C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
DÖRDÜNCÜ DAĐRE  
SARA KAYA VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:47544/99)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
2 Ekim 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafında belirtilen koꢀullar çerçevesinde  
kesinleꢀecek olup bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (47544/99) no’lu davanın nedeni (T.C.  
vatandaꢀları) Sara Kaya, Hatice Kaya, Zozan Kaya, Abdülbaki Kaya ve Mehmet Kaya’nın  
(baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 1 ꢁubat 1999 tarihinde Avrupa  
Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi  
uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.  
Adli yardımdan yararlanan baꢀvuranlar, AĐHM önünde Mersin Barosu avukatlarından M.  
Erdoğdu tarafından temsil edilmektedirler.  
OLAYLAR  
DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuranlar Sara Kaya, Abdülbaki Kaya, Mehmet Kaya, Hatice Kaya ve Zozan Kaya,  
sırasıyla 13 Eylül 1998 tarihinde cesedi bulunan ꢁefik Kaya’nın eꢀi, oğulları ve kızlarıdır.  
Baꢀvuranlar sırasıyla 1940, 1965, 1969, 1971 ve 1974 doğumlu olup Mersin’de ikamet  
etmektedirler.  
Baꢀvuranlara göre, ꢁefik Kaya 1997 yılında jandarmalarca yakalanmıꢀtır. ꢁefik Kaya  
gözaltında tutulduğu on gün boyunca iꢀkenceye maruz kalmıꢀtır. ꢁefik Kaya daha sonra  
kefaletle serbest bırakılmıꢀtır. Bu bilgiyi destekleyen herhangi bir belge bulunmamaktadır.  
Ayrıca bu iddia ulusal mahkemeler önünde hiçbir zaman gündeme getirilmemiꢀtir.  
ꢁefik Kaya’nın 1998 yılında askeri güvenlik bölgesinde yer alan Manisor (Diyarbakır Đli Lice  
Đlçesi’ne bağlı) mezrasına giriꢀ çıkıꢀ yasağı bulunması sebebiyle buraya gitmek için  
jandarmadan izin talebinde bulunduğu, yalnız gitmesi ve saat 19’dan erken dönmemesi  
ꢀartıyla kendisine izin verildiği iddia edilmiꢀtir. Böylelikle ꢁefik Kaya, adıgeçen mezrada  
bulunan tarlalarını sulamak üzere 5 Temmuz 1998 tarihinde Diyarbakır’daki evinden ayrılmıꢀ  
ve bir daha geri dönmemiꢀtir.  
9 Temmuz 1998 tarihinde baꢀvuran Sara Kaya kocasının kaybolduğunu bildirmek üzere  
jandarma karakoluna gitmiꢀtir.  
Okuma yazması olmadığını, Türkçe’yi iyi konuꢀamadığını ve ifade verdiği sırada sözlerini  
tercüme edecek biri olmadığını belirten baꢀvuran, ifadesinde yer alan son cümleyi AĐHM  
önünde inkar etmektedir.  
Đki jandarma subayı ve Sara Kaya tarafından imzalanan tutanakta kayıp kiꢀinin dıꢀ görünüꢀü  
ayrıntılı bir ꢀekilde tarif edilmiꢀtir.  
Jandarma karakolu ꢁefik Kaya hakkında açılan dosyayı Lice Cumhuriyet Savcılığı’na  
(‘savcılık’) havale etmiꢀtir.  
Savcılık, 2 Ağustos 1998 tarihinde bir ön soruꢀturma açarak jandarmadan ꢁefik Kaya’nın  
yakınlarının çağrılmasını talep etmiꢀtir.  
Bu talebe ne surette cevap verildiği hakkında dosyada bir bilgi bulunmamaktadır.  
