COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

ꢀĐMꢀEK/TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 72520/01)

KARAR

STRAZBURG

22 Aralık 2005

Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle iliꢀkin

değiꢀiklik yapılabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

ꢀimꢁek/Türkiye davasında,

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Üçüncü Daire),

Sn. B.M. ZUPANČIČ, Baꢀkan,

Sn. J. HEDIGAN,

Sn. R. TÜRMEN,

Sn. M. TSATSA-NIKOLOVSKA,

Sn. E. MYJER,

Sn. DAVID THÓR BJÖRGVINSSON,

Sn. I. ZIEMELE, yargıçlar,

Ve Bölüm Sekreteri Sn. V. BERGER’in katılımı ile Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Heyeti

olarak toplanmıꢀ,

1 Aralık 2005 tarihindeki gizli görüꢀme sonucunda,

Yukarıda anılan tarihte benimsenmiꢀ olan aꢀağıdaki karara varmıꢀtır:

USULĐ ĐꢀLEMLER

1.Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Piryan ꢁimꢀek’in (“baꢀvuran”), 7 Ocak 2000

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)

34. maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne

yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 72520/01).

2.Baꢀvuranı, görevini Afyon’da ifa etmekte olan avukat A. Akdağ temsil etmiꢀtir.

Türk Hükümeti (“Hükümet”), bu dava için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.

3. 24 Eylül 2004 tarihinde AĐHM, baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye karar vermiꢀtir.

AĐHS’nin 29 § 3. maddesinin hükümleri uyarınca, baꢀvurunun esasları ile kabuledilebilirliğini

birlikte incelemeye karar vermiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVA OLAYLARI

4. Baꢀvuran, 1941 doğumludur ve Almanya’da Freising’de yaꢀamaktadır.

5. 8 ꢁubat 1996 tarihinde Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı, 1 Ekim 1995 tarihinde

gerçekleꢀen deprem ardından Afyon’a bağlı bir kaza olan Dinar’da baꢀvurana ait bir parsel

taꢀınmaz alan için kamulaꢀtırma emri çıkarmıꢀtır. Bilirkiꢀi komitesi, taꢀınmazın değerini

belirlemiꢀ ve belirlenen miktar, baꢀvurana ödenmiꢀtir.

6. 2 Nisan 1997 tarihinde baꢀvuran, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi huzurunda ek

tazminat almak için dava açmıꢀtır.

2

7. 14 Ağustos 1997 tarihinde Asliye Mahkemesi, baꢀvurana 2 Nisan 1997 tarihinden

itibaren hesaplanmak üzere Mahkeme’nin sonuca vardığı tarihte uygulanabilir oran üzerinden

iꢀleyecek yasal faiz ile birlikte 3,330,990,000 Türk Lirası (TRL) ek tazminat ödenmesine

karar vermiꢀtir.

8. 22 Ekim 1997 tarihinde Yargıtay, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararını

onamıꢀtır.

9. Belirsiz bir tarihte, baꢀvuran Yargıtay kararının düzeltilmesini talep etmiꢀtir.

10. 8 Aralık 1997 tarihinde Yargıtay, baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.

11. 20 Nisan ve 19 Temmuz 1999 tarihlerinde Bakanlık, faizi ile birlikte ek tazminat

olarak baꢀvurana 6,242,830,425 TRL ödemiꢀtir.

II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMASI

12. Đlgili iç hukuk ve uygulaması, 23 Eylül 1998 tarihli Aka/Türkiye kararında

açıklanmaktadır (Hüküm ve Karar Raporları 1998-VI, sayfa 2674-76, §§ 17-25).

HUKUK

I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI,

13. Baꢀvuran, kamulaꢀtırmaya karꢀılık olarak yetkili makamlardan davanın

görülmesinden sekiz ay sonra aldığı ek tazminatın, ödenebilir gecikme faizinin Türkiye’deki

yüksek enflasyon oranı ile orantılı olmaması nedeniyle değer kaybettiği hususunda ꢀikayette

bulunmuꢀtur. ꢁikayeti, 1 No.lu Protokol’ün aꢀağıda kaydedilmiꢀ olan 1. maddesine

dayanmaktadır:

“

Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.

Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun

genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek

veya vergilerin ya da baꢀka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli

gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”

A. Kabuledilebilirlik

14. Hükümet, öncelikle, AĐHS’nin 35. maddesi bağlamındaki altı aylık süre limiti

kuralına uymaması nedeniyle AĐHM’den, baꢀvuruyu reddetmesini istemiꢀtir. Sözkonusu

madde hususunda süre, 20 Nisan 1999 tarihinden itibaren iꢀlemeye baꢀlamıꢀtır. Ancak

baꢀvuran, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ödenmesine karar verdiği ek tazminatın

ödenmesinden sekiz ay on yedi gün sonra, 7 Ocak 2000 tarihine kadar baꢀvurusunu AĐHM’ye

sunmamıꢀtır.

