C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
SULTAN ÖNER VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:73792/01)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
17 Ekim 2006  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı  
ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (73792/01 ve 5405/02) baꢀvuru no’lu davaların  
nedeni, bu ülke vatandaꢀları Sultan Öner, oğlu Ciğerhun ve kızı Nurꢀin Öner’in (baꢀvuranlar)  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 12 Nisan 2001 ve 14 Ocak 2002 tarihlerinde  
Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları  
baꢀvurudur.  
Adli yardımdan faydalanan baꢀvuranlar, AĐHM önünde Đzmir Barosu avukatlarından  
S. Çetinkaya tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVA KOꢀULLARI  
1968 doğumlu olan Sultan Öner, Fırat, Bahar ve baꢀvuru yapan 1989 doğumlu  
Ciğerhun ve 1992 doğumlu Nurꢀin adındaki çocukları ile birlikte Đzmir’de ikamet etmektedir.  
A. Olaylar dizisinin ilk kısmı  
On beꢀ PKK militanına destek verdiğinden ꢀüphe edilen baꢀvuran, 5 Kasım 1997  
tarihinde yakalanmıꢀ ve Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü polisleri tarafından gözaltına  
alınmıꢀtır. Bu tarihte, ön inceleme yapılmaksızın sağlık ocağından sağlık raporu alınmıꢀtır.  
Baꢀvuran tarafından aktarıldığı ꢀekilde olaylar aꢀağıdaki ꢀekilde özetlenebilir.  
Baꢀvuran, 7 Kasım 1997 tarihinde yürütülen soruꢀturma çerçevesinde Đzmir Emniyet  
Müdürlüğü’ne sevk edilmiꢀtir.  
Gözaltında bulunduğu sırada baꢀvurana, sorgulama yapan kiꢀiler tarafından beꢀ kez  
tecavüz edilmiꢀ ve kötü muamele yapılmıꢀtır.  
Bu zaman zarfında, baꢀvuran iki defa Adli Tıp Kurumu’nun Konak ꢁubesi’ne  
götürülmüꢀtür. ꢁiddet izine rastlanılmadığının belirtildiği raporlar, hiçbir muayene  
yapılmadan polis eꢀliğinde düzenlenmiꢀtir.  
Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) yedek hakimi, 11 Kasım 1997 tarihinde  
diğer on iki sanıkla birlikte baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran, 25 Kasım 1997 tarihinde Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca  
PKK’ya yardım ve yataklık etmekle itham edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 8 Mart 199 tarihinde Yargıtay tarafından onanan 25 Haziran 1998 tarihli bir  
kararla, üç yıl altı ay hapis cezasına mahkum edilmiꢀ ve PKK üyesi olduğu gerekçesiyle  
mahkum edilmiꢀ olan eꢀi Sabri Öner’in bulunduğu Burdur Cezaevi’ne götürülmüꢀtür.  
Cezaevi Müdürlüğü 30 Haziran 1999 tarihinde, muayene edilmek üzere baꢀvuranı  
Burdur Devlet Hastanesi’ne göndermiꢀtir. Baꢀvuran, jinekolojik muayene olmayı  
reddetmiꢀtir. Yapılan diğer muayeneler en azından sağ ön kolda ve sol bilekte kapanmıꢀ  
yaraların olduğunun tespit edilmesini sağlamıꢀtır.  
2
19 Ekim 2000 tarihinde cezası sona eren ve serbest bırakılan baꢀvuran, Diyarbakır  
Cumhuriyet Baꢀsavcılığı’na gözaltından sorumlu olan kiꢀiler hakkında ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
23 Kasım 2000 tarihinde Cumhuriyet Savcısı tarafından 1999/1987-2000/5495  
numaralı dosya ile aralarında Hasan ꢁener’in de bulunduğu sekiz polis memuru aleyhinde  
Türk Ceza Kanunu’nun 243 § 1. maddesi uyarınca kamu davası açılmıꢀtır.  
Baꢀvuran, 8 Kasım 2001 tarihinde Đzmir Tabip Odası’na baꢀvurmuꢀ ve burada çeꢀitli  
muayenelere tabi tutulmuꢀtur. Yapılan muayene sonrasında Đzmir Tabip Odası doktorları,  
ayrıntılı bir ꢀekilde hazırlanmıꢀ olan yedi sayfalık bir rapor sunmuꢀtur.  
Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi 26 Mart 2002 tarihinde, sekiz sanığı kanıt  
yetersizliğinden suçsuz bulmuꢀtur. Esas hakimleri kararı verirken, gözaltı süresinin bitiminde  
düzenlenen sağlık raporuna ve sanık ifadelerine dayanmıꢀlardır. Diyarbakır Ağır Ceza  
Mahkemesi, Burdur Devlet Hastanesi ile resmi bir niteliği bulunmayan Đzmir Tabip Odası  
tarafından verilen raporların, bahsedilen olaylardan sonraki tarihlere dayandığından bu  
raporların, tespit edilen izlerle polisler tarafından yapıldığı iddia edilen eylemler arasında bir  
nedensellik bağı bulunduğunun tespit edilmesi için yeterli olmadığına kanaat getirmiꢀtir.  
Hakimlere göre, 30 Haziran 1999 tarihli raporda ifade edilen yaralar, sanıkların yaptıkları  
iddia edilen ꢀiddet dıꢀında baꢀka bir ꢀiddet uygulaması neticesinde de meydana gelmiꢀ  
olabilirdi, aynı durum Đzmir Tabip Odası için de geçerlidir. Esasında mevcut davada ifade  
edilen psikolojik sorunlar hapishane hayatının zorlukları ile açıklanabilirdi.  
Baꢀvuran, müdahil taraf sıfatıyla temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
8 Nisan 2004 tarihli bir kararla Yargıtay, bir önceki mahkemenin gerekçelerine  
dayanarak temyiz edilen kararı onamıꢀtır.  
B. Olaylar dizisinin ikinci kısmı  
16 Ekim 2000 tarihinde, saat 9 sularında baꢀvuran, on bir yaꢀındaki Ciğerhun ve sekiz  
yaꢀındaki Nurꢀin adındaki çocukları ile birlikte, Burdur Cezaevi’nde bulunan eꢀini ziyarete  
gitmiꢀtir.  
Ziyaret sonrasında, saat 14:30 sularında, Đzmir polisi tarafından arandığı gerekçesiyle  
Cezaevi’nin bahçesinde baꢀvuranın etrafı üç gardiyan ve beꢀ jandarma tarafından sarılmıꢀtır.  
Baꢀvuran, çocuklarının gözü önünde tekme tokat itelenmiꢀ, hakarete maruz kalmıꢀ ve  
tehdit edilmiꢀtir.  
Yirmi dakika sonra, beꢀ polis baꢀvuranı ve çocuklarını Cezaevi’nin çıkıꢀında  
yakalamıꢀ ve Kemal Sunal Karakolu’na götürmüꢀtür. Karakol’da baꢀvuran ve çocukları Cemil  
komiser tarafından iyi karꢀılanmıꢀtır.  
Daha sonra ise, baꢀvuran Burdur Devlet Hastanesi’nde muayene edilmiꢀ, muayene  
sonucunda baꢀvuranın vücudunda darp izine rastlanılmadığına karar verilmiꢀtir.  
Saat 19 sularında, Nurꢀin’in ateꢀlenmesine rağmen baꢀvuran ve çocukları hücreye  
konulmuꢀtur.  
3
Bu arada, baꢀvuran hakkında herhangi bir arama emri bulunmadığı bildirilmiꢀtir, Đzmir  
Emniyet Müdürlüğü yalnızca merkezi sistem verilerini güncellemeyi ve ilk yakalamasında  
baꢀvuran hakkında çıkarılan arama emrinin kaldırıldığını polis merkezlerine bildirmeyi ihmal  
etmiꢀtir.  
Baꢀvuran 17 Ekim 2000 tarihinde, saat 8 sularında, Burdur Dispanseri’nde tekrar  
muayene edilmiꢀ ve baꢀvuranın vücudunda herhangi bir darp ya da yara izine  
rastlanılmamıꢀtır.  
Saat 9:20 sularında Komiser Cemil baꢀvuranı ve çocuklarını serbest bırakmıꢀtır. Bir  
polis memuru Burdur Otobüs Terminali’ne kadar kendilerine eꢀlik etmiꢀ, baꢀvuran ve  
çocukları Đzmir’e gitmek üzere otobüse binmiꢀlerdir.  
Halen ꢀokta olan baꢀvuranın, 18 Ekim 2000 günü herhangi bir ꢀey yapması mümkün  
olmamıꢀtır. Fakat ertesi gün Çetinkaya, görevi kötüye kullandıkları, kötü muamelede  
bulundukları, hakaret ve tehdit ettikleri gerekçesiyle; Burdur Devlet Hastanesi doktoru,  
baꢀvuranın yakalanmasından sorumlu jandarmalar ve gardiyanlar ve gözaltından sorumlu  
polisler hakkında ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
Cumhuriyet Savcısı’nın isteği üzerine baꢀvuran, Đzmir Adli Tıp doktoru tarafından  
tekrar muayene edilmiꢀtir. Yapılan muayene sonrasında düzenlenen raporda, baꢀvuranın sol  
kol ve sol uyluk dıꢀ yüzeyde 2 cm. çapında fıstıki yeꢀil renkte ekimoza rastlanıldığı belirtilmiꢀ  
ve bir gün iꢀ göremez raporu verilmiꢀtir.  
Burdur Cumhuriyet Baꢀsavcılığı, 4 Aralık 2000 tarihinde 2000/2535-2000/1457  
numaralı dosya ile kaydı yapılan ꢀikayet konusunda takipsizlik kararı vermiꢀtir. Cumhuriyet  
Savcısı, yakalama olayının yerel polise silindiği bildirilmeyen arama kaydından  
kaynaklandığını ve bu nedenle Burdur Emniyet Müdürlüğü görevlilerinin kötü bir niyetle  
hareket etmediklerini tespit etmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı ayrıca, 16 ve 17 Ekim 2000  
tarihlerinde düzenlenen sağlık raporlarına dayanarak, olayların meydana geldiği tarihten dört  
gün sonra düzenlenen 17 Ekim 2000 tarihli raporda belirtilen ekimozların, birkaç günlük  
olabileceğine kanaat getirmiꢀtir.  
Cumhuriyet Savcısı, tanık ifadelerinden hareketle baꢀvuranın tutumunun ve ruhsal  
durumunun böyle bir olayın mağduru olabileceğini gösterecek türden olmadığına kanaat  
getirmiꢀtir.  
Bununla birlikte Cumhuriyet Savcısı, polis tarafından aranan kiꢀiler hakkında verileri  
güncelleme iꢀlemini yerine getirmeyi ihmal eden iki memur hakkında soruꢀturma  
baꢀlatılmasına karar vermiꢀtir.  
25 Ocak 2001 tarihinde, dosyanın gönderildiği Đzmir Đl Đdare Kurulu, olayın  
dikkatsizlik neticesinde meydana gelen küçük bir hata olduğu gerekçesiyle iki memur  
hakkında soruꢀturma baꢀlatılmasına izin verilmemesi kararı almıꢀtır.  
Bunun üzerine 22 ꢁubat 2001 tarihinde Đzmir Cumhuriyet Baꢀsavcılığı dosyayı rafa  
kaldırmıꢀtır.  
16 ꢁubat 2001 tarihinde, baꢀvuranın avukatı Isparta Ağır Ceza Mahkemesi’ne  
baꢀvurarak 4 Aralık 2000 tarihli karara itiraz etmiꢀtir.  
