C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
SAĞIR - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:37562/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
19 Ekim 2006  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (37562/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu  
ülke vatandaꢀı Nurullah Sağır’ın (baꢀvuran) 6 Ağustos 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne  
(Mahkeme) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, AĐHM önünde Đzmir Barosu avukatlarından M. Sürücü tarafından temsil  
edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran, 1955 doğumlu olup Đzmir’de ikamet etmektedir.  
Baꢀvuran, 12 Ocak 2000 tarihinde (Anavatan Partisi Đlçe Teꢀkilatında eski yönetici)  
yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır. Çıkar amaçlı suç örgütü kurarak, gasp, ꢀartlı tehdit, adam  
öldürmeye tam teꢀebbüse azmettirme, yaralamaya azmettirme, zorla alıkoyma ve 6136 sayılı  
ateꢀli silahlar ve bıçaklar ile diğer aletler hakkındaki kanuna muhalefet etmek gibi eylemlere  
karıꢀmaktan suçlanmıꢀtır.  
19 Ocak 2000 tarihinde Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi yedek hakimi, baꢀvuranın  
gasp ve çıkar amaçlı suç örgütü kurmaktan tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir.  
18 ꢁubat 2000 tarihinde baꢀvuranın avukatı DGM’ ye ꢀartlı tahliye talebiyle baꢀvuruda  
bulunmuꢀtur.Bu amaçla yaptığı baꢀvuruda, çıkar amaçlı suç örütleriyle mücadeleye yönelik  
atılı suçların gerçekleꢀmesinden sonra yürürlüğe giren 4422 sayılı kanunun uygulanmıꢀ  
olması, atılı suçların türü gibi nedenlerle DGM’nin yetkili kılınmasına itiraz etmektedir.  
Ayrıca, soruꢀturmanın gizli nitelikte olduğunu iddia ederek bu nedenle müvekkiline atılı  
suçlar konusunda bilgi sahibi olamadığından yakınmaktadır.  
2 Mayıs 2000 tarihinde baꢀvuran, adam öldürmeye azmettirme, yaralama, gaspa iꢀtirak  
etme, zorla alıkoyma, ꢀartlı tehdit ve 6136 sayılı kanuna muhalefet suçlamalarıyla yedek  
hakim karꢀısına çıkarılmıꢀtır.  
24 Nisan 2001 tarihinde baꢀvuranın avukatı savunma layihasını sunarak Cumhuriyet  
Savcısı’nın taleplerine yanıt vermiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı 4422 sayılı kanun uyarınca  
baꢀvuranın mahkumiyetini talep etmiꢀtir.  
25 Nisan 2001 tarihinde DGM, baꢀvuranı, çıkar amaçlı suç örgütü kurmaktan suçlu  
bularak 4422 sayılı yasanın 1 § 2. maddesi uyarınca üç yıl dört ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
Ayrıca, bu cezaya ilaveten, suçtan elde edilen her türlü değer, ürün, eꢀya ve yasadıꢀı  
eylemlerde kullanılan araçların 4422 sayılı kanunun 1 § 4. maddesi uyarınca zoralımına karar  
vermiꢀtir. Aynı ꢀekilde, Türk Ceza Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca bir otonun da  
zoralımına hükmetmiꢀtir. DGM, baꢀvuranın tutululuk süresini göz önünde bulundurarak ꢀartlı  
tahliyesine karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran, aynı gün serbest bırakılmıꢀtır.  
Baꢀvuranın avukatı, 23 Ekim 2001 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararının  
temyizi talebiyle Yargıtay’a baꢀvurmuꢀtur.  
2
23 Ekim 2001 tarihinde Yargıtay Baꢀsavcısı, temyiz talebine iliꢀkin mütalaasını  
Yargıtay’a sunmuꢀ; ancak söz konusu mütalaa baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.  
Yargıtay, 30 Ocak 2002 tarihinde bir duruꢀma yaparak baꢀsavcının mütalaasını  
incelemiꢀtir.  
Yargıtay, 20 ꢁubat 2002 tarihinde kamuya açık bir duruꢀma yaparak baꢀvuranın  
temyiz talebini reddetmiꢀ ve ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır. Karar 27 ꢁubat 2002  
tarihinde ilan edilmiꢀtir.  
Baꢀvuranın avukatı, 6 Mart 2002 tarihinde baꢀsavcılığa karar düzeltme talebiyle  
baꢀvuruda bulunmuꢀtur. Bu baꢀvuru halen görülmektedir.  
HUKUK AÇISINDAN  
AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLALĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, Yargıtay Baꢀsavcısı’nın  
mütalaasının kendisine tebliğ edilmemesinden ꢀikayetçi olmaktadır.  
Hükümet, bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.  
