COUNCIL  
OF EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ D A ĐRE  
SALDUZ – TÜRKĐYE  
(B a ꢀvuru no. 36391/02)  
KARAR  
STRAZBURG  
26 Nisan 2007  
Bu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır.  
Ancak, ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
SALDUZ – TÜRKĐYE KARARI  
USUL  
Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi  
uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Yusuf Salduz (“baꢀvuran”) adlı Türk vatandaꢀı  
tarafından, 8 Ağustos 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan baꢀvurudan  
(no. 36391/02) kaynaklanmaktadır.  
OLAYLAR  
DAVA OLAYLARI  
Baꢀvuran 1984 doğumludur ve Đzmir’de yaꢀamaktadır. 29 Mayıs 2001 tarihinde  
PKK’nın hapisteki liderine destek için yapılan yasadıꢀı bir gösteriye katıldığı ꢀüphesiyle Đzmir  
Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi polisleri tarafından yakalanmıꢀtır. Baꢀvuran  
aynı zamanda 26 Nisan 2001 tarihinde Bornova’da bir köprüye yasadıꢀı pankart asmakla  
suçlanmıꢀtır.  
30 Mayıs 2001 tarihindeki polis ifadesinde baꢀvuran suçlamaları kabul etmiꢀtir. Ancak 1  
Haziran 2001 tarihinde çıkarıldığı Savcı ve Tetkik Hakimi huzurunda polis ifadesini  
reddetmiꢀ, ifadenin zorla alındığını iddia etmiꢀtir. Aynı tarihte Tetkik Hakimi baꢀvuranın  
tutuklu yargılanması talimatını vermiꢀtir.  
11 Temmuz 2001 tarihinde Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı baꢀvuranı  
TCK’nın 169. maddesi ve 3713 sayılı yasanın (terörle mücadele yasası) 5. bölümü uyarınca  
PKK’ya yardım ve yataklıkla suçlayan bir iddianame sunmuꢀtur.  
5 Aralık 2001 tarihinde Đzmir DGM baꢀvuranı atılı suçlardan mahkum etmiꢀ ve dört yıl  
altı ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Daha sonra sözkonusu ceza baꢀvuranın suçun iꢀlendiği  
tarihte on sekiz yaꢀından küçük olması nedeniyle iki buçuk yıla indirilmiꢀtir.  
Đzmir DGM, sözkonusu kararı verirken baꢀvuranın polise, Savcıya ve Tetkik Hakimine  
vermiꢀ olduğu ifadeleri ve diğer sanıkların Savcıya verdikleri ifadeleri dikkate almıꢀtır. Diğer  
sanıklar, baꢀvuranın onları eyleme katılmaları yönünde örgütlediklerini ifade etmiꢀlerdir.  
Mahkeme aynı zamanda baꢀvuranın el yazısının pankartta yazılı olanla aynı olmasını ve polis  
tarafından düzenlenen tutuklama raporuna göre baꢀvuranın eylem sonrası dağılan gruptan  
olmasını dikkate almıꢀtır.  
27 Mart 2002 tarihinde Yargıtay Baꢀsavcısı Yargıtay 9. Daire’ye yazılı bir beyan  
göndermiꢀ, dairenin Đzmir DGM’nin vermiꢀ olduğu kararı onaması gerektiğini ifade etmiꢀtir.  
Yargıtay 9. Daire 10 Haziran 2002 tarihinde sözkonusu kararı onamıꢀtır.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6 §§ 1 VE 3 (c) MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran AĐHS’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddelerine atıfla Yargıtay Baꢀsavcısı’nın  
görüꢀlerinin kendisine tebliğ edilmemiꢀ olmasından ve gözaltı süresince avukat desteğinden  
1
SALDUZ – TÜRKĐYE KARARI  
mahrum bırakılmasından ꢀikâyetçi olmuꢀtur. AĐHS’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddelerinin ilgili  
kısımları aꢀağıdadır:  
“1. Herkes … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan … bir  
mahkeme tarafından davasının … hakkaniyete uygun … görülmesini istemek hakkına sahiptir.  
