C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

SAPAN - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 44102/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

8 Haziran 2010

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (44102/04) numaralı baꢀvurunun nedeni T.C. vatandaꢀı

Özcan Sapan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 14 Ekim 2004

tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu avukatlarından

E. Kanar tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1960 doğumlu olup Đstanbul’da ikamet etmektedir.

Baꢀvuran 2001 yılında (Tarkan¹-Yıldız Olgusu) adı ile yayımlanan kitabın yayınevi sahibidir.

Bu kitap 19 Haziran 1998 tarihinde Aysun Yüksel tarafından hazırlanan doktora tezinden

derlenerek hazırlanmıꢀtır. 155 sayfadan oluꢀan kitap sanatçının basında çıkan 31 resmi ile 3

dergi kapağını içermektedir. Kitabın birinci bölümü yıldız olgusunun analizine ve Türkiye’de

ortaya çıkıꢀına, ikinci bölümü ise sanatçıya ayrılmıꢀtır.

Ünlü ꢀarkıcı kiꢀiliğini ve imajını zedelediği gerekçesiyle 17 Eylül 2001 tarihinde Đstanbul

Asliye Hukuk Mahkemesi’ne giderek sözkonusu kitabın toplatılmasını ve dağıtımının

durdurulmasını talep etmiꢀtir. ꢁarkıcı kitabın kendi adını taꢀıdığını ve resimlerini içerdiğini

belirterek kiꢀilik haklarına saldırıldığını öne sürdüğü kitaptan bazı alıntılara yer vermiꢀtir.

Mahkeme 24 Eylül 2001 tarihinde ꢁarkıcının bu isteğini yerinde bulmuꢀ ve baꢀvurandan

kaynaklanan zararın giderilmesi karꢀılığında bir milyar TL’nin (yaklaꢀık 720 Euro)

ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.

Mahkeme baꢀvurunun içeriğine ve yapılan alıntılara dayalı olarak gerekçe göstermeksizin

ꢁarkıcının bu talebini kabul etmiꢀ ve sonuç itibarıyla Hukuk Usulü Muhakemeleri

Kanunu’nun 101. ve takip eden maddeleri ve Borçlar Kanunu’nun 24., 25. ve 49. maddeleri

uyarınca kitabın toplatılmasını kararlaꢀtırmıꢀtır.

26 Eylül 2001 tarihinde yayınevinin on iki baskısına el konulmuꢀtur.

3 Ekim 2001 tarihinde ꢁarkıcı kiꢀilik haklarına saldırıldığı gerekçesiyle aynı mahkemede

baꢀvuran ve yayınevi hakkında maddi ve manevi tazminat davası açmıꢀtır.

Baꢀvuran 22 Ekim 2001 tarihinde gerekçesinin bulunmadığını ve haksız yere el konulduğunu

öne sürerek kitabın toplatılması kararına itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuran kitabın bilimsel ve

sosyolojik analizleri içeren bir doktora tezinden yola çıkılarak hazırlandığını ve eserin bir

bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini kaydetmiꢀtir. AĐHS’nin 10. maddesine atıfta

bulunan baꢀvuran ifade özgürlüğünün demokratik bir toplumdaki önemini vurgulamıꢀtır.

¹Türkiye’de ünlü bir pop ꢀarkıcısı.

2

13 Aralık 2001 tarihinde baꢀvuranın bu talebi Mahkeme tarafından reddedilmiꢀtir.

Asliye Hukuk Mahkemesi 12 Mart 2002 tarihli duruꢀmada, doktora tezinin de bulunduğu

tarafların delil unsurlarını dosyaya eklemiꢀ ve bilirkiꢀi incelemesi istemiꢀtir. Mahkeme

toplatılma kararının kaldırılmasına iliꢀkin daha sonra karar verileceğini ifade etmiꢀtir.

30 Mayıs 2002 tarihli duruꢀmada baꢀvuran toplatılma kararının kaldırılması talebini

yinelemiꢀ, AĐHM’nin AĐHS’nin 10. maddesi hakkındaki içtihadı göz önünde

bulundurulduğunda alınan bu tedbirin ağırlığına dikkat çekmiꢀtir. Hakim bilirkiꢀi

incelemesinin sonucunun beklenmesine karar vermiꢀtir.

