CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÜÇÜNCÜ DAĐRE  
SOYKAN -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:47368/99)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
21 Nisan 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (47368/99) no’lu davanın nedeni (T.C.  
vatandaꢀı) Tugay Soykan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 15 Haziran  
1998 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin  
(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) eski 25. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu  
baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından A. Tuncel Yazgan tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran, 1980 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir. Olayların meydana geldiği  
dönemde 16 yaꢀındaydı.  
1. Baꢀvuranın yakalanması ve gözaltına alınması  
8 ꢁubat 1996 tarihinde, sabah saat ikiye doğru, Edirne Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele  
ꢁubesi’ne bağlı polis memurları tarafından baꢀvuranın evinde bir arama yapılmıꢀtır.  
Polis memurları, baꢀvuranın ailesine, okulda meydana gelen bir kavgadan dolayı baꢀvuranın  
ifadesini alacakları açıklamasında bulunarak baꢀvuranı götürmüꢀlerdir.  
Bilahare baꢀvuran terörle mücadele ꢀubesinde gözaltına alınmıꢀtır.  
8 ꢁubat 1996 tarihinde polis tarafından düzenlenen ve baꢀvuran tarafından imzalanan  
tutanakta, baꢀvuranın, yasa dıꢀı bir örgüt olan DHKP/C’ye (Devrimci Halk Kurtuluꢀ Cephesi  
Partisi) yönelik olarak düzenlenen bir soruꢀturma çerçevesinde yakalandığı belirtilmiꢀtir.  
9 ꢁubat 1996 tarihinde, Edirne Emniyet Müdürlüğü’nün talebi üzerine, Savcı, gözaltı süresini  
dört gün uzatmıꢀtır.  
Aynı gün öğlen, baꢀvuranın da aralarında bulunduğu dört sanığın hazır bulunmasıyla, 7 Ocak  
1996 tarihinde bir kamyona Molotof kokteyli atılan ve yasadıꢀı pankart bırakılan yerlerde,  
polis tarafından olay yeri gösterme iꢀlemi gerçekleꢀtirilmiꢀtir. Baꢀvuran, arkadaꢀları  
“eylemleri gerçekleꢀtirirken” kendisinin gözcülük yaptığını ifade etmiꢀtir.  
Yine 9 ꢁubat 1996 tarihinde polis tarafından düzenlenen ve baꢀvuran tarafından imzalanan  
baꢀka bir olay yeri gösterme tutanağında, baꢀvuran, sprey boya ile duvara slogan yazdığını  
kabul etmiꢀtir.  
10 ꢁubat 1996 tarihinde polis tarafından alınan on sayfalık ifadesinde, baꢀvuran,  
“DHKP/C’nin görüꢀlerini savunduğunu” özellikle belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, 25 Aralık 1995  
tarihinden yakalandığı güne kadar sözkonusu örgüt bünyesinde yapmıꢀ olduğu el ilanları  
dağıtma, duvarlara yazılar yazma, Molotof kokteyli atıꢀı sırasında gözcülük yapma gibi eylem  
ve faaliyetleri ayrıntılı bir biçimde açıklamıꢀtır.  
2
Yine 10 ꢁubat 1996 tarihinde, kamyonuna Molotof kokteyli atılmıꢀ olması gereken kamyon  
sahibi, polislere kamyonunda hasar bulunmadığını ve olay hakkında bilgisinin olmadığını  
ifade etmiꢀtir.  
Aynı gün, polis tarafından, dükkanın önüne 7 ꢁubat 1999 tarihinde, üzerinde DHKP/C yazılı  
bir pankart bırakılan bakkalın ifadesi alınmıꢀtır. Bakkal pankartı bulur bulmaz polisi haberdar  
ettiğini ancak eylemi gerçekleꢀtiren kiꢀiyi tanımadığını ifade etmiꢀtir.  
12 ꢁubat 1996 tarihinde baꢀvuran izleyen koꢀullarda adli tabip tarafından muayene edilmiꢀtir:  
muayene sırasında baꢀvuranın giyinik kalmıꢀ, adli tabip masasında oturmuꢀ ve polis de açık  
duran kapının önünde beklemiꢀtir. Sonuç olarak düzenlenen rapora göre, baꢀvuranın  
vücudunda hiçbir yara izine rastlanmamıꢀtır.  