4
15 Mart 2001 tarihinde 2001/12 sayılı kararla bu itiraz reddedilmiꢀtir.  
Bu olaylardan sonra Nurꢀin babasını ziyaret etmeyi reddetmiꢀtir.  
C. Olaylar dizisinin üçüncü kısmı  
Olaylar dizisinin birinci kısmında açılan davadan tedirgin olan Đzmir Emniyet  
Müdürlüğü’nde görevli polisler, baꢀvuranı ve yakınlarını tedirgin etmeye baꢀlamıꢀlardır.  
Polisler baꢀvuranın evini gözetim altına almıꢀlar, takip etmiꢀler, iꢀkence ve tecavüze  
uğradığına iliꢀkin ꢀikayetini geri çekmesi için ikna etmeye çalıꢀmıꢀlardır. Bunlara boyun  
eğmeyen baꢀvuran, ölümle tehdit edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran, bunun için de Đzmir Cumhuriyet Baꢀsavcılığına ꢀikayette bulunmuꢀtur.  
24 Eylül 2001 tarihinde kayda geçen bu ꢀikayet, devlet memurları aleyhinde delil  
bulunmadığı gerekçesiyle 14 Aralık 2001 tarihinde takipsizlik kararı verilmesi ile  
sonuçlanmıꢀtır.  
Baꢀvuran, bu karara itiraz etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 2002 yılının Mart ayı baꢀlarında, bir gece boyunca sorguya çekilmiꢀ ve bir  
yabancı tarafından zorla bir ormana götürülmüꢀtür. Yabancı tarafından, iꢀkence ve tecavüze  
uğradığına iliꢀkin ꢀikayetini geri çekmemesi halinde kötü muamele görmekle tehdit edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran hiçbir hakime baꢀvuramamıꢀ, intihar giriꢀiminde bulunmuꢀ fakat bu giriꢀimi  
baꢀarısızlıkla sonuçlanmıꢀtır.  
Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi Baꢀkanı, 22 Nisan 2002 tarihli bir kararla, 14 Aralık 2001  
tarihli kararı onamıꢀtır.  
23 Mayıs 2002 tarihinde saat 00.40 sularında, yedi polis aracı baꢀvuranın evinin önüne  
gelmiꢀtir. Oğlu Fırat hakkında kendisine sorular sorulan baꢀvuran, oğlunun iki aydan beri  
amcasında kaldığını söylemiꢀtir. Fırat’ı bulamayan polislerden biri “seni tanıyoruz, seni ve  
aileni” ꢀeklinde bir ifadede bulunmuꢀtur.  
Bu durum, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 40. ve 41. maddeleri uyarınca öncelikli incelenecek  
baꢀvuru niteliği kazanmasına neden olmuꢀtur. Sonrasında ise, baꢀvurana yönelik olarak  
yapılan baskılar son bulmuꢀtur.  
D. Olaylar dizisinin dördüncü kısmı  
1 Ekim 2001 tarihinde, saat 11.45 sularında, iki hırsızlık suçundan dolayı arandığı  
gerekçesiyle on iki yaꢀındaki baꢀvuran Ciğerhun, ꢁehit Ayhan Tanrıverdi Karakolu polisleri  
tarafından yakalanmıꢀtır. Saat 14.00’de Ciğerhun Adli Tıp doktoru tarafından muayene  
edilmiꢀ ve vücudunda herhangi bir darp izine rastlanmamıꢀtır.  
Ciğerhun, saat 21 sularında annesine teslim edilmiꢀtir.  
5 Ekim 2001 tarihinde, saat 10.30 sularında, Ciğerhun bu kez de Narlıdere Karakolu  
polisleri tarafından okul çıkıꢀında yakalanmıꢀtır. Karakola götürülen Ciğerhun, annesine  
teslim edilmeden önce ꢀiddete maruz kalmıꢀtır.  
5
Đki gün sonra, pazaryerinde oyun oynadığı sırada Ciğerhun tekrar yakalanmıꢀ, aynı  
Karakol’a götürülmüꢀ ve burada dövülmüꢀtür.  
Baꢀvuran 10 Ekim 2001 tarihinde, 5 ve 7 Ekim tarihlerinde iꢀlenen keyfi olarak  
özgürlükten yoksun bırakmak ve kötü muamele yapmak suçundan Narlıdere Karakolu  
polisleri hakkında ꢀikayetçi olmuꢀtur. Yıllardır çocuklarının ve kendisinin hırpalandığını  
belirten baꢀvuran, ꢀikayetini oğlu adına düzenlenen 10 Ekim 2001 tarihli adli tıp raporuna  
dayandırmıꢀtır.  
Yine 10 Ekim 2001 tarihinde baꢀvuran, oğlu Ciğerhun’u Đzmir Tabip Odası’na  
götürmüꢀtür.  
Đzmir Cumhuriyet Savcısı 12 Ekim 2001 tarihinde, ꢁehit Ayhan Tanrıverdi  
Karakolu’nda görevli polis memurları Mehmet Balkan ile Erdal Çörtük’ün ifadelerini almıꢀtır.  
Mehmet Balkan, hırsızlık yaptığından ꢀüphe edilen çocuğun 1 Ekim 2001 tarihinde saat  
11.45’te yakalandığını ve Adli tıp doktoru tarafından muayene edildikten sonra saat 14’te  
serbest bırakıldığını ifade etmiꢀtir. Oysa ki diğer polis memuru ifadesinde Ciğerhun’un saat  
19’da halen Karakol’da bulunduğunu, ağladığını ve serbest bırakmalarını istediğini  
belirtmiꢀtir.  
Đzmir Cumhuriyet Baꢀsavcısı, 19 Ekim 2001 tarihinde Mehmet Balkan adındaki polis  
memurunu 2001/1346-2001/19884 numaralı dosya kaydı ile Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi’ne  
sevk etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, müdahil taraf olarak bu davaya katılmıꢀtır.  
Ciğerhun, 19 Mart 2002 tarihli duruꢀmada, kendisini döven polis memurunun Mehmet  
Balkan değil de, Narlıdere Polis Karakolu’nda görev yapan, fotoğraflardan teꢀhis ettiği ve  
aralarından birinin de Mehmet adında Yozgatlı baꢀka iki polis memurunun olduğunu  
belirtmiꢀtir.  
28 Mayıs 2002’de Tabip Odası, dahiliyeci, ortopedi uzmanı, göz doktoru ve psikiyatri  
uzmanı tarafından verilen görüꢀleri içeren sağlık belgesi düzenlemiꢀtir.  
Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi, 19 Mart 2002 tarihli bir kararla Mehmet Balkan  
adındaki polis memurunun beraatına ve Ciğerhun tarafından teꢀhis edilen Mehmet Zebun ve  
Kenan Yeniçeri adındaki iki polis memuru hakkında soruꢀturma baꢀlatılmasına karar  
vermiꢀtir.  
Savcılık, 19 Ağustos 2002 tarihine yapılan araꢀtırmalar sonrasında Mehmet Zebun ve  
Güngör Övünç adındaki polis memurlarını, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’ne sevk etmiꢀtir.  
Buna karꢀın Savcılık, aleyhinde delil yetersizliği bulunan Kenan Yeniçeri hakkında  
soruꢀturma yapılmaması kararı almıꢀtır.  
22 Ekim 2003 tarihinde, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi kanıt yetersizliğinden Güngör  
Övünç’ün serbest bırakılmasına ve Ceza Kanunu’nun 245 § 1. maddesi uyarınca kötü  
muamele yapmak suçundan Mehmet Zebun’un mahkum edilmesine karar vermiꢀtir.  
Dava halen Yargıtay’da görülmektedir.  
6
E. Olaylar dizisinin beꢁinci kısmı  
Olayların meydana geldiği sırada, 1985 doğumlu olan Bahar, Đnönü ilkokulunda  
akꢀam derslerine katılmaktaydı. Her akꢀam, saat 20.30 civarında eve dönmekteydi. Oysa 22  
Ekim 2001 tarihinde saat 2.20’de saçları dağılmıꢀ ve gözleri yaꢀlı bir ꢀekilde eve gelmiꢀtir.  
Bahar annesine, yolda giderken beyaz renkte Renault marka bir arabanın içinde üç  
kiꢀinin kendisine yaklaꢀtığını, kendisini zorla arabaya bindirdiklerini ve Narbel tepesine  
götürdüklerini, kendisini ölümle tehdit ederek dövdüklerini belirtmiꢀtir. Bahar, bu kiꢀilerden  
birinin genç, uzun boylu ve sakallı olduğunu ifade etmiꢀtir.  
Bunun üzerine baꢀvuran, Narlıdere Merkez Karakolu’na giderek ꢀikayetçi olmuꢀ ve  
kızının jinekolojik muayenesinin yapılmasını talep etmiꢀtir.  
Polisler saat 22 sularında, baꢀvuranla birlikte Bahar’ı olay yerini incelemek üzere  
Narbel’e götürmüꢀlerdir. Burada hiçbir suç unsuru bulunamamıꢀtır. Ne arabanın ne de  
Bahar’ın tarif ettiği kiꢀinin kimliği teꢀhis edilebilmiꢀtir.  
Ertesi gün, olaylara tanıklık etmiꢀ olabilecekleri düꢀünülen beꢀ kiꢀinin ifadeleri  
alınmıꢀtır. Bu tanıklar arasında, Bahar’ın okul müdürü ve öğretmeni, 22 Ekim akꢀamında  
Ciğerhun’un her zamanki gibi kardeꢀini almak üzere geldiğini, aynı saatlerde çıkan ve  
çoğunluğunun aynı yolu kullandığı otuz kadar öğrencinin arasında bir kızı alıkoymanın  
mümkün olmadığını belirmiꢀlerdir.  
Yine 23 Ekim 2001 tarihinde, Bahar Adli Tıp doktoru tarafından muayene edilmiꢀ,  
doktor Bahar’ın hiçbir cinsel ꢀiddete maruz kalmadığını ve kalçasının sağ tarafındaki  
hassaslık dıꢀında vücudunda hiçbir darp izine rastlanılmadığını belirtmiꢀtir.  
20 Kasım 2001 tarihli polis raporuna göre, baꢀvuranın kızı hakkında ileri sürdüğü  
iddialar polisler tarafından, polisin itibarını zedelemeye yönelik tekrar eden davranıꢀlardan  
ibaretmiꢀ gibi algılandığını göstermektedir.  
Cumhuriyet Savcısı, 27 Haziran 2002 tarihinde baꢀvuranın iddialarını destekleyecek  
unsurlar bulunmadığından dolayı takipsizlik kararı vermiꢀtir.  
Baꢀvuran bu karara karꢀı itirazda bulunmamıꢀtır.  
F. Olaylar dizisinin altıncı kısmı  
Belirtilmeyen bir tarihte, Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Birimi,  
baꢀvuranın kardeꢀi Menevꢀe Erkuꢀ’un oğlu olan Özgür Erkuꢀ hakkında yakalama emri  
çıkarmıꢀtır. Özgür, PKK’nın terörist eylemlerine katılmakla suçlanmıꢀtır.  
Beꢀ ya da altı polis 13 Kasım 2001 tarihinde, Özgür’ün ve kardeꢀi Ersin Erkuꢀ’un  
çalıꢀtığı ꢀantiyeye baskın düzenlemiꢀ ve onları dövmüꢀlerdir.  