29 Ağustos 2002 tarihinde bir edebiyat profesörü bilirkiꢀi raporunu hazırlamıꢀtır. Raporda

içerik olarak kitapla tez arasında çok az bir farkın bulunduğu belirtilmiꢀ, sunum açısından

bakıldığında birinden diğerine değiꢀiklik gösterdiği, tezde «yıldız olgusu» vurgulandığı,

kitapta ise Tarkan isminin ön kapakta yer aldığı ifade edilmiꢀtir. Bilirkiꢀi tez çalıꢀmalarına

konu edilen ikinci sanatçının kitapta geçmediğini, bununla üstü kapalı bir biçimde Tarkan’ın

ima edildiğini hatırlatmıꢀtır.

Bilirkiꢀi ayrıca biyografik unsurlar olmasına karꢀın sözkonusu kitabın bir biyografi

olmadığını ifade etmiꢀtir. Bilirkiꢀiye göre ꢀarkıcının müzikal anlamda sahneye çıkmasından

ve Türkiye’de star olarak anılmasından önce kitabın yazarı star olgusunu irdeleyip analiz

etmiꢀtir. Yazar sanatçının ataerkil bir toplumda feminen özellikleri ile birlikte yakaladığı

baꢀarıyı açıklarken bilimsel araçlara baꢀvurmaktadır. Bilirkiꢀi ayrıca kitabın bütünü içinde

değerlendirilirse ꢀarkıcı ile ilgili «mübalağaya» kaçan kimi ifadelerin onun kiꢀiliğini hedef

almadığına itibar etmiꢀtir.

Yazar ꢀarkıcının kiꢀiliğini analiz ederken çıkıꢀ noktası olarak beden dilini, giysi ve

aksesuarlarını dikkate almıꢀ, buna ünlü sanatçının fotoğrafları, video klipleri, ꢀarkılarının

sözleri, röportajları ve bu konuda çıkan makaleler de etki etmiꢀtir. Bilirkiꢀi bu bağlamda, teze

oranla daha fazla yer kaplayan fotoğrafların kitapta önemli bir yeri kapsadığını

gözlemlemektedir.

Özet olarak, kitabın yazarı ꢁarkıcıyı kabul görmüꢀ değerlerle çeliꢀen (erkek kimliği altında

gizli bir kadını barındıran ve androjen yapıyı ifꢀa eden) bir imaj sahibi olarak kadını ve erkeği

farklı kutuplara yerleꢀtiren bir sisteme baꢀkaldıran olarak nitelendirmektedir.

19 Eylül 2002 tarihli duruꢀmada, asliye hukuk mahkemesi dosyaya bilirkiꢀi raporunu eklemiꢀ

ve taraflara görüꢀlerini sunmaları için süre tanımıꢀ ve bir gerekçe olmaksızın toplatılma

kararının kaldırılmasını reddetmiꢀtir.

Belirtilmeyen bir tarihte ꢁarkıcı bilirkiꢀi raporuna itiraz ederek bir hakimden oluꢀan veya

aralarında hakimlerin de bulunduğu yeni bir bilirkiꢀi heyetinin oluꢀturulmasını talep etmiꢀtir.

Asliye hukuk mahkemesi 19 Aralık 2002 tarihinde yeni bir bilirkiꢀi incelemesi yapılmasını ve

bunun aralarında bir hakimin de yer alacağı üç kiꢀilik bilirkiꢀi heyetine iletilmesini

kararlaꢀtırmıꢀ, toplatılma kararının kaldırılıp kaldırılmayacağının bilirkiꢀi incelemesi

sonucuna kadar beklenmesini istemiꢀtir.

Belirtilmeyen bir tarihte, üç kiꢀiden oluꢀan bilirkiꢀi raporunu hazırlamıꢀ ve bir tazminat

ödenmesini gerektirecek ꢀekilde ꢁarkıcının imajına ya da kiꢀiliğine yönelik herhangi bir

3

saldırının sözkonusu olmadığı sonucuna varmıꢀtır. Bilirkiꢀi heyetine göre ꢀarkıcı ile ilgili

bölümleri yeniden değerlendirmek açısından kitabın bütününü ele almak gerekmektedir.

