C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
SONER VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 40986/98)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
27 Nisan 2006  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek  
olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (40986/98) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülkenin  
üç vatandaꢀı Özgür Soner, Hakan Yılmaz ve Đlkay Özçelik’in (baꢀvuranlar) 16 Eylül 1997  
tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS)  
eski 25. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara Barosu avukatlarından ꢁ. Sarıhan tarafından temsil  
edilmektedir.  
OLAYLAR  
A. Baꢀvuranların tutuklanması ve gözaltına alınması  
1. Ö. Soner  
1975 doğumlu baꢀvuran olayların meydana geldiği dönemde Ankara’da ikamet etmekteydi.  
Ankara Cumhuriyet Savcısı’nın ve Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet  
Savcısı’nın tevkif müzekkeresi doğrultusunda 21 Aralık 1993 tarihinde, el ilanı dağıtma,  
yasak afiꢀ asma, molotof kokteyli atmakla itham edilen baꢀvuran, üç polis tarafından  
yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır. Yakalandığı sırada baꢀvurana E.Y. eꢀlik etmekteydi.  
Baꢀvuran yakalandığı sırada ve daha sonra gözaltına alındığı polis karakolunda kötü  
muameleye uğradığını iddia etmiꢀtir.  
Hükümet’e göre, baꢀvuran ve E.Y.yakalanmaları sırasında mukavemet göstermiꢀler ve polis  
güç kullanmak durumunda kalmıꢀtır.  
Baꢀvuran 29 Aralık 1993 tarihine dek Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele  
ꢁubesi’nde gözaltında tutulmuꢀtur.  
Aynı tarihte hazırlanan Adli Tıp Kurumu raporunda baꢀvuranda çeꢀitli darp izlerine  
rastlanılmıꢀ, Adli Tıp Kurumu doktoru baꢀvuranın sağ kulağındaki iꢀitme problemine iliꢀkin  
devlet hastanesinde tamamlayıcı bir muayeneden geçirilmesi önerisinde bulunmuꢀtur.  
Baꢀvuran aynı tarihte Cumhuriyet Savcısı ve DGM hakimi tarafından dinlenilmiꢀtir. Baꢀvuran  
polis tarafından alınan ifadesine karꢀı çıkmıꢀtır.  
Baꢀvuran hakkında tutuklu yargılanma kararı alınmıꢀtır.  
2. H. Yılmaz  
1976 doğumlu baꢀvuran olayların meydana geldiği dönemde Ankara’da ikamet etmekteydi.  
Cumhuriyet Savcısı’nın talebi üzerine 18 Nisan 1993 tarihinde on bir kiꢀilik polis ekibi polis  
tarafından aranan kiꢀileri yakalamak ve yasadıꢀı Dev-Sol örgütüne ait dokümanları ele  
geçirmek amacıyla saat 16.30 sularında bir arama gerçekleꢀtirmiꢀtir. Đçeride bulunan kiꢀiler ve  
polis arasında meydana gelen arbedede çeꢀitli yaralanmalar meydana gelmiꢀ, polisin yirmi bir  
kiꢀiyi tutuklamasıyla olaylar sona ermiꢀtir.  
Adli Tıp Kurumu tarafından 19 Nisan 1993 tarihinde saat 11.30’da hazırlanan raporda  
baꢀvuranın vücudunun çeꢀitli noktalarında ağrı ve hassasiyetin oluꢀtuğu ifade edilmiꢀtir.  
2
Baꢀvuran 1 Mayıs 1993 tarihinde Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenmiꢀ ve adı geçen  
hakkında ertesi gün huzuruna çıkarıldığı DGM yetkili hakimi tarafından tutuklu yargılanma  
kararı alınmıꢀtır.  
Baꢀvuran 14 Eylül 1993 tarihinde serbest bırakılmıꢀtır.  
3. Đ. Özçelik  
1974 doğumlu baꢀvuran olayların meydana geldiği dönemde Ankara’da ikamet etmekteydi.  
Baꢀvuran 12 Ocak 1994 tarihinde polislerin Devrimci Gençlik gazetesinde yapmıꢀ olduğu  
arama sırasında yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.  