ꢁevket adında bir kimse Diyarbakır pazarında ꢁefik Kaya’nın yeğeni Mevlüde (‘Mevlüde’)  
Kaya’ya yaklaꢀarak bir minibüste ꢁefik Kaya’nın cesedinin Manisor yolunun kenarında  
olduğunu duyduğunu haber vermiꢀtir. Haberin kaynağına iliꢀkin olarak ise ꢁevket, herkesin  
bu konudan bahsettiğini belirtmiꢀtir. Mevlüde, bu olayı Hatice Kaya’ya anlatmıꢀtır.  
Aynı gün iki kadın jandarmaya konuyla ilgili bilgi vermiꢀ ve jandarmalarla birlikte Kavrabazı  
deresi yakınlarına giderek çalılıkların arasında cesetten geriye kalanları bulmuꢀlardır. Đki  
kadın, geriye sadece kemiklerin kaldığı cesedi üzerinde bulunan ayakkabılar ve giysiler  
sayesinde teꢀhis etmiꢀlerdir.  
Aynı gün düzenlenen olay yeri tespit tutanağında yakın mesafeden ateꢀlenilen bir Kalaꢀnikof  
tüfeğe ait on iki adet boꢀ kovan (arama tutanağına göre on üç adet) bulunduğu belirtilmiꢀtir.  
Olay yerinin krokisinde, cesedin Diyarbakır-Bingöl yol ayrımının Manisor’a doğru yüz iki  
yüz metre içinde, kurumuꢀ bir dere yakınlarında bulunduğu belirtilmiꢀtir.  
13 Eylül 1998 tarihinde verdiği ifadede Hatice Kaya babasının cesedinin bulunduğu yer  
hakkında nasıl haberdar olduğu sorusuna cevap vermiꢀtir. Hatice Kaya, özel olarak kimseden  
ꢀüphelenmediğini ve babasının düꢀmanı bulunmadığını beyan etmiꢀtir.  
Savcılığın talimatı üzerine kemik parçalarından ibaret ceset Lice Sağlık Ocağı’na  
götürülmüꢀtür. Lice Sağlık Ocağı’nda görevli bir doktor kemiklerin post-mortem muayenesini  
gerçekleꢀtirmiꢀtir.  
Ceset muayenesi sonucunda düzenlenen raporda, kemiklerin çürüme sürecine girdiği ve ölüm  
nedeninin belirlenebilmesi için yeterli donanıma sahip bir hastanede inceleme yapılması  
gerektiği belirtilmiꢀtir.  
Lice Cumhuriyet Savcısı ve baꢀvuran Mehmet Kaya tarafından imzalanan 13 Eylül 1998  
tarihli tutanakta, babasının kemiklerinin Diyarbakır Adli Tıp Merkezi’ne götürülmek üzere  
Mehmet Kaya’ya teslim edildiği belirtilmiꢀtir. Tutanakta ayrıca, cesedin defnedilmesinde bir  
sakınca olmadığı belirtilmiꢀti.  
Diyarbakır Devlet Hastanesi tarafından aynı tarihte verilen raporda incelenen kemik  
parçalarının daha ayrıntılı bir tanımı yapılarak, ölüm nedeninin belirlenmesinin mümkün  
olmadığı sonucuna varılmıꢀtır. Raporda ölüm koꢀullarının ancak adli bir soruꢀturma ile  
aydınlığa kavuꢀturulabileceği belirtilmiꢀtir.  
Bu rapor üzerine Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığı, olayların meydana geldiği yerin Lice’ye  
bağlı olması sebebiyle konuyla ilgili olarak yetkisizlik kararı vermiꢀtir.  
Lice Cumhuriyet Savcılığı 2 Ekim 1998 tarihinde kaybolma ve cinayet olayıyla ilgili  
dosyaları birleꢀtirmeye karar vermiꢀtir.  
Lice Cumhuriyet Savcılığı 15 Ocak 1999 tarihli bir mektupla Lice Đlçe Jandarma  
Komutanlığı’ndan baꢀvuranların ve Hedik Köyü Đlkokulunda görevli öğretmen A.A.’nın  
derhal çağrılmasını talep etmiꢀtir.  