3. Her sanık en azından aꢀağıdaki haklara sahiptir:  
(c) Kendi kendini savunmak veya kendi seçeceği bir savunmacının yardımından yararlanmak ve eğer  
savunmacı tutmak için mali olanaklardan yoksun bulunuyor ve adaletin selameti gerektiriyorsa,  
mahkemece görevlendirilecek bir avukatın para ödemeksizin yardımından yararlanabilmek…”  
A. Kabuledilebilirlik  
Mahkeme, baꢀvurunun AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında açıkça dayanaktan  
yoksun olmadığını belirtir. ꢁikâyet, baꢀka gerekçelerle de kabuledilmez değildir; bu yüzden  
kabuledilebilir olarak ilan edilmelidir.  
B. Esas  
1. Savcının Yargıtay’a sunduğu yazılı görüꢀün baꢀvurana tebliğ edilmemesi  
Hükümet, Baꢀsavcının yazılı görüꢀünün Yargıtay için bağlayıcı olmadığını,  
mahkemenin temyiz hakkında Savcının görüꢀlerinden bağımsız olarak karar vermekte serbest  
olduğunu ifade etmiꢀtir. Ayrıca baꢀvuranın temsilcisinin dava dosyasına ulaꢀma ve belgeleri  
inceleme hakkı bulunduğunu belirtmiꢀtir. Son olarak Hükümet 27 Mart 2003 tarihinde  
CMUK’un 316. maddesinde yapılan değiꢀiklikle artık Yargıtay Baꢀsavcısı’nın yazılı  
görüꢀlerinin taraflara tebliğ edilmekte olduğunu belirtmiꢀtir.  
Baꢀvuran iddialarını sürdürmüꢀtür.  
Mahkeme, aynı ꢀikâyeti Göç – Türkiye ([BD], no. 36590/97) davasında incelemiꢀ ve  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlalini tespit etmiꢀ olduğunu kaydeder. Bahsedilen kararda  
Mahkeme, Baꢀsavcının görüꢀlerinin niteliği ve baꢀvurana buna yazılı olarak cevap verme  
fırsatının verilmemiꢀ olması nedeniyle baꢀvuranın iki taraflı dava hakkının ihlal edildiğine  
karar vermiꢀti.  
Mahkeme somut davayı incelemiꢀ ve yukarıda anılan davadaki bulgularından  
uzaklaꢀmak için özel durum tespit etmemiꢀtir.  
Buna göre AĐHS’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
2. Gözaltı süresince adli yardımdan mahrum olma  
Hükümet, polis nezaretindeyken baꢀvuranın avukat hakkının engellenmesinin savunma  
haklarını ihlal etmediğini savunmuꢀtur. Mahkeme içtihadına göre davanın adil olup olmadığı  
değerlendirmesinin davanın tamamı dikkate alınarak yapılması gerektiğini belirtmiꢀlerdir. Bu  
bağlamda baꢀvuranın hem Đzmir DGM hem de Yargıtay huzurunda bir avukat tarafından  
temsil edildiğini öne sürmüꢀlerdir.  
Baꢀvuran iddialarını sürdürmüꢀtür.  
2
SALDUZ – TÜRKĐYE KARARI  
Mahkeme ön soruꢀturma safhasında AĐHS’nin 6 § 3 (c) maddesinin, ancak bu  
hükümlere ilk baꢀta uymamanın davanın hakkaniyetini ciddi ꢀekilde yaralamasının sözkonusu  
olduğu durumlarda geçerli olabileceğini hatırlatır (bkz. John Murray – Đngiltere, Karar  
Raporları 1996-I). 6. madde normalde sanığın polis sorgulamasının ilk safhasında avukat  
desteğinden yararlanmasına izin verilmesini ꢀart koꢀsa da AĐHS’de açıkça ifade edilmeyen bu  
hak geçerli nedenlerle kısıtlanabilir. Her davada sorun, kısıtlamanın dava sürecinin tamamı  
ıꢀığında sanığı adil yargılamadan mahrum edip etmediğidir (bkz. Brennan – Đngiltere, no.  