Aynı gün, Edirne Cumhuriyet Baꢀsavcılığı tarafından, baꢀvuranın ifadesi alınmıꢀ ve baꢀvuran  
nöbetçi hakim karꢀısına çıkarılmıꢀtır. Nöbetçi hakim baꢀvuranın serbest bırakılmasına karar  
vermiꢀtir.  
Baꢀvuran savcı karꢀısında polise vermiꢀ olduğu ifadenin tamamını okumadığını, ancak  
ifadenin kendi huzurunda ve verdiği beyanlar dikkate alınarak polis tarafından kayda  
geçildiğini belirtmiꢀtir. Baꢀvuran hakim önünde savcıya vermiꢀ olduğu beyanın içeriğini teyit  
etmiꢀtir. Yargılamanın bu aꢀamasında baꢀvuran halen avukat yardımından  
yararlanmamaktaydı.  
Baꢀvuran gözaltı ile ilgili olarak, AĐHM önündeki baꢀvurusunda olduğu kadar Tabipler Odası  
nezdindeki giriꢀimlerinde de yoğunluk düzeyi değiꢀmekle birlikte, kendisine uygulanan asgari  
düzeydeki kötü muamelelerin gözaltı süresinin ilk iki gününe denk düꢀtüğünü öne sürmüꢀtür.  
Baꢀvuran AĐHM önünde özellikle gözaltı süresini müteakip bilhassa ruhsal sorunlarının  
ortaya çıktığını, sağlık raporları ile ispat edemese de serbest bırakılmasından on beꢀ gün sonra  
Trakya Üniversitesi Hastanesi dermatoloji ve psikiyatri kliniklerinde tedavi gördüğünü ileri  
sürmüꢀtür.  
2. Kamu davası  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Savcısı 11 Mart 1996 tarihli bir  
iddianame ile aralarında baꢀvuranın da yer aldığı beꢀ kiꢀiyi yasadıꢀı örgüt DHKP/C mensubu  
olmak, el ilanları dağıtmak, duvarlara yazılar yazmak ve Molotof kokteyli atıꢀı sırasında  
gözcülük yapmak suçları ile itham etmiꢀ ve TCK’nın 169., 55/3, 31. ve 40. maddeleri ile 3713  
sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesinin uygulanmasını istemiꢀtir.  
Baꢀvuran DGM’deki yargılama boyunca avukat yardımından yararlanmıꢀtır.  
Belirtilmeyen bir tarihte, Edirne Ağır Ceza Mahkemesi tarafından istinabe yoluyla alınan  
beyanlarında baꢀvuran hakkında yapılan bütün suçlamaları inkâr etmiꢀ ve gözaltında baskı ve  
kötü muamelelere maruz kaldığını iddia etmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca ilk verdiği ifadeyi  
değiꢀtirirse yeniden gözaltına alınacağı yönünde baskıya maruz kaldığı için savcı ve nöbetçi  
hakim önünde vermiꢀ olduğu beyanları verdiğini belirterek bunları da reddetmiꢀtir.  
Yargılamanın bu aꢀamasında diğer sanıklar da gözaltında verdikleri ifadeleri inkâr etmiꢀlerdir.  
3
DGM, 8 Nisan 1997 tarihli bir karar ile TCK’nın 169. ve 3713 sayılı Terörle Mücadele  
Kanunu’nun 5. maddesine dayalı olarak baꢀvuranı dört yıl altı ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
Baꢀvuranın yaꢀı ve ilk soruꢀturma sırasında yaptığı itiraflar dikkate alınmıꢀ ve TCK’nın 55/3  
ve 59/2 maddesinde yer alan gerekçeler ıꢀığında cezasında bir indirime gidilmiꢀ ve baꢀvuran  
iki yıl altı ay hapis cezasına çarptırılmıꢀtır.  
DGM, baꢀvuranın ne istinabe yoluyla verdiği ifadesini inkâr etmesini ne baskılara maruz  
kaldığı yönündeki iddialarını dikkate almıꢀtır. DGM dava dosyasında yer alan deliller  
ıꢀığında, çeꢀitli tutanaklar ve sanıkların birbirleriyle uyuꢀan ifadeleri dikkate alınarak dava  
olaylarının değerlendirildiğini belirtmiꢀtir.  
