COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ꢀAHĐN KARAKOÇ – TÜRKĐYE  
(Baꢁvuru no. 19462/04)  
KARAR  
STRAZBURG  
29 Nisan 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 19462/04 baꢀvuru numaralı davanın nedeni T.C.  
vatandaꢀı ꢁahin Karakoç’un (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 16 Nisan  
2004 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi uyarınca  
yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından M.A. Kırdök, M. Kırdök ve M. Hanbayat  
tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuran 1957 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
Baꢀvuranın sunduğu ꢀekliyle dava olayları aꢀağıda olduğu gibi özetlenebilir:  
5 Temmuz 1993 tarihinde, Erzincan’ın Baꢀbağlar köyüne teröristler tarafından baskın  
yapılmıꢀtır. Teröristler çok sayıda evi yakmıꢀ ve 33 köylüyü öldürmüꢀlerdir. Komꢀu köyde  
yaꢀayan baꢀvuranın, “Baꢀbağlar Katliamı” olarak anılan olaya karıꢀtığından ꢀüphelenilmiꢀtir.  
Baꢀvuran ve yirmi diğer kiꢀi, Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca  
suçlanmıꢀlardır.  
24 Ocak 1996 tarihinde baꢀvuran yakalanmıꢀ ve tutuklanmıꢀtır. 18 ꢁubat 1997  
tarihinde, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranın tutuksuz yargılanmasına karar  
vermiꢀtir.  
23 Ekim 1997 tarihinde, baꢀvuran beraat etmiꢀtir.  
12 ꢁubat 1999 tarihinde, baꢀvuran, 466 sayılı Kanun uyarınca Bakırköy Ağır Ceza  
Mahkemesi’nde Hazine hakkında dava açmıꢀ ve 1.000.000.0001 Türk Lirası maddi tazminat  
ve 24 Ocak 1996 ve 18 ꢁubat 1997 tarihleri arasındaki haksız tutukluluğuna karꢀılık  
4.000.000.0002 Türk Lirası manevi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.  
Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi, üyelerinden birini davanın soruꢀturmasını yapmak ve  
rapor düzenlemek üzere naip hakim olarak atamıꢀtır. 8 haziran ve 12 Ekim 2000 tarihlerinde  
baꢀvuranın tanıklığı naip hakim tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran, söz konusu dönemde  
düzenli bir iꢀi olmadığını; ancak, gayri resmi olarak yılın altı ayı yerel çiftçilerden peynir  
toplayarak bir mandıracı adına çalıꢀtığını ve karꢀılığında kendisine aylık 100.000.0003 Türk  
Lirası ödendiğini ifade etmiꢀtir.  
6 Kasım 2001 tarihinde, Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın 384 günlük  
haksız tutuklu yargılama süresinin tazminata hak kazandırdığı kararını vermiꢀtir. Mahkeme,  
1 Yaklaꢀık 2.602 Euro  
2 Yaklaꢀık 10.410 Euro  
3 Yaklaꢀık 1.358 Amerikan Doları  
1
kararında, baꢀvuranın avukatı tarafından ortaya konan tüm ꢀikayetleri, naip hakimin  
raporunun içeriğini ve Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı görüꢀlerini dikkate almıꢀtır. Mahkeme,  
ayrıca, dönemin asgari ücretine ve baꢀvuranın gelir kaybını 168.114.0004 TL olarak tespit  
eden bilirkiꢀi raporuna atıfta bulunmuꢀtur. Mahkeme bilirkiꢀi raporuyla aynı doğrultuda karar  
vermiꢀ ve baꢀvurana 168.114.000 TL maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir. Mahkeme,  
baꢀvuranın ekonomik ve sosyal durumunu, hakkındaki suçlamaların ciddiyetini, tutuklu  
olarak geçirdiği süreyi ve gördüğü manevi zararın yoğunluğunu dikkate alarak baꢀvurana ek  
olarak 1.000.000.0005 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuranın avukatı kararı temyiz etmiꢀ ve manevi tazminat miktarının baꢀvuranın  
haksız tutukluluğu ve sonrasında gördüğü zararı telafi etmeye yeterli olmadığını iddia  
etmiꢀtir. Baꢀvuranın avukatı, ayrıca, yargılamanın süresini göz önünde bulundurarak  
mahkeme tarafından ödenmesine karar verilen maddi tazminatın da yeterli olmadığını ileri  
sürmüꢀtür. Ayrıca, Hükmedilen tazminat için faiz uygulanmamasından da ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
4 Mart 2002 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuranın iddialarının, cevap vermesi için davalı  
tarafa tebliğ edilmediği gerekçesiyle kararı bozmuꢀtur.  