ꢁantiye yakınlarında oturan baꢀvuran, Engin Cengiz adındaki baꢀka bir iꢀçiyle beraber  
olay yerine gelmiꢀtir. Olaya müdahale etmek isterlerken onlar da tekmelere maruz  
kalmıꢀlardır. Olaya karıꢀan kiꢀiler, Narlıdere Polis Karakolu’na götürülmüꢀlerdir.  
7
Olay yerinde düzenlenen tutanaklarda, bu kiꢀilerin polis arabalarını taꢀladığı ve  
Özgür’ün tutuklanmasını engellemek için taꢀlarla ve sopalarla A.Kurt ve M. Çınar adındaki  
polis memurlarını yaraladıkları ifade edilmektedir.  
Bu iki polis memuru hakkında düzenlenen sağlık raporları bu olayı doğrulamaktadır.  
Narlıdere Polis Karakolu’nda görevli polis memurları, 14 Kasım 2001 tarihinde bir  
tutanak hazırlayarak, baꢀvuranı, Ersin Erkuꢀ’u ve babası Sabri Erkuꢀ’u hakaret etmek, polise  
karꢀı gelmek ve Karakol’un perdelerine zarar vermekle suçlamıꢀlardır. Durumdan haberdar  
olan Çetinkaya, bizzat kendisinin onları Karakol’a getireceğini belirterek ilgililerin  
tutuklanmasını engellemiꢀtir.  
Saat 14 sularında, Çetinkaya, baꢀvuran, Sabri Erkuꢀ, eꢀi Menevꢀe ve kardeꢀleri Resul  
ve Engin Erkuꢀ ile birlikte oğlu Ersin ve komꢀuları Mithat Cengiz’i Karakol’a getirmiꢀlerdir.  
Bu kiꢀilerin sorgulaması sırasında, Sabri ve Erkuꢀ ağır hakaretlerde bulunmuꢀlardır.  
Karꢀı gelen baꢀvuran, Merdan adındaki bir polis memuru tarafından coplanmıꢀtır. Bu olaylar  
karꢀısında, Ergin Erkuꢀ jiletle kendisini yaralamaya baꢀlamıꢀ ve polisleri kendini öldürmekle  
tehdit etmiꢀtir. Ergin Erkuꢀ, Çetinkaya tarafından sakinleꢀtirilmiꢀtir.  
Đfadelerini veren ilgili kiꢀiler, Balçova Sağlık Ocağı’nda muayene edilmiꢀlerdir.  
Baꢀvuran ve Ergin Erkuꢀ muayene sonrasında Yeꢀilyurt Devlet Hastanesi’ne  
gönderilmiꢀlerdir.  
Muayene sonrasında düzenlenen sağlık raporunun baꢀvuranla ilgili olan kısmında ꢀu  
izlere rastlanıldığı belirtilmiꢀtir:  
-
-
19 Kasım 2001 tarihli adli tıp raporunda: sol kol hizasında ve sol uyluk kemiğinde  
ekimoz tespit edilmiꢀ, bir günlük iꢀ göremez raporu verilmiꢀtir;  
Atatürk Eğitim ve Araꢀtırma Hastanesi’nden alınan 19 Kasım 2001 tarihli adli  
rapor formu: sağ omuz arkasında kızarıklık, ödem, omuz hareketlerinde kısıtlılık,  
omuz eklemlerinde ağrı, saçlı deride ve ensede ağrı olduğu belirtilmiꢀ;  
Balçova Sağlık Ocağı’ndan alınan 20 Kasım tarihli adli rapor formu: sağ omuz  
hizasında hassasiyet ve dört adet ekimoz ve sol kol hizasında bir adet ekimoz tespit  
edilmiꢀtir;  
20 Kasım 2001 tarihli nihai adli tıp raporunda: sağ omuz hizasında ekimoz ve  
hassasiyet, sol kas hizasında ekimoz, kafanın ön saçlı derisinde saçlarda seyreklik  
tespit edilmiꢀ, iki günlük iꢀ göremez raporu verilmiꢀtir;  
-
-
Raporun Engin Erkuꢀ ile ilgili olan kısmında, kendi eylemi ile meydana gelen kesikler  
dıꢀında, ilgili kiꢀinin vücudunda herhangi bir darp izine rastlanılmadığı belirtilmiꢀtir.  
Karakola döndüklerinde, baꢀvuran, Sabri Erkuꢀ ve Ergin Erkuꢀ gözaltına alınmıꢀtır.  
Ertesi gün, yani 20 Kasım 2001 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı olaylarla ilgili olarak  
baꢀvuranın, Ergin’in ve Sabri’nin ifadelerini almıꢀtır.  
Baꢀvuran 27 Kasım 2001 tarihinde, 13 Kasım 2001 tarihinde meydana gelen  
olaylardan sorumlu tuttuğu üç polis memuru hakkında ꢀikayette bulunmuꢀtur.  
8
Đzmir Cumhuriyet Savcısı, 29 Kasım 2001 tarihinde, ilgililerin vücudunda tespit edilen  
yaralanmaların, sorumluluğu yalnızca kendilerine ait olan kavga sonucunda meydana geldiği  
ve polislerin Özgür Erkuꢀ’u tutuklamak amacıyla hareket ettikleri gerekçesiyle takipsizlik  
kararı vermiꢀtir.  
18 Ocak 2002 tarihinde, Çetinkaya karara itiraz etmiꢀtir.  
Bu itiraz 22 Nisan 2002 tarihinde görülmüꢀ ve yedi polis memuru hakkında 2003/57  
numaralı dosya kaydı ile Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi’nde kamu davası açılmıꢀtır.  
Esasa bakan hakimler, 7 Temmuz 2005 tarihinde iddiaların dayanaktan yoksun olması  
sebebiyle dokuz sanığın beraat etmesine karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran tarafından temyiz yoluna baꢀvurulması üzerine, dava Yargıtay’a intikal  
etmiꢀtir. Dava halen Yargıtay’da görülmektedir.  
G. Olaylar dizisinin yedinci kısmı  
Đzmir Cumhuriyet Savcısı 28 Kasım 2001 tarihinde, 13 ve 19 Kasım tarihlerinde  
meydana gelen olaylardan yola çıkarak Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi’nde, polise karꢀı  
gelmek ve kamu mallarına zarar vermek suçlarından baꢀvuranla birlikte, Sabri, Ersin, Ergin  
ve Özgür Erkuꢀ’un mahkum edilmesini talep etmiꢀtir.  
19 Kasım 2001 tarihli iddianamede, Karakola getirilen polislere “faꢀist köpekler” diye  
hakaretlerde bulunan baꢀvuranın, “saçlarını yolduğu ve kendisini yere attığı” belirtilmiꢀtir.  
Olaylara tanıklık eden Çetinkaya, hiçbir zaman Cumhuriyet Savcısı tarafından  
dinlenmemiꢀtir.  
Baꢀvuran 25 Mart 2002 tarihinde, sanıklara karꢀı belirgin bir biçimde öfkeli tutum  
sergilediği ve savunma hakkının uygulamasını engellediği gerekçesiyle mahkemenin tek  
hakimini reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, duruꢀmaya katılan dört tanığın isimlerini vermiꢀtir.  
Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi 2 Nisan 2002 tarihli bir kararla, sözü edilen hakim  
tarafından sunulan savunmaya dayanarak, baꢀvuranın talebini reddetmiꢀ ve baꢀvuranı hafif  
para cezasına çarptırmıꢀtır.  
18 Aralık 2003 tarihli bir kararla, sözkonusu hakim güvenlik güçlerine karꢀı koymak  
suçlarından baꢀvuranı, Özgür’ü ve Ergin’i hafif hapis cezalarına mahkum etmiꢀ, verilen  
cezalar para cezasına çevrilmiꢀtir.  
Çetinkaya, 9 ꢁubat 2004 tarihinde, Yargıtay’a temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
Dava halen Yargıtay’da görülmektedir.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. DAVANIN KONUSU  
A. Baꢁvuranın ꢁikayetlerinin nedeni  
9
Đlk baꢀvurusunda baꢀvuran, 16 Ekim 2000 ve 15 Mart 2001 tarihinde meydana gelen  
olaylar dizisinin özellikle ikinci kısmına atıfta bulunmaktadır. Baꢀvuran, kendisi ve çocukları  
Ciğerhun ve Nurꢀin adına, gözaltına alınmalarının ve Burdur Polis Karakolu’nda kendilerine  
uygulanan muamelenin yalnızca AĐHS’nin 3. ve 13. maddelerinin değil, Sabri Öner’in ailesi  
ile görüꢀmesinin engellenmesi ile 8. maddenin ihlaline de yol açtığını belirtmektedir.  
Baꢀvuran ikinci baꢀvurusunda, üçüncüden altıncı kısıma kadar olan olaylar dizisinin  
ceza davası konusunu teꢀkil ettiğini dile getirmekte, bu dönemde özellikle tartaklanıp,  
tecavüze uğradığının ve aꢀağılandığının altını çizmektedir. Baꢀvuran, bu olaylarla ilgili  
ꢀikayette bulunmak için ceza baꢀvuru yollarının etkisiz olduğundan ꢀikayetçi olmakta,  
AĐHS’nin 3. ve 13. maddelerine atıfta bulunmaktadır.  
Baꢀvuranın avukatı 3 Haziran 2004 tarihli bir yazı ile 3. madde bakımından ceza  
sürecinin Yargıtay’ın kararı ile kapandığı gerekçesiyle AĐHM’den olaylar dizisinin ilk kısmını  
oluꢀturan ihdasi olayları da gözetmesi isteminde bulunmuꢀtur.  
B. AĐHM’nin incelemesinin sınırı  
AĐHM, baꢀvuranın iꢀkenceye ve tecavüze uğradığını ileri sürdüğü olaylar dizisinin ilk  
kısmının her iki baꢀvurusunda olduğu kadar daha sonra sunmuꢀ olduğu yazılı görüꢀlerinde de  
nakledildiğini gözlemlemektedir. Bununla birlikte ilgili dönemde, müvekkiline iꢀkence  
yapmakla suçlanan sanıklar hakkında baꢀlatılan ceza sürecinin kapanması ile Çetinkaya  
AĐHM’ye bu konuda ayrı bir baꢀvuruda bulunma isteğini iletmiꢀtir.  
Sonuç olarak, bu ꢀikayete değin olgusal olaylar 73792/01 no’lu ekli baꢀvuruda  
Hükümet’in bilgisine sunulmuꢀ ise de, Đçtüzüğün 54 § 2 b) ve/veya c) maddesi uyarınca  
Hükümete yönelik hiçbir çağrıda bulunulmamıꢀtır.  
Zira, bu arada ceza süreci gözden geçirilerek tamamlanmıꢀ ve 3 Haziran 2004 tarihli  
bir yazı ile Bayan Çetinkaya AĐHM’den sözkonusu ꢀikayetin esastan incelenmesi kapsamının  
geniꢀletilmesi talebinde bulunmuꢀtur. Zaten, bu yazı Hükümete görüꢀ için değil bilgi amaçlı  
olarak 13 Temmuz 2004 tarihinde iletilmiꢀtir.  
Bu sırada, 6 Ağustos 2004 tarihinde baꢀvuran bu defa Karakaꢀ ve Keskin’in  
beraberinde özellikle sözkonusu ꢀikayetlerin ve aynı olaylar dizisinin yer aldığı yeni bir  
baꢀvuruda bulunmuꢀtur. Bu baꢀvuru, 43504/04 dosya numarası ile tescil edilmiꢀtir.  