Kabuledilebilirlik  
Hükümet, AĐHS’nin 35. maddesince öngörülen altı ay kuralına riayet edilmediği  
gerekçesiyle ꢀikayetin AĐHM tarafından reddedilmesini talep etmektedir. Bu bakımdan  
hükümet Yargıtay’ın 30 Ocak 2002 tarihinde bir duruꢀma yaptığını ve bu duruꢀma da  
baꢀsavcının mütalaasının okunduğunu belirtmektedir. Hükümet, bu ꢀekilde baꢀvuranın,  
baꢀsavcının mütalaasından haberdar olduğu anda; yani 30 Ocak 2002 tarihli duruꢀmayı  
izleyen altı ay içinde baꢀvuruda bulunması gerektiği kanaatindedir. Oysa baꢀvuru 6 Ağustos  
2002 tarihinde yapılmıꢀtır.  
Baꢀvuran, Hükümet’in savına karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, altı aylık sürenin bitiꢀ tarihi için dikkate alınması gereken kesin içhukuk  
kararının, Yargıtay’ın baꢀvuran hakkında verdiği karar olduğunu tespit etmektedir. Bu  
bakımdan AĐHM, mevcut baꢀvurunun 6 Ağustos 2002 tarihinde; yani kesin içhukuk  
kararından sonraki altı ay içinde yapıldığını saptamaktadır. Bu nedenle AĐHM, Hükümet’in  
itirazını reddetmektedir.  
AĐHM, içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., özellikle, Çıraklar - Türkiye, 28  
Ekim 1998 tarihli karar) ve elindeki mevcut unsurların tümü göz önüne alındığında  
baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmıꢀtır. AĐHM baꢀvuruda hiçbir  
kabuledilemezlik gerekçesi ile karꢀılaꢀılmadığını tespit etmiꢀtir.  
3
Esas hakkında  
Hükümet, baꢀvuranın avukatının Yargıtay önünde duruꢀma yapılmadan önce dava  
dosyasını incelemesi gerektiğini ifade etmiꢀtir. Böylelikle, savcının dosyada yer alan  
mütalaasına ulaꢀabilirdi. Ayrıca, Yargıtay’ın bir duruꢀma yaptığını ve bu duruꢀma sırasında  
baꢀvuranın avukatının ya da bizzat baꢀvuranın savcının mütalaasına yanıt verme imkanına  
sahip olduğunu belirtmiꢀtir. Üstelik, baꢀvuranın hüküm açıklandığı sırada ya da karar  
düzeltme baꢀvurusunda bu mütalaaya itiraz edebilme imkanı bulunduğunu ifade etmiꢀtir.  
Hükümet’in argümanlarına itiraz eden baꢀvuran, baꢀsavcının mütalaasından haberdar  
olmadığını iddia etmektedir.  
AĐHM, daha önce de, baꢀvuran tarafından yapılan ꢀikayetin benzeri bir ꢀikayeti  
incelediğini ve baꢀsavcının görüꢀlerinin türünü ve bir yargılanabilir kiꢀinin bu mütalaaya  
yazılı olarak cevap verme imkanı bulunmadığını dikkate alarak baꢀsavcı mütalaasının tebliğ  
edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını  
hatırlatmaktadır (bkz. Göç-Türkiye 36590/97 no’lu karar).  
Bunun dıꢀında AĐHM, Hükümet’in, Yargıtay önünde yapılan duruꢀma esnasında  
tartıꢀmalı mütalaanın okunduğu yönündeki beyanlarını destekleyecek hiçbir unsur  
sunmadığını müꢀahade etmiꢀtir. Böylelikle, dosyadaki belgeler okunduğunda, 30 Ocak 2002  
tarihinde yapılmıꢀ duruꢀmada savcının mütalaasının incelendiği görünüyorsa da, dosyadan  
çıkan hiçbir unsur, baꢀvuranın haberdar olma, tatmin edici ꢀartlarda sözlü olarak ya da  
mahkemeye yazılı bir belge sunarak yorumlama imkanına bu konudaki içtihat gerekleri  
uyarınca sahip olduğunu ortaya koyamamaktadır (bkz. özellikle, Reinhardt ve Slimane-Kaїd -  
Fransa 31 Mart 1998 tarihli karar ve Kress – Fransa 39594 no’lu karar).  
AĐHM, Hükümet’in, davayı benzer ꢀikayetlerden farklı ꢀekilde sonuçlandıracak  
hiçbir olgu ya da delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır  
Bu nedenlerle, 6 § 1. madde ihlal edilmiꢀtir.  
AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran uğradığını iddia ettiği manevi zarar için 10 000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, benzer davalardaki içtihatları uyarınca, iddia edilen manevi zararın tazmini  
için ihlal tespitinin kendi baꢀına adil tazmin teꢀkil ettiği kanaatindedir (adı geçen Göç, § 41 ve  
Kömürcü – Türkiye no: 77432/01, § 24, 22 Haziran 2006)  
4
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuran, ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için  
2000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.  
Benzer davalardaki sabit içtihatlarına göre AĐHM, ihlal tespitinin iddia edilen manevi  
zarar için kendi baꢀına adil bir tazmin teꢀkil ettiğini takdir etmektedir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına  
uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1.Baꢀvurunun geriye kalanının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3.Đhlal kararının tespitinin manevi tazmin için yeterli olacağına;  
4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde ve  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından  
baꢀvurana masraf ve harcamalar için 1500 Euro (bin beꢀ yüz) ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 19 Ekim 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
5