*

ღꢀ

AVRUPA

C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

ღꢁ ꢀ

ღ

AVRUPA İNSAN HAKLARIMAHKEMESİ

MEHMET ŞERİFASLAN- TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru m ; 62018/00)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

3 M a y ıs 2 0 0 7

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

İşbu karar AÎHS'nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup,

şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

1

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (62018/00) başvuru noTu davanın nedeni bu ülke

vatandaşı Mehmet Şerif Aslan’ın (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 23 Ağustos

2000 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) Temel İnsan Haklarını güvence

altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesi (AİHM) önünde Diyarbakır barosu avukatlarından M. Vefa tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

Başvuran 1961 doğumludur. Olayların meydana geldiği dönemde Mardin’de ikamet

etmekteydi.

Başvuran 15 Nisan 1998 tarihinde rutin polis kontrolü sırasında yasadışı örgüt PKK’nın

eylemlerine karıştığı suçlamasıyla yakalanarak gözaltına alınmıştır.

20 Nisan 1998 tai'ihinde başvuran Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM)

Cumhuriyet Savcısı karşısına daha sonra sulh hakimi önüne çıkarılmış, sulh hakimi «işlenen

suçun niteliği ve kanıtların durumunu» dikkate alarak adı geçenin tutuklu yargılanmasına

karar vermiştir.

Cumhuriyet Savcısı 7 Mayıs 1998 tarihli bir iddianame ile başvuranı PKK’ya yardım etmekle

itham etmiş ve TCK’nın 168 § 2. ve Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddelerinin

uygulanmasını talep etmiştir.

DGM’de 11 Haziran 1998 tarihli duruşma sırasında başvuran dinlenmiştir. Bir tercüman

aracılığıyla yaptığı savunmasında hakkmdaki tüm suçlamaları reddetmiş, polise verdiği ifade

esnasında gözlerinin bağlı olduğunu ileri sürmüştür.

Aralarında askeri bir hakimin de yer aldığı DGM heyeti 10 Aralık 1998 tarihli bir kararla

hakkında yapılan ithamlardan suçlu bulmuş ve başvuranı üç yıl dokuz ay hapis cezasına

çarptırmış ve üç yıl süreyle kamu görevinden men edilme cezası vermiştir.

Yargıtay 3 Nisan 2000 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AİHS’NİN 6. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran askeri bir hakimin bulunduğu Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlıktan ve

tarafsızlıktan uzak olduğundan şikayet etmektedir. Başvuran ayrıca poliste, savcılıkta ve

sorgu hakimi karşısında verdiği ifadede tercüman bulundurma hakkından yararlanamadığı

ölçüsünde adil yargılanma hakkından yararlanamadığından yakınmakta ve bu doğrultuda

AİHS’nin 6. maddesini öne sürmektedir.

6 N i s a n 2 0 0 6 t a r i h l i y a z ı l ı g ö r ü ş l e r i n d e b a ş v u r a n A İ H S ’n i n 1 3 . m a d d e s i n i n i h l a l e d i l d i ğ i n i

ileri sürmüştür.

2

A. Kabuledilebilirlik hakkında

AİHM yerleşik içtihadından doğan kıstas ve mahkemeye sunulan delillerin bütünü ışığında

başvuran tarafından AİHS’nin 6. maddesi hakkında yapılan şikayetlerin kabuledilebilir

olduğuna ve esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmektedir. Ayrıca hiçbir kabuledilemezlik

gerekçesi yer almamaktadır.

1 3 . m ad d ey e y ö n elik şik ay ete ilişk in A İH M , b u şik ay etin g eç y ap ıld ığ ın ı v e A İH S ’n in 3 5 § 4 .

maddesi gereğince reddedilmesi gerektiğini hatırlatmaktadır.

B. Esas hakkında

1. Devlet Güvenlik Mahkemesi 'nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı hakkında

Hükümet bir ihlalin olduğuna itiraz etmektedir.

AİHM, daha önceki kararlarda buna benzer pek çok şikayetlerin dile getirildiğini ve bunların

AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını belirtmektedir. (Bkz. söz edilen Özel

kararı, §§ 33-34, ve Özdemir-Türkiye kararı, no: 59659/00, §§ 35-36, 6 Şubat 2003).

AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığını kaydetmekte, bunun yanı sıra aralarında askeri bir hakimin de yer

aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi karşısında başvuranın «ulusal güvenliğe» dayalı suçlardan

yargılanması.konusunda endişe duymasının anlaşılabilir olduğu tespitinde bulunmaktadır.

Başvuranlar, hakkında açılan davada Devlet Güvenlik Mahkemesinin kararım yabancı

gerekçelere dayandırdığı şüphesini duyabilir. Bu nedenle başvuranın bu yargı makamının

tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki şüphelerinin dikkate alınması gerekir, (sözü edilen

Incal kararı s. 1573, § 72 ).

AİHM, başvuranı yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin 6 § 1. madde

uyarınca bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığı neticesine varmaktadır.

2. Ceza sürecinin adilliği hakkında

AİHM, daha Önceki benzer davalarda, tarafsızlıktan ve bağımsızlıktan yoksun bir

mahkemenin, her halükârda kendi yargısına tabi kişilere hakkaniyetli bir yargı

sağlayamayacağı hükmüne varıldığım hatırlatmaktadır.

Başvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkının ihlalinin tespiti ışığında

AİHM, mevcut şikayetin incelenmesini gerekli görmemektedir (Bkz. diğerleri arasında,

Çıraklar-Türkiye davası 28 Ekim 1998, Incal kararı ve Güneş-Türkiye kararı, 18 Aralık 2003).

II. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI

A. T a z m i n a t

Başvuran 19.500 Euro maddi, 10.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.

3

Öne sürülen maddi tazminat ile ilgili olarak, Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki sürecin

Sözleşmenin ihlali ile sonuçlanmadığı haller üzerinde durmadığını kaydeden AİHM,

başvurana bu yönde bir tazminat ödenmesini gerekli görmemektedir (Findlay-İngiltere kararı,

25 Şubat 1997, s.284, § 85).

AİHM, olayların mevcut koşullan dikkate alındığında, ihlal kararının tespitinin manevi

tazmin için başlı başına yeterli olacağına itibar etmektedir (Bkz. sözü edilen Çıraklar kararı, s.

3074, § 49).

AİHM, bir başvuran hakkında verilen mahkumiyetin, 6 § 1 maddesine göre tarafsız ve

bağımsız olmayan bir mahkeme tarafından verildiği görüşüne vardığında, prensip olarak en

uygun tazminin, zamanında, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından başvuranı yeniden

yargılamanın olacağı kanaatine varmaktadır (Bkz. sözü edilen Gençel kararı, § 27).

B. Masraf ve harcamalar

Başvuran iç hukukta ve AÎHM önünde yapmış olduğu harcamalar için 3.923 Euro talep

etmektedir.

Hükümet bu miktara karşı çıkmaktadır.

AÎHM, mahkemeye sunulan deliller ve bu yöndeki yerleşik içtihat ışığında masraf ve

harcamalar için başvurana 1.000 Euro Ödenmesini kararlaştırmıştır.

C . G e c i k m e F a i z i

Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankasinın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına 3 puanlık bir artış eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1.Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığı ve bu mahkeme

önünde hakkaniyete uygun bir yargılama gerçekleşmediği yönündeki şikayetlerin

kabuledilebilir, bunun dışında kalanların kabulediîemez olduğuna;

2 . D e v le t G ü v e n lik M a h k e m e s in in b a ğ ım s ız v e ta r a f s ız b ir m a h k e m e o lm a m a s ı n e d e n iy le

AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3 . A İH S ’n in 6 . m a d d e s i h a k k m d a k i d iğ e r ş ik a y e tle rin in c e le n m e s in e gerek olmadığına;

4 . M e v c u t k a r a r ı n m a n e v i t a z m i n a t b a k ı m ı n d a n b a ş l ı b a ş ı n a b i r a d i l t a z m i n i oluşturduğuna;

5 a) AİHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf

tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin başvurana yargı giderleri için 1.000 (bin) Euro

ödemesine;

4

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin

uygulanmasına;

6 . A d il tazm in e ilişk in d iğ er talep lerin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 3 Mayıs 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.

5