Dava Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nde yeniden baꢀlamıꢀtır. 18 Eylül 2002  
tarihinde, naip hakim, önceki ifadelerini yineleyen ve aylık 100.000.000 TL alan baꢀvuranın  
tanıklığını dinlemiꢀtir. Yeni bir bilirkiꢀi raporu, söz konusu dönemde yürürlükte olan net  
asgari ücrete dayanarak, baꢀvuranın gelir kaybını 113.266.9746 TL olarak tespit etmiꢀtir.  
21 Ekim 2002 tarihinde, Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvurana 113.266.974 TL  
maddi tazminat ve 2.000.000.0007 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.  
Mahkeme, baꢀvuranın, 466 sayılı Kanun tarafından kapsam içine alınmayan faiz talebini  
kabul etmemiꢀtir.  
14 Ocak 2003 tarihinde, baꢀvuran temyiz etmiꢀtir.  
Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı görüꢀü Yargıtay’a sunulmuꢀ ve baꢀvurana bildirilmiꢀtir.  
21 Ekim 2003 tarihinde, Yargıtay, yargılama giderlerine iliꢀkin küçük bir değiꢀiklikle  
birlikte Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.  
5 Ekim 2004 tarihinde, baꢀvurana, 2.113.266.9748 Türk Lirası artı 21 Ekim 2002  
tarihinden itibaren iꢀleyen yasal faiz olarak 1.233.300.0009 Türk Lirası ödenmiꢀtir.  
HUKUK  
4 Yaklaꢀık 121 Euro  
5 Yaklaꢀık 723 Euro  
6
24 Ocak 1996 ve 31 Temmuz 1996 tarihleri arasında günlük net 193.422 Türk Lirası (ortalama 2.5 Amerikan  
Doları); 1 Ağustos 1996 ve 31 Aralık 1996 tarihleri arasında günlük net 377,994 Türk Lirası (ortalama 3.9  
Amerikan Doları); 1Ocak 1997 ve 18 ꢁubat 1997 tarihleri arasında günlük net 389,244 Türk Lirası (ortalama 3.3  
Amerikan Doları). Ortalama olarak günlük 3.2 Amerikan Doları.  
7 Yaklaꢀık 70 Euro  
8 Yaklaꢀık 1.234 Euro  
9 Yaklaꢀık 1.200 Euro  
2
I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, yargılama süresinin, AĐHS’nin 6/1 maddesinde ortaya konan “makul süre”  
ꢀartıyla uyumlu olmadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Yine aynı hüküm uyarınca, davasının  
açık olarak görülmediğini ve Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı görüꢀünün kendisine  
bildirilmediğini ve bunların sonucunda davanın hakkaniyete uygun olarak görülmesi  
hakkından yoksun bırakıldığını iddia etmiꢀtir.  
6/1 maddenin ilgili kısmı ꢀöyledir:  
“Herkes, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar ... konusunda karar verecek olan ... bir  
mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.”  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
Hükümet, baꢀvuranın 23 Nisan 2004 tarihinde, yani Yargıtay’ın nihai kararından altı  
ay iki gün sonra, baꢀvuru yaptığını iddia etmiꢀtir. Hükümet, baꢀvurunun, AĐHS’nin 35/1  
maddesinde yer alan altı ay kuralına uymadığı gerekçesiyle kabuledilemez bulunması  
gerektiğini belirtmiꢀtir.  
