CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
SÜLEYMAN BABA -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 2150/05)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
(Esas)  
STRAZBURG  
23 Mart 2010  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (42082/02) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı  
Süleyman Baba’nın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 29 Kasım 2004  
tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran 1957 doğumlu olup Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
A. Baꢀvurana ait arazinin ‘devlete ait orman arazisi’ olarak tasnif edilmesine iliꢀkin  
dava  
14 Eylül 1968 tarihinde Hazine, Toprak Komisyonu’nun kararı üzerine Pelitli’de  
(Gebze/Kocaeli) bulunan 37.220 m2 yüzölçümüne sahip bir arazinin devrini  
gerçekleꢀtirmiꢀtir. Satıꢀ iꢀlemi köylülerin toprak edinmesine yönelik bir program çerçevesinde  
yapılmıꢀtır. Tarla olarak vasıflandırılan bu arazi tapu kaydında özel bir mülkiyet adına  
kaydedilmiꢀtir (parsel no: 1470).  
1969 yılından 1987 yılına dek arazi dört kez el değiꢀtirmiꢀtir.  
14 Ekim 1987 yılında arazi N. E.’ye satılarak mülkiyetine geçmiꢀtir.  
Bu arada, 1990 yılında kadastro komisyonu devlete ait orman arazilerinin tahdit iꢀlemlerine  
baꢀlamıꢀ, bu çalıꢀma sonucunda 1470 parsel numaralı arazi devlete ait orman arazisi içinde  
kalmıꢀtır.  
25 Mayıs 1995 tarihinde orman alanı olarak vasıflandırılan arazi tapu kaydında bu ꢀekilde  
tescil edilmiꢀtir.  
10 Aralık 2001 tarihinde N.E. Orman Genel Müdürlüğü’nün orman arazisi tahdidine iliꢀkin  
kararına karꢀı Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.  
N.E.’nin vefat etmesinin ardından baꢀvuran 2002 yılında bu arazinin mirasçısı olmuꢀtur.  
Asliye Hukuk Mahkemesi 14 Haziran 2002 tarihli bir karar ile sözkonusu arazinin orman  
alanı içinde yer aldığını kaydederek baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Mahkeme bu kararı  
alırken bilirkiꢀi raporlarını, arazinin üzerinde yapılan saptamaları, fotoğraf ve topografi  
haritalarını dikkate almıꢀtır.  
Yargıtay 29 Ocak 2004 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.  
Baꢀvuranın bu karara karꢀılık 2 Temmuz 2004 tarihinde yapmıꢀ olduğu düzeltme talebi  
reddedilmiꢀtir.  
2
B. Baꢀvuranın açmıꢀ olduğu tazminat davası  
Baꢀvuran 16 Eylül 2004 tarihinde sözü edilen arazinin tapuda Hazine adına tescil edilmesiyle  
mülkiyet hakkına yönelik bir ihlalin yapıldığını öne sürerek aynı mahkeme önünde maddi ve  
manevi tazminat davası açmıꢀtır.  
18 ꢁubat 2005 tarihinde Asliye hukuk mahkemesi, ihtilaf konusu arazinin orman alanı olarak  
vasıflandırılmasına karꢀın baꢀvuranın halen maliki olduğu gerekçesiyle bu talebi reddetmiꢀtir.  
Yargıtay 11 Temmuz 2006 tarihinde ilk derece mahkemesinin bu kararını onamıꢀtır.  
Baꢀvuranın karar düzeltme talebi 21 ꢁubat 2007 tarihinde reddetmiꢀtir.  
HUKUK  
I. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
Baꢀvuran kendisine herhangi bir tazminat ödenmeksizin taꢀınmazının kamu orman arazisi  
olarak sınıflandırılmasının Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca mülkiyet hakkına  
yönelik orantısız bir müdahaleyi teꢀkil ettiğini savunmaktadır.  
AĐHM kabuledilebilirliğe iliꢀkin baꢀvurunun AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı  
çerçevesinde dayanaktan yoksun olmadığını kaydederek ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında  
da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir  
niteliktedir.  
Hükümet esas ile ilgili olarak, bu konudaki yerleꢀik içtihada (Bkz. Chassagnou vd.-Fransa  
(BD) no: 25088/94, 28331/95 ve 28443/95; mutatis mutandis Immobiliare Saffi-Đtalya no:  
22774/93; Kapsalis ve Nima-Kapsali-Yunanistan kararı no: 20937/03, 23 Eylül 2004; Ansay-  
Türkiye kararı no: 49908/99, 2 Mart 2006; Perinelli-Đtalya no: 7718/03, 26 Haziran 2007 ve  
Langobardi vd.-Đtalya kararı, no: 7670/03, 26 Haziran 2007) göndermede bulunarak  
baꢀvuranın mülkiyet hakkına yönelik getirilen kısıtlamanın Ek 1 no’lu Protokol’ün 1.  
maddesinin ikinci bendi uyarınca meꢀru bir amacı güttüğünü ve bu amaçla orantılı olduğunu  
savunmaktadır.  
AĐHM bu konudaki genel ilkeler hususunda sözü edilen Köktepe kararına atıfta  
bulunmaktadır.  
