C O U N C I L O F

E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

DÖRDÜNCÜ DAĐRE

TALĐPOĞLU - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 64236/01)

KARAR

STRAZBURG

24 Temmuz 2007

Bu karar, AĐHS’nin 44 § 2 Maddesi’nde belirtilen ꢀartlarla kesinlik kazanacaktır, ancak ꢀekle

iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USULĐ ĐꢀLEMLER

Davanın nedeni, Türk vatandaꢁı olan Mehmed Ali Talipoğlu’nun (“baꢁvuran”), Đnsan

Haklarını ve Temel Hakları Korumaya Dair Sözleꢁme’nin (“Sözleꢁme”) 34. Maddesi

uyarınca, 4 Ağustos 2000 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne yaptığı baꢁvurudur (baꢁvuru no: 64236/01).

OLAYLAR

DAVA OLAYLARI

Baꢁvuran, 1952 doğumlu olup Erzurum’da ikamet etmektedir.

1. Hınıs Kadastro Mahkemesi huzurunda yapılan ilk takibat (1985/07)

Belirsiz bir tarihte, Tapu Komisyonu, Erzurum’un Hınıs ilçesi Taꢁbulak Köyü’nde

bulunan arsaların Hazine’nin malı olarak kaydedilmesine karar vermiꢁtir. Bu karar,

baꢁvuranın arsasını da kapsamaktadır.

14 Ocak 1985’te, Taꢁbulak köyü belediye baꢁkanı, Hınıs Kadastro Mahkemesi’ne

dava açmıꢁ ve Tapu Komisyonu kararının iptalini istemiꢁtir.

Baꢁvuran, belirsiz bir tarihte Hınıs Kadastro Mahkemesi’ne benzer bir dava açmıꢁtır.

Baꢁvuran, vermiꢁ olduğu dilekçede, sözkonusu arsanın 1946 yılında babası adına kaydedilmiꢁ

olduğunu belirtmiꢁtir.

3 Ekim 1986’da, Hınıs Kadastro Mahkemesi, davaların birleꢁtirilmesine karar

vermiꢁtir.

21 Mayıs 1987’de, Đlk Derece Mahkemesi, ilk oturumunu düzenlemiꢁ ve tarafları

dinlemiꢁtir.

Mahkeme, 21 Mayıs 1987 ve 19 Ekim 1999 tarihleri arasında elli üç oturum yapmıꢁtır.

Mahkeme, bu süre içerisinde, mülkiyet iddialarıyla ilgili olarak tarafların vermiꢁ olduğu

belgeleri incelemiꢁ ve arsalarda yerinde inceleme yapılması emrini vermiꢁtir. Ancak,

mahkeme, kötü hava koꢁulları veya bilirkiꢁilerin olmaması nedeniyle, arsalarda yapılacak

olan yerinde incelemeleri ertelemiꢁtir. Mahkemenin Tapu Kadastro Müdürlüğü’ne

bilirkiꢁilerin hazır bulunmasının sağlanmasına yönelik mektuplarına rağmen, bilirkiꢁiler

yerinde incelemelere katılmamıꢁlardır.

Hınıs Kadastro Mahkemesi huzurunda yapılan takibat hala beklemededir. Arsalarda

yerinde inceleme henüz yapılmamıꢁtır.

2. Hınıs Asliye Hukuk Mahkemesi huzurunda yapılan ikinci takibat

2

20 Ağustos 1990’da, Hınıs ilçesi Dikili köyü belediye baꢁkanı, Hınıs Asliye Hukuk

Mahkemesi’ne Uyanık köyü aleyhinde dava açmıꢁtır. Dava, bir arsa üzerindeki anlaꢁmazlıkla

ilgilidir.

27 Haziran 1991’de, baꢁvuran davaya müdahale etmiꢁ ve sözkonusu arsanın babasına

ait olduğunu ileri sürmüꢁtür. Suvaran köyü de takibata müdahale etmiꢁtir.