26 Mayıs 1997 tarihinde baꢀvuranın avukatı ilk derece mahkemesinin kararına karꢀı temyize  
gitmiꢀtir. Avukat iddianamenin yalnızca ön soruꢀturma kapsamında baskı ve zor kullanılarak  
alınan beyanlara dayandığını ve müvekkili aleyhinde kullanılabilecek somut hiçbir delilin  
bulunmadığını ileri sürmüꢀtür. Avukat bu bağlamda, iddianamede isnat edilen suçlardan biri  
olarak geçen ve buna göre saldırı sonucunda kamyonda oluꢀtuğu öne sürülen maddi zararın  
hiçbir surette meydana gelmediğinin altını çizmiꢀtir. Avukat ayrıca tutuklama koꢀullarının ve  
beꢀ gün boyunca ayrı hücrede tutulmasının baꢀvuranda serbest bırakılması sonrasında da  
devam eden baskı ve yılgınlık hissi yarattığını iddia etmiꢀtir. Avukat daha sonra AĐHS’ye  
atıfta bulunmuꢀtur.  
Yargıtay, 9 Aralık 1997 tarihli bir kararla, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını  
onamıꢀtır. 17 Aralık 1997 tarihinde sözkonusu karar Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne  
ulaꢀmıꢀtır.  
4 ꢁubat 1998 tarihinde, gözaltına alınmasından iki yıl sonra baꢀvuran, gözaltı sırasında maruz  
kaldığını ifade ettiği iꢀkence izlerini sağlık raporu ile belgelendirmek amacıyla, Türk Tabipler  
Birliği Đstanbul Odasına baꢀvuruda bulunmuꢀtur. Sonuç olarak, 9 ꢁubat 1998 tarihinde, uzman  
dört doktor sintigrafik incelemede “sol ayak bileğinde travmaya bağlı osteoblastik aktivite  
artıꢀı ve ligament anterior tviofibuler ve anterior talo fibuler ligament hassasiyeti” tespit  
etmiꢀtir. Türk Tabipler Birliği Đstanbul Odası psikiyatrik muayenenin ve diğer sağlık  
muayenelerinin sonuçlarının ilgilinin iꢀkence iddialarını doğruladığını belirtmiꢀtir. Ayrıca  
doktorlar, Edirne Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen 12 ꢁubat 1996 tarihli sağlık  
raporunun gerekli bilimsel kriterlere uygun olmadığını ifade etmiꢀlerdir. Baꢀvuran, Edirne  
Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen sözkonusu raporu ulusal makamlara sunmamıꢀtır.  
Baꢀvuran, 1998 ve 2000 yılları arasında iki yıl hapis cezası çekmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 3. VE 5. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
9 ꢁubat 1998 tarihli Türk Tabipler Birliği Đstanbul Odası tarafından düzenlenen sağlık  
raporuna dayanarak baꢀvuran, gözaltı sırasında kötü muameleye maruz kalmaktan  
ꢀikayetçidir; baꢀvuran, dile getirdiği kötü muamele konusu hakkında hiçbir soruꢀturma  
yürütülmediğini de ileri sürmüꢀtür. Bu bağlamda baꢀvuran, esas bakımından AĐHS’nin 3. ve  
13. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
4
Baꢀvuran ayrıca AĐHS’nin 5. maddesinin birçok açıdan ihlal edildiğinden ꢀikayetçidir.  
Baꢀvuran öncelikle AĐHS’nin 5/1 maddesinin c) fıkrasına atıfta bulunarak bir suç iꢀlediğini  
ortaya koyacak makul gerekçeler olmaksızın yasaya aykırı yakalanıp gözaltına alındığından  
ve AĐHS’nin 5/2 maddesi uyarınca tutuklanma gerekçelerinden haberdar edilmediğinden  
ꢀikayetçidir. Baꢀvuran ayrıca AĐHS’nin 5/3 maddesine dayalı olarak gözaltı süresinin  
uzunluğundan yakınmaktadır.  
Kabuledilebilirlik hakkında  
1. 3. maddeye yönelik ꢀikayet  
AĐHM, baꢀvuranın 12 ꢁubat 1996 tarihinde gözaltına alınması öncesinde bir adli tıp doktoru  
tarafından muayene edildiğini gözlemlemektedir. Adli tıp doktoru tarafından düzenlenen  
rapora göre baꢀvuranın vücudunda herhangi bir yaralanma ya da ꢀiddet izine rastlanmamıꢀtır.  
