COUNCIL

OF EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ D A ĐRE

SAĐT IꢀIK – TÜRKĐYE DAVASI

(B a ꢀvuru no. 19255/02)

KARAR

STRAZBURG

10 Mart 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

SAĐT IꢀIK – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 19255/02 no’lu davanın nedeni Sait Iꢁık adlı T.C.

vatandaꢁının (“baꢁvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 17 Ocak 2002

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢁkin Sözleꢁme’nin (“AĐHS”)

34. maddesi uyarınca yapmıꢁ olduğu baꢁvurudur.

Baꢁvuran, AĐHM önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından A. Aslan tarafından temsil

edilmiꢁtir.

OLAYLAR

DAVA KOꢀULLARI

Baꢁvuran 1917 doğumludur ve Eğil’de yaꢁamaktadır. Enerji ve Tabii Kaynaklar

Bakanlığı 3 Nisan 1997 tarihinde baꢁvurana ait 6 arsayı kamulaꢁtırmıꢁ, arsaların bilirkiꢁi

heyeti tarafından belirlenen değeri baꢁvurana 19 Kasım 1997 tarihinde ödenmiꢁtir.

8 Aralık 1997 tarihinde baꢁvuran ek tazminat talebiyle Eğil Asliye Hukuk

Mahkemesi’nde bir dava açmıꢁ, mahkeme farklı niteliği nedeniyle 523 no’lu parseli dava

konusu diğer parsellerden ayrı olarak incelemiꢁtir.

1. 523 no’lu parsele iliꢀkin iꢀlemler

6 Aralık 1999 tarihinde Eğil Asliye Hukuk Mahkemesi baꢁvurana 501,377,750 Türk

Lirası ek tazminat ile birlikte 8 Aralık 1997 – 1 Ocak 1998 tarihleri arasındaki süre için % 30,

1 Ocak 1998 tarihinden itibaren geçen süre için ise % 50 oranında gecikme faizinin

ödenmesine karar vermiꢁtir.

Yargıtay, birinci derece mahkemesi kararını 9 Ekim 2000 tarihinde onamıꢁ, idare 13

Haziran 2001 tarihinde baꢁvurana faiziyle birlikte 1,586,220,000 TL ek tazminat ödemiꢁtir.

2. 546, 529, 503, 507 ve 527 no’lu parsellere iliꢀkin iꢀlemler

17 Mayıs 2000 tarihinde Eğil Asliye Hukuk Mahkemesi baꢁvurana 11,267,083,000 TL

ek tazminat ve 18 ꢀubat 1998 tarihinden itibaren yasal faiz ödenmesine karar vermiꢁtir.

Yargıtay, birinci derece mahkemesi kararını 12 ꢀubat 2001 tarihinde onamıꢁ, idare

baꢁvurana faiziyle birlikte 35,240,270,000 TL ödemiꢁtir.

HUKUK

I. 1 NO’LU PROTOKOLÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢁvuran, 1 no’lu Protokolün 1. maddesine dayanarak, arsasının kamulaꢁtırılmasını

takiben aldığı ek tazminat miktarına yetersiz oranda faiz uygulanmasından ve yetkililerin

sözkonusu meblağları gecikmeli olarak ödemelerinden ꢁikâyetçi olmuꢁtur.

SAĐT IꢀIK – TÜRKĐYE KARARI

Hükümet ilk olarak baꢁvuranın ulusal mahkemenin kararlarından itibaren altı ay içinde

AĐHM’ye baꢁvurmak yerine ödemelerin yapılmasına kadar beklemiꢁ olması nedeniyle altı ay

kuralına uymadığını savunmuꢁtur. Halbuki baꢁvuran faiz oranlarını karar tarihinde

öğrenmiꢁtir. Hükümet ayrıca baꢁvuranın Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca

kendisine tanınan yolu yeterince kullanmamıꢁ olması nedeniyle iç hukuk yollarını tüketmemiꢁ

olduğunu savunmuꢁtur.