Ancak, AĐHM, Hükümet tarafından belirtilen tarihin esasında Mahkeme Katipliği  
tarafından baꢀvurunun kaydedildiği tarih olduğunu; öte yandan, baꢀvuru formlarını içeren  
zarfın üzerine damgalanan tarihin zarfın 16 Nisan 2004 tarihinde postalandığını gösterdiğini  
gözlemlemiꢀtir. Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvuranın baꢀvurusunu altı ay süresi içinde yaptığı  
kararını vermiꢀtir (bkz., Yıldız ve Taꢀ – Türkiye (no. 4), no. 3847/02, 19 Aralık 2006).  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde bu ꢀikayetlerin dayanaktan yoksun  
olmadığını ekleyen AĐHM, ayrıca, ꢀikayetlerin baꢀka açılardan bakıldığında da  
kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit etmiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir  
niteliktedir.  
B. Esas  
1. Yargılama süresine iliꢀkin iddia  
Baꢀvuran, hukuk davasının süresinin AĐHS’ye aykırı olarak aꢀırı olduğu konusunda  
ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
Hükümet bu iddiayı reddetmiꢀtir.  
Dikkate alınması gereken süreç 12 ꢁubat 1999 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 21 Ekim 2003  
tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla, sonucunda dört karar verilen iki aꢀamalı bir yargıda  
yaklaꢀık dört yıl sekiz ay sürmüꢀtür.  
AĐHM, söz konusu sürenin makullüğünü davanın ꢀartları ıꢀığında, AĐHM içtihadında  
yer alan ölçütleri ve özellikle de davanın karmaꢀıklığını, baꢀvuran ve ilgili mercilerin  
tutumunu ve baꢀvuran için davada neyin tehlikede olduğunu dikkate alarak inceleyecektir.  
(bkz. diğer birçok içtihat arasında, Frydlender – Fransa [BD], no. 30979/96 ve Humen –  
Polonya [BD], no. 26614/95, 15 Ekim 1999).  
3
AĐHM, talebin tespitinin bilirkiꢀi incelemesi gerektirdiğini göz önünde bulundurarak  
davanın yapısının karmaꢀık olduğunu gözlemlemiꢀtir.  
AĐHM, yargı mercilerinin tutumu hususunda, dikkate alınan süreç zarfında, davanın  
iki aꢀamalı bir yargıda görüldüğünü ve toplam dört karar verildiğini gözlemlemiꢀtir. Đlk  
derece mahkemesi, kararını, iki bilirkiꢀi raporuna ve üç kere tanıklığı dinlenen baꢀvuranın  
ifadelerine dayandırmıꢀtır. Mahkeme, dava dosyasını düzenli olarak incelemiꢀ ve yargılamada  
aꢀırı bir gecikme yaꢀanmamıꢀtır. Dolayısıyla, AĐHM, yetkililerin, baꢀvuranın davasının  
görülmesinde gerekli özeni gösterdiklerini değerlendirmiꢀtir.  
AĐHM, yukarıda belirtilenler karꢀısında ve yargılamanın toplam süresini dikkate  
alarak, yargılama süresine iliꢀkin ꢀikayet hususunda AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal  
edilmediği kararını vermiꢀtir.  
2. Duruꢀma düzenlenmemesine iliꢀkin iddia  
Baꢀvurana göre, çekiꢀmeli yargı kapsamında, davası zorunlu sözlü duruꢀma  
gerektirmektedir. Naip hakim tarafından tanıklığının dinlendiği üç seferin de bilgi toplamak  
amaçlı olduğunu eklemiꢀtir. Bu sırada Cumhuriyet Savcısı ve davalının hazır olmaması,  
baꢀvuranı, 6/1 maddeye aykırı olarak, onların görüꢀlerine itiraz etme imkanından yoksun  
bırakmıꢀtır.  
Hükümet, 466 sayılı Kanun’un tazminat talepleriyle ilgilenmek için hızlı bir yol  
sunmayı amaçladığını ifade etmiꢀtir. Bu tip davalarda kural olarak duruꢀma düzenlenmese de,  
8 Haziran 2000, 12 Ekim 2000 ve 10 Eylül 2002 tarihlerinde mahkeme tarafından tanıklığı  
dinlenen ve görüꢀlerini açıklama imkanını tanınan baꢀvuranın durumunda olduğu gibi istisna  
durumlar söz konusudur.  