Baꢀvuran AĐHM’ye yaptığı baꢀvurusunda bu raporun içeriğine itiraz etmiꢀ ve Türk Tabipler  
Birliği Đstanbul Odasından dört hekimin hazırladığı baꢀka bir raporun mevcut olduğunu öne  
sürmüꢀtür. AĐHM bu ikinci raporun 9 ꢁubat 1998’de yani baꢀvuranın ilk derece mahkemesi  
tarafından serbest bırakılmasından iki yıl sonra düzenlendiğini gözlemlemektedir.  
Baꢀvuran bu iki yıllık süreye açıklama getirirken olayların meydana geldiği dönemde 16  
yaꢀında olduğunu, böylesi bir giriꢀim için aile desteğinden yoksun kaldığını ve halen maruz  
kaldığı travmanın etkisinde olduğunu, daha erken bir zamanda rapor hazırlatacak durumunun  
olmadığını ve ancak reꢀit olduğu 1998 yılında baꢀka bir rapor düzenlenmesini talep ettiğini  
ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM, Edirne Ağır Ceza Mahkemesi önünde baꢀvuranın hakkında yapılan tüm suçlamaları  
inkâr ettiğini, buna karꢀılık ne türden muamelelere maruz kaldığını ispat etmeksizin baskı ve  
kötü muamele gördüğünü iddia etmekle yetindiğini not etmektedir.  
AĐHM, baꢀvuranın avukat yardımından yararlandığı halde, Tabipler Odası ve AĐHM önünde  
ayrıntılı olarak dile getirdiği iddialarını adli makamlar önünde neden bahsetmediğine açıklık  
getirmediğini hatırlatır.  
AĐHM ayrıca bir savcının ne ꢀekilde olursa olsun bir suç iꢀlendiğinden ꢀüphelenecek bir  
durumdan haberdar olabileceğini ve bu olaylara dayanarak bir soruꢀturma ve takibat  
baꢀlatmaya yetkili olduğunu hatırlatır. Bu baꢀvuruda, AĐHM sözkonusu cezai yargılama  
sürecinde ilk derece mahkemelerinin baꢀvuranın iddialarını incelemeyi gerekli görmediğini ve  
DGM’nin 8 Nisan 1997 tarihli kararında bahse konu bu iddialara ikna olmadığını  
gözlemlemektedir.  
AĐHM baꢀvuranın Yargıtay önünde «baskı» ve «zor kullanma» olarak nitelendirerek  
kapsamını belirlediği iddialarını yinelediğini ayrıca not etmektedir.  
Bu koꢀullarda, AĐHM, sözkonusu iddiaların Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 153.  
maddesi uyarınca ulusal makamların resen soruꢀturma baꢀlatmasını gerektirecek ne ayrıntılı  
bir ifade ne bir doktor raporu ile yeterince gerekçelendirilmediğini tespit etmektedir.  
Baꢀvuranın kötü muamele iddialarını (baskı ve zorlama) sunuꢀ biçimi, kötü muameleden  
ꢀikayetçi olmaktan çok aleyhteki kanıtların kabuledilebilirliğine itiraz niteliği taꢀımaktaydı  
(Ükünç ve Güneꢀ-Türkiye, baꢀvuru no: 42775/98, 10 Nisan 2003).  
5
Yaꢀından dolayı baꢀvuranın tedbirsizliği, adli makamlar önünde baꢀvuranın eksiğini haklı  
kılsa bile (bkz, mutatis, mutandis, Đlhan-Türkiye, baꢀvuru no: 22277/93), baꢀvuran hiçbir  
ꢀekilde, avukat yardımı aldığı sırada ve özellikle iddialarını dayandırdığı 9 ꢁubat 1998 tarihli  
sağlık raporundan sonra iç hukuk yollarını tüketme zorunluluğundan masun değildir. Bu  
bağlamda AĐHM, Türk Ceza Kanunu’nun 243. ve 245. maddeleri ile öngörülen cezai yolun  
ifade edilen olaylardan itibaren beꢀ yıl içerisinde kullanılabileceğini kaydetmektedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ulusal mahkemeler önünde  
gerektiği ꢀekilde sunulmadığı sonucuna ulaꢀmaktadır. Dolayısıyla iç hukuk yolları gerektiği  
ꢀekilde tüketilmediğinden AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca sözkonusu  
ꢀikayetin reddedilmesi gerekmektedir (bkz, mutatis, mutandis, Saraç-Türkiye, baꢀvuru no:  
35841/97, 2 Eylül 2004).  