AĐHM, Çetinkaya tarafından 3 Haziran 2004 tarihinde yapılan talebin konusunun,  
daha sonraki 43504/04 no’lu baꢀvuru ile karıꢀtığını not etmektedir.  
AĐHM, mevcut baꢀvurunun esastan incelenmesi amacıyla dile getirilen olayların  
değerlendirilmesinden ayrı olarak 43504/04 no’lu yeni baꢀvuruda yer alan sözkonusu  
ꢀikayetin incelenmesinin yerinde olacağına itibar ederek önceki talebi reddetmektedir.  
AĐHM ayrıca, dile getirilen olaylar dizisinin yedinci kısmının herhangi bir ꢀikayet  
konusunu teꢀkil etmediği tespitini yapmaktadır. Bu bölüm incelemeye alınmayacaktır.  
10  
C. AĐHM’nin incelemesinin geniꢁletilmesi  
Dava konusu olayların hukuki nitelendirme yetkisini elinde bulunduran AĐHM,  
baꢀvuranların veya Hükümet’in olayları aktardıkları ꢀekliyle bağlayıcı olmadığını  
kaydetmektedir: bir ꢀikayet basit yollar veya hukuki argümanlar aracılığıyla değil olayların  
aktarılması ile ꢀekillenir (Bkz. Powell ve Rayner-Đngiltere kararı, 21 ꢁubat 1990, seri: A no:  
172, s. 13, § 29).  
Jura novit curia (yargıç hukuku bilen sayılır) ilkesi gereğince (Bkz. Guerra ve  
diğerleri-Đtalya, 19 ꢁubat 1998) AĐHM mevcut halde, baꢀvuranın da ayrıca ortaya koyduğu  
üzere, olaylar dizisinin ikinci kısmını resen incelemek durumundadır. Bu bağlamda, ꢀikayet  
konusu olaylar hakkında yanıt verme olanağı bulunan Hükümet, savunmasını hazırlarken  
adaletin iyi iꢀleyiꢀinin savunmasını etkilediğini veya menfaatlerine zarar verdiğini öne  
süremez.  
AĐHM, AĐHS’nin 5 § 1. maddesini hatırlatır.  
II. AĐHS’NĐN 3, 5, 8, VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
A.Tarafların görüꢁleri  
1. Ön itirazlar hakkında  
Hükümet, genel olarak yargı süreçlerinin halen devam ettiği ve bu süreçlere konu  
teꢀkil eden ꢀikayetlere dair iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında bulunmaktadır.  
Hükümet özellikle baꢀvuran tarafın bazı iddialarının, ulusal mahkemeler önünde gerektiği gibi  
dile getirilmediği tespitinde bulunmaktadır.  
Özellikle 16 Ekim 2000 tarihinden itibaren Burdur’da meydana gelen olaylar dizisinin  
ikinci kısmı ile ilgili, Hükümet baꢀvuranı yakalanma nedenindeki yanlıꢀ bilginin  
sorumluluğunu yetkililere yüklemek için idari yargıya baꢀvurmamakla suçlamaktadır.  
Baꢀvuranın Mart 2002’de zorla alıkonduğu iddiası hakkında Hükümet, yetkili  
mahkemeler önünde bu yönde hiçbir ꢀikayette bulunulmadığını ifade etmektedir.  
Baꢀvuran, özellikle iç hukuk yollarının tüketilmesi hakkında görüꢀ bildirmemiꢀtir.  
2. ꢁikayetlerin esası hakkında  
a. Olaylar dizisinin ikinci kısmı bakımından  
Hükümet ikinci olarak, yürütülen soruꢀturma neticelerine göndermede bulunmakta ve  
19 Ekim 2000 tarihli sağlık raporunda yer alan ekimozların baꢀvuranın serbest bırakılması  
sonrasındaki günlerde meydana gelen bir olayın sonucu olarak değerlendirilmesi gerektiğini,  
17 Ekim 2000 tarihinde hazırlanan ilk raporda hiçbir yaralanma izine rastlanılmadığını  
savunmaktadır.  
11  
Hükümet, ayrıca 3. madde bakımından Türkiye’nin sorumluluğu üstlenemeyeceğini,  
dahası, arama amacına dayalı hürriyetten yoksun bırakmanın 8. maddede yer alan hükmün  
ihlalini oluꢀturmayacağını kaydetmektedir.  
Hükümet bir ihlal olduğu varsayılsa bile, polis tarafından aranan kiꢀileri temel alan  
verilere baꢀvurmanın meꢀru olduğunu ve yasal bir amaca yanıt verdiğini dile getirmektedir.  
Yasa ile tanımlanan çerçeve dahilinde, polis yetkilileri kendilerine intikal eden bilgiye  
uygun olarak hareket etmek durumundadır: bu amaçladır ki Burdur polisi altı saat içinde  
doğrulanmasını istediği bilgilere dayalı olarak baꢀvuranı gözaltına almıꢀtır. Fakat arama  
emrinin dayanaksız olduğu anlaꢀılınca adı geçen serbest bırakılmıꢀtır.  
Hükümet, Burdur polisinin yakalama kararından evvel sözkonusu arama iꢀlemini teyit  
edebileceğini kabul etmekte, buna karꢀın, yalnızca sistem bilgisayarına verilerin aktarılması  
sırasındaki dikkatsizlik sonucu meydana gelen bu ihmalin daha sonra sürdürülen idari  
soruꢀturma ile giderilmiꢀ sayılması gerektiğini kaydetmektedir.  
Baꢀvuran, Hükümet’in iddialarına karꢀı çıkmakta, merkezi sistem verilerinin  
iꢀleyiꢀinin devletin görevlilerinin davranıꢀlarını haklı çıkarmayacağını ileri sürmektedir. Tam  
tersine, bu durum hiçbir neden olmaksızın hürriyetten yoksun bırakma sonucu baꢀvuran ve  
reꢀit olmayan iki çocuğu açısından AĐHS’nin 5. maddesinin ihlalinin tanındığının belirtisidir.  
Hükümet’in aksine baꢀvuran, bilgilerin teyit edilmesinden ve aynı zamanda hakarete  
uğramasından sonra salıverildiğini dile getirmektedir.  
b. Olaylar dizisinin üçüncü kısmı bakımından  
Hükümet baꢀvuranın açıklamalarının hiçbir ağırlığının bulunmadığının altını çizerek,  
iꢀkence ve ırza geçme konusunda açılan bir kamu davasında, davacı taraf baꢀvurusunu geri  
çekse dahi resmi olarak davanın sürdürülme zorunluluğunun bulunduğunu kaydetmektedir.  
Sonuç itibariyle, hiçbir polis memuru baꢀvuranın ꢀikayetini geri çekmesinin davanın  
kapanmasına yeteceği beklentisi içine giremez.  
Baꢀvuran bu konuda olayların meydana geldiği dönemdeki iꢀkence ve tecavüz  
zanlılarından biri olan polis memuru Hasan ꢁener’in ikamet ettiği Đzmir Balçova’ya  
nakledildiği tespitini yapmakla yetinmiꢀtir.  
c. Olaylar dizisinin dördüncü kısmı bakımından  
Hükümet, Ciğerhun Öner adına öne sürülen iddiaların esası ile ilgili olarak, adı  
geçenin hırsızlık suçundan arandığını, kötü muameleye uğramıꢀ sayılamayacağını, kaldı ki  
annesine o gün teslim edildiğini hatırlatmaktadır.  
Hükümet’e göre, baꢀvurunun bu kısmı tamamıyla dayanaktan yoksundur.  
Baꢀvuran daha on bir yaꢀında olan Ciğerhun’a yönelik hırsızlık suçlamalarının  
yanıltıcı olduğunu öne sürmektedir. Ciğerhun aleyhinde hırsızlık suçu ile ilgili açılan bir  
davanın, baꢀlatılan bir soruꢀturmanın bulunduğunu teyit edecek hiçbir resmi belge yer  
almamaktadır.  
12  
Baꢀvuran, Đzmir Tabipler Odası’nın görüꢀüne atıfta bulunarak bir buçuk yıl içinde ona  
yakın defa sorgulanan Ciğerhun’da saptanan psikolojik bulgulardan yetkilileri sorumlu  
tutmaktadır.  
d. Olaylar dizisinin beꢁinci kısmı bakımından  
Hükümet, Bahar Öner’e iliꢀkin iddiaların incelemeye alınmadığını belirtmektedir. Bu  
konuda yürütülen soruꢀturma sonuçlarına dayanan Hükümet’e göre, baꢀvuranın olay günü  
Bahar’ın erkek kardeꢀi Ciğerhun ile birlikte olduğu bilgisini polislere bildirmemesi, ilgilinin  
samimiyetinden ꢀüphe duyulduğunu ortaya koymaktadır.  
Baꢀvuran bu konuda Cumhuriyet Savcısı’nın, Devlet görevlilerine karꢀı tanıklık  
etmeye elveriꢀli kiꢀileri dinlediği, buna karꢀın, okul bahçesinde kız kardeꢀini bekleyen  
Ciğerhun’un bile dinlenilmediği karꢀılığını vermektedir.  
e. Olaylar dizisinin altıncı kısmı bakımından  
13 Kasım 2001 tarihinde ꢀantiyede meydana gelen olayların reddedilmesi hakkında  
Hükümet, baꢀvuran tarafından dile getirilen birtakım yaralanma ꢀikayetinin kendi meselesi  
olduğunu savunarak, olay günü baꢀvuranın ve bazı kiꢀilerin Özgür Erkuꢀ’un tutuklanmasına  
engel olmak için polise taꢀ ve sopalarla saldırdığını hatırlatmaktadır. Uyarılara rağmen bu  
çatıꢀmadan kaçınılamamıꢀ, polis grubu dağıtmak için güç kullanmak durumunda kalmıꢀtır.  
Hükümete göre 19 Kasım 2001 tarihinde polis karakolunda meydana gelen olaylardan,  
kendini yere atarak polise karꢀı çıkan ve omuzlarını radyatör bölmelerine vuran baꢀvuran  
sorumludur.  
Baꢀvuran bu savlara karꢀı çıkmaktadır: baꢀvuran özellikle 13 Nisan 2001 tarihli olayda  
yaralanan polis memuru Çınar adına düzenlenen sağlık raporunu ileri sürmektedir. Sağ elinde  
görülen ödem ve ekimoz olay yerindeki kiꢀileri geri püskürtmek için yumruklarını  
kullandığının göstergesidir.  
f. AĐHS’nin 13. maddesi bakımından  
Baꢀvuran ilk baꢀvurusunda, olaylar dizisinin ilk kısmına göndermede bulunarak,  
soruꢀturmaların yaralanmalarına iliꢀkin tıbbi saptamalar ve küçük yaꢀtaki iki çocuğunun  
gözaltına alınması dikkate alınmaksızın tamamlandığını öne sürmektedir. Baꢀvuran  
Cumhuriyet Savcısı’nın kiꢀisel durumunun gözetilmesini incelemek yerine kendisini  
güçlüklere dayanıklı bir kiꢀi olarak görmesinden yakınmaktadır. Ayrıca, hakim iki çocuğunun  
dinlenmesini veya psikolojik durumlarının kontrolden geçmesini bile gerekli görmemiꢀtir.  
