COUNCIL

A V R U P A

OF E U R O P E

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

SÜRGĐT – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 27597/06)

KARAR

STRAZBURG

22 Eylül 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı Ahmet Sürgit’in (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne, 19 Haziran 2006 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin

Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine yaptığı

27597/06 sayılı baꢀvurudur.

OLAYLAR

Baꢀvuran, 1964 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.

Baꢀvuran ile eꢀi, 1998 yılında bir daire satın almıꢀlardır. Baꢀvuranın eꢀi, 1999 yılında

baꢀvuran hakkında boꢀanma davası açmıꢀ ve 2000 yılında boꢀanma gerçekleꢀmiꢀtir.

Bu arada, baꢀvuran, 24 Kasım 1999’da, 1998 yılında eski eꢀiyle birlikte almıꢀ

oldukları dairenin değerinin yarısına eꢀit miktarda tazminat istemiyle Đzmir Asliye Hukuk

Mahkemesi’ne dava açmıꢀtır. Mahkeme, 17 Eylül 2003 tarihinde ratione materiae yetkisi

olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vererek dava dosyasını Đzmir Aile Mahkemesi’ne

göndermiꢀtir. Ancak, Đzmir Aile Mahkemesi de 21 Ekim 2004 tarihinde ratione materiae

yetkisi olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vererek dosyayı Đzmir Asliye Hukuk

Mahkemesi’ne iade etmiꢀtir.

Son olarak, 16 Haziran 2005 tarihinde, dairenin alımı sırasında tarafların ne kadar

katkıda bulunduklarını değerlendirmek üzere her iki tarafın tanık ifadeleri ile bilirkiꢀi

raporunu gözönünde bulunduran Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi, önceki boꢀanma davasının

olaylarını da dikkate alarak davanın reddine karar vermiꢀtir. Mahkeme, baꢀvuran ile eski

eꢀinin sözkonusu daire satın alındığında ayrı evlerde yaꢀamakta olduklarını belirtmiꢀtir.

Ayrıca, baꢀvuran o sırada iꢀsiz olup eꢀine temel düzeyde bile maddi destek sağlayamayacak

durumdaydı. Baꢀvuranın, maddi durumu gözönünde bulundurularak, sözkonusu dairenin

alımına hak iddia edecek kadar katkıda bulunmadığı sonucuna varılmıꢀtır. Mahkeme, ayrıca,

satın alım sırasında, eꢀler arasında mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğunu ve daire tapusunun

baꢀvuranın eꢀinin adına kaydedildiğini belirtmiꢀtir.

Yargıtay, sırasıyla 29 Aralık 2005 ve 14 Nisan 2006 tarihlerinde, baꢀvuranın temyiz ve

karar düzeltme taleplerini reddetmiꢀtir.

HUKUK

Baꢀvuran, adil bir ꢀekilde yargılanmadığı ve yargılama süresinin AĐHS’nin 6/1

maddesinde öngörülen “makul süre” ꢀartıyla bağdaꢀmadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir. Hükümet, baꢀvuranın yargılama süresine iliꢀkin

ꢀikayetini yerel mahkemeler önünde dile getirmemesi nedeniyle iç hukuk yollarının

tüketilmediğini, dolayısıyla sözkonusu ꢀikayetin reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüꢀtür.

AĐHM, sözkonusu baꢀvurudakine benzer sorunlar içeren önceki davalarda, Hükümet’in ön

itirazını inceleyip reddettiğini hatırlatır (Karakullukçu / Türkiye, no. 49275/99; Nalbant /

Türkiye, no. 61914/00). AĐHM, sözkonusu davada içtihadından ayrılmasını gerektirecek

herhangi bir özel koꢀul bulunmadığı kanaatindedir. Sonuç olarak, AĐHM, Hükümet’in ön

itirazını reddeder.

Baꢀvuranın yargılamanın adilliğine iliꢀkin ꢀikayetiyle ilgili olarak, AĐHM, yerel

mahkeme kararlarının iç hukuka ve davanın özel koꢀullarına dayanılarak verildiğini

gözlemlemektedir. AĐHM, yerel mahkemelerin dava konusu olayları saptarken veya iç

hukuku yorumlarken keyfi ya da makul olmayan bir ꢀekilde hareket ettikleri sonucuna varmak

için herhangi bir gerekçe görmemektedir. Bu bakımdan, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlali

sözkonusu değildir. AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca,

sözkonusu ꢀikayetin dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine karar

verir.