2. AĐHS’nin 5. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayet  
AĐHM, olayların meydana geldiği dönemde iç hukukta baꢀvuranın, tutuklanmasının  
meꢀruluğuna itiraz edebileceği baꢀvuru yoluna sahip olmadığını gözlemlemektedir (bkz,  
diğerleri arasından Karakaꢀ ve diğerleri – Türkiye, baꢀvuru no: 35077/97, 27 Temmuz 2004).  
Đç hukukta baꢀvuru yollarının bulunmadığı durumlarda, AĐHS’nin 35. maddesi ile öngörülen  
altı ay süresi ꢀikayet konusu olaylarla baꢀlamaktadır. AĐHM, baꢀvuranın gözaltı süresinin 12  
ꢁubat 1996 tarihinde sona erdiğini gözlemlemektedir. Baꢀvurunun 15 Haziran 1998 tarihinde  
sunulması nedeniyle AĐHS’nin 5. maddesinin 1 c), 2. ve 3. paragrafları kapsamındaki  
ꢀikayetler gecikmeli olarak yapılmıꢀtır. AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları  
uyarınca sözkonusu ꢀikayetleri kabuledilemez ilan etmektedir.  
II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN MÜSTAKĐLEN VEYA AĐHS’NĐN 14. MADDESĐ ĐLE  
BĐRLĐKTE ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, hakkında yürütülen cezai kovuꢀturmalar boyunca birçok kez hakkaniyetten yoksun  
yargılanmaya ve kendisini savunma haklarının ihlaline maruz kalmaktan ꢀikayetçi olmaktadır.  
Đlk olarak baꢀvuran, kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin  
oluꢀumunda askeri hakimin bulunması nedeniyle “bağımsız ve tarafsız bir mahkeme”  
olmamasından ꢀikayetçidir.  
Baꢀvuran gözaltında baskı altında verdiği itirafların ve avukatı olmaksızın gerçekleꢀtirilen  
olay yeri incelemesinin iç hukuktaki mahkemeler tarafından karar verilirken dikkate  
alınmasının adil yargılanma hakkının ihlaline yol açtığından ꢀikayetçi olmaktadır.  
Baꢀvuran ayrıca kendisine yöneltilen suçun niteliği ve nedeni hakkında yetkililer tarafından  
makul bir süre zarfında bilgilendirilmediğinden, avukat yardımından yararlanmaksızın  
gözaltına alınmasından, tutukluluk dönemindeki hakları konusunda bilgilendirilmediğinden  
ve ailesi ile görüꢀmesine izin verilmediğinden ꢀikayetçidir.  
Baꢀvuran son olarak tutuklandığı esnada 16 yaꢀında olmasına rağmen mahkeme önünde  
yetiꢀkinler gibi yargılandığından yakınmaktadır. Baꢀvuran soruꢀturma aꢀamasından itibaren  
uluslararası hukukun reꢀit olmayanlara özel bir muamele uygulanmasını öngördüğü ilke ve  
esaslarından yararlanamaması çerçevesinde hakkaniyete uygun bir yargılamanın  
gerçekleꢀmediğinden ꢀikayetçidir.  
6
Baꢀvuran bu bağlamda, 2253 sayılı Kanun’un uygulanma alanının bir yanda on beꢀ yaꢀından  
büyükleri kapsaması, öte yanda Devlet Güvenlik Mahkemelerinin yetki alanına giren suçlara  
yönelik olması çerçevesinde olayların meydana geldiği dönemde yürürlükteki ulusal yasanın  
bir ayrımcılık konusunu teꢀkil ettiğini öne sürmektedir.  
Baꢀvuran AĐHS’nin 6/1 maddesinin 3 a), b), c) fıkraları ile 14. maddesine atıfta  
bulunmaktadır.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esas  
1.Yargılamanın hakkaniyeti  
AĐHM, baꢀvuranın, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin mahkumiyet kararında, özellikle avukat  
yardımı gibi kendisini savunma imkanı sağlayan her türlü tedbirden yoksun bırakılarak gözaltı  
sırasında polis baskısı ile dile getirdiği itiraf ve ifadelerin kullanılmasından ꢀikayetçi  
olduğunu kaydetmektedir. Ayrıca baꢀvuran reꢀit olmamasının ne soruꢀturma safhasında ne de  
karar safhasında dikkate alındığını iddia etmektedir.  
AĐHM, yargılamanın hakkaniyetine ve soruꢀturma sırasında avukat yardımına iliꢀkin  
sorunlara uygulanan genel ilkeleri hatırlatmaktadır (sözü edilen Salduz).  
