COUNCIL

OF EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ D A ĐRE

SĐNGAR – TÜRKĐYE DAVASI

(B a ꢀvuru no. 13467/05)

KARAR

STRAZBURG

22 Eylül 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

SĐNGAR – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 13467/05 no’lu davanın nedeni Mahmut Singar

adlı T.C. vatandaꢀının (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 30 Mart

2005 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin

(“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından R. Doğan tarafından temsil

edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVA KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1966 doğumludur ve Ağrı’da yaꢀamaktadır. 28 Ocak 1995 tarihinde yasadıꢀı

örgüt üyesi olduğu ꢀüphesiyle Đstanbul’da yakalanmıꢀ, 15 ꢁubat 1995 tarihinde tutuklanmıꢀtır.

24 Nisan 1995 tarihinde baꢀvuran ve diğer 19 sanık hakkında bir iddianame hazırlanmıꢀ,

yargılama 2 Mayıs 1995 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde baꢀlamıꢀtır. 10

Mayıs 2001 tarihinde baꢀvuran tutuksuz yargılanmak üzere tahliye edilmiꢀtir.

5190 sayılı yasa uyarınca Devlet Güvenlik Mahkemeleri Haziran 2004’te kaldırılmıꢀ,

baꢀvuranın davası Đstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam etmiꢀtir.

23 Ekim 2008 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, TCK’nın 102 ve 104.

maddelerine göre zamanaꢀımına uğramıꢀ olması nedeniyle baꢀvuran hakkındaki

kovuꢀturmanın sona erdirilmesine karar vermiꢀtir.

HUKUK

Baꢀvuran, hakkında yürütülen yargılamanın süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesinde

öngörülen “makul süre” ꢀartına uymamıꢀ olmasından ꢀikâyetçi olmuꢀtur.

Hükümet, hakkındaki davanın zamanaꢀımına uğrayıp sona erdirilmesi nedeniyle

baꢀvuranın artık mağdur statüsünde olmadığını savunmuꢀtur. Ayrıca hakkındaki ceza

yargılamasının halen devam ettiği bir dönemde AĐHM’ye baꢀvurduğundan baꢀvuranın iç

hukuk yollarını tüketmediğini belirtmiꢀtir. Son olarak 5271 sayılı yeni CMK’ya dayanarak

baꢀvuranın iç hukukta çareler arayabileceğini savunmuꢀtur.

Hükümetin ilk iki itirazına iliꢀkin olarak AĐHM, önceki davalarda Hükümetin benzer

itirazlarını inceleyip reddettiğini hatırlatır (bkz. özellikle ilk itiraza iliꢀkin olarak Mahmut

Arslan – Türkiye, no. 74507/01; ikinci itiraza iliꢀkin olarak ise Tutar – Türkiye, no. 11798/03;

Ertürk – Türkiye, no. 15259/02). AĐHM, sözkonusu davada farklı bir sonuca ulaꢀmasını

sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delilin Hükümet tarafından sunulmadığı kanaatindedir.

Bu nedenle Hükümetin bu itirazlarını reddeder. Hükümetin yeni CMK’nın 141. maddesine

iliꢀkin üçüncü itirazıyla ilgili olarak AĐHM, sözkonusu hükmün uzun süre tutuklu olarak

yargılananlar için tazminat talep etme imkanı tanıdığını gözlemler. Somut baꢀvurunun

yargılama süresinin uzunluğuna iliꢀkin olması nedeniyle Hükümetin itirazı kabul edilemez.

SĐNGAR – TÜRKĐYE KARARI

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca yapılan ꢀikâyetin esasına iliꢀkin olarak AĐHM, dikkate

alınması gereken sürenin 28 Ocak 1995 tarihinde baꢀlayıp 23 Ekim 2008 tarihinde sona

erdiğini gözlemler. Bu nedenle yargılama, bir yargı aꢀamasında 13 yıl 8 ay sürmüꢀtür. AĐHM

yargılama süresinin makul olup olmadığının davanın ꢀartları ıꢀığında, özellikle de davanın

karmaꢀıklığı ile baꢀvuran ve ilgili mercilerin tutumunun dikkate alınarak değerlendirilmesi

gerektiğini yineler (bkz. birçok içtihadın yanı sıra Pélissier and Sassi – Fransa [BD], no.

25444/94).

AĐHM, sözkonusu baꢀvurudakine benzer sorunlar ortaya çıkaran davalarda sıklıkla

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Pélissier and Sassi, yukarıda

anılan). Tarafına sunulan tüm delilleri inceleyen AĐHM, somut davada farklı bir sonuca

ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delilin Hükümet tarafından sunulmadığı

kanaatindedir. Konu ile ilgili içtihadını dikkate alarak somut davada yargılama süresinin aꢀırı

olduğu ve “makul süre” ꢀartına uymadığı görüꢀündedir. Bu nedenle 6/1 maddesi ihlal

edilmiꢀtir.

Adil tatmine iliꢀkin olarak baꢀvuran 4,285 Euro maddi tazminat talep etmiꢀtir.

Yargılama süresinin uzunluğuna vurgu yaparak manevi tazminat miktarının belirlenmesini

AĐHM’nin takdirine bırakmıꢀtır. Hükümet taleplere itiraz etmiꢀtir. AĐHM, tespit edilen ihlal

ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı kuramamaktadır; bu nedenle talebi

reddeder. Ancak baꢀvuranın yargılama süresi nedeniyle, sıkıntı ve hayal kırıklığı gibi, sadece

ihlal tespitiyle yeterince tazmin edilemeyecek manevi zararlara uğramıꢀ olması gerektiğini

kabul eder. Somut dava koꢀullarını dikkate alarak ve hakkaniyete uygun bir değerlendirmeyle

baꢀvurana bu baꢀlık altında 12,000 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.

Baꢀvuran ayrıca AĐHM önündeki yargılama masraf ve giderleri için, sadece Đstanbul

Barosu’nun ücret çizelgesine dayanarak 6,260 Euro ödenmesini talep etmiꢀtir. AĐHM’nin

içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için yapıldığı ve

miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır. Sözkonusu

davada AĐHM, talep edilen masrafların gerçekten yapıldığını tespit etmemiꢀtir. Bu nedenle bu

baꢀlık altında ödeme yapılmamasına hükmeder.

AĐHM ayrıca, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi

faizlerine uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna

karar vermiꢀtir.

SĐNGAR – TÜRKĐYE KARARI

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a) Sorumlu devletin baꢀvurana, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Türk lirasına

çevrilmek üzere:

(i) 12,000 (on iki bin) Euro manevi tazminat;

(ii) bu miktara uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine;

(b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için Avrupa

Merkez Bankası’nın marjinal kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları uyarınca 22 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.