C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
SÖĞÜT - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:16593/03 ve 16600/03)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
31 Mayıs 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (16593/03 ve 16600/03) baꢀvuru no’lu davanın nedeni,  
bu ülke vatandaꢀı olan Fesih Söğüt ve Zülfikar Söğüt’ün (baꢀvuranlar) 24 Nisan 2003  
tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi’ne (Mahkeme) yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.  
Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Batman Barosu avukatlarından A. Erkul ve C. Çoban tarafından  
temsil edilmektedirler.  
OLAYLAR  
Baꢀvuranlar sırasıyla 1976 ve 1963 doğumlu olup Batman’da ikamet etmektedirler.  
Hizbullah’a karꢀı yürütülen bir operasyon çerçevesinde baꢀvuranlar adıgeçen örgüte mensup  
oldukları iddiasıyla 17 Nisan 2001 tarihinde yakalanmıꢀlardır.  
20 Nisan 2001 tarihinde baꢀvuranlar polise ifade vermiꢀlerdir. Muhammed Fesih Söğüt daha  
önceleri Hizbullah’ın düꢀüncelerini benimsediğini ancak üç yıldan beri aynı düꢀünceleri  
taꢀımadığını beyan etmiꢀtir. Zülfikar Söğüt ise Hizbullah’a mensubiyetini doğrudan kabul  
etmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar 21 Nisan 2001 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi («Devlet Güvenlik  
Mahkemesi») Savcısı’na ifade vermiꢀlerdir. Masum olduklarını beyan eden baꢀvuranlar  
kendilerine yöneltilen suçlamalara itiraz etmiꢀlerdir.  
Aynı gün baꢀvuranlar, Đstanbul DGM Hakimi’ne ifade vermiꢀlerdir. Gözaltında tutuldukları  
sırada alınan ifadelerine itiraz eden baꢀvuranlar savcılıkta verdikleri ifadeyi teyit etmiꢀlerdir.  
Hakim tutuklu yargılanmalarına karar vermiꢀtir.  
DGM, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca Hizbullah’a üye olmak  
suçundan baꢀvuranların her birini on iki yıl hapis cezasına mahkum etmiꢀtir.  
Belirtilmeyen bir tarihte baꢀvuranlar Yargıtay’a temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀlardır.  
Baꢀvuranlar sözkonusu baꢀvuruda ayrıca davanın esastan görüꢀülmesini talep etmiꢀlerdir.  
Belirtilmeyen bir tarihte Yargıtay Baꢀsavcısı esasa iliꢀkin mütalaasını sunmuꢀtur.  
Bu mütalaa baꢀvuranlara tebliğ edilmemiꢀtir.  
19 kasım 2002 tarihinde Yargıtay, tarafları dinledikten sonra, itiraz edilen kararı onamıꢀtır.  
1. AĐHS’NĐN 6 § 1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar, Yargıtay Baꢀsavcısı’nın Yargıtay’a sunduğu esas hakkındaki yazılı mütalaasına  
cevap verme imkanının kendilerine tanınmaması nedeniyle Yargıtay önünde yapılan  
2
yargılamanın adil olmadığından ꢀikayetçi olmaktadırlar. Bu hususta baꢀvuranlar AĐHS’nin  
6 § 1 maddesinin ihlal edildiğini savunmaktadırlar.  
Hükümet bu sava karꢀı çıkmaktadır.  
A. Kabuledilebilirliğe dair  
AĐHM, sözkonusu baꢀvuruların AĐHS’nin 35 § 3 maddesi bakımından açıkça dayanaktan  
yoksun olarak ilan edilemeyeceğini tespit etmektedir. AĐHM ayrıca baꢀvuruların herhangi bir  
kabuledilemezlik gerekçesiyle karꢀılaꢀmadığını tespit etmektedir. Bu itibarla baꢀvuruların  
kabuledilebilir ilan edilmesi yerinde olacaktır.  
B. Esasa dair  
Hükümet, Yargıtay’ın ilk derece mahkemesinin kararını onamadan önce bir duruꢀma yaptığı  
olgusuna dikkat çekmektedir. Bu bakımdan Hükümet bu duruꢀmanın yapılmasından önce  
baꢀvuranların avukatının dava dosyasını inceleme ve böylelikle baꢀsavcının mütalaası  
hakkında bilgi sahibi olma imkanı vardı. Ayrıca, baꢀsavcının mütalaasının duruꢀma esnasında  
okunması cihetiyle baꢀvuranların avukatı bu mütalaaya cevap verebilir ya da ek gözlemlerini  
sunabilirdi.  
AĐHM, baꢀvuranlar tarafından sunulan ꢀikayetin bir benzerini daha önce incelediğini ve  
baꢀsavcının görüꢀlerinin niteliğini ve bir yargılanabilirin bu görüꢀlere yazılı cevap vermesinin  
imkansızlığını göz önünde bulundurarak baꢀsavcının mütalaasının tebliğ edilmediği  
gerekçesiyle AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiꢀti (bkz. Göç - Türkiye, no:  
36590/97, § 58).  
Öte taraftan AĐHM, Hükümet’in, baꢀvuranların avukatının duruꢀmanın yapılmasından önce  
dava dosyasını inceleme ve varılan sonuçlara sözlü olarak cevap verme imkanına sahip  
olduğu yönündeki savına katılmamaktadır. AĐHM, çeliꢀmeli yargılama hakkı ilke olarak  
«ister ceza ister hukuk davalarında tarafların, bağımsız bir hukuk görevlisi tarafından dahi  
kararı üzerinde etkide bulunmak amacıyla hakime sunulan sunulan tüm unsur ve  
gözlemlerden haberdar olmak ve bunları tartıꢀmak» (Reinhardt ve Slimane-Kaid – Fransa, 31  
Mart 1998 tarihli karar) hakkını içerse de taraflar ayrıca bunları ‘gerçek’ bir yorumlama  
‘imkanına’ (ibidem) sahip olmalıdırlar. Ancak mevcut davada baꢀvuranların temsilcisi  
sözkonusu sonuçlara ancak ex abrupto yanıt verebilmiꢀ ve ilk kez ve sözlü olarak Yargıtay  
önünde yapılan duruꢀmada haberdar olmuꢀtur. Bu koꢀullarda AĐHM, Yargıtay önünde yapılan  
yargılamanın, çeliꢀmeli yargılama ilkesine saygı ve adil yargılama gerekleri bakımından  
baꢀvuranlara yeterli güvence sunmadığı kanaatine varmaktadır (bkz., aynı anlamda, Sağır –  
Türkiye, no: 37562/02, § 26, 19 Ekim 2006).  
Bu itibarla AĐHM, Hükümet’in, daha önce benzer ꢀikayetlerle ilgili olarak vardığı sonuçtan  
farklı bir sonuca varmasını sağlayacak nitelikte ne bir olgu ne de bir argüman sunduğu  
kanaatine varmıꢀtır.  
Bu nedenle AĐHS’nin 6 § 1 maddesi bu bakımdan ihlal edilmiꢀtir.  
3
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar adil tatmine dönük herhangi bir talepte bulunmamıꢀlardır. Bu itibarla AĐHM, bu  
yönde bir tazminata hükmedilmesine yer olmadığı kanaatindedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvuruların geriye kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.  
maddesine uygun olarak 31 Mayıs 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
4