26 Ocak 1994 tarihinde DGM yetkili hakimi karꢀısına çıkarılan baꢀvuran serbest bırakılmıꢀtır.  
B. Baꢀvuranların Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde cezai yargılanma süreci  
Cumhuriyet Savcısı DGM önünde 2 Kasım 1993, 29 Aralık 1993 ve 4 ꢁubat 1994 tarihli  
iddianamelerle aralarında baꢀvuranların da yer aldığı elli yedi kiꢀi hakkında yaꢀa dıꢀı bir  
örgütün mensubu olma suçlamasıyla ve diğer suçlardan kamu davası açmıꢀtır.  
DGM 4 Temmuz 1995 tarihinde elli yedi suç ortağı ile ilgili, baꢀvuranları isnat edilen  
suçlardan suçlu bulmuꢀ ve ağır hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
H. Yılmaz ve Ö. Soner farklı türdeki suçların iꢀlendiği 29 Mart 1993 tarihinde reꢀit  
olmadıkları gerekçesiyle ceza indiriminden yararlanmıꢀ, TCK’nın 168 § 2. ve 3713 sayılı  
Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddelerine dayalı olarak yasadıꢀı bir örgüte bağlı olma  
suçundan Ö.Soner on beꢀ yıl, H.Yılmaz on yıl hapis cezasına çarptırılmıꢀtır. Ayrıca, patlayıcı  
maddelerin önlenmesine dair sözkonusu Kanun’un 164 § 6. maddesi gereğince baꢀvuranların  
her biri dört yıl beꢀ ay on gün hapis cezasına çarptırılmıꢀtır.  
Đ. Özçelik TCK’nın 168 § 2. maddesi uyarınca on beꢀ yıl hapis cezasına çarptırılmıꢀtır.  
Baꢀvuranlar mahkumiyetlerinin özü itibariyle gözaltında zorla alınan itiraflara dayandığını  
ileri sürerek 30 Ekim 1995 tarihinde temyize baꢀvurmuꢀtur.  
Yargıtay 14 Mart 1997 tarihli bir kararla ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır. Bu  
karar 19 Mart 1997 tarihli açık duruꢀmada tefhim edilmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar 7 Nisan 1997’de kararın gözden geçirilmesi talebinde bulunmuꢀlardır. Yargıtay  
Cumhuriyet Baꢀsavcısı 12 Mayıs 1997 tarihinde bu talebi reddetmiꢀtir.  
C. Baꢀvuranların mahkumiyetinden sonraki geliꢀmeler  
Baꢀvuran Ö. Soner’in de yer aldığı yirmi bir tutuklu, 2000 yılında polisin ve jandarmanın  
1980 ve 1996 yılları arasında kendilerine kötü muamele uyguladıkları ꢀikayetinde  
bulunmuꢀtur.  
3
Ankara Cumhuriyet Savcısı, 3 Temmuz 2000 tarihinde ꢀikayette bulunulan hususu  
destekleyici hiçbir kanıt bulunmadığı ve meydana gelen olayların zaman aꢀımına girdiği  
gerekçesiyle takipsizlik kararı vermiꢀtir.  
Ö. Soner tutuklu bulunduğu Kırꢀehir cezaevinde 6 Ekim 2000 tarihinde açlık grevi  
baꢀlatmıꢀtır.  
Adli Tıp Kurumu, 24 Nisan 2002 tarihli bir raporla baꢀvuranın Wernicke-Korsakof  
sendromuna yakalandığını kaydederek cezasının infazının ertelenmesi tavsiyesinde  
bulunmuꢀtur. DGM, 24 Haziran 2002 tarihinde baꢀvuranın serbest bırakılmasını  
kararlaꢀtırmıꢀtır.  
H. Yılmaz aynı gün sözü edilen hastalığa yakalanmıꢀ, cezasının infazının ertelenmesi  
hakkından yararlanarak tahliye edilmiꢀtir.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA  
Hükümet bir yanda iç hukuk yollarının tüketilmediği, diğer yanda altı ay kuralına riayet  
edilmediği itirazlarında bulunmaktadır. Baꢀvuranlar iꢀkence iddialarını ne Cumhuriyet Savcısı  
ne yetkili hakim önünde dile getirmiꢀler ne de sorumlular hakkında ꢀikayette bulunmuꢀlardır.  
Hükümete göre Devlet Güvenlik Mahkemesi 4 Temmuz 1995 tarihli kararında kötü muamele  
iddialarına yer vermediğinden baꢀvuranların en geç Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin  
kararının ardından iç hukuk yollarının etkisiz olduğunun farkına varmaları gerekirdi. Đꢀkence  
iddialarıyla ilgili baꢀvurunun bu bölümü gecikmeli olarak yapılmıꢀtır.  