Đkinci baꢀvurusunda baꢀvuran kendisini çevreleyen diğer olaylara değinerek bu yönde  
iktibas edilen baꢀvuru yollarının etkisiz olduğunu ifade etmektedir. Baꢀvuran, özellikle  
Ciğerhun adına yapmıꢀ olduğu ꢀikayeti müteakip sürdürülen soruꢀturmada, Savcılığın ꢀikayet  
konusu 5 ve 7 Ekim 2001 tarihli olaylar kapsamında soruꢀturma yapmak yerine 1 Ekim 2001  
tarihli soruꢀturmaya yersiz bir biçimde yönelip ertelemesiyle yol açtığı ihmalkarlığın gerçek  
sorumlu kiꢀilerin incelemeye alınmasının sekiz ayı bulduğunu dile getirmektedir.  
13  
Hükümet, mevcut baꢀvuruda sürdürülen hiçbir soruꢀturmanın 13. madde açısından  
eleꢀtirilecek bir yanı olmadığını savunmaktadır.  
B. AĐHM’nin değerlendirmesi  
1. Kabuledilebilirlik hakkında  
Tarafların sunmuꢀ oldukları görüꢀleri takiben ve inceleme konusu olaylar dizisi  
arasında bir ayrıma giderek iç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediği sorusunun incelenmesi  
gerekmektedir.  
a. Olaylar dizisinin ikinci kısmı hakkında  
Baꢀvuranın ve iki çocuğunun Burdur Cezaevi önünde alıkonulması ile baꢀlayan  
olaylara dair AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesine aykırı bir uygulamadan ꢀikayetçi olmak için – bu  
duruma uygulanabilirlik yadsınmamakta – Türk hukukunda öngörülen ceza baꢀvuru yollarının  
35 § 1. madde doğrultusunda uygun ve yeterli olduğunu bir kez daha yinelemektedir (Bkz.  
Mehmet Sıdık Çelepkulu-Türkiye kararı, no: 41975/98, 7 Haziran 2005).  
Böylece, baꢀvuran yetkili Savcılık önünde 19 Ekim 2000’de ꢀikayetçi olmuꢀ,  
Hükümet’e göre polis verilerinin güncellenmesindeki yanlıꢀın sorumlularının tespitine olanak  
tanıyan idari davadan baꢀka, Türk hukukundaki diğer baꢀvuru yollarına gitmemiꢀtir (Bkz.  
Nimet Acar-Türkiye kararı, no: 24940/94, 3 Mayıs 2001). Bu bağlamda, bu konudaki idari  
soruꢀturmanın 22 ꢁubat 2001’de, sözü edilen iki görevliye yüklenebilecek hiçbir hatanın  
olmadığı ꢀeklinde tamamlandığını not etmek gerekir.  
Benzer bu durum, baꢀvuranın idari mahkemeler önünde açılacak bir davadan makul  
ꢀekliyle yararlanabileceğini ummasına pek de imkân tanımamaktadır (Bkz. mutatis mutandis,  
Raninen-Finlandiya kararı, 16 Aralık 1997).  
Bu sonuç aynı zamanda AĐHS’nin 5 § 1. maddesi için de geçerlidir, Hükümet resmi  
bilgilere dayandığından baꢀvuranın yakalanmasının meꢀru sayıldığı itirazını yapmaktadır  
(Bkz. Mustafa Recep Erdoğan-Türkiye kararı, no: 25160/94).  
AĐHM bununla birlikte, Hükümet’in baꢀvurunun bu bölümüne dair itirazını  
reddetmektedir.  
b. Olaylar dizisinin üçüncü kısmı hakkında  
AĐHM, baꢀvuranın 19 Ekim 2000 tarihli ꢀikayetini geri çekmesi için Mart 2002’de  
alıkonulduğunu ve yapılan yıldırma baskılarına iliꢀkin iddialarının kaygı verici olduğunu  
yadsımamaktadır.  
Bunun yanı sıra, olaylara dair dava dosyasında yer alan kimi unsurlar AĐHM’yi  
bunların daha önce tetkik edilmediğini düꢀünmeye sevk etmektedir.  
Öncelikli olarak öne sürülen Mart 2002’deki gözaltı olayı ile ilgili AĐHM, dava  
dosyasından baꢀvuranın, Çetinkaya beraberinde bu olayın öncesinde olduğu gibi sonrasında  
da hukuki bir giriꢀimde bulunduğunu gösterir herhangi bir ibarenin yer almadığı saptamasını  
yapmaktadır.  
14  
Đçtüzüğün 40. ve 41. maddeleri uyarınca Hükümet’in bu ꢀikayetten haberdar olması  
gerektiği koꢀuluyla birlikte AĐHM, benzer durumun baꢀvuranın bu ꢀikayeti öncelikli olarak  
ulusal mahkemeler nezdinde dile getirmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaya yettiğine ikna  
olmamıꢀtır (Bkz. Cardot-Fransa kararı, 19 Mart 1991).  
AĐHM, bu olayın 15 Mart 2002 tarihinde AĐHM’nin dikkatine getirilmesi kararından  
evvel ve baꢀvurunun 21 Mart 2002 tarihinde ivedilikle Hükümet’in bilgisine sunulmasından  
da öte, baꢀvuranı bu konuda hareket etmeyi engelleyecek özel bir tutuklama kararı veya hiçlik  
duygusu hissetmesine dair doğrulanabilir hiçbir unsuru görememektedir.  
Bu ꢀikayet AĐHS’nin 35 § 1. maddesi uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmediği  
gerekçesi ile karꢀı karꢀıya gelmektedir.  
Baꢀvuranın tartaklanmaktan sözüm ona gözaltına alınması öncesine kadar giden  
iddialar için baꢀka bir yaklaꢀım ağır basmaktadır. Bu iddiaların savunulabilir olduğu farz  
edilse bile, bu noktada az gerekçelendirilmiꢀ, teyit edilmesi olanaksız olaylar sözkonusudur.  
Ulusal yetkililerin baꢀvuranın Devletin görevlilerine yüklenebilir kötü davranıꢀlarının  
mağduru olmadığı tespiti AĐHM’nin tartıꢀma konusu olmamaktadır (Bkz. Klaas-Almanya  
kararı, 22 Eylül 1993). Ayrıca bu yönde, Hükümet’in ilgili döneme dair, baꢀvuran ꢀikayetini  
geri çekse dahi Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’nin iꢀkence ve tecavüz hususunda baꢀlattığı  
süreci resmi olarak sürdürdüğü ꢀeklindeki savını kabul etmek gerekir.  
Bu bağlamda, davanın devam ettiği sırada, baꢀvuran tarafça teꢀhis edildiği halde,  
baꢀvuranın oturduğu ꢀehre tayin edilen iꢀkence sanıklarından polis memuru Hasan ꢁener de  
dahil, baꢀvuranın devletin görevlilerinin karıꢀtığı baskı ve yıldırma iddiaları karꢀısında  
herhangi bir hukuki baꢀvuruda bulunmaması gibi bir karine dayanak oluꢀturmamaktadır.  
Söz edilen iddialara iliꢀkin dava dosyasında eksikliğin bulunması ve bu noksanlıkların  
baꢀvurana yüklenebilir olması nedeniyle AĐHM, Çetinkaya tarafından 24 Ocak 2003 tarihinde  
Mahkemeye iletilen beyanın dikkate alınması gerektiğine itibar etmektedir. Mevcut  
baꢀvurunun Hükümet’e bildirilmesini takiben, ꢀu ana dek süren baskı unsurlarının son  
bulduğu, ulusal yetkililerin yapılan hatayı kabul ederek polis karakolunun askıya alınmasının  
sağlandığı alenen dile getirilmiꢀtir.  
Bu noktada, bu yeni duruma baꢀvuran ve temsilcisi tarafından dile getirilen teselli  
eklenmektedir.  
AĐHM bu beyanda baꢀvuran lehine alınan tedbirlerin teyit edildiğini, davasından özü  
itibariyle haberdar olması ve tazmin edilmesi isteğiyle adı geçenin manevi zarara  
uğramadığını, davanın bu bölümündeki «mağdur» sıfatının geri çekilebilir olduğunu  
kaydetmektedir. (Bkz. mutatis mutandis, Rotaru-Romanya kararı, no: 28341/95).  
Bu mülahazalar ıꢀığında AĐHM, olayların güncel halinin baꢀvurunun bu bölümüne  
iliꢀkin özel hiçbir sorunu ortaya koymadığı, baꢀvurunun AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca  
temelden yoksun olduğu sonucuna varmıꢀtır.  
15  
c. Olaylar dizisinin dördüncü kısmı hakkında  
Ciğerhun Öner’in yakalanma kararları hakkında AĐHM, baꢀvuranın 10 Ekim 2001  
tarihinde ꢀikayetçi olduğunu, fakat Ciğerhun tarafından teꢀhis edilen sorumluların tam  
anlamıyla incelenmesinin 19 Mart 2002 tarihinde gerçekleꢀtirildiğini gözlemlemektedir.  
Eleꢀtiriye açık bir gecikme sözkonusu olmakla birlikte, Ciğerhun açısından dile  
getirilen iddiaların ağırlık düzeyi ve tespit olunan gecikmenin hassasiyeti dikkate alındığında  
bu gerekçeyle TCK’nın 245 § 1. maddesinin uygulanmasına istinaden adı geçene kötü  
muamelede bulunan polislerden birinin cezaya çarptırılması kadar, bu konuda sürdürülen ceza  
süreci de etkisiz olarak nitelendirilemez (Selmouni-Fransa kararı ile karꢀılaꢀtırınız no:  
25803/94).  
Bu süreç AĐHS’nin 35. maddesinde yer aldığı ꢀekilde olmalıdır. Zira, Yargıtay’a  
gönderilen dava halen devam etmektedir.  
Devletler kendi iç hukuk düzenlerindeki durumu düzeltme olanağını bulmadan evvel  
AĐHM önündeki fiillerine karꢀılık veremediğinden AĐHM, Türk yüksek yargısının nasıl karar  
vereceği ve ilk derece mahkemesinin ikinci kararının sonucunun ne olacağı hakkında bir  
tasavvur yapılamayacağına itibar etmektedir. Baꢀvuran ꢀu an AĐHM önünde temel haklarının  
ihlaline yol açtığını ileri sürdüğü olaylar hakkında dilerse yeniden baꢀvurma yetisine halen  
sahiptir.  
Bu nedenle, AĐHM baꢀvurunun bu kısmının olgunlaꢀmamıꢀ olduğu yargısında  
bulunmakta ve bu çerçevede iç hukuk yollarının tüketilmemesini ayrı tutmaktadır.  
d. Olaylar dizisinin beꢁinci kısmı hakkında  
Bahar Öner’in kaçırılıp saldırıya uğraması ile ilgili AĐHM, baꢀvuranın bu doğrultudaki  
ꢀikayeti ile baꢀlatılan sürecin 27 Haziran 2002 tarihli men-i muhakeme kararı ile sona  
erdiğini, ilgili tarafından itiraz edilmediğinden kararın nihai hale geldiğini gözlemlemektedir.  
AĐHM’nin sözkonusu temyiz konusunda daha önce dile getirdiği üzere, Türk Hukuk  
sisteminin tanıdığı temyiz baꢀvurusu ꢀans tanımaktan uzak olmayıp, tüketilebilir  
sayılmaktadır (Bkz. Hüseyin Kanlıbaꢀ-Türkiye no: 32444/96, 28 Nisan 2005, Epözdemir-  
Türkiye no: 57039/00, 31 Ocak 2002 ve ꢁen-Türkiye kararı, no: 41478/98, 30 Nisan 2002  
tarihli kararlar).  