AĐHM duruꢀmaların kamuya açık olarak yapılması gerektiğinin, 6/1 maddede ortaya  
konan temel bir ilke olduğunu yineler. 6/1 maddede atıfta bulunulan yargı organları önünde  
yargının kamuya açık olma durumu, adaletin kamu denetimi olmaksızın yerine getirilmesine  
karꢀı davacıları korumaktadır. Bu, ayrıca insanların birinci derece veya üst mahkemelerine  
duydukları güvenin korunmasının bir yoludur. Adaletin yerine getirilmesinde saydamlığı  
sağlayan kamuya açık olma durumu, 6/1. maddenin adil yargılanma amacının yerine  
getirilmesine katkıda bulunmaktadır. Adil yargılanma, AĐHS çerçevesinde demokratik toplum  
ilkelerinden biridir (bkz., Pretto ve Diğerleri – Đtalya, 8 Aralık 1983 tarihli karar).  
Duruꢀma düzenleme yükümlülüğü kesin değildir (Håkansson ve Sturesson – Đsveç, 21  
ꢁubat 1990 tarihli karar). Örneğin, duruꢀmayı gerekli kılan güvenilirliğe iliꢀkin meseleler ve  
çekiꢀmeli durumlar olmaması ve mahkemelerin tarafların görüꢀlerine ve diğer yazılı belgelere  
dayanarak dava hakkında adil ve makul bir ꢀekilde karar verebilmeleri durumunda olduğu  
gibi sözlü duruꢀmanın gerekli olmadığı bir yargılama söz konusu olabilir (bkz., örneğin, Döry  
– Đsveç, no. 28394/95, 12 Kasım 2002; Pursiheimo – Finlandiya, no. 57795/00, 25 Kasım  
2003; Lundevall – Đsveç, no. 38629/97, 12 Kasım 2002; Salomonsson – Đsveç, no. 38978/97,  
12 Kasım 2002). Ayrıca, duruꢀmada halktan kimsenin bulunmaması otomatik olarak  
duruꢀmanın açık olarak görülmediği anlamına gelmez (bkz., Galstyan – Ermenistan, no.  
26986/03, 15 Kasım 2007).  
AĐHM, Göç – Türkiye kararında bu dava ile benzer bir durumun incelendiğini  
yinelemiꢀtir (bkz. Göç – Türkiye [BD], no. 36590/97). Baꢀvuranın tazminat davasında sözlü  
4
duruꢀma düzenlenmemesini haklı kılan istisnai ꢀartlar olup olmadığının değerlendirilmesinde,  
AĐHM, baꢀvurana, tutukluluğunun neden olduğu sıkıntı ve endiꢀe yönündeki manevi zararı ilk  
derece mahkemesine sözlü olarak açıklama imkanı tanınmıꢀ olması gerektiği kararını  
vermiꢀtir. AĐHM’ye göre, baꢀvurana yerel mahkeme önünde açık bir duruꢀmada kiꢀisel  
durumunu açıklama hakkı tanınmıꢀ olsaydı Devlet’in adaleti ve güvenilirliği daha iyi yerine  
getirilmiꢀ olurdu. AĐHM, yukarıda belirtilen faktörün, Hükümet’e göre 466 sayılı Kanun’un  
dayandığı hız ve etkinlik kavramlarından daha ağır bastığı kararına varmıꢀtır.  
Söz konusu davada, baꢀvurana sözlü olarak kiꢀisel durumunu açıklama hakkı tanındığı  
taraflar arasında ihtilaflı değildir. AĐHM, Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nin, kararında,  
Yargıtay’ın 13 Mayıs 1999 tarihli kararı kapsamında (bu kararda haksız tutukluluk karꢀılığı  
tazminat davalarındaki davacıların olayların olduğu dönemdeki kiꢀisel ve sosyal durumlarının  
daha iyi değerlendirilmesi için bizzat tanıklıklarının dinlenmesi gerektiği kararı verilmiꢀtir)  
baꢀvuranın tanıklığının naip hakim tarafından dinlendiğini belirttiğini gözlemlemiꢀtir. AĐHM,  
baꢀvuranın tanıklığının naip hakim tarafından, ikisi Yargıtay’ın kararı bozmasından önce ve  
birisi Yargıtay’ın kararı bozmasından sonra olmak üzere üç kere dinlendiğini kaydetmiꢀtir.  
