitelikte izlerdir.

AĐHM daha sonra, söz konusu yara izleri ile tutuklama sırasında meydana gelen arbede

arasında bir bağlantının var olabileceğini vurgulamaktadır. Dosyadaki belgelerden baꢀvuranın

yere düꢀtüğü ve daha sonra küçük çaplı bir kavganın meydana geldiği anlaꢀılmaktadır. Bu

durum, ilgili ꢀahısın ellerinde ve dizlerinde berelenmelerin oluꢀmasına neden olabilir. Ayrıca

bu iki yara izi, baꢀvuranın ꢀikayetçi olduğu uygulamalarla bağlantılı olmayıp* kendisinin ileri

sürdüğü kötü muamelelerin olağan sonucu olduğunu düꢀündürecek hiçbir kanıt

bulunmamaktadır (Bu konuyla ilgili olarak bakınız, Türkiye aleyhine Abdulkadir Aktaꢀ davası,

n° 38851/02, § 90, 31 Ocak 2008).

Son olarak AĐHM, 14 Mart 2001 tarihinde Adli Tıp Kurumu Ankara ꢁube

Müdürlüğü'nde gerçekleꢀtirilen doktor muayenesi sonrasında düzenlenen raporda, baꢀvuranla

8

ilgili 7 Mart 2001 tarihli muayene raporunda belirtilenler dıꢀında yeni herhangi bir travmatik

patoloji tespit edilmemiꢀ olduğunu gözlemlemektedir.

AÎHM, bir kimsenin, özellikle içinde bulunduğu hassas durum da göz önüne

alındığında, gözaltı sırasında ꢀiddete maruz kaldığını kanıtlayacak doktor raporu elde

etmesinin zor olabileceğini kabul etmektedir. AÎHM, buna rağmen baꢀvuranın art arda maruz

kaldığı gözaltıları sırasında düzenlenen doktor raporlarından hiçbirine ulusal makamlar

nezdinde itiraz etmediğini ve/veya baꢀka bir doktor tarafından muayene edilmeyi talep

etmediğini vurgulamaktadır. Đlgili, kötü muamele iddialarını AÎHM huzurunda genel olarak

açıklamaya çalıꢀmakta ve gözaltıları sırasında olanlar hakkında hiçbir ayrıntılı bilgi

sunmamaktadır.

Dolayısıyla, tutuklamadan hemen sonra yapılan doktor muayenesinde tespit edilmemiꢀ

olmasına rağmen, söz konusu yaralanmaların yakalanma sırasında meydana gelen olaylar

dıꢀında baꢀka bir nedenle meydana geldiğini düꢀünmek oldukça zor görünmektedir.

ꢁimdiye kadar elde edilen tüm bilgiler değerlendirildiğinde AÎHM elinde bulunan

unsurların, baꢀvuranın gözaltıları sırasında iꢀkence gördüğünün ispat edilmesine mümkün

kılar nitelikte her türlü makul ꢀüpheden uzak hiçbir kanıtın bulunmadığı görüꢀündedir.

Dolayısıyla, AĐHS'nin 3. maddesi esas bakımından ihlâl edilmemiꢀtir.

2. Yapılan araꢀtırmaların etkili nitelikte olup olmadığı hakkında

AÎHM, bir kimsenin kolluk kuvvetleri tarafından 3. maddeye aykırı nitelikte ağır

iꢀkenceye muameleye maruz bırakıldığı yönünde savunulabilir bir iddiada bulunması halinde,

bu düzenlemenin, konuyla ilgili etkili bir resmi soruꢀturma yapılmasını gerektirdiğini

hatırlatmaktadır. {Bulgaristan aleyhine Assenov ve diğerleri davası, 28 Ekim 1998 tarihli

karar, Karar ve hükümlerin derlemesi 1998-VIII, § 102). Bu soruꢀturma, sorumluların tespit

edilip cezalandırılmasını sağlayacak nitelikte olmalıdır. Aksi takdirde bütün temel önemine

rağmen insanlık dıꢀı veya onur kinci iꢀkence, muamele ya da cezanın uygulanmasına iliꢀkin

genel hukuki yasak uygulamada etkisiz kalır ki bazı durumlarda kamu görevlilerinin

neredeyse tam bir dokunulmazlık içinde denetimleri altında bulundurdukları kimselerin

haklarını ayaklar altına almaları mümkün hale gelir {Fransa aleyhine Caloc davası, n°

33951/96, § 89, CEDH 2000-DC, ve Türkiye aleyhine Batı ve diğerleri davası, n° 33097/96 ve

57834/00, § 134, CEDH 2004-IV (metinden alıntılar).