AĐHM’ye göre baꢀvuranın bu noktada yaptığı ceza hukuku baꢀvurusu Devletin  
görevlileri aleyhinde ceza soruꢀturması baꢀlatmaya ve sonuç olarak ꢀikayetlerini sunmaya  
olanak tanır ꢀekildedir. Adı geçen, 29 Kasım 2001 tarihli men-i muhakeme kararına karꢀı  
baꢀarıyla sürdürdüğü ve diğer baꢀvuranların da daha evvel istifade etikleri gibi, bu hukuki  
baꢀvuru yolunu kullanmıꢀtır (Bkz. örneğin Fidan-Türkiye kararı, no: 24209/94, 29 ꢁubat  
2000, Toktaꢀ-Türkiye kararı, no: 38382/97, 5 Mart 2002).  
Bu nedenle, AĐHM, Hükümetin iç hukuktaki baꢀvuru yollarının tüketilmemesi  
gerekçesine takılan bu bölüme iliꢀkin itirazını kabul etmektedir.  
16  
e. Olaylar dizisinin altıncı kısmı hakkında  
Özgür Erkuꢀ adlı kiꢀinin yakalanması sırasına meydana gelen olaylara iliꢀkin olarak,  
AĐHM, 7 Temmuz 2005 tarihinde sanıkları beraat ettiren Đzmir Ceza Mahkemesi’nin Yedinci  
Dairesi önünde dokuz polis memuru aleyhinde, 22 Nisan 2002 tarihinde bir kamu davası  
açıldığını tespit etmektedir. Bununla birlikte, baꢀvuran Yargıtay önünde bu karara itiraz  
etmiꢀtir, dosya hâlâ Yargıtay’ın incelemesindedir.  
Bu ꢀikayete iliꢀkin koꢀullar göz önüne alınınca, AĐHM, Ciğerhun Öner adlı kiꢀinin  
adına oluꢀturulan ꢀikayetler hakkında daha önce benimsediği çözümden vazgeçmek için  
hiçbir neden görmemektedir.  
Yine, aynı gerekçelere dayanarak, AĐHM, sorumlu olduğu sanılan kiꢀiler aleyhine  
davada giriꢀilen hukuki yol henüz sonuçlandırılmadığından baꢀvurunun bu kısmının tam  
oluꢀmamıꢀ olduğunu beyan etmektedir.  
f. AĐHS’nin 13. maddesi hakkında  
AĐHM, olaylar dizisinin üçüncü kısmından altıncı kısmına kadar olan bölümle  
bağlantılı olarak oluꢀturulan ꢀikayetlerin kabuledilebilirliğine iliꢀkin vardığı sonuçları ve  
AĐHS’nin 13. ve 35 § 1 maddeleri arasındaki sıkı benzerlikler göz önüne alınınca, bu olaylara  
iliꢀkin olarak AĐHS’nin 13. maddesine dayanılarak yapılan ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35 § 3  
maddesi uyarınca mesnetsiz oldukları sonucuna varmaktadır (Slimani-Fransa, 57671/00 no’lu  
karar).  
Buna karꢀılık, olaylar dizisinin ikinci kısmına iliꢀkin olarak, AĐHM, Hükümetin bu  
bağlamda iç hukuktaki baꢀvuru yollarının tüketilmemesine dayandırdığı tek vasıtayı bertaraf  
ettiğini hatırlatmaktadır. Baꢀvurunun bu kısmıyla ilgili olarak baꢀka hiçbir soru tespit  
edilmemiꢀtir ve AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının kabuledilebilirliğine iliꢀkin hiçbir engel  
tespit etmemektedir.  
g. Sonuç  
Böylece, olaylar dizisinin davada belirtilen ikinci kısmını göz önüne alınca, AĐHM,  
ayrı ayrı ele alınan veya AĐHS’nin 13. maddesiyle bağlantılı olarak ele alınan 3 ve 8  
maddelerine iliꢀkin ꢀikayetlerin ve özü itibariyle, AĐHS’nin 5 § 1 maddesine iliꢀkin ꢀikayetin  
kabuledilebilir olduğunu beyan etmektedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 35 §§ 1, 3 ve 4 maddesinin uygulanması uyarınca, daha önce  
belirtilen gerekçelerden dolayı, ꢀikayetlerin geri kalanını bertaraf etmektedir.  
2. Esas hakkında  
a. AĐHS’nin 5 § 1 maddesinin incelenmesi hakkında  
AĐHM, özgürlükten alıkoymanın ancak AĐHS’nin 5 § 1 maddesinde belirtilen  
durumlarda uygulanabileceğini hatırlatmaktadır. Örneğin, AĐHS’nin 5 § 1 c) maddesi  
bakımından, bir kiꢀi, bir suç iꢀlemekten suçlandığı için yetkili hukuk makamının önüne  
çıkarılmak üzere, ancak bir ceza davası kapsamında alıkonulabilir (R.L. ve M.-J.D.-Fransa,  
44568/98 no’lu, 19 Mayıs 2004 tarihli karar).  
17  
Bu bağlamda, AĐHM, AĐHS’nin sisteminde 5. maddenin önemini tekrar belirtmenin  
gerekli olduğu kanaatindedir: Kısa süreli bir kontrolün gerçekten de mümkün olduğu kadar  
keyfiyet riskini azaltabileceği ve hukukun üstünlüğünü sağlayabileceği ve de baꢀvuranın  
iddiaları gibi olan kötü muamelelerin ortaya çıkarılmasına ve önlenmesine götürebileceği  
sonucuna bağlanmıꢀ olarak, AĐHS’nin 5. maddesi, Devletin, bireyin özgürlüğüne iliꢀkin keyfi  
müdahalelerine karꢀı, sözkonusu bireyin korunmasını öngören, bireye ait temel bir hakka  
iliꢀkindir (bkz, Dikme-Türkiye, 20869/92 no’lu karar).  
Mevcut davada, baꢀvuranın 16 Ekim 2000 tarihinde, yanında iki çocuğu varken  
yakalanmasının mesnetsiz olduğu – ki zaten Hükümet de buna itiraz etmemektedir- ortaya  
çıkmıꢀtır çünkü sözkonusu yakalama, yanlıꢀ olduğu belirlenen bir polis haberinin üzerine  
gerçekleꢀtirilmiꢀtir.  
Çağdaꢀ toplumlarda polisin görevlerini yerine getirirken karꢀılaꢀtığı zorlukları ve de  
öncelikler ve kaynaklar olarak yapılacak iꢀlevsel tercihleri gözden kaçırmadan, AĐHM, bu  
ꢀekil yanlıꢀların çok özel bazı durumlarda anlaꢀabileceğini kabul etmektedir. Tersi, AĐHS  
bakımından, makamlara dayanılmaz veya aꢀırı bir yük dayatmak olurdu (mutatis mutandis,  
Osman-Đngiltere, 28 Ekim 1998 tarihli karar).  
Bununla birlikte, bu kabul, makamlar, bu ꢀekil yanlıꢀların ortaya çıkıꢀını önceden  
haber vermek için genel nitelikli belirgin önlemler aldıklarına ve bu ꢀekil durumlara  
uyarlanmıꢀ usuller ve kontrol ꢀekilleri geliꢀtirdiklerine ve bunların her zaman AĐHS’ye uygun  
olarak gerçekleꢀtirildiklerine AĐHM’yi ikna ettikleri takdirde değer kazanır.  
Polisin, suç araꢀtırması iꢀlemlerinin ve suçluların adalete teslim edilmesinin kapsamını  
meꢀru olarak sınırlandıran kanuni yollara ve diğer garantilere - özellikle AĐHS’nin 5 ve 8  
maddelerinde öngörülen garantiler de dahil olmak üzere - tam olarak uyarak suçluluğu  
önlemek ve önceden haber vermek görevini yerine getirdiğinden emin olmak gerekmektedir  
(Osman, ibidem).  
Bununla birlikte, davada hiçbir ꢀey, AĐHM’yi bu yönde ikna etmeye, baꢀvuranın  
yakalanmasını onaylamaya ve daha da az ihtimalle, baꢀvuranın yaklaꢀık 18 saat boyunca polis  
merkezlerinde alıkonmasını onaylamaya olanak tanımamaktadır. Bu ꢀekil bir sürenin, mevcut  
ꢀekliyle, AĐHS’nin 5. maddesinin öngördüğü ivedilik gerekliliklerine aykırı hareket  
etmediğinin kabul edildiği halde bile, sadece iki çocuğu bu durumun tehlikelerinden uzak  
tutmanın, davada zorunlu kılınan önlemin meꢀruluğundan emin olmakla yükümlü olan  
makamlar tarafından daha hızlı bir tepki gösterilmesine hükmettiği göz ardı edilemeyecek bir  
husustur.  
Bu bağlamda, ister uyuꢀmazlık konusu yakalamanın temelindeki polis bilgisinin  
kontrol edilmesinin bu ꢀekil bir süre gerektirmiꢀ olması isterse polis memurlarının tamamen  
iyi niyetle hareket etmiꢀ olması, aynı ꢀekilde, hükümetin, polisin suçluluğu engellemeye  
yönelik veri tabanının meꢀruluğunu ve önemini ileri sürdüğü zaman AĐHM önünde  
yararlandığı kamu yararı önemsiz olamamaktadır.  
Aslında, AĐHM’nin, bu ꢀekil bir akıl yürütmeyi takip etmesi için, en azından  
makamların, ilkönce, usulüne uygun ꢀekilde, sözkonusu olan özgürlükten alıkoyma önlemine  
göre daha az katı olan diğer önlemlerin kamu yararının korunması için yeterli olamayacağını  
ispatlaması gerekirdi (bkz, mutatis mutandis, Witold Litwa-Polonya, 26629/95 no’lu karar).  
18  
Özet olarak, AĐHM, baꢀvurana ve çocuklarına uygulanan önlemlerin AĐHS’nin 5 § 1  
maddesiyle bağdaꢀmadığı kanaatindedir (bkz, mutatis mutandis, Raninen).  
Dolayısıyla, bu düzenleme onlara karꢀı ihlal edilmiꢀtir.  
b. AĐHS’nin 3. maddesinin incelenmesi hakkında  
AĐHS’nin 3. maddesi demokratik toplumların temel değerlerinden birine iliꢀkindir ve  
hiçbir ꢀekilde itiraz konusu olamaz.  
AĐHS’nin 3. maddesi kapsamına girmek için, kötü muamelenin, değerlendirilmesi  
davanın verilerinin bütününe, özellikle muamelenin süresine ve fiziksel ve zihinsel etkilerine  
veya bazen cinsiyet, yaꢀ ve mağdurun sağlık durumuna göre değiꢀen, asgari bir ciddiyet  
seviyesine ulaꢀması gerekir.  
Bir muamele, özellikle, uzun süre boyunca taammüd ile uygulandıysa ve güçlü fiziksel  
ve ruhsal acılara sebep olduysa AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca “insanlık dıꢀı”dır. Bunun  
dıꢀında, bir ceza ya da muamelenin AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca “alçaltıcı” olup olmadığını  
araꢀtırırken, AĐHM, amacın ilgiliyi küçük düꢀürmek veya alçaltmak olup olmadığını ve  
etkilerine göre, önlemin ilgilinin kiꢀiliğini AĐHS’nin 3. maddesiyle bağdaꢀmayan ꢀekilde ihlal  
edip etmediğini inceleyecektir.  