Ancak, AĐHM, her seferinde, baꢀvuranın, diğer iki hakim, Cumhuriyet Savcısı ve  
davalı taraf olmadan sadece naip hakim tarafından dinlendiğini gözlemlemiꢀtir.  
AĐHM, dolayısıyla, bu davada baꢀvuranın tanıklığının dinlendiği ꢀartların ona,  
yukarıda anılan Göç – Türkiye davasında ifade edildiği gibi “yerel mahkeme önünde açık bir  
duruꢀmada kiꢀisel durumunu açıklama” hakkı tanımadığı kararına varmıꢀtır.  
AĐHM, buna göre, baꢀvuranın duruꢀma düzenlenmemesine iliꢀkin ꢀikayeti açısından  
AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği kararını vermiꢀtir.  
3. Yargıtay Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı görüꢀünün bildirilmemesine iliꢀkin iddia  
Baꢀvuran, Cumhuriyet Savcısı’nın Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nin ilk kararına  
iliꢀkin yazılı görüꢀünün kendisine bildirilmediğini ve bunun kendisini karꢀılık verme  
imkanından yoksun bıraktığını ve dolayısıyla davanın hakkaniyete uygun olarak görülmesi  
hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüꢀtür.  
Hükümet Yargıtay’ın Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nin ilk kararını bozmasının  
ardından davanın yeniden incelendiğini belirterek bu iddiaya itiraz etmiꢀtir. Daha sonra,  
Cumhuriyet Savcısı’nın yeni karara iliꢀkin yazılı görüꢀü baꢀvurana bildirilmiꢀtir. Hükümet,  
böylece baꢀvurana karꢀılık verme imkanı tanındığını ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM, geçmiꢀte benzer ꢀikayetleri incelediğini ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlalini  
tespit ettiğini kaydetmiꢀtir (bkz., özellikle, yukarıda anılan Göç; Sağır – Türkiye, no.  
37562/02, 19 Ekim 2006; Ayçoban ve Diğerleri – Türkiye, no. 42208/02, no. 43491/02 ve no.  
43495/02, 22 Aralık 2005). Ancak, aꢀağıda belirtilen nedenlerden ötürü söz konusu dava  
yukarıda belirtilen davalardan farklılık göstermektedir.  
AĐHM, Cumhuriyet Savcısı’nın Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nin ilk kararına  
iliꢀkin yazılı görüꢀünün baꢀvurana bildirilmediğini; ancak, bu kararın müteakiben 4 Mart  
2002 tarihinde Yargıtay tarafından bozulduğunu kaydetmiꢀtir. Bunun ardından, baꢀvuranın  
tanıklığı yeni naip hakim tarafından yeniden dinlenmiꢀ ve yeni bir uzman raporu sunulmuꢀtur.  
Baꢀvuranın iddiaları, davaya iliꢀkin yeniden değerlendirme yapan ve sonraki kararında farklı  
5
bir tazminat miktarının ödenmesine karar veren Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi tarafından  
yeniden incelenmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı tarafından yeni bir yazılı görüꢀ hazırlanmıꢀ ve  
Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nin yeni kararı bu tebliğnameye dayanmıꢀtır.  
AĐHM, Göç kararındaki dava olaylarından farklı olarak, baꢀvurana Cumhuriyet  
Savcısı’nın bu ikinci yazılı görüꢀünün bildirildiğini ve bu görüꢀe karꢀılık verme imkanı  
tanındığını kaydetmiꢀtir. (bkz., üzerinde gerekli değiꢀiklikler yapıldıktan sonra, Yaꢀar –  
Türkiye, no. 46412/99, 31 Mart 2005; Tarlan – Türkiye, no. 31096/02, 30 Mart 2006; Pakkan  
– Türkiye, no. 13017/02, 31 Ekim 2006).  