Bu davada, baꢀvuranın babası Đnsan Haklan Derneği nezdinde ꢀikâyette bulunmuꢀ ve bu

dernek de durumu Đçiꢀleri Bakanlığına iletmiꢀtir. Daha sonra 22 Mayıs 2001 tarihinde,

Türkiye Büyük Millet Meclisi Đnsan Haklan Komisyonu Baꢀkanı, Diyarbakır ve Mersin

savcılıklarını baꢀvuranın babasının iddialarıyla ilgili olarak bilgilendirmiꢀtir.

AÎHM, Mersin Cumhuriyet savcısı tarafından bir soruꢀturma baꢀlatıldığını

gözlemlemektedir. Baꢀvuranın, 28 Kasım 2001 tarihinde istinabe yoluyla dinlendiği ve burada

iꢀkence gördüğünü beyan ettiği anlaꢀılmaktadır. Savcı, elindeki soruꢀturma dosyası ile Ankara

ve Diyarbakır'daki gözaltılar ile ilgili dosyayı birbirinden ayırmaya karar vermiꢀtir.

Bununla birlikte, dosyanın içeriğine bakıldığında, Mersin savcılığı tarafından

baꢀlatılan soruꢀturmanın sonucu hakkında bir bilgi bulunmadığı görülmektedir. Diğer taraftan,

Ankara savcılığının konuyla ilgili bilgilendirilip bilgilendirilmediğini ve Ankara savcılığı

tarafından bu konuda bir soruꢀturma yapılıp yapılmadığı hakkında herhangi bir bilgi

verilmemektedir.

9

Baꢀvuranın vücudunda gözlemlenen yaralanmaların nedeni ile ilgili olarak inandırıcı

açıklama getiren bir soruꢀturma ve/veya cezai prosedür olmadığından AĐHM, Sözleꢀmenin 3.

maddesinin usul yönünden ihlâl edildiği kanaatine varmaktadır.

II. SÖZLEꢁMENĐN 5. MADDESĐNĐN ĐHLÂL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI ÜZERĐNE

Baꢀvuranlar, tutuklanmalarından sonra sorgulanmak üzere polis merkezlerine sevk

edilmelerinden ve orada kaldıkları süreden ꢀikâyetçi olmakta ve bu uygulamaya itiraz etmek

ve bir tazminat elde etmek için hiçbir baꢀvuru yolu bulunmamasından ꢀikayetçi olmaktadırlar.

Baꢀvuran Mithat Yılmaz, ayrıca gözaltı süresinden de ꢀikâyetçi olmaktadır. Baꢀvuranlar,

AĐHS'nin 5. maddesinin 3., 4., ve 5. fıkraları ile AĐHS'nin 13. maddesine atıfta

bulunmaktadırlar.

AĐHM, bu ꢀikâyetlerin AĐHS'nin 5/1 c), 5/3, 5/4 ve 5/5 maddeleri açısından

incelenmesinin uygun olduğu kanaatindedir

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

AĐHM, baꢀvuranlar Alaattin Tonka ve Mehmet Sabır Özdenin'in sorgulanmak üzere

polis merkezlerine iki kez sevk edildiğini, ilkinin 15 Eylül 2000 ile 25 Ekim 2000 tarihleri

arasında ve ikincisinin ise 29 Ocak 2001 ile 13 ꢁubat 2001 tarihleri arasında gerçekleꢀtiğini

vurgulamaktadır.

AĐHM, ꢀikâyet baꢀvurusunun geç yapılmıꢀ olması dolayısıyla, ilk sevk edilme

dönemiyle ilgili olarak bir karar vermesine gerek olmadığı kanaatindedir. Bu konuyla ilgili

olarak AĐHM, eğer baꢀvuru yolu mevcut değil ise veya mevcut baꢀvuru yolları etkili değil ise,

Sözleꢀmenin 35/1 maddesinde belirtilen altı aylık sürenin, normal olarak ꢀikayet konusu fiil

ya da olayların vuku bulduğu tarihte baꢀladığını hatırlatmaktadır (Türkiye aleyhine Bayram ve

Yıldırım davası (karar), n° 38587/97, CEDH 2002-III). Mevcut davada durum böyledir.

Baꢀvuranlar, polis merkezlerine konulmalarına itiraz edebilmek için etkili bir baꢀvuru yoluna

sahip olmamıꢀlardır.

Bu davada, baꢀvuranlar Alaattin Tonka ve Mehmet Sabır Özdemir'in polis

merkezlerinde tutulmaları en geç 25 Ekim 2000 tarihinde sona ermiꢀtir, oysa baꢀvuru

dilekçesi altı aylık süre geçtikten sonra yani 25 Temmuz 2001 tarihinde verilmiꢀtir.