28 Mayıs 1992’de, Đlk Derece Mahkemesi, Kadastro Dairesi’ne bir mektup göndermiꢁ

ve Uyanık ve Dikili köylerinin sınırlarının belirlenmesi talebinde bulunmuꢁtur.

9 Temmuz 1992’de, mahkeme, arsada yerinde inceleme yapılmasına karar vermiꢁtir.

Mahkeme, bu bağlamda, Tapu Kadastro Müdürlüğü’ne bir mektup göndermiꢁ ve yerinde

inceleme için bilirkiꢁilerin hazır bulunmasını talep etmiꢁtir.

9 Temmuz 1992 ile 18 Kasım 1999 tarihleri arasında, mahkeme otuz dokuz oturum

düzenlemiꢁtir. Bu süre içerisinde, mahkeme, kötü hava koꢁulları veya bilirkiꢁilerin olmaması

nedeniyle, arsalarda yapılacak olan yerinde incelemeleri ertelemiꢁtir.

18 Temmuz 1996’da, mahkemedeki duruꢁma sırasında, baꢁvuran mahkemeden arsanın

yerinde incelenmesini ve bilirkiꢁilerin orada bulunmasını talep etmiꢁtir.

3 Ekim 1996’da, mahkeme yerinde incelemeyi ertelemiꢁtir. Mahkeme, Bölge

Jandarma Komutanlığı’nın mahkemeye bir mektup gönderip bölgedeki güvenlik

sebeplerinden dolayı yerinde inceleme yapılamayacağını bildirdiğini belirtmiꢁtir.

28 Haziran 2001’de, Hınıs Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢁvuranın davasıyla ilgili

olarak yetkili olmadığına karar vermiꢁtir. Mahkeme, Dikili ve Suvaran köyleriyle ilgili

davayı, iddialarının arkasında durmadıkları için iptal etmeye karar vermiꢁtir. Baꢁvuran itiraz

etmiꢁtir.

11 Aralık 2001’de, Yargıtay itirazı reddetmiꢁtir. 14 ꢀubat 2002’de karar

kesinleꢁmiꢁtir.

3. Hınıs Kadastro Mahkemesi huzurunda yapılan üçüncü takibat (no.1985/423

19 ꢀubat 1985’te, Suvaran köyü belediye baꢁkanı, Hınıs Kadastro Mahkemesi’ne

Dikili köyü aleyhinde dava açmıꢁ ve Tapu Komisyonu’nun arsalarla ilgili olarak vermiꢁ

olduğu kararın iptalini talep etmiꢁtir.

Baꢁvuran, belirsiz bir tarihte, davaya müdahale etmek için baꢁvuruda bulunmuꢁtur.

25 Mart 1986’da, mahkeme, baꢁvuranın müdahale isteğini kabul etmiꢁ ve 1985/423 ve

1985/07 no.lu davaları birleꢁtirmeye karar vermiꢁtir.

2 Eylül 1986 ve 9 Kasım 1999 tarihleri arasında mahkeme elli dokuz oturum

düzenlemiꢁtir. Mahkeme, bu süre içerisinde, taraflar tarafından sunulan belgeleri incelemiꢁ ve

Devlet makamlarından sözkonusu arsalarla ilgili ek belge sunmalarını talep etmiꢁtir.

3

24 Mart 1989’da, mahkeme, arsalarda yerinde inceleme yapılması emrini çıkarmıꢁtır.

Ancak, bilirkiꢁilerin olmaması ve kötü hava koꢁulları nedeniyle arsalarda yapılacak olan

yerinde incelemeleri ertelemiꢁtir.

Hınıs Kadastro Mahkemesi huzurunda yapılan takibat hala beklemededir. Arsalara

iliꢁkin yapılacak olan yerinde incelemeler ise hala gerçekleꢁmemiꢁtir.