Heyet kitabın yazarının kendi kiꢀisel yargılarını olduğu kadar toplumsal yargıları da içerdiğini

kaydetmiꢀtir. Yazarın tanınmıꢀ sosyologlardan biri olduğunu vurgulayan bilirkiꢀi kitabın bir

inceleme eseri olduğuna itibar etmektedir. Kitapta kullanılan fotoğrafların ꢁarkıcının vermiꢀ

olduğu kliꢀe pozlardan oluꢀtuğunun ve kullanılan bu fotoğrafların ꢀarkıcının özel hayatına

girmediğinin altı çizilmektedir. Bilirkiꢀi heyeti ayrıca bu kliꢀe laflardan ve ꢀarkıcının giyim

tarzından yola çıkılarak yapılan yorumların nihayetinde çeꢀitli sosyologların yapmıꢀ oldukları

değerlendirmelere dayandığını dile getirmiꢀtir.

Asliye hukuk mahkemesi 6 Mayıs 2003 tarihli duruꢀmada dosyaya yeni bilirkiꢀi incelemesini

eklemiꢀ ve taraflara görüꢀlerini hazırlamaları için süre tanımıꢀtır. Baꢀvuran toplatılma

kararının kaldırılmasını yinelemiꢀ, mahkeme esasa iliꢀkin yapılacak mütalaada toplatılma

kararının değerlendirileceği yanıtını vermiꢀtir.

Baꢀvuran 25 Eylül 2003 tarihinde bilirkiꢀi raporları sonuçlarına dayanarak toplatılma

kararının kaldırılmasını talep etmiꢀtir. Hakim bu talebi reddetmiꢀ, tarafların sosyal ve

ekonomik durumuna iliꢀkin yapılacak değerlendirmenin sonucu bekleninceye dek duruꢀmayı

ertelemiꢀtir.

13 Mayıs 2004 tarihinde ꢁarkıcı tarafından yapılan maddi ve manevi tazminat talebi

reddedilmiꢀ ve toplatılma kararının kaldırılmasına hükmedilmiꢀtir. Kararda bilirkiꢀi

incelemeleri ve eserin tamamı ıꢀığında kitaptaki bazı bölümlerin sosyolojik incelemelere

dayandığı, kısmi olarak görsel ve iꢀitsel unsurlara yer verildiği dikkate alınarak bu durumun

ꢀarkıcının kiꢀisel haklarına yönelik bir saldırıyı oluꢀturmadığı sonucuna varılmıꢀtır.

Yargıtay 22 Kasım 2005 tarihinde ilk derece mahkemesinin bu kararını bozmuꢀtur.

Dava dosyasında yer alan unsurlardan mevcut kararın alındığı tarihte davanın iç hukuktaki

mahkemeler önünde halen derdest olduğu anlaꢀılmaktadır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran kitabın toplatılması nedeniyle ifade özgürlüğüne yönelik bir ihlalin oluꢀtuğunu ileri

sürmekte ve AĐHS’nin 9. ve 10. maddelerine atıfta bulunmaktadır.

AĐHM bu ꢀikayeti yalnızca 10. madde baꢀlığı altında inceleyecektir.

A. Kabuledilebilirliğe dair

Hükümet yargılamanın iç hukuktaki mahkemeler önünde halen sürüyor olması doğrultusunda

iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirterek (AĐHS’nin 35/1 ve 4 maddesi) AĐHM’den

baꢀvuruyu kabuledilemez ilan etmeye davet etmektedir.

Baꢀvuran baꢀvurusunun maddi ve manevi tazminat talebine değil yalnızca toplatılma kararına

iliꢀkin olduğunu belirtmektedir.

4

AĐHM baꢀvuranın da vurguladığı üzere mevcut baꢀvurunun toplatılma kararına dayalı

olduğunu gözlemlemektedir. Baꢀvuranın ꢀikayetçi olduğu bu durum 13 Mayıs 2004 tarihinde

Asliye hukuk mahkemesi tarafından toplatılma kararının kaldırılması ile sona ermiꢀtir. Bu

durumda mevcut baꢀvuru erken yapılmıꢀ bir baꢀvuru olarak nitelendirilemez. AĐHM bu

nedenle Hükümetin itirazını reddetmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas hakkında

Baꢀvuran ihtilaf konusu kitabın bir doktora tezine dayanan bilimsel ve sosyolojik bir eser

olduğunu ve bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Baꢀvuran kitabın

toplatılma kararının gerekçelendirilmediğini ve bu kararın kaldırılma taleplerinin de herhangi

bir gerekçesi bulunmadan reddedildiğini ifade etmektedir.