Baꢀvuranların iddia ettikleri gibi polis merkezlerinde 12 Kasım 2000 tarihine kadar

tutuldukları kabul edilse bile, altı ay süresi kuralına uyulmadığı görülmektedir. Davanın

incelenmesi sonunda, altı ay süresinin iꢀlemesinin kesintiye uğramasına veya durmasına

neden olabilecek herhangi bir özel durum tespit edilememiꢀtir. Dolayısıyla, baꢀvurunun bu

bölümü geç sunulmuꢀ olup Sözleꢀmenin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyannca

reddedilmelidir.

Taraflarca sunulan argümanların tamamını göz önünde bulunduran AĐHM, diğer

ꢀikayetlerin baꢀvurunun incelemesinin bu aꢀamasında çözümü mümkün olmayan hukuki ve

olgusal meseleler gündeme getirdiği, dolayısıyla bu ꢀikayetlerin esastan incelenmesi gerektiği

kanaatine varmaktadır. Bu itibarla sözkonusu ꢀikayetler AĐHS'nin 35. maddesinin 3. fıkrası

anlamında açıkça dayanaktan yoksun olarak ilan edilemez. Baꢀka herhangi bir

kabuledilemezlik gerekçesi tespit edilmemiꢀtir.

10

B. Esasa iliꢀkin

/. Sözleꢀmenin 5/1 c) maddesi

Hükümet, baꢀvuranların polis merkezlerinde tutulmalarının, olayın meydana geldiği

dönemde yürürlükte olan ulusal mevzuata uygun olduğunu ve bu dönemin klasik bir gözaltı

olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunmaktadır. Hükümet daha sonra, 430 sayılı Kanun

Hükmünde Kararname'nin 30 Kasım 2002 tarihinden itibaren, yani olağanüstü halin kesin

olarak kaldırılmasından sonra, uygulanmadığını eklemektedir.

AĐHM, daha önce de benzer sorunların bulunduğu davaları incelediğini ve bunlarda

Sözleꢀmenin 5/1 c) maddesinin ihlâl edildiğini saptadığını vurgulamaktadır (bakınız, diğer

benzerleri arasından, Türkiye aleyhine Karagöz davası, n° 78027/01, CEDH 2005-...

(metinden alıntılar),ve Abdulkadir Aktaꢀ, davasında sözü edilen maddeler). AĐHM, elinde

bulunan tüm belgelerin incelenmesi sonrasında, Hükümetin bu davada farklı bir sonuca

varmasını sağlayacak inandırıcı bir olgu ya da kanıt sunmadığı kanaatine varmaktadır.

AĐHM, baꢀvuran Mithat Yılmaz'in 7 Mart 2001 ile 16 Mart 2001 tarihleri arasında

gözaltında tutulduğunu gözlemlemektedir. Bu tarihte tutuklanarak Diyarbakır cezaevine sevk

edilmiꢀtir. Cezaevine konulmasından kısa bir süre sonra, sorgulanmak üzere polise teslim

edilmiꢀtir. Polis merkezlerinde kaldığı süre, cezaevine geri gönderildiği 12 Nisan 2001

tarihine kadar uzatılmıꢀtır. Böylece, yaklaꢀık yirmi yedi gün süreyle kendisini gözaltına

eꢀdeğer bir durumun içerisinde bulmuꢀtur.

Baꢀvuran Alaattin Tonka ve Mehmet Sabır Özdemir'le ilgili olarak ise, AĐHM, 29

Ocak 2001 tarihinde yedek hakimin bu iki baꢀvuranın sorgulanmaları için on gün süreyle

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü'ne sevk edilmelerine izin verdiğini gözlemlemektedir. Yedek

hakim, 8 ꢁubat 2001 tarihinde baꢀvuranların emniyet müdürlüğünde sorgulanma sürelerini on

gün süreyle uzatmıꢀtır. Baꢀvuranlara göre, kendileri 13 ꢁubat 2001 tarihinde cezaevine geri

gönderilmiꢀlerdir. Böylece ilgili ꢀahıslar, yaklaꢀık on beꢀ gün süreyle kendilerini gözaltına

eꢀdeğer bir durumun içerisinde bulmuꢀlardır.