4. Baꢀvuranın Ceza Đꢀleri Genel Müdürlüğü’ne Vermiꢀ Olduğu Dilekçe

Baꢁvuran, 7 ꢀubat 2000’de, Adalet Bakanlığı’na bağlı Ceza Đꢁleri Genel

Müdürlüğü’ne bir dilekçe vermiꢁtir. Baꢁvuran, Hınıs Asliye Hukuk Mahkemesi ile Hınıs

Kadastro Mahkemesi hakimlerinin, sözkonusu arsalara iliꢁkin takibata gereken itinayı

göstermediklerinden ꢁikayetçi olmuꢁtur.

Ceza Đꢁleri Genel Müdürlüğü, 18 Mayıs 2000 tarihli bir mektupla baꢁvuranın talebini

reddetmiꢁtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6 § 1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢁvuran, takibat süresinin AĐHS’nin 6 § 1 Maddesi’nde yer alan “makul süre” ꢁartına

uymamasından ꢁikayetçi olmuꢁtur.

Hükümet, bu iddiayı reddetmiꢁtir.

AĐHM, sözkonusu davada, farklı tarihlerde baꢁlayan üç ayrı takibat olduğunu

belirtmektedir. Buna göre, her takibat için gözönünde bulundurulması gereken süre ayrı ayrı

hesaplanmalıdır.

Hala beklemede olan ilk takibatla ilgili olarak, AĐHM, sürenin Türkiye’nin bireysel

dilekçe hakkını tanıdığı 28 Ocak 1987 tarihinde baꢁladığını belirtmektedir (bkz, ꢁahiner /

Türkiye, no. 29279/95, ECHR 2001-IX, § 22). Ancak, o tarihten sonra geçen sürenin makul

olup olmadığının değerlendirilmesinde, sözkonusu zamandaki takibatın durumu dikkate

alınmalıdır. Sözkonusu takibatlar baꢁlayalı yirmi yıldan fazla olmuꢁtur. Son bahsedilen

tarihte, takibat baꢁlayalı iki yıldan fazla bir süre geçmiꢁtir.

Đkinci takibat, baꢁvuranın takibata müdahil taraf olduğu 27 Haziran 1991 tarihinde

baꢁlayıp 14 ꢀubat 2002 tarihinde sona ermiꢁtir. Böylelikle, takibat yaklaꢁık on yıl yedi ay

sürmüꢁtür.

Üçüncü takibat, Hınıs Kadastro Mahkemesi’nin baꢁvuranın davaya müdahale

etmesinin ardından hala beklemede olan davaları birleꢁtirdiği tarih olan 25 Mart 1986’da

baꢁlamıꢁtır. Bu takibat baꢁlayalı yirmi yıldan fazla olmuꢁtur. Yukarıda bahsedildiği üzere,

AĐHM’nin ratione temporis yetkisi, 28 Ocak 1987 tarihinden sonra geçen süreyi dikkate

almasına olanak tanımaktadır. Ancak, yukarıda bahsedilen beyanatın yapıldığı zamanki

takibatın durumunu dikkate almalıdır. Bu tarihte, takibat baꢁlayalı dokuz ay olmuꢁtur.

4

A. Kabuledilebilirlik

AĐHM, AĐHS’nin 35 § 3 Maddesi uyarınca baꢁvurunun asılsız olmadığını

belirtmektedir. AĐHM, ayrıca, baꢁvurunun kabuledilmez olması için hiçbir gerekçe

bulunmadığını belirtmektedir. Bu nedenle, baꢁvurunun kabuledilebilir olduğu yönünde karar

verilmelidir.

B. Esaslar

AĐHM, takibat süresinin makul olup olmadığının dava koꢁulları ıꢁığında ve ꢁu

kriterlere dayanarak değerlendirilmesi gerektiğini yinelemektedir: davanın karmaꢁıklığı,

baꢁvuranın ve ilgili makamların tutumu ve anlaꢁmazlıkta baꢁvuranın için neyin tehlikede

olduğu (bkz, diğer makamlar arasında, Frydlender / Fransa [GC], no. 30979/96, § 43, ECHR

2000-VII).