Baꢀvuranlar iç hukuk yollarının tüketilmesine iliꢀkin iç hukukta savcı ve hakimlerin bir suçun  
iꢀlendiğinden haberdar oldukları zaman resen bir ceza soruꢀturması baꢀlatmaları veya  
sorumluların tespit edilmesi bakımından yetkili mercileri harekete geçirmeleri gerektiğini  
iddia etmektedirler.  
ꢁu da bir gerçek ki Ö. Soner’in 2000 yılında genel olarak ꢀikayette bulunması dıꢀında diğer  
iki baꢀvuran kötü muameleye ve iꢀkenceye karıꢀan gözaltından sorumlu polisler hakkında  
resmi olarak ꢀikayetçi olmamıꢀtır.  
AĐHM, Ö. Soner’in 29 Aralık 1993 tarihinde Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlendiği,  
savcının aynı gün sağlık raporundan ve baꢀvuranın sağlık durumundan haberdar olduğu  
tespitini yapmaktadır. Ayrıca, Ö.Soner’in avukatının 4 Ocak 1995 tarihli görüꢀlerinde alenen  
dile getirdiği gibi Ö. Soner ve H.Yılmaz Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde ꢀikayetlerini  
aktarmıꢀlardır.  
4 Temmuz 1995 tarihli kararda baꢀvuranların ꢀikayetlerinin dikkate alınmadığını, ardından  
baꢀvuranların AĐHS’nin 3. maddesiyle ilgili iddialarını boꢀ yere temyize götürdüklerini ve  
Yargıtay’ın 14 Mart 1997 tarihinde bu baꢀvuruyu reddettiğini hatırlatmak gerekir.  
Sonuç itibariyle AĐHM, baꢀvuranların dava boyunca iddialarını yetkili merciler önünde resmi  
bir soruꢀturma açılması yönünde yeterince dile getirdiklerine itibar etmektedir. Baꢀvuranlar  
AĐHM’ye baꢀvurularını yapmadan önce AĐHS’nin 3. maddesiyle ilgili ꢀikayetlerini farklı  
4
hukuki mercilerine ileterek iç hukuk yollarını tüketmek için makul olarak beklemiꢀ  
sayılmaktadır (Bkz. Akdıvar-Türkiye kararı, 16 Eylül 1996, Aksoy-Türkiye kararı 18 Aralık  
1996 ve Yaꢀa-Türkiye kararı, 2 Eylül 1998).  
AĐHM olayların koꢀulları göz önünde bulundurulduğunda, Ö. Soner’in ve H. Yılmaz’ın  
AĐHS’nin 3. maddesine ve özü itibariyle 13. maddesine iliꢀkin ꢀikayetleri hakkında iç  
hukuktaki cezai baꢀvuru yolunu tüketmiꢀ sayılmaları gerektiği sonucuna varmaktadır  
(Bkz.Özkur Göksungur-Türkiye kararı, no: 37088/97, 7 Aralık 1999).  
AĐHM altı ay kuralı ile ilgili olarak, Yargıtay kararının baꢀvuranları iddiaları için iç hukuk  
yollarının bundan böyle etkisiz olduğunu düꢀünmeye sevk ettiğini dikkate almaktadır  
(Bkz.Önder-Türkiye kararı, no: 39813/98, 1 Nisan 2003). Mevcut baꢀvuru 16 Eylül 1997’de  
AĐHS’nin 35 § 1. maddesinde yer aldığı gibi altı ay içinde yapılmıꢀtır.  
Bu durumda Hükümetin ön itirazlarının reddedilmesi gerekmektedir.  
AĐHM ayrıca, tarafların sunmuꢀ olduğu görüꢀlerin bütünü ıꢀığında baꢀvurunun kalan kısmının  
AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun olarak sayılamayacağı tespitini  
yapmaktadır. Baꢀvuru kabuledilebilir bulunmaktadır.  
II. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 3. maddesine göndermede bulunan Ö.Soner ve H.Yılmaz gözaltında iꢀkenceye  
maruz kaldıklarından yakınmaktadır. Baꢀvuranlar özellikle dövüldüklerini, kollarından  
asıldıklarını ve kendilerine elektrik ꢀoku verildiğini öne sürmektedir.  