39846/98).  
Mahkeme, somut davada baꢀvuranın hem Đzmir DGM hem de temyizde avukatı  
tarafından temsil edilmiꢀ olduğunu kaydeder. Ayrıca hüküm giymesi sadece gözaltındaki  
polis ifadesine dayanmıyordu ve rakibi ile karꢀı karꢀıya oluꢀuna önemli bir dezavantaj  
getirmeyen koꢀullarda, iddia makamının iddialarına itiraz etme fırsatına sahipti. Đzmir DGM,  
dava hakkında karar vermeden baꢀvuranın yakalanmasını çevreleyen faktörler ve baꢀvuranın  
el yazısının pankarttaki yazı ile aynı olduğunu belirten bilirkiꢀi raporunu dikkate almıꢀtır.  
Mahkeme aynı zamanda tanıkların Savcı huzurunda alınmıꢀ, baꢀvuranın kendilerini eyleme  
katılmaya çağırdığı yönündeki ifadeleri de değerlendirmiꢀtir. Sonrasında mahkeme bir bütün  
olarak, kendisine sunulan olaylar ve deliller temelinde baꢀvuran hakkında bir hüküm vermiꢀtir  
(Yurtsever – Türkiye, no. 42086/02, Uçma ve Uçma – Türkiye, no. 15071/03).  
Bu ꢀartlar altında Mahkeme, somut davada baꢀvuranın polis nezareti süresince avukat  
desteği olmayıꢀının yargılamanın hakkaniyetine halel getirmediği kanaatindedir.  
Buna göre AĐHS’nin 6 § 3. maddesi ihlal edilmemiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesine göre:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci  
Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete  
uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran 5,000 Euro maddi, 10,000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀtir.  
Hükümet, talep edilen miktarların aꢀırı ve kabul edilemez olduğunu öne sürmüꢀtür.  
Mahkeme, baꢀvuranın Sözleꢀme haklarının ihlali neticesinde herhangi bir maddi zarara  
uğramıꢀ olduğunu kanıtlayamadığını tespit etmiꢀtir. Bu nedenle talebin bu kısmını reddeder.  
Ayrıca ihlalin tespitinin baꢀvuran tarafından uğranmıꢀ tüm manevi zararlar için baꢀlı baꢀına  
yeterli adil tazmin teꢀkil ettiği kanaatindedir.  
B. Mahkeme masrafları  
Baꢀvuran ayrıca ulusal mahkemeler ve AĐHM önündeki harcamalara karꢀılık olarak  
3,500 Euro talep etmiꢀtir.  
3
SALDUZ – TÜRKĐYE KARARI  
Hükümet, baꢀvuranın bu talebini kanıtlayamadığını ifade etmiꢀtir.  
Elindeki bilgilere dayanan bir tahmin yaparak Mahkeme, bu baꢀlık altında baꢀvurana  
1,000 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar  
vermiꢀtir.  
YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,  
1. Oybirliğiyle baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. Oybirliğiyle; savcının yazılı görüꢀünün baꢀvurana tebliğ edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin  
6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. 2’ye karꢀı 5 oyla; baꢀvuran gözaltında iken adli yardım alamayıꢀı itibariyle AĐHS’nin 6 §  
3 (c) maddesinin ihlal edilmediğine;  
4. Oybirliğiyle; ihlalin tespitinin baꢀvuran tarafından uğranmıꢀ tüm manevi zararlar için baꢀlı  
baꢀına yeterli adil tazmin teꢀkil ettiğine;  
5. (a) Sorumlu Devlet’in baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği  
tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk  
Lirası’na çevrilerek mahkeme masraflarına karꢀılık olarak 1,000 Euro (bin Euro) ve bu  
miktarlar üzerine uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine;  
(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için  
Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek  
suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;  
6. Oybirliğiyle, baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 26 Nisan  
2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
S. DOLLÉ  
F. TULKENS  
Zabıt Kâtibi  
Baꢀkan  
4