15. AĐHM, Asliye Mahkemesi tarafından ödenmesine karar verilen tazminatın

baꢀvuran tarafından 20 Nisan 1999 tarihinde kabul edilmesine rağmen, faiz ödemesinin yetkili

makamlarca 19 Temmuz 1999 tarihinde yapıldığını gözlemlemektedir. Baꢀvurusunu

3

AĐHM’ye 7 Ocak 2000 tarihinde sunan baꢀvuran, AĐHS’nin 35. maddesince öngörülen

gereklere uymuꢀtur. Bu nedenle, sözkonusu ilk itiraz reddedilmelidir.

16. Đçtihadında tesis ettiği ilkeler (bkz., diğer içtihatlar yanında, Akkus/Türkiye, 9

Temmuz 1997 tarihli karar, Raporlar 1997-IV) ve huzurunda sunulan tüm deliller ıꢀığında

AĐHM baꢀvurunun esasının incelenmesi gerektiğine ve kabuledilemez olduğu yönünde bir

sonuca varılması için hiçbir gerekçe olmadığına karar vermiꢀtir.

B. Esas

17. AĐHM, sözkonusu davada ortaya konan meselelere benzer meselelerin gün ıꢀığına

çıktığı birçok davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir

(bkz. Akkus, sayfa 1317, § 31, ve Aka, sayfa 2682, §§ 50-51).

18. Hükümet tarafından sunulan delilleri ve iddiaları değerlendiren AĐHM, daha

önceki davalarda vardığı sonuçlardan farklı bir sonuca varmasına neden olacak bir gerekçe

bulunmadığı kanısındadır. AĐHM, yerel mahkemelerce ödenmesine karar verilen ek

tazminatın ödenmesindeki gecikmenin kamulaꢀtırmadan sorumlu makama atfedilebilir olduğu

ve mülk sahibinin kamulaꢀtırılan toprağa ek bir zarara maruz kalmasına neden olunduğu

kanısındadır. Bir bütün olarak sözkonusu gecikme ve dava iꢀlemlerinin aldığı sürenin bir

sonucu olarak AĐHM, baꢀvuranın, genel yararın gerekleri ve mal ve mülk dokunulmazlığına

saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında gözetilmesi gereken hassas dengenin

bozulmasına yol açan kiꢀisel ve haddinden fazla bir yüke maruz bırakıldığı kanısındadır.

19. Sonuç olarak, 1 no.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

20. AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Maddi ve Manevi Zarar

21. Baꢀvuran, maddi zarar için toplam 12,181 Alman Markı tazminat talep etmiꢀtir.

Manevi zarar için de 1,500 Alman Markı tazminat talep etmiꢀtir.

22. Hükümet, baꢀvuranın taleplerine itiraz etmiꢀtir.

23. Akkuꢀ kararındaki hesaplama yöntemini kullanan (sayfa 2683-84, §§ 55-56) ve

ilgili ekonomik veriyi gözönüne alan AĐHM, baꢀvurana maddi zarar için 4,850 Euro tazminat

ödenmesine karar vermiꢀtir.

24. AĐHM, ihlal kararının tek baꢀına, baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için

tazminat talep ettiği sonucuna varmıꢀtır.

B. Mahkeme Masrafları

4

25. Baꢀvuran, AĐHM huzurunda maruz bırakıldığı masraflar için 2,000 yeni Türk

Lirası (YTL) tazminat talep etmiꢀtir.

26. Hükümet, bu hususta görüꢀ bildirmemiꢀtir.

27. Mevcut bilgilere dayanarak değerlendirmede bulunan AĐHM, baꢀvurana

sözkonusu baꢀlık altında toplam 500 Euro tazminat ödenmesini adil görmektedir.

B. Gecikme Faizi

28. AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç

puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢀtur.

YUKARIDAKĐ NEDENLERDEN DOLAYI, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,

2. 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna,

3. Đhlal bulgusunun, kendi baꢀına, manevi zarar için yeterli tazminat teꢀkil ettiğine,

4. (a) Sorumlu Devlet’in, AĐHS’nin 44/2. maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten

itibaren üç ay içinde baꢀvuranlara, ödeme gününde uygulanabilecek her tür vergi ile

birlikte, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk Lirası’na çevrilerek aꢀağıda

belirtilen miktarları ödemesi gerektiğine:

a. Maddi zarar için 4,850 EURO (dört bin sekiz yüz elli Euro);

b. Masraf ve harcamalar için 500 EURO (beꢀ yüz Euro);

(b) Yukarıda bahsedilen üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar basit faizin,

gecikme süresince, Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç puan

eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranı temel alınarak yukarıdaki miktarlara

uygulanması gerektiğine karar vermiꢀ,

5. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmını reddetmiꢀtir.

Đꢀbu karar, AĐHM Đç Tüzüğünün 77§§ 2. maddesi uyarınca, 22 Aralık 2005 tarihinde

Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Vincent BERGER

Sekreter

Boštjan M. ZUPANČIČ

Baꢀkan

5

6