AĐHM, yukarıda belirtilenler ıꢀığında, baꢀvuranın, Cumhuriyet Savcısı’nın Bakırköy  
Ağır Ceza Mahkemesi’nin ilk kararına iliꢀkin yazılı görüꢀünün bildirilmemesine iliꢀkin  
ꢀikayetinin AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlalini oluꢀturmadığı kararını vermiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 13. maddesi uyarınca, Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi tarafından  
ödenmesine karar verilen tazminat miktarının yetersiz olduğu ve dolayısıyla 466 sayılı  
Kanun’un haksız tutukluluğuna karꢀılık etkili bir hukuk yolu sunmadığı konusunda ꢀikayetçi  
olmuꢀtur.  
AĐHS’nin özel hükmü 5/5 maddesi uyarınca benzer ꢀikayetleri incelemek AĐHM’nin  
genel uygulamasıdır (Whitfield ve Diğerleri – Đngiltere, no. 46387/99, no. 48906/99, no.  
57410/00 ve no. 57419/00, 12 Nisan 2005). Söz konusu madde ꢀöyledir:  
5/5 madde  
“Bu madde hükümlerine aykırı olarak yapılmıꢀ bir yakalama veya tutulu kalma iꢀleminin mağduru olan  
herkesin tazminat istemeye hakkı vardır.”  
AĐHM, bu hüküm uyarınca, tutukluluk sonucu görülen her türlü maddi veya manevi  
zarara karꢀılık tazminat hakkının yerel bir mahkeme veya AĐHS kurumları tarafından 5.  
madde paragraflarından birinin ihlalinin bulunmasına bağlı olduğunu hatırlatmıꢀtır (bkz.,  
Wassink – Hollanda, 27 Eylül 1990 tarihli karar; üzerinde gerekli değiꢀiklikler yapıldıktan  
sonra, Talat Tepe – Türkiye, no. 31247/96, 21 Aralık 2004).  
AĐHM, bu davada, Türk yetkililerin, baꢀvuranın yargılama öncesi tutukluluğunu  
kanuna aykırı veya 5. maddenin ilk dört paragrafını ihlal eder nitelikte bulmadığını  
kaydetmiꢀtir. AĐHM, baꢀvuranın davasında yerel yetkililer tarafından kabul edilen “haksız  
tutukluluk” kavramının esas bakımından 5/1, 5/2, 5/3 ve 5/4 maddesindeki “haksız yakalama  
veya tutukluluk” kavramından farklılık gösterdiğini gözlemlemiꢀtir (üzerinde gerekli  
değiꢀiklikler yapıldıktan sonra, N.C. – Đtalya [BD], no. 24952/94).  
Söz konusu davada, baꢀvuran kanunilik meselesi üzerinde hiçbir etkisi olmayan beraat  
kararına kadar kanuna uygun olarak tutuklu kalmıꢀtır (bkz., diğerlerinin yanı sıra, Van der  
Leer – Hollanda, 21 ꢁubat 1990 tarihli karar). Diğer bir deyiꢀle, ulusal mahkemelerin,  
baꢀvuranın beraati nedeniyle tutukluluğunun haklı olmadığı yönündeki kararı – esas açısından  
dahi – 5/1-5/4 maddesinin ihlal edildiği anlamına gelmemektedir.  
AĐHM , yukarıda belirtilenler ıꢀığında ve baꢀvuranın AĐHM önündeki ꢀikayetinin  
tutukluluğunun kanuna uygunluğuna değil sadece 466 sayılı Kanun uyarınca aldığı tazminatın  
6
yetersizliğine iliꢀkin olduğunu dikkate alarak ( karꢀıt olarak, yukarıda anılan N.C. – Đtalya),  
AĐHS’nin 5/5 maddesinin geçerli olmadığı kararını vermiꢀtir. Dolayısıyla, genel olarak  
bakıldığında bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35/3 ve 35/4 maddeleri uyarınca açıkça dayanaktan  
yoksun olduğu ve reddedilmesi gerektiği kararını vermiꢀtir.  
