C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

SAKÇI - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:8147/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

16 OCAK 2007

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 8147/02 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk

vatandaꢀı Orhan Sakçı’nın (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 3 Ocak

2002 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, AĐHM önünde Diyarbakır Barosu

avukatlarından F. Gümüꢀ tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

1970 doğumlu baꢀvuran, Diyarbakır’da ikamet etmektedir.

Baꢀvuran, 6 Ocak 1994 tarihinde yasadıꢀı örgüt PKK’ya mensup olduğu gerekçesiyle

yakalanarak, Bursa Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’nde gözaltına alınmıꢀtır.

18 Ocak 1994 tarihinde baꢀvuranın ifade tutanağı düzenlenmiꢀtir. Sözkonusu tutanağa

göre, baꢀvuran suç örgütü üyesi olduğunu ve örgüt bünyesinde faaliyetler yürüttüğünü kabul

etmiꢀtir. Ancak baꢀvuran örgütten ayrıldığını ve faaliyetlerinden piꢀman olduğunu

belirtmiꢀtir.

20 Ocak 1994 tarihinde baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar verilmiꢀtir.

Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Baꢀsavcılığı, 31 Ocak

1994 tarihinde, baꢀvuran ve diğer iki kiꢀiyi, ülkeyi bölücü faaliyetlerde bulunmak ve PKK’ya

mensup olmakla suçlamıꢀtır. Cumhuriyet Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125.

maddesi uyarınca baꢀvuranın mahkum edilmesini istemiꢀtir.

DGM 30 Eylül 2003 tarihinde duruꢀma yapmıꢀ ve baꢀvurana verilecek cezanın en az

yedi yıldan fazla olacağını belirterek, baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir.

DGM, AĐHM önünde ileri sürmek amacıyla, sanıkların bile bile yargılama süresini uzatmaya

çalıꢀtıklarını vurgulayarak, sanıkların tutuklu bulunduğu cezaevlerinin müdürlerinden,

sanıkların duruꢀmalara katılmaları için gerekli bütün özeni göstermelerini istemiꢀtir.

DGM 16 Nisan 2004 tarihinde, baꢀvuranı kendisine atılı olaylardan suçlu bulmuꢀ ve

TCK’nın 125. maddesi uyarınca müebbet ağır hapis cezasına çarptırmıꢀtır.

Baꢀvuran temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.

Yargıtay 6 Haziran 2005 tarihind,e ilk derece mahkemesi kararını bozmuꢀ ve davayı

Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’ne geri göndermiꢀtir.

Dava hala devam etmektedir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6§1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, yargılama süresinde, AĐHS’nin 6§1 maddesinde öngörüldüğü gibi “makul

süre” ilkesinin tanınmadığını iddia etmektedir.

Hükümet bu sava itiraz etmektedir.

Değerlendirilemeye alınacak dönem 6 Ocak 1994 tarihinde baꢀlamıꢀ ve hala sona

ermemiꢀtir. Dolayısıyla bu dönem iki mahkeme için ꢀimdiden yaklaꢀık on üç yıl on iki ay

sürmüꢀtür.

A. Kabuledilebilirlik Hakkında

Hükümet AĐHM’yi, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle baꢀvuruyu

reddetmeye davet etmektedir. Hükümet baꢀvuranın ꢀikayetini ulusal mahkemeler önünde dile

getirmediğini savunmaktadır.

Bu bakımdan AĐHM, Türk hukuk düzenin, AĐHS’nin 13. maddesi uyarınca

yargılananların yargılama süresinden ꢀikayetçi olmalarını sağlayacak etkili baꢀvuru yolunu

sunmadığını daha önce tespit etme olanağını bulduğunu vurgulamaktadır (Tendik ve diğerleri-

Türkiye, no: 23188/02). Ancak baꢀvuranın ꢀikayetine cevap verecek nitelikte bir baꢀvuru

yoluna sahip olduğu ortaya konulmamıꢀtır. Buradan Hükümet’in itirazının bu noktada dikkate

alınamayacağı ortaya çıkmaktadır.

AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35§3 maddesi uyarınca dayanaktan yoksun olmadığını

tespit etmektedir. Ayrıca AĐHM, bu ꢀikayetin hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile

çeliꢀmediğini belirtmektedir. Dolayısıyla ꢀikayeti kabuledilebilir ilan etmek yerinde olacaktır.

B. Esasa Dair

AĐHM, yargılama süresinin makul yönünün, dava koꢀullarına göre ve özellikle

davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili makamların tutumu ile baꢀvuranlar için davanın

önemi gibi içtihadının yer verdiği kriterler gözönüne alınarak değerlendirildiğini

hatırlatmaktadır (Bkz. diğerleri arasında Frydlender-Fransa, no: 30979/96).

AĐHM, bu durumda ortaya çıkan sorunlara benzer sorunları birçok kez irdelemiꢀ ve

AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (sözüedilen Frydlender).

AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, sözkonusu durumda farklı bir

sonuca ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğunu gözlemlemektedir. AĐHM,

konuya iliꢀkin içtihadını gözönüne alarak bu davada yargılama süresinin uzun olduğuna ve

“makul süre” zorunluluğuna cevap vermediğine kanaat getirmektedir.

Dolayısıyla 6§1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuran Đçtüzüğün 60. maddesi uyarınca hiçbir adil tazmin talebinde bulunmamıꢀtır.

Dolayısıyla AĐHM, bu bakımdan baꢀvurana herhangi bir ödeme yapılmasının gerekli

olmadığına kanaat getirmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;