AĐHM, adil yargılama hakkının yeterince “uygulanabilir ve etkili” olabilmesi için AĐHS’nin  
6. maddesinin 1. paragrafı uyarınca, kural olarak, her davanın kendine has koꢀulları ıꢀığında  
bu hakkın kısıtlanması için zorunlu sebepler olmadıkça, ꢀüpheliye, polis tarafından ilk kez  
sorgulanmasından itibaren avukata eriꢀim hakkı sağlanmasının gerekli olduğunu özellikle  
yinelenmektedir. Avukat eriꢀiminin sağlanmamasına istisnai olarak zorunlu sebeplerin  
gerekçe gösterilmesi durumunda bile, böylesi bir kısıtlama, gerekçesi ne olursa olsun, sanığın  
AĐHS’nin 6. maddesi tarafından güvence altına alınan haklarına halel getirmemelidir. Avukat  
eriꢀimi sağlanmayan polis soruꢀturması sırasında suçlayıcı ifadeler kullanılması durumunda,  
prensip olarak, kendini savunma hakkı telafi edilemeyecek ꢀekilde ihlal edilmektedir (sözü  
edilen Salduz).  
AĐHM öncelikle mevcut davada baꢀvuranın gözaltı sırasında sorgulandığını ve tutanaklardaki  
yerlere götürüldüğünü gözlemlemektedir. AĐHM baꢀvuranın itirafta bulunduğu ifadesini  
imzaladığı sırada yanında avukatının bulunmadığı ve polis tarafından sorgulandığında üçüncü  
bir kiꢀi ile görüꢀmediği hususunun ihtilaf konusu edilmediğini not etmektedir (Bkz. aynı  
anlamda Örs vd.-Türkiye kararı no: 46213/99, 20 Haziran 2006). Baꢀvuranın cumhuriyet  
savcısı ve asliye hukuk mahkemesi hakimi karꢀısında yaptığı itiraflarda da aynı ꢀekilde  
avukatı hazır bulunmamıꢀtır.  
AĐHM mahkumiyet kararının kanıt unsurları olarak yalnızca soruꢀturma esnasında elde edilen  
ifadelerin ve itirafların kullanıldığını saptamaktadır. AĐHM bilhassa pankart açmak ile ilgili  
dava dosyasında herhangi bir delilin yer almadığını, duvarlara slogan yazılması konusunda ise  
7
herhangi bir grafoloji incelemesi yapılmadığını not etmektedir (Bkz. mutatis mutandis,  
Magee-Birleꢀik Krallık no: 28135/95).  
AĐHM bununla birlikte Hükümetin baꢀvuranın savunma haklarının kısıtlanmasını haklı  
çıkaracak olası istisnai zorunlu gerekçeleri dile getirmediğini gözlemlemektedir. Hükümet  
yalnızca baꢀvuranın Đstanbul DGM’deki bütün yargılama süreci boyunca ve Yargıtay önünde  
bir avukat tarafından temsil edildiğini belirtmekle yetinmiꢀtir.  
AĐHM son olarak, baꢀvuranın AĐHS’nin 3. maddesine aykırı olarak elde edilen delil  
unsurlarının yargılama süreci kapsamında kullanıldığı iddiası ile ilgili, adı geçenin iç hukuk  
yollarını tüketmemesi nedeniyle bu ꢀikayetini incelemeye almayacaktır.  
AĐHM bu noktada, AĐHS’nin 3. maddesine yönelik ꢀikayetin esası hakkında bir saptama  
yapılmayıꢀının mevcut baꢀvurudaki olayların koꢀullarında ꢀikayetin 6. madde çerçevesinde  
ele alınmasına bir engel teꢀkil etmediğini vurgulamaktadır (Bkz. mutatis mutandis sözü edilen  
Örs kararı). Bu koꢀulların değerlendirilmesinden baꢀka, baꢀvuranın yaꢀı ve soruꢀturma  
aꢀamasında beꢀ gün boyunca ayrı hücrede tutulması da dikkate alınması gereken temel  
unsurlar arasında yer almaktadır (Bkz. sözü edilen Salduz kararı).  
Özet olarak, baꢀvuran ilk derece mahkemesindeki yargılamada kullanılan delil unsurlarına  
itiraz edebilme olanağını elde etmiꢀ olsa dahi, gözaltında bulunduğu sırada avukat  
yardımından yararlanamaması savunma haklarına telafi edilemeyecek ꢀekilde zarar vermiꢀtir.  