AĐHM'nin daha Önce Karagöz davasında aynı konuyla ilgili olarak verdiği kararda

vurguladığı gibi, baꢀvuranların tutuklanmalarından sonra polis merkezlerine sevk edilmeleri,

etkili adlî denetimden uzak bir durum oluꢀturmaktadır. Diğer taraftan, daha önce cezaevine

konulan bir tutuklunun sorgulanmak üzere kolluk kuvvetlerine teslim edilmesi, gözaltıyla

ilgili yürürlükte olan mevzuatın devredıꢀı bırakılması anlamına gelmektedir. Tutuklanarak

cezaevine konulan baꢀvuranlar için de durum böyle olmuꢀtur. Bu da, Sözleꢀmenin 5/1 c)

maddesinde belirtilen yasaya uygunluk ꢀartına aykırıdır.

Dolayısıyla, AĐHS'nin 5/1 c) hükmü ihlâl edilmiꢀtir.

2. Sözleꢀmenin 5/3 maddesi

Baꢀvuran Mithat Yılmaz, gözaltı süresinden ꢀikâyetçi olmaktadır.

AĐHM, baꢀvuranın gözaltı süresinin 7 Mart 2001 tarihinde baꢀlayıp, 16 Mart 2001

tarihinde tutuklanmasıyla son bulduğunu vurgulamaktadır. Dolayısıyla sözkonusu gözaltı

dokuz gün sürmüꢀtür.

AĐHM, Brogan ve diğerleri - Birleꢀik Krallık kararında, toplumu terör suçlarından

koruma amacı güdülse dahi, ilgilinin yetkili bir hakim karꢀısına çıkarılmaksızm dört gün altı

ıı

saat gözaltında tutulmasının, 5/3 maddesinde öngörülen kesin sınırların dıꢀına çıktığına

hükmetmiꢀtir.

Dolayısıyla AĐHM, bu davada da baꢀvuranın hakim önüne çıkarılmadan önee dokuz

gün süreyle gözaltında tutulmasının gerekli olduğunu kabul edemez. AĐHM, üstelik,

baꢀvuranın sorgulanmak üzere emniyet müdürlüğüne gönderildikten sonra yaklaꢀık yirmi yedi

gün süreyle gözaltına eꢀdeğer bir durum içerisinde bulunduğunu gözlemlemektedir.

Dolayısıyla, baꢀvuran Mithat Yılmaz açısından Sözleꢀme'nin 5/3 maddesi ihlâl

edilmiꢀtir.

3. Sözleꢀmenin 5/4 maddesi

Hükümet, baꢀvuranların, sorgulanmak üzere polis merkezlerinde tutulmalarıyla ilgili

yedek hakimin verdiği karara itiraz edebileceklerini iddia etmektedir. Özel olarak bir baꢀvuru

yolu belirtmemektedir.

AĐHM, baꢀvuranların polis merkezlerine 430 sayılı Kanun Hükmünde Kararname

uyarınca gönderildiklerini ve bu yasa çerçevesinde olağanüstü hal bölge valisinin talebi

üzerine alman kararlann her türlü adlî denetimi devre dıꢀı bıraktığını kaydetmektedir

{Karagöz, sözü edilen madde, § 68). Eski Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 298.

maddesi gereğince baꢀvuranların polis merkezlerine gönderilmesine izin veren yedek hakim

kararına karꢀı itiraz yolu açıktı. Ancak, bu itiraz yolu, bir özgürlük kısıtlamasına karꢀı uygun

usul teminatlan sunmamaktaydı, (bakınız, buna örnek olarak, Abdulkadir Aktaꢀ, sözü edilen

madde, § 70).

Dolayısıyla, Sözleꢀme'nin 5/4 maddesi ihlâl edilmiꢀtir.

4. Sözleꢀmenin 5/5 maddesi

AĐHM, 5. maddenin 1., 2., 3. veya 4. paragraflarına aykırı ꢀartlar altında gerçekleꢀtirilmiꢀ

bir özgürlük kısıtlamasından mağdur olan kimsenin tazminat talebinde bulunabilmesi

durumunda sozkonusu maddenin 5. paragrafına uyulmuꢀ olunacağını hatırlatmaktadır

(Hollanda aleyhine JVassink davası, 27 Eylül 1990 tarihli karar, seri A n° 185-A, sayfa 14, §

38). Bu nedenle 5. paragrafta ifade edilen tazminat isteme hakkı, ulusal bir merci veya

Sözleꢀme kurumlannın diğer paragraflardan herhangi birinin ihlâl edildiğini ortaya koymuꢀ

olmasını gerekli kılar (Đtalya aleyhine N.C. davası [GC], n° 24952/94, § 49, CEDH 2002-X).

Bu davadaki durum böyledir.

