ღꢀ

ღ

______________

C O N S E I L D E ^

L ' E U R O P E

A V R U P A

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

MEHMET KILIÇ- TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no: 28169/02)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

i -

STRAZBURG

XI Nisan 2006

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

İşbu karar Sözleşmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup

şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (28169/02) başvuru noTu davanın nedeni, bu ülke

vatandaşı Mehmet Kılıç’ın (başvuran) Avrupa İnsan Haklan Mahkemesine (AİHM) 27

Mayıs 2002 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AÎHS) 34. maddesi uyarınca

yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde Gaziantep

Barosu avukatlarından M. Türkmen tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

Başvuran 1927 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.

1999 y ı l ı n d a E n e r j i v e T a b i i K a y n a k l a r B a k a n l ı ğ ı ( İd a r e ) B i r e c i k B a r a j i n m y ap ım ı iç in

başvuranın arazisini kamulaştırmıştır.

İdareden bir bilirkişi heyeti arazinin değerini 1.942.500.000 TL. [yaklaşık 5210 Euro] olarak

belirlemiş ve bu miktar arazinin devri sırasında başvurana ödenmiştir.

İdare tarafından ödenen tutar üzerinde anlaşmazlık doğunca, başvuran 8 Şubat 1999 tarihinde,

Nizip Asliye Hukuk Mahkemesine kamulaştırma bedelinin artırılması talebiyle başvuruda

bulunmuştur.

Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi 30 Aralık 1999 tarihli bir karada, İdare tarafından başvurana

8.557.500.000 TL. [yaklaşık 15.510 Euro] ek kamulaştırma bedeli ödemiştir.

Yargıtay 24 Nisan 2000 tarihli bir kararla İlk derece mahkemesinin kararını oııamıştır.

İdare 10 Aralık 2001 tarihinde başvurana 8.557.500.000 TL, [yaklaşık 15.510 Euro] ek

kamulaştırma bedelini ödemiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I .

E K 1 N O ’ L U P R O T O K O L ’ Ü N 1 . M A D D E S İ ’ N İ N İ H L A L E D İ L D İ Ğ İ İ D D İ A S I

HAKKINDA

Başvuran Ek 1 noTu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunarak İdare tarafından geç ödeme

yapılması nedeniyle gelir kaybına uğradığından, Türkiye’deki yüksek enflasyon oram

karşısında yasal faiz uygulamasının olmadığından şikayetçi olmaktadır.

A. Kabuledilebiliıiik Hakkımla

Hükümete göre başvuran tarafından icra takibi başlatılmadığı için AİHS’nin 35. maddesinde

öngörüldüğü gibi iç hukuk yolları tüketilmemiştir.

AİHM, adli bir süreç sonunda Devlet karşısında alacaklı konuma gelen bir kimsenin tazminat

alabilmesi için icra takibi başlatmasının şart koşulmasının, Mahkeme içtihatlarınca uygun

bulunmadığım hatırlatır (Metaxas~Yunanistani no: 8415/02, § 19, 27 Mayıs 2004, ve

Karahctlios - Yunanistan, no: 62503/00, § 23,11 A ralık 2003). S onuç olarak H üküm et’in bu

itirazı kabuledilemez bulunmuştur.

AİHM, yerleşik içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle Akkuş, adıgeçen karar)

ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, başvurunun esastan incelenmesi

gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile

karşılaşamadığım tespit etmiştir.

B. Esas Hakkında

AİHM daha önce bu davadakine benzer somları gündeme getiren başka davalar da incelemiş

ve I No’lu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz., Akkuş,

adıgeçen karar, s. 1317, §§ 31 vQÂkayadıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).

AİHM mevcut davayı incelemiş ve Hükünıet’in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığı kanaatine varmıştır. Ulusal mahkemelerin kararına göre

kamulaştırmayı yapan idare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın

ödenmesindeki gecikme, başvuranı, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara

daha sokmuştur. Bu gecikme, AİHM’yi, başvuramn genel menfaatin gerektirdikleri ile

mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan

alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk

etmektedir.

Sonuç olarak AİHM, Ek I No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.

II. AİHS’NİN 6 § 1 MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran yürütülen yargı sürecinin uzunluğunun AİHS’nin 6 § 1 maddesini ihlal ettiğinden

şikayetçi olmaktadır.

A . K a b ı ı l e d i l e b i l i r l i k H a k k ı n d a

AİHM sözkonusu şikayetin AİHS’nin 35 § 3 maddesine göre dayanaktan yoksun ilan

edilemeyeceğine kanaat getirmiştir. Başka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit

edilmemiştir.

B. Esas Hakkında

Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaşılan sonuç dikkate alındığında, AİHM

şikayetin ayrıca Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına karar

vermiştir.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Maddi ve manevi tazminat

Başvuran 22.000 Amerikan Doları (USD) maddi, 2.000 USD manevi zarara uğradığım ileri

sürmektedir.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.

AİHM, Akkuş (sözü edilen karar, s.1311, §§ 35-36 ve 39) kararında kabul edilen hesaplama

yöntemi ve ilgili ekonomik kayıplar dikkate alındığında başvurana 8.750 Euro ödenmesini

kararlaştırmıştır.

Manevi zarara gelince, AÎHM olayların mevcut koşullan göz önünde bulundurulduğunda ihlal

kararının tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olacağım kaydetmektedir.

B. Gecikme faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankasinın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3

puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. E k 1 N o ’lu P r o t o k o l ’ü n 1, m a d d e s i ’nİ n ihlal edildiğim;

3 . A Î H S ’ n in 6 § 1 m a d d e s in e d a y a lı ş ik a y e tin a y r ıc a in c e le n m e s in e gerek olmadığına;

4 . M e v c u t k a r a r ın a d il ta z m in iç in b a ş lı b a ş ın a yeterli olduğuna;

5. a) Savunm acı D evletin, A ÎH S"nin 44 § 2. m addesi uyarınca kararın kesinleştiği tarihten

itibaren üç ay içinde, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf olarak Ödeme tarihinde

döviz kurundan Y.T.L.’ye çevrilmek üzere başvurana maddi tazminat olarak 8.750 (sekiz bin

yedi yüz elli) Euro’yu ödemesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avnıpa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin

uygulanmasına;

6 . A d il ta z m in e iliş k in d iğ e r ta le p le rin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 11 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.