A. Tarafların görüꢀleri  
Hükümet sağlık raporlarının baꢀvuranların gözaltı sırasında kötü muameleye maruz  
kaldıklarını hiçbir surette göstermediğini savunarak, baꢀvuranların tutumu nedeniyle zorunlu  
olarak baꢀvurulan gücün raporlarda yer aldığı ꢀekliyle küçük çaplı eziklere yol açtığını  
belirtmektedir.  
Ayrıca, Cumhuriyet Savcısı önünde Ö. Soner devlet hastanesinde tamamlayıcı bir sağlık  
kontrolünden geçirilmekten vazgeçmiꢀtir.  
Sonuç itibariyle, DGM önünde baꢀvuranlar ꢀikayetlerini desteklemeksizin gözaltında baskıya  
ve kötü muameleye maruz kaldıklarını söylemekle yetinmiꢀlerdir. Bu durum muhtemelen iç  
hukukta bir soruꢀturmanın açılmaması gerekçesine dayalıdır.  
Baꢀvuranlar Hükümetin yaralanmaların kaynağı hakkındaki savına karꢀı çıkmaktadırlar. Ö.  
Soner hastaneye nakledilmesine karꢀı çıkmasının güvenlik kaygısından kaynaklandığını ifade  
etmektedir.  
Baꢀvuranlar, Hükümetin kötü muamele iddialarının yetkili merciler önünde detaylı olarak  
dile getirilmediği görüꢀleriyle ilgili olarak, bu noktada bir soruꢀturma baꢀlatılmasını zorunlu  
kılan bir unsurun değil iꢀkencenin veya kötü muamelenin nitelendirilmesinin önemli bir rol  
oynadığını öne sürmektedirler.  
5
B. AĐHM’nin değerlendirmesi  
AĐHM öncelikle 3. madde alanına girmesi için kötü muamelelerin asgari bir ciddiyet  
seviyesine ulaꢀması gerektiğini hatırlatmıꢀtır. Asgari seviye hakkında yapılacak  
değerlendirme özü itibariyle görecelidir; bu değerlendirme muamelenin süresi, fiziksel ve  
ruhsal etkileri, bazı hallerde cinsiyet, yaꢀ, mağdurun sağlık durumu gibi davaya özgü  
koꢀulların tümüne bağlıdır (Bkz. Labita-Đtalya kararı, no: 26772/95).  
Bir kimse özgürlüğünden yoksun bırakıldığında, davranıꢀları fiziksel güce baꢀvurmayı  
gerektirmediği halde kendisine karꢀı fiziksel güç kullanılması insan onurunu zedelemekte ve  
prensip olarak 3. maddenin güvence altına aldığı hakkın ihlaline neden olmaktadır (Bkz.  
Tekin-Türkiye kararı, 9 Haziran 1998).  
Diğer yandan, özgürlüğünden yoksun, bütünüyle güvenlik güçlerinin kontrolü altındaki bir  
kimse tutuklu bulunduğu sırada yaralandığı vakit bu dönemde meydana gelen yaralanmaların  
kaynağının güçlü karinelerden oluꢀması gerekir (Bkz. Rehbock-Slovenya no: 29462/95,  
Salman-Türkiye kararı, no: 21986/93).  
Mevcut halde, Hükümet yaralanmaların kaynağına ve mağdurun özellikle sağlık raporları ile  
desteklediği iddialarını açıklığa kavuꢀturmalıdır (Bkz. Tekin kararı, Altay-Türkiye kararı, no:  
22279/93 ve Esen-Türkiye kararı, no: 29484/95).  
Son olarak, kötü muamele iddiaları AĐHM önünde uygun kanıtlarla desteklenmelidir Bkz.  
mutatis mutandis, Klas-Almanya kararı, 22 Eylül 1993). Öne sürülen olayların ve kanıtların  
değerlendirilmesinde AĐHM «her türlü ꢀüphenin ötesinde»; yeterince ciddi, belirgin, birbiriyle  
uyuꢀan bir dizi kanıt ve çürütülemez karineler ilkesinden yararlanmaktadır (Bkz. Đrlanda-  
Birleꢀik Krallık kararı, 18 Ocak 1978).  
1. Özgür Soner  
Sözü edilen kıstasların Ö. Soner’in durumuna uygulanmasında AĐHM, adı geçenin  
yakalandığı gün dava dosyasının sağlık raporunu içermediğini hatırlatmaktadır.  