III. 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, 1996 tarihindeki haksız tutukluluk nedeniyle çalıꢀamadığını; öte yandan,  
Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını 2002 yılında verdiğini ve 1996 yılından itibaren  
faiz uygulamayı reddettiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, yetkililerin, Bakırköy Ağır Ceza  
Mahkemesi tarafından ödenmesine karar verilen tazminat miktarının ödemesini geciktirdiğini  
ve bunun da maddi kayıp yaꢀamasına neden olduğunu eklemiꢀtir. Bu iddiasını, ilgili kısmı  
aꢀağıda verilen 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesine dayandırmıꢀtır:  
“Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.  
Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun  
genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”  
Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
Hükümet, ilk olarak, baꢀvuranın artık mağdur olarak değerlendirilemeyeceğini zira  
ödenmesine karar verilen miktarın yasal faiziyle birlikte ödendiğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet,  
baꢀvuranın icra takibatı baꢀlatmayarak iç hukuk yollarını tüketmediğini eklemiꢀtir.  
AĐHM, baꢀvuranın mağdur olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği veya iç  
hukuk yollarını tüketip tüketmediği konusunda karar vermenin gerekli olmadığı görüꢀündedir;  
zira, baꢀvuru aꢀağıda belirtilen nedenlerden ötürü kabuledilemezdir.  
AĐHM, baꢀvuranın, 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi açısından “mülk” sahibi  
sayılabilmesi için yargı kararının nihai ve icra edilebilir hale gelmesi gerektiğini yinelemiꢀtir  
(bkz. Angelov – Bulgaristan, no. 44076/98, 22 Nisan 2004). Bu davada, ilk derece  
mahkemesinin kararı 21 Ekim 2003 tarihinde kesinleꢀmiꢀtir. AĐHM, baꢀvuranın, bu tarihten  
önce yeterince geçerli ve icraen takibedilebilir bir talebi olduğunu gösteremediği  
görüꢀündedir. Dolayısıyla, baꢀvuran, 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında “mülk”  
sahibi olduğunu iddia edemeyecektir.  
AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’ye ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde yaptığı  
1996’dan 2002’ye kadar olan süreye iliꢀkin maddi tazminata faiz iꢀletilmemesine iliꢀkin  
ꢀikayeti AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı uyarınca ratione materiae Sözleꢀme’nin  
kapsamı dıꢀında kaldığı ve 35/4 madde uyarınca reddedilmesi gerektiği kararını vermiꢀtir.  
AĐHM, baꢀvuranın, yetkili makamların, yargı tarafından ödenmesine karar verilen  
tazminatı ödemekte gecikmelerine iliꢀkin ꢀikayeti hususunda, tazminatın ödenmesinde  
yaꢀanan anormal uzunluktaki gecikmelerin, bilhassa bazı Devletlerde paranın değer  
kaybetmesi göz önüne alındığında, ilgili kiꢀi için maddi kayıp artıꢀına ve belirsizliğe neden  
olduğunu yinelemiꢀtir (bkz., Akkuꢀ – Türkiye, 9 Temmuz 1997 tarihli karar).  
AĐHM, bu davada, hüküm verilen tazminatın büyük kısmının (21 Ekim 2002  
tarihinden itibaren yıllık %55, 1 Nisan 2003 tarihinden itibaren yıllık %30 ve 1 Ocak 2004  
tarihinden itibaren yıllık %15 oranında faizle birlikte) 5 Ekim 2004 tarihinde, yani Yargıtay  
kararından yaklaꢀık bir yıl sonra, baꢀvurana ödendiğini kaydetmiꢀtir.  
7
AĐHM, (yukarıda anılan) Akkuꢀ – Türkiye kararında uygulanan hesaplama yöntemine  
göre, ilk derece mahkemesinin kararının kesinleꢀme tarihinde veya kesinleꢀmesinden itibaren  
makul bir süre içerisinde baꢀvuranın 3.244.745.333 Türk Lirası almıꢀ olması gerektiğini  
gözlemlemiꢀtir. Ödeme tarihinde, tam tazminat miktarı 3.468.264.666 olmalıdır. Baꢀvuran  
tam tazminatın % 97.93’ü olan 3.396.566.974 Türk Lirası almıꢀtır.  