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca yargılamanın uzun sürdüğüne iliꢀkin ꢀikayetin

dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayet kabuledilebilir

niteliktedir.

Sözkonusu davada gözönünde bulundurulması gereken süre, 24 Kasım 1999 tarihinde

baꢀlayıp 14 Nisan 2006 tarihinde sona ermiꢀtir. Bu nedenle yargılama, iki aꢀamalı yargıda altı

yıl dört ay sürmüꢀtür.

Hükümet, yargılamanın makul süreyi aꢀmadığını ileri sürmüꢀtür. Hükümet, baꢀvuranın

avukatının birkaç kez süre uzatma talebinde bulunması ve altı duruꢀmaya katılmamasının da

yargılamanın uzun sürmesine yol açtığını iddia etmiꢀtir. AĐHM, yargılama süresinin makul

olup olmadığı konusunun davanın koꢀulları ıꢀığında ve davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuran ile

ilgili makamların tutumu ve tartıꢀmada baꢀvuran için neyin tehlikede olduğu gibi ölçütlere

atfen değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır (Frydlender / Fransa, no. 30979/96). AĐHM,

sözkonusu davadakine benzer sorunlar içeren davalarda sıklıkla AĐHS’nin 6/1 maddesinin

ihlalini tespit etmiꢀtir (Frydlender, yukarıda kaydedilen).

AĐHM, sözkonusu davada, Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görevsizlik kararı

vermesinin üç yıl dokuz ay sürdüğünü gözlemlemektedir. Bunun ardından, dosyanın

gönderildiği Đzmir Aile Mahkemesi on üç ay sonra görevsizlik kararı vermiꢀtir. Bunun

sonucunda, davanın esasına iliꢀkin ilk karar beꢀ buçuk yıl sonra verilebilmiꢀtir. AĐHM’ye

göre, baꢀvuranın avukatının bazı duruꢀmalara katılmaması yargılamanın uzamasını haklı

çıkaramaz. Temyiz aꢀamasında önemli bir gecikme olmamasına rağmen, AĐHM,

yargılamanın ilk aꢀamasında geçen beꢀ yıl altı aylık süreyi çok uzun bulmuꢀtur. Konuyla ilgili

içtihadını gözönünde bulunduran AĐHM, sözkonusu davada toplam yargılama süresinin

(özellikle ilk derece mahkemesi önünde geçen sürenin) çok uzun olduğu ve “makul süre”

ꢀartını yerine getirmediği kanaatindedir. Buna göre, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Adil tatmin hususunda, baꢀvuran maddi tazminat olarak 10,000 Türk Lirası (yaklaꢀık

4,600 Euro), manevi tazminat olarak 10,000 Türk Lirası talep etmiꢀtir. Hükümet, bu taleplere

itiraz etmiꢀtir. Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı

bulunmadığını kaydeden AĐHM, sözkonusu talebi reddeder. Ancak, AĐHM, baꢀvuranın

manevi zarar görmüꢀ olabileceği kanaatindedir. Dolayısıyla, sözkonusu dava koꢀularını göz

önünde bulunduran AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana 3,000 Euro manevi tazminat

ödenmesine karar vermiꢀtir. .

Baꢀvuran, ayrıca, yerel mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama

masraf ve giderleri için 10,000 TL talep etmiꢀ, ancak iddiasını destekleyici herhangi bir belge

sunmamıꢀtır. AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı

makul miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. Sözkonusu davada, baꢀvuran iddia ettiği

yargı giderlerinin gerçekliğini kanıtlamamıꢀtır. Dolayısıyla, AĐHM, bu baꢀlık altında herhangi

bir ödeme yapılmamasına karar vermiꢀtir. .

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Yargılamanın uzun sürdüğüne iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir olduğuna, baꢀvurunun

geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na

çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet

tarafından baꢀvurana manevi tazminat olarak 3,000 Euro (üç bin Euro) ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin

yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal

kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 1 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.