A.A. 26 Nisan 1999 tarihinde savcı tarafından dinlenilmiꢀtir. A.A ꢁefik Kaya’nın  
öldürülmesi hakkında hiçbir bilgisi olmadığını ve olayların meydana geldiği sırada  
Diyarbakır’da bulunduğunu beyan etmiꢀtir.  
Lice Đlçe Jandarma Komutanlığı, Savcılığa gönderdiği 25 Aralık 1999 tarihli yazıda  
baꢀvuranların Mersin Đli’ne taꢀındıkları bilgisini vermiꢀtir. Dosyada Savcılığın davetinden  
sonra meydana gelen geliꢀmelere iliꢀkin herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.  
ꢁefik Kaya’nın yeğeni E.K. jandarmada verdiği ifadede dayısının 1992 yılında PKK  
tarafından kaçırıldığını ve serbest bırakıldığında vücudunda iꢀkence izleri bulunduğunu beyan  
etmiꢀtir. E.K., sözkonusu örgütün Abalı Köyü Jandarma Karakol Komutanlığı ile iyi iliꢀkiler  
içinde bulunan ꢁefik Kaya’yı, örgüt militanlarının adlarını yetkili makamlara verdiği  
ꢀüphesiyle tehdit ettiğini iddia etmiꢀtir. E.K. dayısının PKK mensuplarınca öldürüldüğü  
çıkarımında bulunmuꢀtur.  
28 Aralık 2001 tarihli faili meçhul cinayetlere iliꢀkin yıllık raporunda Abalı Köyü Jandarma  
Karakol Komutanı, dosyaya aktarılan muhtelif delil unsurlarını inceledikten sonra, ꢁefik  
Kaya’nın PKKlı teröristlerce ya da uzun süredir aralarında süren ihtilaf yüzünden intikam  
kastıyla köy öğretmeni A.A. tarafından öldürülmüꢀ olabileceği kanaatine varmıꢀtır. Komutan,  
A.A.’nın, iki oğlunun PKK tarafından öldürülmesine ꢁefik Kaya’nın neden olduğu yolundaki  
30 Kasım 1989 tarihli ifadesine atıfta bulunmaktaydı.  
Lice Cumhuriyet Savcısı on üç adet boꢀ mermi kovanının Diyarbakır Kriminal  
Laboratuvarına gönderilmesini istemiꢀtir.  
Kriminal laboratuvarında görevli bir uzman tarafından düzenlenen raporda mermilerin  
tamamının aynı silahtan çıktığı belirtilmiꢀtir. Mermi kovanlarının, hangi silahtan çıktığı  
belirlenemeyen mermilerin yer aldığı arꢀivdeki mermilerle karꢀılaꢀtırmalı olarak incelenmesi  
iꢀleminin uzun zaman alacağı raporda ayrıca belirtilmiꢀtir. Dosyada sözkonusu incelemelere  
iliꢀkin bir nihai rapor mevcut değildir.  
Jandarma tarafından üç ayda bir düzenlenerek Savcılığın bilgisine sunulan tutanaklarda ‘1.  
Olayın failleri sıkı bir ꢀekilde araꢀtırılmıꢀ olup henüz kimlikleri tespit edilememiꢀtir; 2.  
Sanıkların yakalandığında bilgi verileceğini, 3. Olayla ilgili bilgi ya da itiraf elde  
edilememiꢀtir. 4. Olayın faillerinin yakalanması ve kimliklerinin tespiti için çalıꢀmalara  
aralıksız devam edildiğini; bu hususlarla ilgili olarak devamlı bilgi verileceğini’ ꢀeklinde  
değiꢀmez ifadeler yer almaktadır.  
ꢁefik Kaya’nın ölümü ile ilgili olarak yapılan soruꢀturma 2002 yılından bu yana Lice  
Cumhuriyet Savcılığı önünde devam etmektedir.  