Arabacı – Türkiye davasındaki (no. 65714/01, 7 Mart 2002) kararı ıꢀığında, AĐHM,  
yukarıda belirtilen miktarlar arasındaki böyle küçük bir farklılığın (%5’den az) AĐHM ve  
yerel yetkililer tarafından uygulanan hesaplama yönteminden kaynaklanabileceğini  
değerlendirmiꢀtir. Bu ꢀartlarda, AĐHM, baꢀvurana ödenen toplam miktarın, açıkça tam  
tazminatı karꢀılamasa dahi, yeterli olduğu görüꢀündedir.  
Dolayısıyla, baꢀvuran, uygulanan faiz oranları ve ödemedeki gecikme nedeniyle  
önemli bir kayıp yaꢀamıꢀ olarak değerlendirilemez.  
AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları  
uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve reddedilmesi gerektiği kararını vermiꢀtir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
Sözleꢀme’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal  
edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen  
telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören  
tarafın adil tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, 5.788 Yeni Türk Lirası (YTL) (yaklaꢀık 3.385 Euro) maddi tazminat ve  
30.000 Euro manevi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.  
Hükümet, talep edilen miktarların aꢀırı olduğunu ve haksız iktisaba yol açacağını ileri  
sürmüꢀtür.  
AĐHM, talep edilen maddi tazminat ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı  
görmemiꢀ ve bu nedenle bu talebi reddetmiꢀtir. AĐHM, ayrıca, bu davada, baꢀvuran tarafından  
görülen herhangi bir manevi zarara karꢀılık ihlal tespitinin yeterli tazmin oluꢀturduğunu  
değerlendirmiꢀtir (bkz., Mesut Yurtsever – Türkiye, no. 42086/02, 19 Temmuz 2007).  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuranın temsilcisi, baꢀvuran ile imzalanan bir sözleꢀmeye dayanarak söz konusu  
davanın hazırlığında ve AĐHM önünde sunumunda harcanan 39 saatlik adli çalıꢀma karꢀılığı  
7.800 YTL (yaklaꢀık 4.560 Euro) talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM’de yapılan  
mahkeme masraflarına karꢀılık 270 YTL (yaklaꢀık 158 Euro) talep etmiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın talebinin aꢀırı ve asılsız olduğunu ileri sürmüꢀtür.  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi içtihadına göre, baꢀvuran, ancak mahkeme  
masraflarının zorunlu olarak ve gerçekten yapıldığı ve miktarının makul olduğu kanıtlandığı  
8
durumda mahkeme masraflarının ödenmesi hakkına sahiptir. Bu davada, sahip olduğu  
bilgileri ve yukarıda belirtilen kriterleri göz önünde tutan Mahkeme, yargılama masraf ve  
giderlerine karꢀılık 1.000 Euro tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.  
C. Gecikme faizi  
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı  
orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. AĐHS’nin 6/1 maddesine iliꢀkin ꢀikayetlerin kabuledilebilir; baꢀvurunun geri kalanının  
kabuledilemez olduğuna;  
2. Yargılama süresine iliꢀkin ꢀikayet açısından AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edilmediğine;  
3. Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı görüꢀünün bildirilmemesine iliꢀkin ꢀikayet açısından  
AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edilmediğine;  
4. Duruꢀma düzenlenmemesine iliꢀkin ꢀikayet açısından AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal  
edildiğine;  
5. Baꢀvuran tarafından görülen manevi zarara karꢀılık ihlal tespitinin yeterli olduğuna;  
6. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç  
ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve  
bu miktara tabi olabilecek her türlü vergi ile birlikte Savunmacı Hükümet tarafından  
baꢀvurana yargılama masraf ve giderleri olarak 1.000 Euro (bin Euro) ödenmesine;  
b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa  
Merkez Bankası’nın o dönem marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
7. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragrafları gereğince 29 Nisan 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
Sally Dollé  
Zabıt Katibi  
Antonella Mularoni  
Baꢀkan  
9