Bir kiꢀinin yakalanmasının veya alıkonulmasının AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca  
“alçaltıcı” olması için, bunlara eꢀlik eden küçük düꢀürmenin veya alçaltmanın özel bir  
seviyede bulunmaları ve her halde, her yakalama veya alıkoyma iꢀleminin özünde olan  
alıꢀılmıꢀ küçük düꢀme unsurundan farklı olmaları gerekmektedir (Ülke-Türkiye, 39437/98  
no’lu, 24 Ocak 2006 tarihli karar).  
Bu bağlamda, muamelenin kamusal niteliği belirgin bir unsur teꢀkil edebilir, ama  
mağdurun vicdanında kendisini küçük düꢀmüꢀ hissetmesinin, baꢀkalarının gözünde durum  
öyle olmasa bile yeterli olabileceğini hatırlatmak gerekmektedir (bkz. Raninen).  
Bir özgürlükten alıkoyma eylemini değerlendirirken, birbirine eklenen etkilerini ve  
ilgilinin özgül iddialarını da göz önüne almak gerekmektedir (Dougoz-Yunanistan, 40907/98  
no’lu karar).  
Burada sözkonusu olan muamelenin tipi konusunda, AĐHM, bir miktar güç  
kullanımına baꢀvurmanın ve halk patlamasının, kanuni bir yakalama ya da alıkoymaya iliꢀkin  
oldukları ve belli bir olayın koꢀulları içinde makul olarak gerekli görülenin ötesine  
gitmedikleri zaman normalde AĐHS’nin 3. maddesi bakımından sorun teꢀkil etmediklerini  
hatırlatmaktadır (bkz, mutatis mutandis, Raninen, ve Ribitsch-Avusturya, 4 Aralık 1995 tarihli  
karar). Bu ortamda, bir kiꢀi özgürlüğünden yoksun kaldığı zaman veya daha genel olarak,  
güvenlik güçleriyle karꢀı karꢀıya kaldığı zaman, davranıꢀının gerekli kılmadığı halde  
kendisine fiziksel güç kullanılması kiꢀinin saygınlığını ihlal etmektedir, ilke olarak, AĐHS’nin  
3. maddesinin garanti altına aldığı hakkı ihlal etmektedir (R.L. ve M.-J.D.-Fransa, 44568/98  
no’lu, 19 Mayıs 2004 tarihli karar).  
Bununla beraber, eğer özgürlüğünden yoksun bırakılan kiꢀi tamamen Devletin  
görevlilerinin kontrolü altında bulunduğu sırada yaralıysa, bu durumun güçlü maddi  
19  
karinelere yer verdiğini de hatırlatmak gerekir ve bu durumda, bu yaraların menꢀei hakkında  
makul bir açıklama yapmak ve mağdurun iddiaları hakkında ki özellikle bu iddialar tıbbi  
belgelerle desteklenmiꢀse, ꢀüphe uyandıracak koꢀulları ortaya koyan kanıtları bulmak  
Hükümete düꢀmektedir (bkz, diğerleri arasından, Bakbak-Türkiye, 39812/98 no’lu, 1 Temmuz  
2004 tarihli karar).  
Davada, AĐHM, hemen, baꢀvuranın, ergin olmayan çocukları Ciğerhun ve Nurꢀin  
yanındayken, 16 Ekim 2000 tarihinde saat 14.30’a doğru güvenlik güçlerinin sekiz üyesi  
tarafından yakalandığını hatırlatmaktadır. Olay, Burdur Cezaevinin bahçesinde meydana  
gelmiꢀtir.  
Baꢀvuran, Polis Karakolu’na götürülmeden önce, hakaretlere ve tehditlere maruz  
kaldığını ve kendisine tokat ve tekme atıldığını beyan etmektedir. Baꢀvuranı aynı gün ve  
ertesi gün muayene eden doktorlar kendisinin vücudunda hiçbir darp izi tespit etmemelerine  
rağmen, takip eden 19 Ekim tarihinde baꢀvuranı yeniden muayene eden doktor, kendisinin sol  
kolu ve oyluğu hizasında yeꢀilimsi ekimozlar bulunduğunu tespit etmiꢀtir.  
Bu izler, baꢀvuranın yakalanması sırasında maruz kaldığını beyan ettiği hoyratlığı  
prima facie olarak doğrulamaktadır. Oysa ki, Hükümete göre, bu izler, daha sonra, 17 ve 19  
Ekim 2000 tarihleri arasında, sağlık muayenesinin öncesindeki üç gün içinde meydana gelen  
bir olayın sonucunda meydana gelmiꢀ olmalıdır.  
Bu beyan, tek baꢀına, az çok sabit bir kronolojiye göre değiꢀen bir yara ꢀekli  
sözkonusu olduğu ve yaralanmayı takip eden ilk üç gün içinde bu yaranın, olağan ꢀekilde,  
siyahımsıdan morumsuya bazen mavimsiye döndüğü ama yeꢀilimsiye dönmediği bir bölge  
ꢀeklinde kendini gösterdiği göz önünde bulundurulduğunda, davada tespit edilen yeꢀilimsi  
ekimozların baꢀvuranın yakalanmasından sonraki döneme ait olabileceklerini söylemeye izin  
vermemektedir.  
Đlk iki sağlık raporu ve son sağlık raporu arasında var olan uyuꢀmazlık hakkında daha  
fazla ikna edici açıklamanın olmadığı durumda, ilk sağlık raporlarının usulüne uygun ꢀekilde  
hazırlanmıꢀ olmadığını veya baꢀvuranın yakalanması sırasında oluꢀmasına sebep olunan  
lezyonların daha sonra ama kuꢀkusuz üç günden daha fazla süre sonra belirdiklerini  
varsaymak gerekmektedir.  
Böylece, AĐHM, mevcut davada ileri sürülen hoyratlıkların baꢀvuranın sorgulanması  
sırasında oluꢀtuklarının kesin olarak kabul edebileceği kanaatindedir.  
Oysa ki, davada, dosyadaki hiçbir ꢀey bu hoyratlıkların ilgilinin davranıꢀıyla gerekli  
kılındıklarını düꢀündürmemektedir. Haklılıklarının gösterilememiꢀ olması hususunun dıꢀında,  
üstelik bu hoyratlıklar birçok kiꢀi tarafından gerçekleꢀtirilmiꢀtir ve bu durum olağan dıꢀı bir  
yakalama ortamında sözkonusu olmuꢀtur ki bu baꢀvuranda bir ümitsizlik ve aꢀağılanma  
duygusu uyandırmak için yeterli bir keyfiyet unsuru teꢀkil etmektedir.  
Bununla birlikte, epey bir süre boyunca, sadece çocukları tarafından değil aynı  
zamanda hapishanenin bahçesinde bulunan insanlarca da görülmüꢀ olduğuna göre baꢀvuranın  
kendisini küçük düꢀmüꢀ ve aꢀağılanmıꢀ hissetmesi gerekirdi.  
Bu kabuller, dava konusu muamelenin AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca, insanlık dıꢀı  
ve/veya aꢀağılayıcı olup olmadığını belirlemek için kesinlikle uygundur.  
20  
Buna, baꢀvuranın ve çocuklarının yakalanması eklenmektedir ki bu da sıra dıꢀıdır.  
Gerçekten, bu durumların varlığı, baꢀvuranın daha önce koꢀullarının AĐHM önünde dava  
açılmasına sebep olduğu bir gözaltı yaꢀadığı ve terörist eylemlerden mahkum edildiği  
hatırlandığında, ancak, baꢀvuranın Devlet görevlilerine karꢀı endiꢀelerini arttıracak bir  
güvensizlik durumu yaratabilirdi. Đlgili dönemde, baꢀvuranın iꢀkence ve tecavüzle suçladığı  
dokuz polis memuru aleyhine açılan dava hâlâ askıdadır.  
Bu ortamda, AĐHM, baꢀkalarının söylemlerine dayanarak, sadece Burdur Cumhuriyet  
Savcısı’nın baꢀvuranın ruh haliyle ilgili yapabildiği yorumu dikkate alabilir.  
Polis yetkilileri ergin olmayan iki baꢀvuranın durumlarına aldırmadığından, bu iki  
baꢀvuran bir ihmalle karꢀı karꢀıya kaldılar ve kuꢀkusuz baꢀvuranlar, annelerine dayatılan  
ꢀartlara doğrudan bağlanabilir psikolojik zararlara uğramıꢀlardır.  
Davada, sistemin, Yüksek Sözleꢀmeci taraflara bireylerin insanlık dıꢀı veya alçaltıcı  
muamelelere maruz kalmalarını engellemeye ve 3. maddeyle bağlantılı olarak özellikle  
çocukların ve güçsüz kiꢀilerin etkili korunmalarına olanak tanımaya yönelik önlemler  
almalarını emreden AĐHS’nin 1. maddesini göz ardı ederek, bu çocukları korumakta baꢀarısız  
olduğu konusunda hiçbir ꢀüphe yoktur (Z. ve diğerleri-Đngiltere, 29392/95 no’lu karar).  
Tek tek ele alınan, bugüne kadar sergilenen koꢀullar, belki de yüksek ciddilik  
aꢀamasına ulaꢀan bir muamele oluꢀturmamaktadırlar. Bununla birlikte, bunların birbirine  
eklenen etkisi küçük düꢀürmeye yönelik orantısız korku, sıkıntı ve zayıflık duyguları  
uyandırmaktadır ve de Devletin sorumluluğuna yol açmaktadır.  
Kısacası, AĐHM, davada ulusal makamların baꢀvuranlara AĐHS’nin 3. maddesinin  
düzenlemelerine uygun muamele edilmesini sağlamadıkları sonucuna varmaktadır.  
Bu yüzden, baꢀvuranların her biri için bu düzenleme ihlal edilmiꢀtir.  
c. AĐHS’nin 8. maddesinin incelenmesi hakkında  
AĐHM’nin içtihadına göre, “özel hayat” kavramı geniꢀtir ve eksiksiz bir tanımlamaya  
uygun değildir; bu kavram, koꢀullara göre, kiꢀinin manevi ve fiziksel bütünlüğünü  
kapsayabilir. Bununla birlikte, AĐHM, kavramın bu yönlerinin özgürlükten alıkoyma  
durumlarını kapsadığını kabul etmektedir (Raninen).  
Bununla birlikte, davada, baꢀvuran, AĐHS’nin 8. maddesine iliꢀkin yaptığı ꢀikayeti,  
AĐHS’nin 3. maddesine atıfta bulunmasına yol açan AĐHM’nin incelediği ve sağlam olarak  
değerlendirdiği olayların aynıları üzerine dayandırmaktadır.  
Bu ꢀartlarda, AĐHM, davayı, bir de AĐHS’nin 8. maddesi açısından tekrar incelemeye  
gerek olmadığı kanaatindedir.  
d. AĐHS’nin 13. maddesinin incelenmesi hakkında  
AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesinin tek baꢀına veya 13. maddeyle bağlantılı ꢀekilde (bu  
soru hakkındaki tartıꢀma için, bkz. Đlhan-Türkiye, 22277/33 no’lu karar), Devlet görevlilerine  
isnat edilebilir eylemler veya eksiklikler karꢀılığında olayların ve sorumlulukların ortaya  
21  
konmasına iliꢀkin olarak ulusal makamlara dayattığı usul niteliğindeki zorunlulukların konusu  
ve alanını hatırlatmaktadır (bkz, örneğin, Ay-Türkiye, 30951/96 no’lu, 22 Mart 2005 tarihli  
karar, Assenov-Bulgaristan, 28 Ekim 1998 tarihli karar ve Z. ve diğerleri-Đngiltere, 29392/95  
no’lu karar).  