Hükümet esasa iliꢀkin alınan kararı müteakip geçici ihtiyati tedbirin kaldırıldığını, ayrıca

sözkonusu kitabın hiçbir ꢀekilde genel menfaat tartıꢀmalarına etki etmediğini savunmaktadır.

Hükümet son olarak iç hukuktaki mahkemelerin toplatılma kararını vermeden evvel özel

hayatın korunması ve ifade özgürlüğü arasında bir denge sağladıklarını savunmaktadır.

AĐHM öncelikle sözü edilen eserin toplatılmasının kamu yetkililerinin baꢀvuranın ifade

özgürlüğüne yönelik bir müdahalesi olduğunu not etmektedir. Hukuk Usulü Muhakemeleri

Kanunu’nun 103. maddesine dayanılarak yapılan ve «baꢀkalarının haklarını koruma» amacını

taꢀıyan sözkonusu müdahalenin «demokratik bir toplum için gereklilik» arz edip etmediğinin

bilinmesi gerekir. AĐHM bu bağlamda bu konuda yerleꢀik içtihadından ileri gelen genel

prensiplere atıfta bulunmaktadır (Bkz. diğer birçokları arasında Goodwin-Birleꢀik Krallık, 27

Mart 1996, no: 58148/00 ve Leempoel & S.A. ED. Ciné Revue-Belçika no: 64772/01, 9

Kasım 2006).

AĐHM ihtilaf konusu kitabın 19 Haziran 1998 tarihinde kabul edilen doktora tezinden yola

çıkılarak hazırlandığını not etmekte, bu vesile ile akademik çalıꢀma özgürlüğünün önemini

vurgulamaktadır (Bkz. Sorguç-Türkiye no: 17089/03, 23 Haziran 2009). Sözkonusu kitabın

yazarı akademisyen olup yıldız olgusunu analiz etmiꢀ ve bu olgunun ꢁarkıcının müzikal

anlamda Türkiye’de sahneye çıkmasından ve star olarak anılmasından önce ortaya çıkıꢀına

değinmiꢀtir. Bu bakımdan mezkur eser Tarkan örneğinden yola çıkarak ve bilimsel araçlara

baꢀvurmak suretiyle toplumdaki star olgusunu iꢀlemektedir. Aynı ꢀekilde kitap ünlülerin özel

hayatlarındaki en mahrem ayrıntılarına yer vererek okuyucuda belirli düzeyde merak

uyandıran, olağan, «sansasyon» yaratan ve «magazinin kalbi» sayılabilecek bir yazılı eser

olarak nitelendirilemez.

Kitapta yer verilen resim ve görsel malzemelerle ilgili olarak AĐHM, bunların ꢀarkıcının daha

önce yayınlanan kliꢀe görüntüleri olduğunu hatırlatır. Böylelikle, mevcut dava sözkonusu

fotoğrafların hilekâr bir yolla ve/veya gizlice yayımlandığı diğer davalardan (ünlülerin özel

fotoğraflarının konu edilmesine iliꢀkin Bkz. Von Hannover-Almanya no: 59320/00) veyahut

özel hayatın en mahrem yerlerini gözler önüne seren yayınlardan farklılık göstermektedir

(Bkz. Campmany ve Lopez Galiacho Perona-Đspanya kararı no: 54224/00).

5

AĐHM, asliye hukuk mahkemesi hakiminin kitabın toplatılması kararını ꢀarkıcının kiꢀisel

haklarına yönelik bir saldırı olarak değerlendirmesi sonucu aldığını gözlemlemektedir. Hakim

bunu yaparken, mahkemeye yapılan baꢀvurudan hareketle kitaptan bazı bölümlere yer vermiꢀ

ve kararını Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun ve Medeni Kanun’un ilgili hükümlerine

dayandırmıꢀ, üstelik davacının argümanlarına karꢀılık herhangi bir gerekçe sunmamıꢀtır.

AĐHM, bu baꢀvuruda esasen ulusal hakimin ifade özgürlüğüne karꢀı «gerekli» olarak addettiği

kısıtlama kararının ikna edici olup olmadığının incelenmesi gerektiğini kaydetmektedir (Bkz.

Güzel Erdagöz-Türkiye no: 37483/02, 21 Ekim 2008). Öte yandan, ilgili hakimin vermiꢀ

olduğu kararından hareketle iletiꢀim özgürlüğü hakkı ile baꢀkalarının ün ve ꢀöhretinin

korunması haklarının gözetilerek davanın bu kriterler ıꢀığında ayrıntılı bir biçimde ele alınıp

alınmadığının tespitinin oldukça güç olduğunu da kabul etmek gerekir (Bkz. a contrario, sözü

edilen Campmany ve Lopez Galiacho Perona-Đspanya kararı).

AĐHM, herhangi bir gerekçe olmaksızın her seferinde toplatılma kararının kaldırılması

talebinin reddedildiğini not etmektedir. Ayrıca 19 Eylül 2002 tarihli duruꢀma esnasında,

baꢀvuran lehine unsurları içeren ilk bilirkiꢀi incelemesinin dosyaya eklenmesinin ardından

hakim hiçbir gerekçe göstermeden toplatılma kararının kaldırılmasını reddetmiꢀtir. Mahkeme

daha sonra ꢁarkıcının isteği üzerine yeni bir bilirkiꢀi incelemesi yapılmasını kabul etmiꢀ ve

bunun sonucunun bekleneceğini ifade etmiꢀtir. Üç kiꢀiden oluꢀan yeni bilirkiꢀi heyetinin

hazırladığı raporda ꢀarkıcının imajına ve kiꢀiliğine yönelik herhangi bir karalamanın

sözkonusu olmadığı sonucuna varılmıꢀtır. Bu yeni bilirkiꢀi raporunun 6 Mayıs 2003 tarihli

duruꢀmada dava dosyasına eklenmesinin ardından Mahkeme bir kez daha gerekçe

göstermeden toplatılma kararına karꢀı yapılan itirazı reddetmiꢀ ve bu sorunun esasa

birleꢀtirilmesini kararlaꢀtırmıꢀtır. AĐHM hakimin bu vesile ile vereceği kararından alıkoyacak

hiçbir istisnai durum görememektedir.

Baꢀvuran 25 Eylül 2003 tarihli duruꢀmada bilirkiꢀi raporlarına dayanarak bir kez daha hakim

tarafından müteaddit kez reddedilen toplatılma kararına itiraz etmiꢀtir.

Sonuç itibarıyla esasa iliꢀkin verilen 13 Mayıs 2004 tarihli kararda mezkur toplatılma kararı

kaldırılmıꢀtır. Bu tarihte Mahkeme ꢁarkıcının maddi ve manevi tazminat talebini reddetmiꢀ ve

toplatılmaya iliꢀkin kısıtlamayı kaldırmıꢀtır. Böylelikle, baꢀvuran lehine iki bilirkiꢀi

incelemesinin

bulunmasına

karꢀın,

sözkonusu

tedbir

herhangi

bir

surette

gerekçelendirilmeyen karara dayalı olarak yaklaꢀık iki yıl sekiz ay boyunca uygulamada

kalmıꢀtır. Mahkeme tarafından alınan kararların gerekçelerinin yer almayıꢀında, ulusal

hakimin iletiꢀim özgürlüğü hakkı ile baꢀkalarının ün ve ꢀöhretinin korunması haklarını

gerektiği gibi gözettiği savı kabul görmemektedir.

Yukarıda söz edilenler ıꢀığında AĐHM, «ilgili» ve «yeterli» bir gerekçeye dayanmaması

doğrultusunda mezkur müdahalenin «demokratik bir toplum için gereklilik» arz etmediği

sonucuna varmaktadır.

