COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ꢀAHĐN ÇAĞDAꢀ1 – TÜRKĐYE  
(Baꢁvuru no. 28137/02)  
KARAR  
Bu metin AĐHM Đç Tüzüğünün 81.maddesi uyarınca  
21 Ağustos 2006 tarihinde düzeltilmiꢀtir.  
STRAZBURG  
11 Nisan 2006  
Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle  
iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir  
1
Önceki karar metninde Çağdaꢀ ꢁahin olan isim ꢁahin Çağdaꢀ olarak 21 Ağustos 2006 tarihinde düzeltilmiꢀtir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi  
uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, bir Türk vatandaꢀı olan ꢁahin Çağdaꢀ (“baꢀvuran”)  
tarafından, 25 Mart 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan baꢀvurudan  
(no. 28137/02) kaynaklanmaktadır.  
Baꢀvuran, Đzmir Barosu’na bağlı avukat S. Çetinkaya tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
I. DAVA OLAYLARI  
Baꢀvuran 1966 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.  
10 Mayıs 2000 tarihinde, baꢀvuran, Mart 1995’te PKK (Kürdistan Đꢀçi Partisi) isimli  
yasadıꢀı örgüte yardım ve yataklık yapmıꢀ olma ꢀüphesi üzerine yakalanmıꢀtır.  
12 Mayıs 2000 tarihinde, Sulh Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın tutuklu yargılanmasını  
emretmiꢀtir.  
23 Mayıs 2000 tarihinde, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Baꢀsavcısı,  
baꢀvuranı, yasadıꢀı bir terör örgütüne yardım ve yataklık yapmakla suçlayan bir iddianame  
sunmuꢀtur. Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı, Mart 1995’te yasadıꢀı faaliyetlere katılmıꢀ  
olmakla, bilhassa, PKK üyelerini korumak, habercileri olarak hareket etmek ve örgüte yeni  
üyeler toplamakla suçlamıꢀtır. Suçlamalar, ꢀu anda yürürlükten kaldırılmıꢀ olan Ceza  
Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca yapılmıꢀtır. Cumhuriyet Savcısı, Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’nden, 3713 sayılı Kanun’un (Terörle Mücadele Kanunu) 5. maddesine ve eski  
Ceza Kanunu’nun 31., 33. ve 40. maddelerine uygun olarak, baꢀvurana verilecek cezanın, yarı  
yarıya arttırılmasını talep etmiꢀtir.  
3 Ağustos 2000 tarihinde, baꢀvuranın tutuksuz yargılanmasına karar verilmiꢀtir.  
2 Kasım 2000 tarihinde, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi, Ceza Kanunu’nun 102 §  
4 ve 104 § 2. maddelerinde ortaya konan beꢀ yıllık zamanaꢀımı süresinin sona ermiꢀ olduğunu  
gözönüne alarak, baꢀvuran hakkındaki kovuꢀturmayı durdurma kararı almıꢀtır. AĐHM,  
sözkonusu suçun Mart 1995’te iꢀlenmiꢀ olduğunun iddia edildiğini, ancak, iddianamenin 23  
Mayıs 2000 tarihinde, iddia edilen suçun iꢀlenmesinden beꢀ yıldan fazla bir süre sonra,  
sunulmuꢀ olduğunu kaydetmiꢀtir. Ayrıca, baꢀvuranın bu süre zarfında herhangi bir yasa dıꢀı  
faaliyete karıꢀmamıꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir.  
16 Mart 2001 tarihinde, baꢀvuran, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’ne, 466 sayılı Kanun  
uyarınca Hazine hakkında ꢀikayette bulunmuꢀ ve 10 Mayıs ve 3 Ağustos 2000 tarihleri  
arasındaki tutukluluğuna karꢀılık tazminat olarak 10.500.000.000 Türk Lirası (TL) talep  
etmiꢀtir.  
1
21 Mart 2001 tarihinde, üç hakimden oluꢀan Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi, naip  
hakimlerden bir tanesini davayı incelemek ve bir rapor düzenlemekle görevlendirmiꢀtir. Aynı  
tarihte, raportör hakim, Cumhuriyet Baꢀsavcısı’ndan, baꢀvuranın talebine iliꢀkin yazılı  
görüꢀlerini istemeye karar vermiꢀtir.  