AĐHM mevcut baꢀvuruda taraflar arasında baꢀvuranın Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi  
uyarınca tapu kaydına dayalı bir mülkün maliki olduğu hususunun ihtilaf konusu edilmediğini  
not eder. AĐHM mezkur arazinin kamu orman arazisi olarak vasıflandırılmasıyla birlikte  
baꢀvuranın mülkiyet hakkını kullanmasına yönelik bir müdahalenin olduğunu ve bu  
vasıflandırmanın sözkonusu taꢀınmazın tasarruf nisabını önemli ölçüde azaltan bir etki ettiğini  
saptamaktadır. Bu bağlamda AĐHM, maliki olmasına rağmen ihtilaf konusu taꢀınmazın tapu  
senedine getirilen bu vasıflandırmayla birlikte baꢀvuranın arazisinden gerçek anlamıyla  
istifade edemediğini gözlemlemektedir.  
3
AĐHM bu koꢀullar çerçevesinde, ihtilaf konusu taꢀınmaza getirilen nitelendirmenin  
baꢀvuranın mülkiyet hakkının içeriğini her anlamda boꢀaltan bir etki yarattığı kanısındadır  
(Bkz. aynı anlamda, Çetiner ve Yücetürk-Türkiye kararı no: 24620/04, 22 Eylül 2009).  
Bundan sonra artık ihtilaflı tedbirin istenilen adil dengeye riayet edip etmediğinin özellikle de  
baꢀvuranı orantısız bir yüke katlanmak zorunda bırakıp bırakmadığının belirlenmesi  
gerekmektedir. Bu bağlamda, ulusal hukuk tarafından belirlenen tazminat usullerinin göz  
önüne alınması gerekmektedir. AĐHM bu amaçla, iç hukukta bu yönde etkili bir baꢀvuru  
yolunun mevcut olmadığını tespit etmektedir (Bkz. Öztok-Türkiye kararı no: 24620/04, 22  
Eylül 2009). Bu nedenledir ki baꢀvuranın yapmıꢀ olduğu tazminat talebi ulusal mahkemeler  
tarafından reddedilmiꢀtir. Üstelik Hükümet mutlak bir tazminatın yokluğunu meꢀru kılacak  
ikna edici ve AĐHM’nin Köktepe (sözü edilen) kararında benimsediği sonucun dıꢀına  
çıkılmasını gerektirecek herhangi bir istisnai durumu dile getirmemiꢀtir.  
Davanın koꢀulları, özellikle de tahdidin nihai oluꢀu, dava konusu durumu telafi edebilecek  
nitelikte etkili iç hukuk yolunun bulunmayıꢀı, baꢀvuranın mülkiyet hakkından yararlanması  
karꢀısındaki engel ve tazminat ödenmemiꢀ olması, AĐHM’yi, baꢀvuranın, kamu yararının  
gerekleri ile mülkiyet hakkı arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın  
dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir  
(Bkz, sözü edilen Köktepe ve Çetiner ve Yücetürk kararı).  
Bu nedenle, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran  
ulusal  
mahkemeler  
önündeki  
yargılamaların  
hakkaniyete  
uygun  
gerçekleꢀmediğinden ve taraflı olduğundan ꢀikayetçi olmakta, bu bağlamda AĐHS’nin 6.  
maddesine atıfta bulunmaktadır.  
AĐHM bu ꢀikayeti herhangi bir gerekçesi olmayan dayanaktan yoksun olarak nitelendirerek  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragraflarına uygun olarak reddedilmesi gerektiğine itibar  
etmektedir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
Baꢀvuran AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca taꢀınmazın gerçek değerine karꢀılık gelecek ꢀekilde  
maddi tazminat olarak 1.300.000 TL (yaklaꢀık 600.000 Euro) talep etmekte, bu yönde bir  
emlak komisyoncusu tarafından 13 Haziran 2009 tarihinde hazırlanan ekspertiz raporunu  
sunmaktadır.  
Hükümet AĐHM’yi aꢀırı ve dayanaktan yoksun olarak nitelendirdiği baꢀvuranın bu talebini  
reddetmeye davet etmektedir. Hükümet Kocaeli Valiliği’ne bağlı emlak müdürlüğü tarafından  
3 Ekim 2009 tarihinde düzenlenen ve buna göre baꢀvuranın taꢀınmazının değerini 19.032,85  
TL. olarak (yaklaꢀık 9.000 Euro’ya karꢀılık gelmektedir) belirleyen bilirkiꢀi raporunu  
sunmaktadır.  
Mevcut dava koꢀullarında, Savunmacı Devlet ile baꢀvuran arasında olası bir uzlaꢀma  
ihtimalini göz önünde bulunduran AĐHM, 41. maddenin uygulanmasının bu aꢀamada saklı  
tutulmasının uygun olacağına kanaat getirmektedir (Bkz. aynı anlamda, sözü edilen Köktepe  
kararı).  
4
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM,  
1. Oybirliğiyle, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi hakkındaki ꢀikayetin kabuledilebilir,  
bunun dıꢀında kalanların kabuledilemez olduğuna;  
2. Bire karꢀı altı oyla, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Bire karꢀı altı oyla AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususunun bu aꢀamada  
uygulanamayacağına; sonuç itibarıyla,  
a) saklı tutulmasına;  
b) Hükümet ve baꢀvuranın, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde bu mesele hakkındaki  
görüꢀlerini yazıyla kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü  
uzlaꢀmadan kendisini haberdar etmeye davet edilmesine;  
c) Sonraki sürecin saklı tutulmasına ve gerektiğinde daire baꢀkanının izlenecek süreci  
belirlemeye yetkili kılınmasına;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 23 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
Mevcut karar ekinde AĐHS’nin 45. maddesinin 2. paragrafı ve Đçtüzüğün 74. maddesinin 2.  
paragrafına uygun olarak Yargıç Cabral Barreto’nun ayrı oy görüꢀü yer almaktadır.  
5