CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

SARIPINAR -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:42756/04 ve 42795/04 )

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

24 Ocak 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (42756/04 ve 42795/04) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀları) Hasan ve Mehmet Sarıpınar’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne 27 Ekim 2004 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına

alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu

baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Ankara Barosu avukatlarından A. Aktay tarafından temsil

edilmektedirler.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar Hasan ve Mehmet Sarıpınar, sırasıyla 1948 ve 1941 doğumlulardır ve Tarsus’ta

ikamet etmektedirler.

27 Ağustos 1996 tarihinde, Đçel Đl Özel Đdaresi (idare) baꢀvuranlara ait taꢀınmazları

kamulaꢀtırmıꢀtır.

Kıymet Takdir Komisyonu, taꢀınmazların değerini belirlemiꢀ ve devir tarihinde, idare,

baꢀvuranlara kamulaꢀtırma bedellerini ödemiꢀtir.

24 ꢁubat 1997 tarihinde, idare tarafında ödenen tutarda anlaꢀmazlık çıkması üzerine

baꢀvuranlar, Tarsus Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel artırım davası açmıꢀlardır.

Mahkeme, baꢀvuranları haklı bulmuꢀ, Yargıtay da, mahkeme kararını onamıꢀtır.

27 Eylül 2004 tarihinde, baꢀvuranlar, alacaklarını tahsil edebilmek için cebri icra iꢀlemi

baꢀlatmıꢀlardır.

Đç hukuktaki yargılamaya ve ödemeye iliꢀkin ayrıntılar aꢀağıdaki tabloda yer almaktadır

(miktarlar Türk Lirası ve Yeni Türk Lirası olarak gösterilmiꢀtir):

Baꢀvuru

no ve

Đlk derece

Yargıtay

Ek

Gecikme

faizi

Ödeme

tutarları

mahkemesine karar tarihi kamulaꢀtırma

parsel

no

baꢀvuru

tarihi

bedelleri

baꢀlangıç

tarihi

(10.08.2006)

42756/04

n^o1558

42795/04

n^o2331

3 526 351 000

TL

291 250 000

TL

25 608,89

YTL

1 985,37

YTL

24.02.1997

22.06.1998

19.09.2000

25.02.1997

12.02.1997

2

HUKUK

I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ

Olaylar ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorun bakımından davaların benzerliğini dikkate

alarak, AĐHM, davaların birleꢀtirilerek tek bir davada incelenmesine karar vermektedir.

II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuranlar, olayların meydana geldiği dönemde Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı

karꢀısında yetersiz kalan gecikme faizleri nedeniyle Devlet tarafından gecikmeli olarak

ödenen ek kamulaꢀtırma bedellerinin değer kaybettiğinden ꢀikayetçi olmaktadır. Bu

bağlamda, baꢀvuranlar 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.

A. Kabuledilebilirliğe Đliꢀkin

Baꢀvuru no: 42756/04 (Hasan ve Mehmet Sarıpınar)

Hükümet, baꢀvurunun gecikmeli olarak yapıldığı ve iç hukuk yollarının tüketilmediği

gerekçesiyle baꢀvurunun kabuledilemez ilan edilmesini talep etmektedir. Hükümet,

baꢀvuranların, 22 Haziran 1998 tarihli Yargıtay kararını müteakip altı aylık süre içerisinde

baꢀvuruda bulunmuꢀ ve 27 Eylül 2004 tarihinden önce bu süre zarfında cebri icra iꢀlemi

baꢀlatmıꢀ olmaları gerektiğini savunmaktadır.

Baꢀvuran, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, halen devam etmekte olan ve hiçbir baꢀvuru yolunun mevcut olmadığı durumlarda,

altı ay süresinin bu durumun sona erdiği tarihten itibaren iꢀlemeye baꢀladığını

hatırlatmaktadır. Sözkonusu durum devam ettiği sürece altı ay kuralı uygulanmamaktadır

(Bkz. mutatis mutandis, Hornsby-Yunanistan, 19 Mart 1997 tarihli karar ve Marikanos-

Yunanistan, baꢀvuru no: 49282/99, 29 Mart 2001).

Mevcut davada AĐHM, baꢀvurunun yapıldığı tarihte, idarenin dava konusu kamulaꢀtırma

bedellerinin ödemelerini halen yapmadığını belirtmektedir. Bu durumda baꢀvurunun

gecikmeli olarak yapıldığı itirazı kabuledilemez niteliktedir.

AĐHM, adli bir süreç sonunda Devlet karꢀısında alacaklı konuma gelen bir kimsenin

tazminat alabilmesi için icra takibi baꢀlatmasının ꢀart koꢀulmasının uygun bulunmadığını

hatırlatır (Metaxas-Yunanistan, baꢀvuru no: 8415/02, 19–27 Mayıs 2004 ve Mehmet Sait

Kaya – Türkiye, baꢀvuru no:17747/03, 25 Temmuz 2006).