21 Mart 2001 tarihinde, Cumhuriyet Baꢀsavcısı, 466 sayılı Kanun’un gerektirdiği gibi,  
Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’ne görüꢀünü sunmuꢀtur. Cumhuriyet Baꢀsavcısı, baꢀvuran  
hakkındaki cezai iꢀlemlerin, Ceza Kanunu’nun 102 § 4 ve 104 § 2. maddelerinin anlamı  
dahilinde, zamanaꢀımına uğradığı için durdurulduğunu kaydetmiꢀtir. Cumhuriyet Baꢀsavcısı,  
baꢀvurana, manevi zarara karꢀılık tazminat verilmemesi gerektiğini zira 466 sayılı Kanun’un,  
cezai iꢀlemlerin durdurulmasına iliꢀkin davalarda tazminat imkanı sağlamadığını ileri  
sürmüꢀtür. Bu görüꢀ baꢀvurana bildirilmemiꢀtir.  
Raportör hakim raporunu Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’ne sunmuꢀ ve Đzmir Ağır Ceza  
Mahkemesi’nin, baꢀvuranın talebini kabul etmemesi gerektiği tavsiyesinde bulunmuꢀtur.  
28 Mart 2001 tarihinde, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi, 466 sayılı Kanun uyarınca  
tazminat hakkı olmadığını gözönünde tutarak baꢀvuranın tazminat talebini reddetmiꢀtir.  
Mahkeme, 466 sayılı Kanun’un 1. maddesinin tazminat ödenmesini gerektirecek hallerin  
ayrıntılı bir listesini sunduğunu ve baꢀvuranın durumunun bu kategorilerden hiçbirinin  
kapsamına girmediğini tespit etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 1 Ekim 2001 tarihinde, Yargıtay’a temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur. Hem  
kanuna aykırı olarak tutuklu bulundurulduğunu hem de Đzmir Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’nin kovuꢀturmayı durdurma kararı nedeniyle aklanma imkanından yoksun  
bırakıldığını iddia etmiꢀtir. Bu nedenle, Yargıtay’dan, Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını  
bozmasını ve tazminat ödenmesine karar vermesini talep etmiꢀtir.  
2 Ekim 2001 tarihinde, bu nitelikteki davalara iliꢀkin olarak Yargıtay’ın iꢀleyiꢀini  
düzenleyen ilgili kurallara göre, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi’nin dava dosyası, Yargıtay  
Cumhuriyet Savcılığı aracılığıyla Yargıtay’ın yetkili birimine havale edilmiꢀtir.  
8 Ocak 2002 tarihinde, Cumhuriyet Baꢀsavcısı, baꢀvuranın temyiz baꢀvurusunun  
esaslarına iliꢀkin görüꢀünü sunmuꢀtur. Yargıtay Dokuzuncu Ceza Dairesi’ne tebliğnamesinde,  
Cumhuriyet Baꢀsavcısı, ilk derece mahkemesindeki iꢀlemleri, toplanan delilleri, iddianın  
konusunu ve ilk derece mahkemesinin değerlendirmesini gözönünde tutarak, temyiz  
baꢀvurusunun asılsız olduğunu ifade etmiꢀtir. Muhakeme usulü kuralları ve kanununa uygun  
olarak temyiz baꢀvurusunun reddedilmesini ve ilk derece mahkemesi kararının onaylanmasını  
tavsiye etmiꢀtir.  
Bu görüꢀ baꢀvurana iletilmemiꢀtir.  
5 ꢁubat 2002 tarihinde, Yargıtay Dokuzuncu Ceza Dairesi, inter alia, Cumhuriyet  
Baꢀsavcısı’nın görüꢀünü gözönünde tutarak, 28 Mart 2001 tarihli kararı onamıꢀtır.  
II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK  
Sözkonusu zamandaki ilgili iç hukukun açıklaması Göç – Türkiye kararında  
bulunabilir ([BD], no. 36590/97, § 34, AĐHM 2002-V).  
