CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ꢀAKĐR AKKURT -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢁvuru no:20583/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
29 Kasım 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (20583/02) no’lu davanın nedeni (T.C. vatandaꢀı) ꢁakir  
Akkurt’un(baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 30 Ocak 2002 tarihinde Temel  
Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin  
(AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Diyarbakır Barosu avukatlarından F.Gümüꢀ tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuran, 1970 doğumludur ve Diyarbakır’da ikamet etmektedir.  
PKK üyesi olduğundan ꢀüphelenilen baꢀvuran, 2 Mayıs 1994 tarihinde, yakalanmıꢀ ve Beꢀiri  
Jandarma Komutanlığı’nda gözaltına alınmıꢀtır. Beꢀiri Cumhuriyet Baꢀsavcı tarafından  
ifadesinin alınmasının ardından baꢀvuran, tutuklanmasına karar veren Beꢀiri Sulh Hakimi  
önüne çıkarılmıꢀtır.  
28 Haziran 1994 tarihinde, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı,  
baꢀvuranı, silahlı eylemler aracılığıyla Devlet’in toprak bütünlüğüne saldırıda bulunmak ile  
suçlamıꢀ ve baꢀvuran hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinin uygulanmasını talep  
etmiꢀtir.  
4 Temmuz 1994 tarihinde, Diyarbakır 4 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde duruꢀmalara  
baꢀlanmıꢀtır.  
5 Nisan 1995 tarihinde, 1994/683 no’lu baꢀvuranın dosyası, Diyarbakır 3 No’lu Devlet  
Güvenlik Mahkemesi’nde devam eden 1994/61 no’lu dava ile birleꢀtirilmiꢀtir.  
8 ꢁubat 1996 tarihli bir karar ile DGM, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca  
baꢀvuranı müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
15 Ekim 1997 tarihinde Yargıtay sözkonusu kararı bozmuꢀ ve DGM’ye iade etmiꢀtir. Dava,  
DGM’de 1997/426 no’lu dosya numarasıyla iꢀleme konulmuꢀtur.  
18 Haziran 1999 tarihinde, Anayasa’nın 143. maddesinde yapılan düzenlemeyle Devlet  
Güvenlik Mahkemeleri’nin oluꢀumundan askeri hakimler çıkarılmıꢀtır. Sözkonusu  
mahkemelerin kuruluꢀuna iliꢀkin 22 Haziran 1999 tarihli yasaya getirilen düzenlemeler  
uyarınca askeri hakimlerin yerini sivil hakimler almıꢀtır.  
20 ꢁubat 2001 tarihinde, yeni heyet, baꢀvuranın dava dosyası ile diğer beꢀ sanığın 1997/426  
no’lu dava dosyasını birleꢀtirilmiꢀ ve dava dosyasını 2001/99 dosya numarasıyla kaydetmiꢀtir.  
6 Aralık 2001 tarihinde, DGM, baꢀvuranı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca  
suçlu bulmuꢀ ve müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır. DGM, kararını, baꢀvuranın polise  
2
verdiği ifadesi, baꢀvuranın gözaltı sırasında kötü muameleye maruz kalmadığını gösteren adli  
tıp raporları, ilgili sanıklar A.G. , S.F. , M.D. ve M.G.’nin tanıklıkları ve son olarak aralarında  
iki kiꢀinin öldürülmesi ve iki bombalı saldırının da bulunduğu baꢀvurana atılı ꢀiddet eylemleri  
hakkında yürütülen soruꢀturmalar çerçevesinde toplanan kanıt unsurları ile  
gerekçelendirmiꢀtir.  
14 Ekim 2002 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu kararı, M.G’nin tanıklığı ile ilgili olarak  
baꢀvuranın savunmasının alınmadığı ve otopsi tutanağının dosyaya eklenmediği gerekçesiyle  
bozmuꢀtur.  
Dava DGM’ye iade edilmiꢀ ve 2002/273 dosya numarasıyla yeniden kaydedilmiꢀtir.  
Devlet Güvenlik Mahkemeleri’ni kaldıran 5190 sayılı yasanın 16 Haziran 2004 tarihinde  
yürürlüğe girmesinin ardından baꢀvuranın davası Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’ne  
gönderilmiꢀtir.  
23 Aralık 2004 tarihinde, Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı Türk Ceza  
Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca suçlu bulmuꢀ ve müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
7 Haziran 2005 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu kararı, Yeni Türk Ceza Kanunu’nun yürürlüğe  
girmesinin sanıkların hukuki durumunda yeniden incelenme yapılmasını gerektirdiği  
gerekçesiyle bozmuꢀtur.  
26 Aralık 2006 tarihli bir karar ile Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı yeniden müebbet hapis  
cezasına çarptırmıꢀtır.  
Baꢀvuranın ifadelerine göre, 2007 yılının Ağustos ayında dava hala Yargıtay nezdinde devam  
etmekteydi.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, yargılama süresinin AĐHS’nin 6/1. maddesi ile öngörülen “makul süre” ilkesine  
riayet etmediğini iddia etmektedir.  
A. Kabuledilebilirlik Hakkında  
Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair iki bakımından itirazda bulunmaktadır.  
Đlk olarak, AĐHM’ye baꢀvuruda bulunduğu sırada baꢀvuranın davası devam ettiğinden  
baꢀvuran, iç hukuk yollarını tüketmemiꢀtir. Đkinci olarak ise baꢀvuran, yargılama süresinin  
uzunluğuna iliꢀkin ꢀikayetini ulusal merciler nezdinde dile getirmemiꢀtir.  