AĐHM, sözkonusu davadakine benzer sorunlar içeren davalarda sıklıkla AĐHS’nin 6 §

1 Maddesi’nin ihlallerini saptamıꢁtır (bkz, Frydlender, yukarıda kaydedilen).

AĐHM, kendisine sunulan bütün belgeleri inceledikten sonra, Hükümet’in kendisini

sözkonusu davada farklı bir sonuca ulaꢁmasına ikna edebilecek herhangi bir kanıt veya iddia

ileri sürmediğini belirtmektedir. AĐHM, konuyla ilgili içtihadını gözönünde bulundurarak,

sözkonusu davada, Hınıs Kadastro Mahkemesi ile Hınıs Asliye Hukuk Mahkemesi huzurunda

yapılan takibat süresinin aꢁırı olduğu ve “makul süre” ꢁartını yerine getirmediği kanısına

varmıꢁtır.

Bu nedenle, AĐHS’nin 6 § 1 Maddesi ihlal edilmiꢁtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. Maddesi:

“Mahkeme iꢁbu Sözleꢁme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢁmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢁvuran, maddi tazminat olarak 120,000 Euro (EUR), manevi tazminat olarak ise

100,000 Euro talep etmiꢁtir.

Hükümet, bu miktarlara itiraz etmiꢁtir.

AĐHM, saptanan ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında hiçbir nedensel bağ

bulunmadığı görüꢁündedir; bu nedenle bu talebi reddetmiꢁtir. Diğer yandan, AĐHM

baꢁvuranın manevi zarar görmüꢁ olabileceği görüꢁündedir. Buna göre, AĐHM, Hınıs Kadastro

Mahkemesi huzurunda yapılan takibatın (birlikte incelenen birinci ve üçüncü takibat) süresi

için 20,000 Euro, Hınıs Asliye Hukuk Mahkemesi huzurunda yapılan takibat için 9,000 Euro

ödenmesine karar vermiꢁtir.

Sonuç olarak, AĐHM, adil bir ꢁekilde karar vererek, manevi tazminat olarak 29,000

Euro ödenmesine karar vermiꢁtir.

5

B. Mahkeme Masrafları

Baꢁvuran, ayrıca, AĐHM huzurunda yapmıꢁ olduğu harcamalar için 10,500 Euro talep

etmiꢁtir.

Hükümet, bu miktarın aꢁırı ve asılsız olduğunu ifade etmiꢁtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, masraf ve giderlerin ancak gerçekten ve gerektiği ꢁekilde

yapıldığının kanıtlanması ve miktar olarak makul olması durumunda, bu miktar baꢁvurana

geri ödenir. Söz konusu davada, AĐHM elindeki bilgiye ve yukarıdaki kriterlere dayanarak,

AĐHM huzurundaki takibat sırasında yapılan masraf ve giderler için baꢁvurana 3,000 Euro

ödenmesini uygun bulmaktadır.

B. Gecikme Faizi

AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç puan

eklemek suretiyle oluꢁacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢁtur.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢁvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6 § 1 Maddesi’nin ihlal edildiğine;

3. (a) davalı Devlet’in, baꢁvurana, AĐHS’nin 44 § 2 maddesi uyarınca bu kararın kesinlik

kazandığı tarihten itibaren üç ay içinde, manevi tazminat olarak 29,000 Euro, mahkeme

masrafları için 3,000 Euro ve bu miktara konulabilecek bütün vergileri ödemesine (bu

miktar, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk Lirası’na çevrilecek);

(b) ödeme tarihine kadar yukarıda bahsedilen üç ayın dolması halinde, yukarıdaki

miktarların üzerine, Avrupa Merkez Bankası’nın gecikme döneminde uyguladığı faiz

oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢁacak faiz oranına eꢁit miktarda basit faizin

ödenmesine karar vermiꢀtir.

4. Baꢁvuranın adil tazmin talebinin geri kalan kısmının reddine karar vermiꢀtir.

Đꢁbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢁ olup 24 Temmuz 2007 tarihinde, Đçtüzüğün 77.

Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢁtir.

Fatoꢁ ARACI

Nicolas BRATZA

Bölüm Sekreteri

Baꢁkan

6