2
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi uyarınca, adil yargılama hakkının ihlal edilmiꢀ  
olduğundan ꢀikayetçi olmuꢀtur, zira, baꢀvurana, Cumhuriyet Baꢀsavcılarının, Đzmir Ağır Ceza  
Mahkemesi ve Yargıtay’a, sırasıyla, baꢀvuranın iddiasının ve temyiz baꢀvurusunun esaslarına  
iliꢀkin olarak sundukları yazılı görüꢀlerine yanıt verme imkanı tanınmamıꢀtır. AĐHS’nin 6 § 1.  
maddesinin ilgili kısmı ꢀöyledir:  
“Herkes, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, … bir  
mahkeme tarafından davasının … hakkaniyete uygun … olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir.”  
A. Kabuledilebilirlik  
AĐHM, bu ꢀikayetin, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi anlamı dahilinde açıkça dayanaktan  
yoksun olmadığını kaydeder. Ayrıca, baꢀka açılardan da kabuledilmez olmadığını kaydeder.  
B. Esaslar  
Baꢀvuran, ulusal mahkemelerin, kendisine, Cumhuriyet Baꢀsavcılarının görüꢀlerini  
bildirmemesinin, onu usule iliꢀkin eꢀitlik haklarından ve savunma haklarından yoksun  
bıraktığını ve sonuçta adil yargılama görmediğini iddia etmiꢀtir.  
Hükümet, davanın Yargıtay’a havale edilmesinin ardından, dava taraflarının iꢀlemlerin  
durumuna iliꢀkin olarak her türlü bilgiyi mahkemenin yazı iꢀlerinden alabileceğini ileri  
sürmüꢀtür. Baꢀvuran, Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın hukuki görüꢀünden haberdar olduğunda,  
gerekli tüm bilgileri talep edebilir, ek görüꢀler sunabilir veya Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın  
görüꢀüne yanıt verebilirdi. Ayrıca, Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀleri, yalnızca ilk derece  
mahkemesinin kararını onaylayıp onaylamadığına dair fikrini içermiꢀtir. Dolayısıyla,  
baꢀvurana, Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin bildirilmemesi “usulde tarafların eꢀitliği”  
ilkesini veya baꢀvuranın AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca olan haklarını ihlal etmemiꢀtir.  
AĐHM, aynı ꢀikayeti geçmiꢀte incelemiꢀ olduğunu ve Göç kararında (yukarıda anılan,  
§ 58) AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlalini tespit ettiğini kaydeder. O kararda, AĐHM,  
Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin niteliğini ve baꢀvurana yanıt olarak yazılı görüꢀlerde  
bulunma imkanının verilmediği gerçeğini gözönünde tutarak, baꢀvuranın karꢀılıklı takip  
iꢀlemi hakkının ihlal edilmiꢀ olduğu kararını vermiꢀtir (loc. cit. § 55). Ayrıca, bir baꢀvuranın  
avukatının inisiyatifi ele almasını ve dava dosyasına yeni unsurların eklenip eklenmediğine  
dair belli aralıklarla bilgi edinmesini talep etmenin, o kiꢀiye aꢀırı bir yük yüklemeye  
varacağını ve sözkonusu görüꢀe karꢀılık vermesine dair gerçek bir imkanı kesin olarak  
sağlamayacağını değerlendirmiꢀtir (loc. cit. § 57).  
AĐHM, bu davayı incelemiꢀtir ve yukarıda belirtilen davadaki kararlarından sapmasını  
gerektirecek özel durumlar olmadığı kararını vermiꢀtir.  
3
Dolayısıyla, Cumhuriyet Baꢀsavcılarının Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi ve Yargıtay  
huzurundaki görüꢀlerinin baꢀvurana bildirilmemesine iliꢀkin olarak, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi  
ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 5 §§ 1 VE 5. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 5 §§ 1 ve 5. maddesi uyarınca, iki ay yirmi üç gün süreyle  
özgürlüğünden kanuna aykırı olarak mahrum bırakıldığından ve ulusal makamların, AĐHS  
mağduriyetlerini telafi etmemiꢀ olduğundan ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
Kabuledilebilirlik  
Hükümet, baꢀvuranın yakalanmasının, bir suç iꢀlemiꢀ olduğuna dair makul bir  
ꢀüphenin varlığına dayandığını iddia etmiꢀtir. Ayrıca, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi,  
baꢀvuranın sözde kanuna aykırı olarak özgürlüğünden mahrum bırakılmasına karꢀılık  
tazminat taleplerini, baꢀvuranın davasının ꢀartlarının 466 sayılı Kanun’un 1. maddesince  
öngörülmemesi sebebiyle reddetmiꢀtir. Dolayısıyla, baꢀvuranın yakalanması, tutuklanması ve  
yerel mahkemelerin ona tazminat vermeyi reddetmeleri, AĐHS’nin 5 §§ 1 ve 5. maddesi ile  
uyumludur.  