Baꢀvuranlar son olarak 23 ꢁubat 2003 tarihinde soruꢀturmanın seyrine iliꢀkin mektup yoluyla  
bilgi almıꢀlardır. Baꢀvuranlar, müꢀteki taraf olarak dosyanın seyrinden haberdar  
edilmediklerinden yakınmıꢀlardır.  
HUKUK  
III. AĐHS’NĐN 2. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 2. maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar, güvenlik güçlerinin gereksiz güç  
kullanımı sonucunda ꢁefik Kaya’nın yaꢀam hakkının çiğnenmesinden ꢀikayetçi olmaktadırlar.  
Baꢀvuranlar ayrıca, her türlü baꢀvurunun sonuçsuz kalacağını beyan eden savcılık tarafından  
mevcut davada yürütülen soruꢀturmanın etkisizliğinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar  
AĐHS’nin 2. maddesiyle birlikte 13. maddesinin esası bakımından ihlal edildiğini iddia  
etmektedirler.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
Bu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu itibarla sözkonusu ꢀikayetlerin kabuledilebilir ilan edilmesi  
yerinde olacaktır.  
B. Esasa iliꢁkin  
1. Baꢀvuranların yakınının ölüm koꢀulları hakkında  
a. Tarafların argümanları  
Hükümet ilk olarak, baꢀvuranların AĐHM önünde dile getirdikleri iddiaların, ulusal  
mahkemeler önünde dile getirdiklerinden farklı iddialar olduğunu belirtmektedir. Bu hususta  
Hükümet baꢀvuran Sara Kaya’nın 9 Temmuz 1998 tarihli beyanına dikkat çekmektedir.  
Baꢀvuran sözkonusu tarihte verdiği ifadede kocasının teröristlerce kaçırılmıꢀ olabileceğini  
beyan etmiꢀtir. Hükümet, ꢁefik Kaya’nın cesedinin askeri bölge olduğu iddia edilen ağaçlık  
bölgede bulunmadığı hususuna AĐHM’nin dikkatini çekmektedir. Hükümet, ağaçların  
kocasının öngördüğü gibi sulanmıꢀ olduğunu fark ettiğini beyan eden baꢀvuran Sara  
Kaya’nın, verdiği ifadede, askeri bölgede olağandıꢀı herhangi bir durum olduğundan söz  
etmediğini anımsatmaktadır.  
Hükümet ayrıca, her ne kadar ceset ve boꢀ mermi kovanlarının bulunduğu yer cinayetin  
Diyarbakır-Bingöl yolu yakınlarında iꢀlenmiꢀ olabileceğini iꢀaret etse dahi cinayet mahallinin  
belli olmadığını belirtmektedir. Öte yandan Hükümet, ꢁefik Kaya’nın yetkili makamlara ölüm  
tehdidiyle ile ilgili olarak bilgi vermediğini ve adıgeçenin günlük yaꢀamına bakıldığında  
böylesi bir tehdidin varlığına iꢀaret eden bir unsura rastlanmadığını belirtmektedir. ꢁefik  
Kaya’nın, gerçekten birkaç yıl evvel PKKlılarca kaçırılarak iꢀkenceye tabi tutulduğu kabul  
edilse dahi bu olaya iliꢀkin olarak ulusal makamlar nezdinde herhangi bir ꢀikayette  
bulunulmamıꢀtır.  
Baꢀvuranlar, baꢀvuruyu sundukları dönemde dile getirdikleri iddialara yeni unsurlar  
eklememektedirler.  
b. AĐHM’nin takdiri  
AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesinin 3. maddeyle birlikte Sözleꢀme’nin esas maddeleri arasında  
yer aldığını ve Avrupa Konseyi’ni oluꢀturan demokratik toplumlara ait temel değerlerden  
birine hasredildiğini anımsatır (bkz. Çakıcı – Türkiye, no:23657/94, prg. 86, ve Finucane –  
Birleꢀik Krallık, no: 29178/95, prg. 67-71). Dolayısıyla 2. maddede öngörülen korumanın  
önemini kabul eden AĐHM, yaꢀam hakkına iliꢀkin ꢀikayetleri büyük bir dikkatle inceleyerek  
bir kanaate varmak durumundadır (bkz., sözgelimi, Ekinci – Türkiye, no: 25625/94, prg. 70,  
18 Temmuz 2000, ve Tekdağ – Türkiye, no: 27699/95, prg. 72, 15 Ocak 2004).  
AĐHM, delilleri değerlendirmek maksadıyla ‘her türlü makul ꢀüpheden uzak’ delil ölçütüne  
baꢀvurmaktadır (bkz. Đrlanda – Birleꢀik Krallık, 18 ocak 1978 tarihli karar, 18 Ocak 1978,  
prg. 160-161). Bununla birlikte, böylesi bir delil, yeterli derecede ciddi, belirli ve tutarlı bir  
göstergeler demetinden yahut çürütülemeyen karineler demetinden de doğabilmektedir (bkz.  
Abdurrahman Orak – Türkiye, no: 31889/96, prg. 69, 14 ꢁubat 2002). Delillerin  
değerlendirilmesi hususunda AĐHM ikincil bir rol oynar ve ꢀayet dava koꢀulları icbar  
etmiyorsa dava olaylarını incelemekle sorumlu bir ilk derece mahkemesinin görevini yerine  
getirmesi sözkonusu olduğunda ihtiyatlı hareket etmek mecburiyetindedir (bkz. Tahsin Acar –  
Türkiye, no: 26307/95, prg. 216, 8 Nisan 2004).  
AĐHM, dosyada bulunan belgeler, özellikle de Hükümet’in yürütülen adli soruꢀturmalara  
iliꢀkin olarak sunduğu belgeler ve taraflarca sunulan gözlemler ıꢀığında, gündeme gelen  
meseleleri inceleyecektir.  
Halihazırda AĐHM, baꢀvuranların iddialarının aksine, ꢁefik Kaya’nın kamu görevlilerince ya  
da kamu görevlilerinin yardımı veya iꢀbirliğiyle öldürüldüğü hususunda herhangi bir dosya  
unsuruna yahut dava olayına rastlanmadığını tespit etmektedir. AĐHM, baꢀvuranların bu  
iddialarını ulusal makamlar önünde dile getirmedikleri hususunda Hükümet ile hemfikirdir.  
Öte yandan AĐHM, yalnızca kendi önünde dile getirilen olayların hiçbir biçimde belgelerle  
desteklenmediğini tespit etmektedir.  
AĐHM elindeki bilgilere istinaden ꢁefik Kaya’nın kamu görevlilerince ya da kamu  
görevlilerinin iꢀbirliği sonucunda öldürüldüğü yolunda bir çıkarımda bulunmanın güvenilir  
göstergelerden çok varsayım ve tahmine dayanacağını değerlendirmektedir. Bu ꢀartlar altında  
AĐHM, ꢁefik Kaya’nın öldürülmesinde Savunmacı Devletin bir sorumluluğu bulunduğunun  
her türlü makul ꢀüpheden uzak bir ꢀekilde kanıtlanamadığını tespit etmektedir.  
Netice itibarıyla AĐHS’nin 2. maddesinin herhangi bir biçimde ihlal edildiği ortaya  
konulamamıꢀtır.  
2. Soruꢀturmanın yetersizliği iddiası hakkında  
a. Tarafların argümanları  
Konuyla ilgili olarak yürütülen soruꢀturmanın etkililiği hususunda Hükümet, yetkili  
makamların ꢁefik Kaya’nın ölümü konusunda haberdar edilir edilmez bir soruꢀturma  
açtıklarına dikkat çekmektedir. Olayın ertesi günü savcı müteveffanın yakınlarının ifade  
vermeleri için çağrılmalarını talep etmiꢀtir. Hükümet, kısa bir süre sonra ꢁefik Kaya’nın  
cesedinin bulunduğunu belirtmektedir. Hükümet, tutanak düzenlenmesi, tanıklıklara  
baꢀvurulması ve adli tıp muayenesi yapılması gibi derhal baꢀlatılan muhtelif usul iꢀlemlerini  
sıralamaktadır. Hükümet son olarak, Savcılık tarafından bir daimi arama kararı çıkarıldığı,  
konuyla ilgili düzenli olarak rapor tutulduğu ve jandarma tarafından bu raporların Savcılığa  
gönderildiği hususlarına dikkat çekmektedir.  
Hükümet, mevcut davada yetkili makamların etkili bir soruꢀturma yürüttükleri sonucuna  
varmaktadır.  
Baꢀvuranlar, baꢀvuruyu yaptıkları dönemde dile getirdikleri iddiaları yinelemektedirler.  
b. AĐHM’nin takdiri  
AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesiyle getirilen yaꢀama hakkının korunması yükümlülüğünün,  
AĐHS’nin 1. maddesi uyarınca Devlete ‘[kendi] yetki alanı içinde bulunan herkese bu  
Sözleꢀme [...]’ de açıklanan hak ve özgürlükleri tanımak’ genel ödevi ile birlikte ele  
alındığında, güç kullanımının insan ölümüne yol açması durumunda etkili bir resmi  
soruꢀturma yürütülmesini de kapsamı altına aldığını ve ꢀart koꢀtuğunu anımsatır (bkz. Kaya –  
Türkiye, 19 ꢁubat 1998 tarihli karar, prg. 105, ve McCann ve diğerleri – Birleꢀik Krallık, 27  
Eylül 1995 tarihli karar, prg. 161). Failler ister kamu görevlisi olsun ister olmasın güç  
kullanımı neticesinde insan ölümünün meydana geldiği her durumda etkili bir soruꢀturma  
yürütülmelidir (bkz. Tahsin Acar, adıgeçen, prg. 220). Araꢀtırmalar kapsamlı, tarafsız ve  
dikkatli bir surette yapılmalıdır (bkz. Çakıcı, adıgeçen, prg. 86 ve McCann ve diğerleri,  
adıgeçen, prg. 161-163).  
AĐHM, incelemenin asgari etkililik ölçütüne cevap verme niteliği ve düzeyinin dava  
koꢀullarına bağlı olduğunu değerlendirmektedir. Bu unsurlar, dava olaylarının tamamı ve  
soruꢀturma iꢀinin pratik gerçekleri göz önüne alınarak değerlendirilirler. Meydana gelebilecek  
farklı durumları bir dizi basit soruꢀturma iꢀlemine ya da sadeleꢀtirilmiꢀ ölçütlere indirgemek  
mümkün değildir (bkz. Fatma Kaçar – Türkiye, no: 35838/97, prg. 74, 15 Temmuz 2005,  
Velikova – Bulgaristan, no: 41488/98, prg. 80, Tanrıkulu – Türkiye, no: 23763/94, prg. 101-  
110, Kaya, adıgeçen, prg. 89-91, ve Güleç – Türkiye, 27 Temmuz 1998 tarihli karar, prg. Prg.  
79-81).  
Bu anlamda, yürütülen soruꢀturma, etkili olmalı ve sorumluların tespit edilerek  
cezalandırılmalarına imkan tanımalıdır (bkz. Oğur – Türkiye, no: 21594/93, prg. 88). Burada  
sözü edilen sonuç yükümlülüğü değil, araç yükümlülüğüdür. Yetkili makamlar, olayla ilgili  
delillerin toplanabilmesi maksadıyla kendileri için makul surette eriꢀilebilir olan önlemleri  
almıꢀ olmalıdırlar (bkz. Tanrıkulu, adıgeçen, prg. 109, ve Salman – Türkiye, no: 21986/93,  
prg. 106).  
Makul ivedilik ve özen gerekliliği bu çerçevede değerlendirilmelidir. Kabul etmek gerekir ki  
soruꢀturmanın ilerleyiꢀi ile ilgili birtakım engel ya da zorluklar ortaya çıkabilir. Ancak,  
öldürücü güç kullanımı ile ilgili soruꢀturma yapılması gerektiğinde yetkili makamların ivedi  
surette harekete geçmeleri halkın yasallık ilkesine güveninin korunması ve yasadıꢀı eylemlere  
karꢀı hoꢀgörü gösterildiği ya da bu eylemlere iꢀtirak edildiği izleniminin verilmemesi  
açısından büyük önem taꢀır (bkz. McKerr – Birleꢀik Krallık, no: 28883/95, prg. 114).  
Mevcut davada takdirine sunulan delil unsurlarını inceleyen AĐHM, hazırlık soruꢀturmasında,  
cesedin bulunmasını takip eden günlerde, tanıklıkların toplandığını, olay yerinin krokisinin  
çıkarıldığını, post-mortem ceset muayenesi ve balistik incelemenin yapıldığını tespit  
etmektedir.  
Bununla birlikte, yetkili makamların kayıp olayı hakkında haberdar edilmesiyle cesedin  
bulunması arasında geçen iki aylık dönem zarfında, ölenin yakınlarının ifadelerinin alınması  
dıꢀında yetkili makamlar tarafından araꢀtırma yapıldığı hususunda dosyada herhangi bir bilgi  
bulunmamaktadır. Bu çerçevede AĐHM, ꢁefik Kaya’nın kaybolduğu gün izlediği güzergahın  
ailesi tarafından bilindiğini gözlemlemektedir. Aile önce kendisi bir araꢀtırma yapmıꢀ ve  
ardından yetkili makamlara hem baꢀvuranın güzergahı hem de müteveffanın yaꢀamına iliꢀkin  
endiꢀe verici emareler hakkında gerekli tüm bilgileri vermiꢀtir. Yetkili makamlar baꢀvuranın  
dıꢀ görünüꢀü hakkında bilgiye sahiptiler. Ancak, belirtilen yerlerde araꢀtırma yapıldığına dair  
soruꢀturma dosyasında herhangi bir belge yer almamaktadır. Ceset iki ay sonra belirtilen  
yerde bulunmuꢀtur. Cesedin bulunduğu yeri müteveffanın yakınları sayesinde öğrenen yetkili  
makamların ihtiyatsızlığı karꢀısında AĐHM hayrete düꢀmüꢀtür. Halbuki tanıklıklara göre  
köyde konuyla ilgili bir söylenti dolaꢀmaktaydı. Ayrıca, bu haberin yayılmasıyla ve bu bilgiyi  
yayanlarla ilgili hiçbir araꢀtırma yapılmadığı da gözükmektedir.  
AĐHM, Lice Savcısı’nın en az iki kez jandarmadan ꢁefik Kaya’nın yakınlarının ifade vermek  
üzere çağrılmasını talep ettiğini gözlemlemektedir. AĐHM bu talebe, ilgililerin baꢀka bir ile  
taꢀındığı yönünde bile olsa herhangi bir cevap verilmediğini not etmektedir. Hükümet, bu  
konuda neden ifadelerin alınması için istinabe yoluna baꢀvurulmadığı sorusuna cevap  
vermemektedir.  
AĐHM ayrıca, 13 Eylül 1998 tarihinde cesedin yakınında bulunan boꢀ mermi kovanlarının  
incelenmek üzere kriminal laboratuvarına ancak 9 Ocak 2002 tarihinde gönderildiğini tespit  
etmektedir. Bu gecikmenin sebebi hakkında bir izahat verilmemiꢀtir. AĐHM, dosyada bu  
incelemeye iliꢀkin nihai raporun da bulunmadığını not etmektedir.  
AĐHM, Savcılık tarafından kesintisiz bir inceleme baꢀlatıldığını ve Savcılık ile jandarma  
arasında bir çok yazıꢀma yapıldığını tespit etmektedir. Bu durum, ulusal makamlar tarafından  
gayret gösterildiğinin a priori kabul edilmesini sağlasa da sözkonusu iꢀlemler davanın esasına  
iliꢀkin veya yapılan araꢀtırmaların niteliğine dair bir ıꢀık tutmamakta olup yalnızca rutin  
yazıꢀma teꢀkil etmektedirler. Üstelik AĐHM’ye sunulan dosyadaki bilgilere göre 1999 ve  
2001 yılları arasında soruꢀturmayla ilgili olarak herhangi bir ilerleme kaydedilmemiꢀtir. Bu  
hususta Hükümet herhangi bir izahatta bulunmamaktadır.  
Özetle, yukarıda tespit edilen eksiklikleri göz önünde tutan AĐHM, baꢀvuranların eꢀi ve  
babalarının ölümünün meydana geldiği koꢀullara iliꢀkin olarak ulusal makamlarca yürütülen  
soruꢀturmanın etkili bir soruꢀturma olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varmaktadır.  
AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesi anlamında devlete düꢀen usul yükümlülüklerinin yerine  
getirilmediği sonucuna varmaktadır.  
Yukarıda ifade olunanların ıꢀığında AĐHM, AĐHS’nin 13. maddesi yönünden yapılan ꢀikayeti  
ayrıca incelemeye gerek olmadığına hükmetmektedir.  
IV. AĐHS’NĐN 14. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar son olarak, ꢁefik Kaya’nın Kürt kökenli oluꢀu nedeniyle öldürüldüğü iddiasıyla  
AĐHS’nin 14. maddesinin ihlal edildiğinden ꢀikayet etmektedirler.  
AĐHM, bu ꢀikayetin dayanaktan yoksun olduğunu gözlemlemektedir. Bu nedenle AĐHM,  
sözkonusu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabuledilemez olduğunu  
tespit etmektedir.  
V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuranlar, adil tatmin taleplerini AĐHM tarafından belirlenen sürenin sona erdiği tarihten  
iki gün sonra sunmuꢀlardır. Bununla birlikte AĐHM tüzüğünün 6. maddesinin ikinci fıkrası  
uyarınca bu talepleri dosyaya aktarmayı uygun görmüꢀtür.  
Baꢀvuranlar uğradıkları manevi zararın tazmini için 250.000 Euro talep etmektedirler.  
Hükümet bu talebi aꢀırı bulmaktadır.  
AĐHM, ꢁefik Kaya’nın ölümü ile ilgili olarak Hükümetin AĐHS’nin 2. maddesinde öngörülen  
usul yükümlülüğü hilafına etkili bir soruꢀturma yürütmediği sonucuna vardığını anımsatır. Bu  
koꢀullar altında hakkaniyete uygun bir karara varan AĐHM manevi tazminat olarak  
baꢀvuranlara 10.000 Euro ödenmesine hükmetmektedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran yargılama ve masraflara iliꢀkin bir talepte bulunmadığından bu yönde bir ödeme  
yapılmasına gerek yoktur.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. AĐHS’nin 14. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin kabuledilemez olduğuna;  
2. Baꢀvurunun geriye kalanının kabuledilebilir olduğuna;  
3. AĐHS’nin 2. maddesinin esas bakımından ihlal edilmediğine;  
4. AĐHS’nin 2. maddesinin usul bakımından ihlal edildiğine;  
5. AĐHS’nin 13. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;  
6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet  
tarafından her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak baꢀvuranlara manevi tazminat  
olarak 10.000 Euro (on bin Euro) ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
Daire ayrıca bu kararın taraflara yazılı olarak bildirilmesine  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragraflarına uygun olarak 19 Temmuz 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.