Öte yandan, 29 Aralık 1993 tarihinde yapılan Ali Tıp taraması sırasında baꢀvuranın  
vücudunda tespit edilen yara izleri AĐHS’nin 3. maddesinin uygulanması bakımından belirli  
bir ciddiyet düzeyine ulaꢀmaktadır.  
Hükümet ilgili tutanağa dayanarak ve baꢀvuranın olduğu kadar beraberindeki arkadaꢀı  
E.Y.’nin tutumu nedeniyle fiziksel güç kullanımının gerekli olduğunu ileri sürerek adı  
geçenin tutuklandığı esnada meydana gelen arbedeye açıklık getirmeye çalıꢀmaktadır.  
Zira, tutuklama iꢀlemi Hükümetin beyan ettiği ꢀekilde gerçekleꢀmiꢀ ve tutuklama tutanağı da  
bunu destekler nitelikte ise, benzer bir değerlendirmeden yetkililerin sözkonusu tutuklama  
kararının ardından tıbbi kanıt unsurlarını ivedilikle elde etme zorunluluklarının olmadığı  
sonucu çıkmamaktadır. Mevcut halde baꢀvuranda tespit edilen yaralanma izlerinin  
gözaltındaki veya tutuklanma sırasındaki muamelenin dıꢀında meydana geldiği hususu  
inandırıcı değildir (Bkz. Klaas kararı, Balogh-Macaristan kararı, no: 47940/99 ve sözü edilen  
Rehbock kararı).  
6
Buna karꢀın, sözkonusu yaralanmalar baꢀvuranın iddia ettiği türden bir iꢀkenceye de karꢀılık  
gelmemektedir (Bkz. sözü edilen Đrlanda-Birleꢀik Krallık kararı ve Dikme-Türkiye kararı, no:  
20869/92).  
AĐHM, bununla birlikte her halükarda baꢀvuranda- tutuklanmasından sekiz gün sonra- ortaya  
çıkan izlerin çokluğunun üç polis memurunun iki kiꢀiyi yakalamak için izlemek durumunda  
olduğu orantılı güç kullanımına karꢀılık gelmesi açısından büyük önem taꢀıdığını  
vurgulamaktadır (Bkz. Selmouni-Fransa kararı, no: 25803/94).  
AĐHM, güvenlik güçlerinin ellerinde bulunan baꢀvuran Ö. Soner’de tespit edilen ve ne zaman  
uygulandığı önem arz etmeyen yara izlerinin AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca Savunmacı  
Hükümeti sorumluluklarından muaf tutacak hiçbir hususu içermediğini kaydetmektedir.  
Ö. Soner insanlık dıꢀı bir uygulamaya maruz kaldığından, AĐHS’nin 3. maddesi ihlal  
edilmiꢀtir.  
2. H. Yılmaz  
AĐHM, H. Yılmaz ile ilgili olarak adı geçenin tutuklanmasının ertesinde hazırlanan Adli Tıp  
sağlık raporuna göre asgari darp izlerine rastlanıldığı ve bu durumun AĐHS’nin 3. maddesinin  
uygulanma alanına girecek kadar ciddi bir düzeyde görünmediği gözleminde bulunmaktadır.  
Kaldı ki, 18 Nisan 1993 tarihinde on bir polis ve seksenden fazla bir topluluk arasında  
meydana gelen arbedede kullanılan güç orantılı gözükmektedir.  
1 Mayıs 1993 tarihli Adli Tıp Kurumu raporu baꢀvuran tarafından ileri sürülen yaralanma  
izlerini içermemektedir. Baꢀvuran bu iddialarını desteklemek için hiçbir kanıtlayıcı belge  
sunmamıꢀtır.  
Bu nedenle, AĐHS’nin 3. maddesi H. Yılmaz bakımından ihlal edilmemiꢀtir.  
III. AĐHS’NN 3. MADDESĐYLE BĐRLĐKTE 13. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ  
ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar Ö.Soner ve H.Yılmaz iꢀkence iddiaları konusunda soruꢀturma yapılmadığını ve  
bu yönde baꢀvuru yolu bulunmadığını ileri sürmekte, AĐHS’nin 13. maddesine atıfta  
bulunmaktadırlar (Bkz. Soner ve diğerleri-Türkiye kararı, 3 Haziran 2004).  