Baꢀvuranın ꢀikayetlerinin ilk bölümü hakkında, AĐHM, baꢀvuranın tutukluluğunun 3  
Ağustos 2000 tarihinde sona erdiğini kaydeder. Baꢀvuran, baꢀvurusunu, 25 Mart 2002  
tarihinde, altı aydan fazla bir süre sonra sunmuꢀtur. AĐHM, bu ꢀikayetin geç yapıldığına ve  
AĐHS’nin 35 § 4. maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar verir.  
Baꢀvuranın ꢀikayetlerinin ikinci bölümü hakkında, AĐHM, AĐHS’nin 5 § 5. maddesi  
uyarınca tutukluluk sonucu görülen maddi veya manevi zarara karꢀılık tazminat hakkının, 5.  
madde paragraflarından birinin ihlaline bağlı olduğunu anımsar (bkz. Wassink – Hollanda, 27  
Eylül 1990 tarihli karar, Seri A no. 185-A, s. 14, § 38). Dolayısıyla, AĐHM, bir baꢀvuranın  
yalnızca 5 § 5. maddeye dayalı talebini, 5 §§ 1 ve 4. maddenin doğrudan veya esasta ihlali  
tespit edilmemiꢀ olduğu sürece değerlendiremez ve AĐHS’nin 5 § 5. maddesi baꢀvurana belirli  
miktarda tazminat hakkı tanımaz. Bu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olduğuna ve  
AĐHS’nin 35 §§ 3 ve 4. maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar verir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği  
takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, 4.887 Euro maddi tazminat talep etmiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın, taleplerini destekleyen herhangi bir delil sunmamıꢀ olduğunu  
ileri sürmüꢀtür.  
4
AĐHM, baꢀvuranın, AĐHS haklarının ihlal edilmesi sonucu maddi zarar gördüğünü  
kanıtlayamadığını kaydeder. Dolayısıyla, bu baꢀlık altındaki talebi reddeder.  
B. Manevi tazminat  
Baꢀvuran, 30.000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın talebine itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM, baꢀvuran tarafından görülen herhangi bir manevi zarara karꢀılık ihlal tespitinin  
baꢀlı baꢀına yeterli tazmin oluꢀturduğunu değerlendirmektedir (bkz. Parsıl – Türkiye, no.  
39465/98, § 38, 26 Nisan 2005).  
C. Mahkeme masrafları  
Baꢀvuran, mahkeme masraflarına karꢀılık toplam 7.500 Euro talep etmiꢀtir. Kanıtlayıcı  
herhangi bir belge sunmamıꢀtır.  
Hükümet, taleplerin haddinden fazla olduğunu ve makbuz veya benzeri diğer  
belgelerin olmaması nedeniyle asılsız olduğunu ileri sürmüꢀtür.  
Mevcut bilgilere istinaden kendi kararını veren AĐHM, baꢀvurana, bu baꢀlık altında  
1.000 Euro tazminat ödenmesine karar vermeyi makul değerlendirir.  
D. Gecikme faizi  
AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun  
olduğuna karar verir.  
BU SEBEPLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği iddiasına iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir ve  
baꢀvurunun kalanının kabuledilmez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Baꢀvuran tarafından maruz kalınan herhangi bir manevi zarara karꢀı ihlal tespitinin baꢀlı  
baꢀına yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna;  
4. a) Sorumlu Devlet’in, baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. maddesine göre kararın kesinleꢀtiği  
tarihten itibaren üç ay içinde, mahkeme masraflarına karꢀılık 1.000 Euro (bin Euro) artı  
tabi olabilecek her türlü vergiyi, ödeme günündeki kur üzerinden sorumlu Devlet’in ulusal  
para birimine dönüꢀtürmek üzere ödemesine;  
5
b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için  
yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalanının reddine  
KARAR VERĐR.  
Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi  
uyarınca 11 Nisan 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
S. DOLLÉ  
J.-P. COSTA  
Zabıt Katibi  
Baꢀkan  
6