Hükümetin altı ay kuralına uyulmadığı yönündeki ön itirazı ile ilgili olarak AĐHM,

baꢁvuranın ꢁikâyetinin temelde ulusal mahkemenin nihai kararı ile son ödeme arasında geçen

süreye iliꢁkin olması nedeniyle altı aylık sürenin son ödeme tarihinden baꢁlatılması gerektiği

kanaatindedir. AĐHM, 523 no’lu parsele iliꢁkin ek tazminat ödemesinin 13 Haziran 2001

tarihinde yapıldığını kaydeder. Dolayısıyla ꢁikâyetin bu kısmı 17 Ocak 2002 tarihi itibariyle

geç yapılmıꢁtır ve AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmelidir.

Ne var ki 546, 529, 503, 507 ve 527 no’lu parsellere iliꢁkin ödeme 27 Kasım 2001

tarihinde yapılmıꢁtır. Dolayısıyla AĐHM, baꢁvuranın bu parsellere iliꢁkin olarak AĐHS’nin

35/1 maddesine uyduğunu tespit eder ve ꢁikâyetin bu kısmına iliꢁkin olarak Hükümetin

itirazını reddeder.

Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazı ile ilgili olarak AĐHM, Aka –

Türkiye (Raporlar 1998-VI) davasında benzer bir görüꢁü reddetmiꢁ olduğunu gözlemler.

Mevcut davada da farklı bir karara varmak için neden görmemekte ve Hükümetin itirazını

reddetmektedir.

Bu nedenle baꢁvuru, 546, 529, 503, 507 ve 527 no’lu parsellerle sınırlı kalmak kaydıyla

kabuledilebilir olarak ilan edilmelidir.

Davanın esasına iliꢁkin olarak AĐHM, mevcut davadakine benzer unsurlar ortaya

çıkaran birtakım baꢁvurularda 1 no’lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit ettiğini

hatırlatır (bkz, örneğin Akkuꢀ – Türkiye, Raporlar 1997-IV; Pamuk – Türkiye, no. 131/02 ve

Halil Kendirci – Türkiye, no. 23324/02). Hükümetçe sunulan olay ve görüꢁleri inceleyen

AĐHM, geçmiꢁteki sözkonusu davalardaki tespitlerinden ayrılmasını gerektirecek bir husus

bulunmadığı görüꢁündedir.

Bu nedenle 546, 529, 503, 507 ve 527 no’lu parsellere iliꢁkin olarak 1 no’lu Protokolün

1. maddesi ihlal edilmiꢁtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

Baꢁvuran 8,824 ABD Doları (yaklaꢁık 6,100 Euro) maddi tazminat talep etmiꢁ,

Hükümet talebe itiraz etmiꢁtir.

Akkuꢀ (yukarıda anılan) kararında baꢁvurduğuyla aynı hesaplama yöntemini kullanarak

ve ilgili ekonomik verileri göz önünde bulundurarak AĐHM, baꢁvurana 3,000 Euro maddi

tazminat ödenmesini uygun bulmaktadır.

Baꢁvuran ayrıca AĐHM önündeki masraf ve giderlere karꢁılık olarak 4,000 Euro talep

etmiꢁ, AĐHM önündeki baꢁvuruya iliꢁkin olarak temsilcisine 1,000,000, TL (yaklaꢁık 780

SAĐT IꢀIK – TÜRKĐYE KARARI

Euro) ödediğini gösteren 3 Ocak 2002 tarihli bir belge sunmuꢁtur. Hükümet talebe itiraz

etmiꢁtir.

AĐHM’nin içtihadına göre bir baꢁvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için

yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢁ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır.

Sözkonusu davada elindeki bilgileri ve yukarıdaki ölçütleri göz önünde bulundurarak AĐHM,

AĐHM önündeki masraf ve giderlere karꢁılık olarak 780 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine

uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢁtir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢁvurunun 546, 529, 503, 507 ve 527 no’lu parsellere mahsus mülkiyet sorununa iliꢁkin

olarak kabuledilebilir, baꢁvurunun kalan kısmının ise kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’ye ek 1 no’lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a) Sorumlu devletin baꢁvurana, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleꢁtiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden sorumlu devletin

ulusal para birimine çevrilmek üzere:

(i) 3,000 Euro (üç bin Euro) maddi tazminat;

(ii) 780 Euro (yedi yüz seksen Euro) yargılama masraf ve giderleri;

(iii) bu miktarlara uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine;

(b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için Avrupa

Merkez Bankası’nın marjinal kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢁkin diğer taleplerin reddine

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢁbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢁ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları uyarınca 10 Mart 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢁtir.