C O N S E I L D E *

L ' E U R O P E

A V R U P A

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

MEHMET KAPLAN- TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:6366/03)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

3 E k im 2006

İşbu karar AİHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup

bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir.

___________________________________________________________________________________________________________

tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı

bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (6366/03) başvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke

vatandaşı Mehmet Kaplan’ın (başvuran) 23 Ocak 2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesinin (AİHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi’ne

(Mahkeme) yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran, AİHM önünde Gaziantep Barosu avukatlarından M.T. tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

Başvuran 1930 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (İdare),!999 yılında Birecik Barajının inşası

amacıyla başvuru sahibinin yarısına hissedar olduğu arazinin kamulaştırılma yoluna gitmiştir.

İdare tarafından yapılan ödeme miktarını kabul etmeyen istimlak edilmiş mülkün

sahipleri, istimlak tazminatı artırımı için Nizip Asliye Hukuk Mahkemesinde dava

açmışlardır.

Mahkeme 30 Aralık 1999’da yapmış olduğu yargılama sonucunda müştekileri kısmen

haklı bulmuş ve İdareyi 14 226 120 299 Türk Lirası (yaklaşık 26 754 Euro) başvurana olmak

üzere 28 452 240598 Türk Lirası (yaklaşık 53 508 Euro) tutarında ek tazminatla birlikte 28

şubat 1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere gecikme faizi ödemeye mahkum etmiştir.

Yargıtay, 16 Nisan 2001 de verdiği kararda 1.derece mahkemesinin kararını onamıştır.

2 5

Aralık 2002 tarihinde İdare kamulaştırılmış mülklerin sahiplerine 88 943 075 543

Türk lirası tutarında ödeme yapmıştır (yaklaşık 55 089 Euro). Başvuran, payına düşen 44 471

537 771 TL’yi almıştır.

HUKUK AÇISINDAN

1.1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

HAKKINDA

Başvuran, yetersiz kalan gecikme faizi nedeniyle ek kamulaştırma bedelleri değer

kaybettiğinden ve İdare’nin ek kamulaştırma bedelini ödemede gecikmesinden dolayı

şikayetçi olmakta ve bu itibarla 1NoTu Ek Protokoiün 1. maddesine gönderme yapmaktadır.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

Hükümete göre cebri icra prosedürü gözetilmeyerek 35.maddenin gerektirdiği gibi iç

hukuk yolları tüketilmemiştir.

AÎHM, daha önce benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatır (bkz.,diğerleri arasında,

Yalçınkaya-Türkiye 14796/03, 2 Şubat 2006,Yılmaz-Türkiye ,28171/02, 21 Temmuz 2005

Metaxas-Yunanistan, 8415/02, 27 Mayıs 2004 ve Karahalios-Yunanistan, 62503/00, tl

Aralık 2003). Daha önceki kararlarına aykırı hareket etmek için hiçbir gerekçe olmadığı için

hükümetin itirazını reddeder,

AİHM, içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle, Akkuş, adı geçen

karar) ve elindeki mevcut unsurların tümü göz önüne alındığında başvurunun esastan

incelenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabul edilemezlik

gerekçesi ile karşılaşamadığını tespit etmiştir.

B. Esas hakkında

Başvuran gözaltı süresinden şikayetçi olmaktadır.

AİHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren başka davalar da

incelemiş ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz.,

Akkuş, adıgeçen karar, s. 1310, §§ 30-31 veAka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).

AİHM, mevcut davayı incelemiş ve Hükümet’in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak

hiçbir olgu ya da delil sunmadığı kanaatine varmıştır. Yerel mahkemelerin kararına göre

kamulaştırmayı yapan İdare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın

ödenmesindeki gecikme, başvuranı, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara

daha sokmuştur. Söz konusu bu gecikme, AİHM’yi, başvuranın genel yararın gerekleri ile

mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan

alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk

etmektedir.

Sonuç olarak AİHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar

vermiştir.

II. AİHS’nin 6§1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında

Başvuran, yürütülen adli işlemlerin süresinin AİHS’nin 6§1 maddesini ihlal ettiğinden

şikayetçi olmaktadır.

A . K a b u l e d i l e b i l i r l i k h a k k ı n d a

AİHM, sözkonusu şikayetin AİHS’nin 35§3 maddesine göre açıkça dayanaktan

yoksun ilan edilemeyeceğine kanaat getirmiştir. Başka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi

bulunmamaktadır.

B. Esas Hakkında

1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaşılan sonuç dikkate alındığında,

AİHM şikayetin ayrıca Sözleşme’nin 6§1 maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına

karar vermiştir.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

A . M A D D İ V E M A N E V İ Z A R A R L A R

Başvuran, 15 000 Avro olarak hesapladığı maddi kaybın ve 2000 Avro olarak hesap

ettiği manevi zararın tazmin edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

Hükümet bu iddiaları reddeder.

Adı geçen Akkuş davasında kabul edilmiş hesap usulü göz önüne alındığında ve

güvenilir ekonomik verilerin ışığında, AİHM başvurana maddi tazminat olarak 5250 Avro

ödenmesini uygun görmüştür.

Manevi zarara gelince, AİHM davanın şartları düşünüldüğünde ihlalin tespitinin

bizatihi yeterli ve adil bir tazmin oluşturduğunu takdir eder.

B.GECİKME FAİZİ

AÎHM, Avrupa Merkez Bankasinın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabıılecUlebilir olduğuna;

2. A İ H S ’y e E k 1 n o ’lu P r o t o k o l ü n ü n 1. m a d d e s i n i n ihlal edildiğine;

3.AİHS’nin 6§1 maddesi yönünden yapılan şikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;

4 . İh la l k a ra rın ın te s p itin in m a n e v i ta z m in iç in y e te rli olacağına;

5 . a ) A İ H S ’ n in 4 4 § 2 m a d d e s i g e r e ğ in c e k a r a r ın k e s in le ş tiğ i ta r ih te n itib a r e n ü ç a y iç in d e ,

döviz kuıoı üzerinden Y.T.Lİye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü

vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından başvurana maddi tazminat için

5,250 Euro (beşbinikiyüzelli) ödenmesine;

b )

s ö z k o n u s u s ü r e n i n b i t t i ğ i t a r i h t e n i t i b a r e n ö d e m e n i n y a p ı l m a s ı n a k a d a r H ü k ü m e t

tarafından, Avmpa Merkez Bankasinın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

6. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddineıkmar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 25 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.