Bu nedenle, Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazının reddedilmesi

gerekmektedir.

Baꢀvuru no: 42795/04 (Mehmet Sarıpınar)

Hükümet bu bağlamda, AĐHS’nin 35. maddesi çerçevesinde baꢀvuranın iç hukuk yollarını

tüketmediğini ve Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinde öngörülen baꢀvuru yolunu

kullanmadığını savunmaktadır.

3

Baꢀvuran, bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, Aka davasında benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM, bu kararından

farklı bir sonuca ulaꢀmasını sağlayacak hiçbir gerekçe görememektedir.

Sonuç olarak, Hükümet’in bu itirazı kabul edilmemektedir.

Sonuç

Đçtihadından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz. özellikle sözü edilen Akkuꢀ) ve olayın

unsurlarını göz önüne alarak AĐHM ꢀikayetin esas bakımından inceleme konusu yapılması

gerektiği kanaatindedir. AĐHM, üstelik hiçbir kabuledilemezlik unsurunun bulunmadığını

da tespit etmektedir.

B. Esas

Baꢀvuranların, ek kamulaꢀtırma bedellerinin ödenmediğine dair ꢀikayetlerine iliꢀkin olarak

ise AĐHM, idarenin, 10 Ağustos 2006 tarihinde ödeme yaptığını belirtmektedir. Ancak, 1

No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi uyarınca idare tarafından yapılan ödemedeki gecikmenin

baꢀvuranları maddi bir zarara uğratıp uğratmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

AĐHM, bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelediğini ve 1

No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitine ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (Bkz.

sözü edilen Akkuꢀ, Aka).

AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak

hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre

kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvuranlara verilmesi gereken ek tazminatın

ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranları mülklerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir

zarara daha uğratmıꢀtır. Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme,

AĐHM’yi baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının

korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve

ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.

Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

7 Kasım 2006 tarihinde AĐHM’ye sundukları görüꢀlerinde baꢀvuranlar, mahkeme

kararlarının idare tarafından yerine uzun bir süre getirilmemesinin AĐHS’nin 6/1.

maddesini ihlal ettiğini ileri sürmektedirler.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin yukarıda incelenen ꢀikayetle ilgili ve kabuledilebilir nitelikte

olduğunu belirtmektedir. AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀtığı

tespiti göz önüne alarak mevcut davada, AĐHS’nin 6. maddesi ihlal edilmiꢀ olsa dahi

sözkonusu ꢀikayetin ayrıca incelenmesinin gerek olmadığı kanaatindedir (Bkz. Dudu

Çalkan-Türkiye, baꢀvuru no: 19660/92, 28 Mart 2002).

4

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASINA DAĐR

A. Tazminat

Baꢀvuranlar, sırasıyla 22.725 Euro ve 1.035 Euro değerindeki maddi zararlarının

giderilmesi gerektiğini belirtmiꢀlerdir. Baꢀvuranların her biri ayrıca 5.000 Euro değerinde

manevi tazminat talebinde bulunmuꢀlardır.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önüne alarak ve ilgili ekonomik

veriler ıꢀığında AĐHM, baꢀvuranlar Hasan ve Mehmet Sarıpınar’a (baꢀvuru no: 42756/04)

ortaklaꢀa olarak 11.800 Euro ve Mehmet Sarıpınar’a (baꢀvuru no: 42795/04) 600 Euro

maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin

kendisinin yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuranların her biri avukatlık ücreti ve yargılama masraf ve giderleri için 5.000 Euro

talep etmektedirler.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini,

gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir.

AĐHM, mevcut davada baꢀvuranların avukatının çalıꢀma saatine iliꢀkin ücret makbuzu

sunmadıklarını ve sözü edilen giderleri belgelendirmediklerini tespit etmektedir. Sonuç

olarak AĐHM, yargılama masraf ve giderleri olarak baꢀvuranlara belli bir miktar

ödenmesinin gerekli olmadığı kanaatindedir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;

2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;

3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 6/1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrı olarak incelenmesinin gerek

olmadığına;

5. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinin, baꢀvuranların maruz

kaldığı manevi zarar için yeterli adil tatmin oluꢀturduğuna;

5

6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek vergi baꢀlığı altındaki damga vergisi ve mali

yükümlülüklerden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye

çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından:

i. Baꢀvuranlar Hasan ve Mehmet Sarıpınar’a ortaklaꢀa olarak 11.800 Euro (on bir bin

sekiz yüz Euro) maddi tazminat ödenmesine (baꢀvuru no: 42756/04) ;

ii. Mehmet Sarıpınar’a 600 Euro (altı yüz Euro)maddi tazminat ödenmesine (baꢀvuru

no: 42795/04);

b)sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

7. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 24 Ocak 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

6