Dolayısıyla, AĐHM, bir kiꢀi “savunulabilir” ꢀekilde AĐHS’nin 3. maddesine karꢀıt ve  
ꢀüpheli koꢀullarda gerçekleꢀtirilen muamelelerle mağdur olduğunu iddia ettiği zaman,  
AĐHS’nin 3. maddesinde belirtilen mutlak yasak, makamlar için, sorumluların kimliklerinin  
teꢀhis edilmesi ve cezalandırılmalarına yönelik ve davacının soruꢀturma usulüne etkin ꢀekilde  
eriꢀimini kapsayan derinleꢀtirilmiꢀ ve etkin araꢀtırmalar yürütme görevini içermektedir (bkz,  
diğerleri arasında, Z.ve diğerleri).  
Davada, baꢀvuran tarafından 19 Ekim 2000 tarihinde yapılan ꢀikayet hakkında, Burdur  
Cumhuriyet Savcısı, biri Burdur Cezaevi ve semt karakolunda meydana gelen olaylar, diğeri,  
uyuꢀmazlık konusu olan yakalamanın temelindeki bilgi-iꢀlem hatasından sorumlu oldukları  
sanılan iki memur aleyhinde iki soruꢀturma baꢀlatmıꢀtır.  
4 Aralık 2000 tarihinde, birinci soruꢀturma daha sonra onaylanan bir men-i muhakeme  
kararıyla sonuçlanmıꢀtır.  
Elde bulunan tek hukuki belge olan buna iliꢀkin karara göre, Savcı, davacının  
beyanına, iki doktor raporuna (16 ve 17 Ekim 2000 tarihlerindeki), Adli Tıp Kurumu  
Raporuna, “GBT” kaydına, ꢀahitlerin beyanlarına, görev mektuplarına ve davada yürütülen  
idari soruꢀturmaya iliꢀkin olan cezaevi yönetiminin mektubuna dayanmıꢀtır.  
AĐHM, biraz karmaꢀık olarak kaleme alınan bu kararda, dinlenmiꢀ olacak ꢀahitlerin  
belirtilmediği, bu durumun sözkonusu kiꢀilerinin güvenlik güçlerinin üyeleri olduklarını  
düꢀündürdüğünü gözlemlemektedir. Ne olursa olsun, bu durumdan hiç kimsenin, olayın  
doğrudan tanıkları olan ve kendilerini ifade edecek yaꢀlarda olan Ciğerhun ve Nurꢀin adlı  
kiꢀilerin ifadelerini almaya çalıꢀmadığı açıkça görülmektedir. Bunun dıꢀında, elde bulunan  
tıbbi belgelerin arasından, Savcı, 19 Ekim 2000 tarihli Adli Tıp Kurumu Raporunun  
sonuçlarını bertaraf etmek için ilk iki belgenin sonuçlarıyla yetinebileceği kanaatine varmıꢀtır  
ama ꢀüphesiz dikkatsizlikle, 19 Ekim 2000 tarihli Adli Tıp Kurumu Raporuna, kararda, sanki  
bu rapor 17.10.2000 tarihinde “olaylardan dört gün sonra” düzenlenmiꢀ gibi atıfta  
bulunulmuꢀtur.  
Oysa ki, bu rapor, pekala birkaç gün önce gerçekleꢀtirilen bir hoyratlığın sonucunda  
meydana gelmiꢀ olabilecek ekimozları tespit etmekteydi. Öte yandan, Savcının bilmediğini  
iddia edemeyeceği, baꢀvuranın önceki durumu, ilk önce, suç sayılan muamelelerle, Devlet  
görevlilerinin doğrudan ya da dolaylı bir iliꢀkisi olduğu hipotezini desteklemeye uygundu.  
Oysa ki, Savcı, görünüꢀe göre bu noktaları incelemeye gerek olmadığına kanaat  
getirmiꢀtir çünkü lehte tanıklar Savcıyı, sonunda, baꢀvuranın “tutumu ve ruh haliyle” zayıf  
olmaktan ziyade zorluklara alıꢀık bir kiꢀi gibi göründüğü konusunda ikna etmiꢀlerdir.  
AĐHM’ye göre, bu ꢀekil bir değerlendirme ciddiyet ve saygı eksikliği nedeniyle  
yanılgıya sebebiyet vermektedir ve hiçbir ꢀekilde baꢀvuranın iddialarının, olayların  
gerçekleꢀtiği zamanda elde bulunan uygun verilerin ıꢀığında incelenmesi isteğini  
belirtmemektedir.  
22  
Dolayısıyla, birinci ceza soruꢀturmasının, bütünüyle ele alındığında tatmin edici  
olduğu kabul edilemez.  
Baꢀvuranın yakalanmasının temelindeki bilgi-iꢀlem hatasından sorumlu olan iki  
memura karꢀı açılan ikinci idari soruꢀturma için de durum aynıdır.  
Gerçekten, 25 Ocak 2001 tarihinde, memurların kovuꢀturulmasına iliꢀkin yasa  
uyarınca kendisine davayla ilgili baꢀvuru yapılan Đzmir Đl Đdare Kurulu, eylemleri basit bir  
maddi hatadan ibaret olduğu için, olayın aktörlerine karꢀı kovuꢀturma baꢀlatılmasına izin  
vermemeye karar vermiꢀtir.  
Kuꢀkusuz, baꢀvuranın katılımı olmadan gerçekleꢀtirilen davanın seyrine iliꢀkin olarak  
davanın eksikliği karꢀısında, AĐHM, sadece, daha önce birçok davada, bu organlar tarafından  
yürütülen soruꢀturmaların yürütmeye karꢀı bağımsız olmadıkları için ciddi ꢀüpheler  
uyandırdıklarına karar verdiğini hatırlatmakla yetinebilmektedir ( örneğin, Güleç-Türkiye, 27  
Temmuz 1998 kararı ve Oğur-Türkiye, 21954/93 no’lu karar).  
Davada, AĐHM, bu davada bir Đl Đdare Kurulunun müdahalesinin, yürürlükteki hukuk  
mekanizmasının kesinliğini büyük ölçüde zayıflattığının kabul edilmesi gereken bir unsurdan  
ibaret olduğu kanaatindedir, öyle ki, bunun uygulanması, sonuç olarak, dayanaktan yoksun bir  
özgürlükten alıkoyma eylemine yol açtığı belirlenen ihmallere karꢀı herhangi bir sorumluluğu  
ortaya koymaya olanak vermemiꢀtir.  
Bu tespitler AĐHM’yi, birlikte ele alındıkları zaman bile (Silver ve diğerleri-Đngiltere,  
25 Mart 1983 kararı) mevcut davada yürütülen araꢀtırmaların etkin olmadıklarını tespit  
etmeye götürmektedirler.  
Bu nedenle, AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Zarar  
Baꢀvuranlar, maddi zarar için telafi talep etmemektedirler. Buna karꢀılık, baꢀvuranlar,  
gerek yakalanmaları nedeniyle meydana gelen olaylar sırasında, gerekse daha sonra  
alıkonmaları sırasında ciddi bir manevi zarara uğradıklarını beyan etmektedirler. Böylece,  
baꢀvuran, manevi zarar adı altında 60 000 Euro, Ciğerhun ve Nurꢀin adlı çocuklarının her biri  
için 50 000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet bu miktarları aꢀırı bulmaktadır ve mevcut davanın koꢀullarında, sadece  
sembolik miktarların öngörülebileceği kanaatindedir.  
AĐHM, baꢀvuranın yakalanmasının ve ardından da alıkonmasının koꢀullarından dolayı  
fiziksel ve manevi zarara kesin olarak uğradığı kanaatindedir. Kuꢀkusuz, iki çocuk baꢀvuran  
da, annelerinkinden daha az olmasına rağmen, bir maddi zarara uğramak durumunda kaldılar.  
Davanın koꢀullarını göz önünde bulundurunca ve AĐHS’nin 41. maddesinin  
öngördüğü gibi hakkaniyetle karar vererek, AĐHM, baꢀvurana 10 000 Euro ve Ciğerhun ve  
Nurꢀin adlı baꢀvuranlardan her birine 7 500 Euro ödenmesine karar vermektedir.  
23  
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuranlar ulusal mahkemeler önündeki masraflarının 15 000 Euro olduğunu  
belirtmekte ama bu taleplerini belgelerle destekleme imkânlarının olmadığını  
söylemektedirler.  
Hükümet, destekleyici herhangi bir belge bulunmadığından bu talebin kabul  
edilmesinin mümkün olmadığını ileri sürmektedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi adı altında masraf ve harcamaların ödenmesinin  
sözkonusu masraf ve harcamaların gerçekliğinin, gerekliliğinin ve de miktarlarının makul  
niteliğinin kesinleꢀmiꢀ olmasını varsaydığını hatırlatmaktadır (Iatridis-Yunanistan  
(hakkaniyetli tatmin), 31107/96 no’lu karar ve Pezone).  
Baꢀvuran tarafın iddialarının ne belgelenmiꢀ ne de hesap dökümünün yapılmıꢀ  
olmasına rağmen, AĐHM, davada masraf yapılmasının gerekmiꢀ olduğundan ꢀüphe  
etmemektedir. Bununla birlikte, AĐHM, ileri sürülen miktarı aꢀırı bulmaktadır.  
Davanın koꢀulları göz önüne alınınca, AĐHM, masraf ve harcamaları için, daha önce  
adli yardım adı altında Avrupa Konseyinden alınan 685 Euro’luk miktar hükmedilen  
miktardan düꢀülmek üzere, 3 000 Euro’luk bir miktarın ödenmesinin makul olduğuna karar  
vermiꢀtir.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU NEDENLERLE, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Hükümetin, davada incelenen olaylar dizisinin ikinci kısmına iliꢀkin ön itirazını  
reddetmektedir;  
2. Olaylar dizisinin aynı kısmı göz önüne alınınca, AĐHS’nin 3, 8, 13 maddelerine iliꢀkin  
olan ꢀikayetlerin ve özü itibariyle AĐHS’nin 5 § 1 maddesine iliꢀkin ꢀikayetin  
kabuledilebilir olduğuna;  
3. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
4. Üç baꢀvuran hakkında, AĐHS’nin 5 § 1 maddesinin ihlal edildiğine;  
5. Üç baꢀvuran hakkında, AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;  
6. Davanın, ek olarak AĐHS’nin 8. maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına;  
7. AĐHS’nin 3. maddesiyle bağlantılı olarak 13. maddesinin ihlal edildiğine;  
8. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay  
içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı  
Hükümet tarafından baꢀvuranlara:  
24  
i.  
Sultan Öner adlı baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için 10 000 Euro  
(on bin Euro) ödenmesine;  
ii.  
Ciğerhun ve Nurꢀin Öner adlı baꢀvuranların her birinin uğradıkları manevi  
zarar için 7 500 Euro (yedi bin beꢀ yüz Euro), toplam 15 000 Euro’nun  
Baꢀvuran tarafından muhafaza edilmek üzere (on beꢀ bin Euro)- Baꢀvurana  
ödenmesine;  
iii.  
iv.  
Avrupa Konseyinden daha önce temin edilen 685 Euro’luk (altı yüz seksen  
beꢀ Euro) miktar düꢀülmek üzere masraf ve harcamalar için 3 000 Euro (üç  
bin Euro) ödenmesine;  
Sözkonusu miktarların, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf  
tutulmasına;  
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
9. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3  
maddesine uygun olarak 17 Ekim 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
25