AĐHM, yargılama süresine iliꢀkin olarak baꢀvuranın davanın uzunluğuna dair gerekli  
baꢀvuruları yapmıꢀ olması kaydıyla yargılama süresine iliꢀkin ꢀikayetlerin yargılama sona  
ermeden kendisine sunulabileceği hakkındaki içtihadını hatırlatmaktadır (Poiss-Avusturya;  
baꢀvuru no: 9816/82, Yakıꢀan-Türkiye; baꢀvuru no: 11339/03, 6 Mart 2007). Mevcut davada  
iç hukuk yolunun bulunmasına iliꢀkin olarak ise AĐHM, Hükümet tarafından sunulan itiraz ve  
argümanları daha önceki davalarda reddettiğini saptamaktadır ( Bkz. diğerleri arasından,  
3
Tendik ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 23188/02, 22 Aralık 2005 ve Ebru ve Tayfun Engin  
Çolak-Türkiye, baꢀvuru no: 60176/00, 30 Mayıs 2006) ve mevcut davada farklı bir karar  
almasını gerektirecek hiçbir neden görememektedir. AĐHM, sözkonusu itirazı reddetmektedir.  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esas  
Hükümet, dava koꢀulları göz önüne alındığında yargılama süresinin makul olmadığının  
düꢀünülemez olduğu kanısındadır. Bu bağlamda Hükümet, birçok sanığı, baꢀvuran ve diğer  
sanıklara yüklenen suçlamaların ciddiyetini ve tanıklıkların toplanması ile olayları bölgede  
hala hüküm süren terörizm konjonktüründe ortaya koymanın güçlüğünü içeren davanın  
karmaꢀıklığına dikkat çekmektedir. Hükümet, ayrıca, sanıkların ve temsilcilerinin bazı  
duruꢀmalarda hazır bulunmadıklarını veya kendilerinden talep edilen belgeleri sunmadıklarını  
da iddia etmektedir.  
Baꢀvuran, ꢀikayetini yinelemektedir.  
AĐHM, dikkate alınacak dönemin, baꢀvuranın yakalanmasıyla 2 Mayıs 1994 tarihinde  
baꢀladığını not etmektedir. Halen devam eden yargılama, iki dereceden üç mahkemede on üç  
yıl sürmüꢀtür; Devlet Güvenlik Mahkemesi ve Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin yerini alan  
Ağır Ceza Mahkemesi ve Yargıtay. Sözkonusu bu mahkemeler, esasa iliꢀkin olarak yedi karar  
vermiꢀlerdir.  
AĐHM, bir yargılama süresinin makul olup olmadığının, dava koꢀullarına göre ve baꢀta  
davanın karmaꢀıklığı olmak üzere, AĐHM tarafından benimsenen kriterler ile baꢀvuran ve  
yetkili mercilerin tutumları dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatır (Bkz. diğerleri  
arasından, Pélissier ve Sassi-Fransa, baꢀvuru no: 25444/94).  
AĐHM, yetkili mahkemelerin bakmakta oldukları bir davada adaletin bir an önce tecelli etmesi  
için gerekli ihtimamı göstermeleri gereken bütün bu yargı süreci boyunca baꢀvuranın tutukluluk  
halinin devam ettiğini tespit etmektedir (Kalachnikov-Rusya, baꢀvuru no: 47095/99 ve Temel ve  
Taꢀkın –Türkiye, baꢀvuru no: 40159/98, 30 Haziran 2005).  
Yetkili makamların tutumlarına iliꢀkin olarak ise, AĐHM, mevcut davadaki yargılama  
süresinin, birçok dosyanın birleꢀtirilmesi ve ayrılması, mevzuata getirilen değiꢀiklikler ve üst  
mahkemeler tarafından ulusal mahkemelerin kararlarının iptal edilmesi ile açıklandığını tespit  
etmektedir. AĐHM, ulusal mahkemelerin içtihatlarının kalitesini inceleyecek konumda olmasa  
da, bir yargılamada sözkonusu kararların tekrar edilmesinin adalet sistemindeki ciddi bir  
zayıflığı ortaya koyduğu görüꢀündedir. Hükümet, AĐHM’nin farklı bir sonuca ulaꢀmasını  
sağlayacak hiçbir açıklamada bulunmamıꢀtır.  
Daha önce buna benzer sorunları ortaya koyan birçok davalarda, AĐHM, AĐHS’nin 6/1.  
maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmıꢀtır (Pélissier ve Sassi, Çetin Ağdaꢀ- Türkiye,  
baꢀvuru no: 77331/01, 19 Eylül 2006).  
Kendisine sunulan unsurların tamamını incelenmesinin ardından, AĐHM, Hükümet’in davanın  
farklı bir sonuca ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı  
4
kanaatindedir. Konuya iliꢀkin içtihadını dikkate alarak, AĐHM, mevcut davada, dava konusu  
yargılama süresinin çok uzun olduğu ve “makul süre” gereğine riayet etmediği kanaatindedir.  
Bu durumda AĐHS’nin 6/1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, maruz kaldığı maddi ve manevi zarar için 100.000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, ihlal edilen tespit ile iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı  
görememektedir ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, AĐHM, hakkaniyete uygun  
olarak, baꢀvurana 5.000 Euro tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran, AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 2.1001 Yeni Türk  
Lirası talep etmektedir. Baꢀvuran, yapmıꢀ olduğu masrafların bir listesini sunmakla  
yetinmektedir.  
Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yapmıꢀ olduğu masraf ve harcamaların geri ödemesini  
ancak gerçekliliği, gerekliliği ve makul oranda olduğu ortaya konulduğu sürece elde edebilir.  
Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alarak  
AĐHM, baꢀvuranın bu talebini reddetmektedir.  
C. Gecikme Faizi  
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç  
puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet  
tarafından baꢀvurana 5.000 Euro (beꢀ bin Euro) manevi tazminat ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
1 Yaklaꢀık 1.000 Euro  
5
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 29 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
6