AĐHM’yi AĐHS’nin 3. maddesinin Ö. Soner açısından ihlal edildiği tespitine götüren  
gerekçelerde olduğu gibi bu baꢀvuranın ꢀikayeti de kuꢀkusuz 13. madde için «savunulabilir»  
niteliktedir. Yetkili mercilerin AĐHS’nin 3. maddesiyle birlikte 13. maddesinde yer alan  
kıstaslara tekabül edecek etkili bir soruꢀturma açma ve sürdürme zorunlulukları  
bulunmaktaydı (Bkz. Batı ve diğerleri, no: 33097/96-57834/00, 3 Haziran 2004).  
H. Yılmaz’ın durumunda böyle değildir. Sonuç itibariye AĐHM, H. Yılmaz’ın ꢀikayetlerinin  
13. madde çerçevesinde incelenmediğini ifade etmektedir.  
AĐHM, iç hukuk mercilerinin ilk baꢀvuranın ꢀikayetlerine iliꢀkin hiçbir süreci baꢀlatmadıkları  
tespitinde bulunmaktadır.  
7
Adı geçenin bu konuda ꢀikayetçi olmaması, hastanede tamamlayıcı bir sağlık taramasından  
geçmeyi reddetmesi – ya da birtakım ꢀikayetlerinden vazgeçmesi – yetkililerin bu konudaki  
sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.  
Devletin görevlililerin elinde bulunan bir kimse savunulabilir düzeyde bir iddiada  
bulunduğunda, yetkililerin, bu hükmün getirdiği gerekliliklere yanıt veren, sorumluların  
tespitine olanak tanıyan, etkili ve derinlemesine soruꢀturma açma ve yürütme zorunluluğu  
bulunmaktadır (Tekin kararı).  
Bu konuda bir soruꢀturmanın eksikliği, yetkililerin baꢀvuranın ꢀikayetinin özü itibariyle  
tanınması konusundaki kayıtsızlığı AĐHM’yi AĐHS’nin 3. maddesiyle birlikte 13. maddenin  
Ö.Soner açısından ihlal edildiği kararını vermeye sevk etmektedir. Baꢀvuran tazminat davası  
açma ve teorik olarak diğer baꢀvuru yollarına eriꢀimden de yoksun kalmıꢀtır (Bkz. Đlhan-  
Türkiye kararı, no: 22277/93, § 103, AĐHM 2000-VII).  
IV. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunan üç baꢀvuran kendilerini yargılayan Ankara Devlet  
Güvenlik Mahkemesi’nin bünyesinde askeri bir hakimi bulundurması nedeniyle bağımsız ve  
tarafsız bir mahkeme olarak nitelendirilemeyeceğini öne sürmektedir.  
Ö. Soner ve H. Yılmaz ayrıca mahkumiyetlerinin özellikle polisin gözaltında baskıyla aldığı  
itiraflara dayandırıldığını iddia etmektedir.  
AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin askeri yapısı nedeniyle bağımsızlığına ve  
tarafsızlığına iliꢀkin daha önceki kararlarda buna benzer pek çok ꢀikayetlerin dile getirildiğini  
ve bunların AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını belirtmektedir (Bkz. Özel-  
Türkiye kararı, no: 42739/98 7 Kasım 2002 ve Özdemir-Türkiye kararı).  
AĐHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir  
tespiti ve delili sunmadığını kaydetmekte, bunun yanı sıra aralarında askeri bir hakimin de yer  
aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi karꢀısında baꢀvuranların TCK’da yer alan suçlar suçlardan  
yargılanması konusunda endiꢀe duymalarının anlaꢀılabilir olduğu tespitinde bulunmaktadır.  
Baꢀvuranlar, haklarında açılan davada Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını yabancı  
gerekçelere dayandırdığı yönünde bir ꢀüphe duyabilir. Bu nedenle baꢀvuranların bu yargı  
makamının tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki ꢀüphelerinin dikkate alınması  
gerekmektedir (Bkz. Incal-Türkiye kararı 9 Haziran 1998).  
AĐHM, baꢀvuranları yargılayıp mahkum eden Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesi uyarınca bağımsız ve tarafsız olmadığı sonucuna varmıꢀtır.  
Bu nedenle bu hüküm üç baꢀvuran açısından ihlal edilmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar Ö. Soner ve H. Yılmaz’ın yargılamanın adilliği hakkındaki ꢀikayetine dair AĐHM  
daha önce benzer davalarda da dile getirdiği üzere, tarafsızlıktan ve bağımsızlıktan yoksun bir  
mahkemenin her halükarda kendi yargısına tabi kiꢀilere adil bir yargılama sağlamayacağını  
hatırlatmaktadır.  
8
Bu hususun ihlalinin tespiti ıꢀığında AĐHM, savunma haklarının ihlal edilmesi hakkındaki  
ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesini gerekli görmemektedir (Bkz. Çıraklar-Türkiye kararı, 28  
Ekim 1998, Özdemir kararı ve Okutan-Türkiye kararı, no: 43995/98, 29 Temmuz 2004).  
V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
A. Tazminat  
Baꢀvuranlar çeꢀitli miktarlarda maddi zarara uğradıklarını ileri sürmektedirler. Ö. Soner  
30.000 Euro maddi ve 59.000 Euro manevi tazminat, H. Yılmaz 35.000 Euro maddi, 47.000  
Euro manevi tazminat, Đ. Özçelik yaklaꢀık 16.000 Euro maddi ve 47.000 Euro manevi  
tazminat talep etmektedir.  
Hükümet aꢀırı olarak değerlendirdiği bu miktarların ispat edilmemiꢀ olduklarını vurgulayarak  
reddedilmesi talebinde bulunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuranların iddia ettikleri maddi zarar ile ihlal kararlarının tespiti arasında hiçbir  
illiyet bağı kuramadığından bu istekleri reddetmiꢀtir.  
Buna karꢀın, 3. maddenin Ö. Soner açısından ihlal edilmesi ile ilgili olarak adı geçene 3.000  
Euro manevi tazminat ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
AĐHM üç baꢀvuran açısından AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlaline iliꢀkin yerleꢀik içtihadını  
hatırlatarak, bir baꢀvuran hakkında verilen mahkumiyet kararının tarafsız ve bağımsız  
olmayan bir mahkeme tarafından verildiği görüꢀüne vardığında, prensip olarak en uygun  
tazminin zamanında, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından baꢀvuranı yeniden  
yargılamak olacağı kanaatine varmıꢀtır (Bkz. sözü edilen Gençel kararı, § 27).  
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuranlar AĐHM nezdinde yapmıꢀ oldukları yargı giderleri hususunda takdiri AĐHM’ye  
bırakmaktadırlar.  
Hükümet, baꢀvuranların hiçbir kanıtlayıcı belge sunmamaları üzerine bu yönde bir ödeme  
yapılmamasını savunmaktadır.  
AĐHM, kanıtlayıcı belge olmaksızın bu talebi kabul edememektedir. Avrupa Konseyi  
tarafından adli yardım baꢀlığı altında verilen 630 Euro’luk miktarın dıꢀındaki miktarların  
gerekli olduğunun ispatı beklenilmektedir. Mevcut baꢀvuruda sunulan unsurlar ve sözü edilen  
kıstaslar ıꢀığında AĐHM, Avrupa Konseyi tarafından verilen 630 Euro’luk yardım miktarı  
1.000 Euro’dan düꢀülerek kalan kısmın baꢀvuranlara ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
9
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 3. maddesinin Ö. Soner açısından ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 3. maddesinin H. Yılmaz açsısından ihlal edilmediğine;  
4. AĐHS’nin 3. maddesiyle birlikte 13. maddesinin Ö. Soner açısından ihlal edildiğine;  
5. H. Yılmaz tarafından AĐHS’nin 3. maddesiyle birlikte 13. maddesine dair yapılan ꢀikayetin  
incelenmesine gerek olmadığına;  
6. Baꢀvuranların Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığına ve tarafsızlığına  
iliꢀkin ꢀikayetlerinin AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlaline neden olduğuna;  
7. Ö. Soner’in ve H. Yılmaz’ın AĐHS’nin 6. maddesi ile ilgili diğer ꢀikayetlerinin  
incelenmesine gerek olmadığına;  
8. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal tespitinin baꢀvuranların uğradıkları manevi zarar için adil  
bir tazmini oluꢀturduğuna;  
9. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet  
tarafından:  
i.  
ii.  
baꢀvuran Ö. Soner’e manevi tazminat olarak 3.000 (üç bin) Euro;  
masraf ve harcamalar için Avrupa Konseyi tarafından verilen 650 (altı yüz elli)  
Euro’luk adli yardım tutarının 1.000 (bin) Euro’dan düꢀülerek kalan kısmın  
baꢀvuranlara birlikte ödenmesine;  
iii.  
belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
10. Adil tazmine iliꢀkin taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin Đç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 27 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
10