Bu nedenle AĐHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. ÖNE SÜRÜLEN DĐĞER ĐDDĐALAR HAKKINDA

AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunan baꢀvuran asliye hukuk mahkemesinin kitabın

toplatılması kararını gerekçelendirmediğini ve karꢀı tarafın öne sürmüꢀ olduğu argümanların

6

tamamını dikkate aldığını ileri sürmektedir. Baꢀvuran mahkemenin bu yolla ulusal yasanın

ilgili bölümünün uygulanmasında hata yaptığını iddia etmekte, kendi lehine bilirkiꢀi raporları

bulunmasına rağmen toplatılma kararının kaldırılması baꢀvurusunun gerekçe gösterilmeden

reddedildiğini dile getirmektedir. Baꢀvuran bu konuda mahkemenin taraflı davrandığını öne

sürmektedir. Baꢀvuran ayrıca ihtilaf konusu davada yargı sürecinin uzunluğundan

yakınmaktadır.

Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, kitabın dağıtımının ve satıꢀının

durdurulmasının maddi kayba yol açtığını iddia etmektedir.

AĐHM mevcut baꢀvuruda ele alınması gereken temel hukuki sorunun sözkonusu kitabın

toplatılmasının AĐHS’nin 10. maddesi anlamında baꢀvuranın ifade özgürlüğüne yönelik bir

ihlali oluꢀturup oluꢀturmadığının incelenmesi esasına dayandığına itibar etmektedir. AĐHM bu

maddenin ihlal edildiği sonucuna varması ıꢀığında bu hükümlerin ihlal edilip edilmediğini

ayrıca incelemeyi gerekli görmemektedir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASINA ĐLĐꢁKĐN

A. Tazminat

Baꢀvuran 20.482 TL (yaklaꢀık 11.600 Euro) maddi tazminat talep etmektedir. Bu meblağın

dağılımı ꢀu ꢀekildedir: 1.650 TL kitabın hazırlanması için yapılan harcamalar, 8.815 TL basım

ve yayın ücreti ve 10.016 TL kitabın satıꢀının yapılamamasından kaynaklanan gelir kaybı.

Baꢀvuran bu bağlamda öncelikle 2.200 adet baskı yapıldığını ve bunun 1.727’sinin geri

gönderildiğini belirtmektedir. Baꢀvuran bu talebini desteklemek bakımından baskı ve yayın

masraflarını ve kitabın geri alınması için yapılan masrafları gösterir faturaları sunmaktadır.

Baꢀvuran ayrıca 15.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM öncelikli olarak kitabın 2.200 adet basıldığını ve bunlardan 1.739 adedine ya el

konulduğunu ya da satıꢀtan geri çekildiğini not etmektedir. Dava dosyasının incelenmesinden

kitabın geri kalanının satıꢀının yapılıp yapılmadığını, yapıldıysa ne kadarının yapıldığını

gösterir herhangi bir unsur yer almamaktadır. Sözkonusu müdahale yapılmasaydı kaç adet

baskının satılacağını tam olarak belirlemeye olanak bulunmamaktadır. Baꢀvuran tarafından

öne sürülen maddi tazminat talebi ꢀüpheli bulunmaktadır, AĐHM bu nedenle baꢀvuranın

talebini reddetmektedir (Bkz. aynı anlamda, Editions Plon-Fransa kararı, no: 58148/00).

Manevi zarar ile ilgili olarak AĐHM, dava olayları nedeniyle baꢀvuranın belirli bir ölçüde

zarara uğradığını kabul etmektedir. Bu nedenle AĐHM, hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana

2.000 Euro manevi tazminat ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran iç hukuktaki mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama giderleri için

17.206 TL (yaklaꢀık 9.800 Euro) talep etmektedir. Baꢀvuran kanıtlayıcı belge niteliğinde

7

yargılama giderlerine iliꢀkin makbuzu ve Đstanbul Barosu’nun avukatlık ücret tarifesini

sunmaktadır.

Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, mahkemeye sunulan belgelerin eksik olması ve bu konudaki yerleꢀik içtihadı ıꢀığında

baꢀvurana tüm yargılama giderleri için 1.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç

puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. AĐHS’nin 10. maddesi hakkındaki ꢀikayetin kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;

3. Yapılan diğer ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;

4. a) AĐHS’nin 44 / 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden TL.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana:

i. manevi zarar için 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;

ii. yargılama masraf giderleri için 1.000 (bin) Euro ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 / 2. ve 3. maddelerine

uygun olarak 8 Haziran 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

8