AĐHM, 466 sayılı kanununun 1. maddesinde, haklannda kovuꢀturma yapılmasına, veya

beraatlanna veya ceza verilmesine mahal olmadığına karar verilen kiꢀilerin durumu - ki bu

davada böylesi bir durum sozkonusu değildir- dıꢀındaki tazminata yönelik diğer tüm durumlar

için özgürlük mahrumiyetinin yasaya aykın olması gerektiği varsayılmıꢀtır. Oysa bu davada,

ihtilaf konusu tutulma ulusal mevzuata uygun olduğundan, baꢀvuranların bir tazminat elde

etmeleri mümkün değildi. (Türkiye aleyhine Gürceğiz ve diğerleri davası, n° 30245/02, § 28,

20 Eylül 2007).

Dolayısıyla, Sözleꢀme'nin 5/5 maddesi ihlâl edilmiꢀtir.

12

III. AĐHS'NĐN 6. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLÂL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI ÜZERĐNE

Sözleꢀme'nin 6. ve 13. maddelerini öne süren baꢀvuran Mithat Yılmaz, maruz kaldığı kötü

muameleyle ilgili olarak ꢀikayette bulunabilmesi için etkili bir baꢀvuru yolu bulunmadığından

ꢀikâyet etmektedir.

AĐHS'nin 3. maddesi yönünden yaptığı tespiti göz önünde bulunduran AĐHM, bu

ꢀikâyetleri ayrıca incelemenin gerekli olmadığı kanaatindedir.

IV. AĐHS'NĐN 8. MADDESĐNĐN ĐHLÂL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI ÜZERĐNE

Baꢀvuranlar, bir hakim kararma dayanmadığı için evlerinde gerçekleꢀtirilen polis

aramasının Sözleꢀmenin 8. maddesini ihlâl ettiğini ileri sürmektedirler. AĐHM, baꢀvuranlar

Alaattin Tonka ve Mehmet Sabır Özdemir'in bulunduğu apartmanlarda yapılan polis

aramasınm Devlet Güvenlik Mahkemesi yardımcı hakiminin verdiği emir üzerine

gerçekleꢀtirildiğini vurgulamaktadır. Diğer taraftan, baꢀvuran Mithat Yılmaz'm oturduğu evde

hiçbir polis araması yapılmamıꢀtır.

Dolayısıyla, bu ꢀikâyet açıkça dayanaktan yoksun olduğundan Sözleꢀmenin 35.

maddesinin 3, ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.

V. AĐHS'NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuranların her biri maruz kaldıkları maddi zarar için 10.000 Euro ve manevi zarar için

10.000 Euro talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını

gözlemlemektedir. Bu nedenle AĐHM, sözkonusu talebi reddetmektedir.

Buna karꢀın AĐHM, baꢀvuranların belli bir manevi zarara maruz kaldıkları kanaatindedir.

AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, sırasıyla, baꢀvuranlar Alaattin Tonka ve Mehmet Sabır

Özdemir'e 3.000 Euro ve Mithat Yılmaz'a 8.000 Euro manevi tazminat ödenmesine

hükmetmektedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuranlar, yargılama masraf giderlerine iliꢀkin olarak hiçbir tazminat talebinde

bulunmamıꢀlardır.

Bu durumda AĐHM, baꢀvuranlara yargılama masraf ve giderleri olarak tazminat ödenmesinin

gerekli olmadığı kanaatindedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası'nm marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

13

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun (yalnızca baꢀvuran Mithat Yılmaz'a iliꢀkin olarak) AIHS'nin 3. ve 5/3

maddeleri kapsamında yapılan ꢀikayetler ile (baꢀvuranların tamamı için) AIHS'nin 5/1

c), 5/4 ve 5/5 maddeleri kapsamında ꢀikayetlere iliꢀkin kısmının kabuledilebilir,

baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. Baꢀvuran Mithat Yılmaz'a iliꢀkin olarak AIHS'nin 3. maddesinin esas bakımından ihlal

edilmediğine;

3. Baꢀvuran Mithat Yılmaz'a iliꢀkin olarak AĐHS'nin 3. maddesinin usul bakımından ihlal

edildiğine;

4. Baꢀvuran, Mithat Yılmaz'a iliꢀkin olarak AĐHS'nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

5. Baꢀvuranların tamamı için AĐHS'nin 5/1 c), 5/4 ve 5/5 maddelerinin ihlal edildiğine;

6. a) AĐHS'nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz

kuru üzerinden YTL' ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuran

Mithat Yılmaz'a 8.000 Euro (sekiz bin Euro) ve baꢀvuranlar Alaattin Tonka ve Mehmet

Sabır Özdemir'e 3.000'er Euro (üç bin Euro) manevi tazminat ödenmesine; b)

sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası'nm o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

7. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM'nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 22 Temmuz 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

14