AĐHM bu nedenle, AĐHS’nin 6/3 maddesinin c) fıkrasıyla bağlantılı olarak 6/1 maddesinin  
ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
2. AĐHS’nin 6/1 ve 14. maddesi hakkındaki diğer ꢀikayetler  
AĐHM, AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 maddesinin c) fıkrasının ihlal edildiği sonucuna varması ıꢀığında  
mevcut baꢀvuruda ortaya konulan temel hukuki sorunun irdelenmesi gerektiği kanısındadır  
(Bkz. Aksoy (Eroğlu)-Türkiye no: 59741/00, 31 Ekim 2006, Sadak vd.-Türkiye no: 29900/96,  
29901/96, 29902/96 ve 29903/96 ve Uzun-Türkiye kararı no: 37410/97, 12 Nisan 2007).  
Dava konusu olayları ve tarafların argümanlarını göz önüne alarak, AĐHM, AĐHS’nin 6/1  
maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlerin geri kalan kısmı ile AĐHS’nin 14. maddesi  
kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrıca incelemesine gerek olmadığı kanaatindedir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A.Tazminat  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 6/1 maddesine aykırı olarak gerçekleꢀtirilen yargılamanın sonunda iki yıl  
süreyle hapis cezasına çarptırılması nedeniyle maruz kaldığına kanaat getirdiği manevi zarar  
için 15.000 Euro talep etmektedir. Ayrıca baꢀvuran özellikle psikoterapi masraflarından  
oluꢀan 10.000 Euro’yu da maddi tazminat olarak talep etmektedir. Baꢀvuran, sözü edilen  
giderlere iliꢀkin hiçbir belge sunmamaktadır.  
Hükümet, sözkonusu taleplerin aꢀırı ve mesnetten yoksun olduğu kanaatindedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlali için en uygun telafi biçiminin, baꢀvuranı, bu madde  
ihlal edilmeseydi bulunabileceği duruma getirmeyi mümkün olduğunca temin etmek  
8
olduğunu belirtmektedir (sözü edilen Salduz, Teteriny-Rusya, baꢀvuru no: 11931/03, 30  
Haziran 2005; Jelicic- Bosna Herksek, baꢀvuru no: 41183/02 ve Mehmet ve Suna Yiğit-  
Türkiye, baꢀvuru no: 52658/99, 17 Temmuz 2007). AĐHM, bu ilkenin mevcut davaya  
uygulanmasına hükmetmektedir. Sonuç olarak AĐHM, ihlalin telafisi için en uygun yolun,  
talep ettiği takdirde baꢀvuranın AĐHS’nin 6/1 maddesinin gereklerine uygun olarak yeniden  
yargılanması olacağı kanaatindedir (mutatis, mutandis, Gençel-Türkiye, baꢀvuru no:  
53431/99, 23 Ekim 2003).  
Geri kalan kısım ile ilgili olarak AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat  
arasında bir illiyet bağı görememekte ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın  
AĐHM, hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana 2.000 Euro manevi tazminat ödenmesi gerektiği  
kanaatindedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran iç hukuktaki mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve  
giderleri için 6.100 Euro talep etmektedir. Đstanbul Barosunun 1 Temmuz–31 Aralık 2005  
dönemi için geçerli olan avukatlık ücret tarifesine atıfta bulunmakta, bu talebini destekleyici  
herhangi bir belge sunmamaktadır.  
Hükümet bu talebin dayanaksız ve aꢀırı olduğunu savunmaktadır.  
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul  
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. Mevcut baꢀvuruda, mahkemeye sunulan deliller  
ve sözü edilen kıstaslar ıꢀığında AĐHM baꢀvurana yargılama masraf ve giderleri için herhangi  
bir ödeme yapılmasını gerekli görmemektedir.  
C. Gecikme faizi  
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç  
puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. AĐHS’nin 6. ve 14. maddesi hakkındaki ꢀikayetlerin kabuledilebilir, bunun dıꢀında  
kalanların kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1 maddesiyle bağlantılı olarak AĐHS’nin 6/3 maddesinin c) fıkrasının ihlal  
edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6. ve 14. maddesine yönelik diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek olmadığına;  
4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru  
üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 2.000 (iki bin)  
Euro manevi tazminat ödenmesine;  
9
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 21 Nisan 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
10