AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

UÇUNCÜ DAİRE

MUSTAFA KARATEPE - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru 110: 65942/01)

KARAR

Bu versiyon Mahkeme İç Tüzüğü’nün 81. maddesi uyarınca

7 E y lü l 2 0 0 7 tarih in d e d ü zeltilm iştir

STRAZBURG

29 Kasım 2007

NİHAİ

29/0 2 / 2 0 0 8

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

U S U L

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 65942/01 no’lu davanın nedeni, T.C.

vatandaşı Mustafa Karatepe’nin (başvuran), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne, 8 Kasım

2000 tarihinde, Temel İnsan Haklan ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi’nin (“AİHS”) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde İzmir Barosu

avukatlarından M. İşeri tarafından temsil edilmektedir.

O L A Y L A R

(

I. D A V A N IN K O Ş U L L A R I

Başvuran 1960 doğumludur ve Gaziantep’te ikamet etmektedir.

Başvuran, 14 Ocak 1995 tarihinde, yasadışı bir örgüte (PKK-Kürdistan İşçi Partisi)

üye olduğu şüphesi üzerine İzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’nde görevli

polis memurları tarafından gözaltına alınmıştır.

Başvuran, 23 Ocak 1995 tarihinde, İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinde hakim

karşısına çıkartılmış ve tutuklanmasına karar verilmiştir.

Şubat 1995 tarihinde, İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcısı,

Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca, başvuranı ulusal toprakların bir kısmını devlet

idaresinden ayırma amacıyla eylemler gerçekleştirmekle suçlayan bir ithamname vermiştir.

2 A ra lık 1 9 9 8 ta rih in d e , İz m ir D e v le t G ü v e n lik M a h k e m e s i, C e z a K a n u n u ’n u n 1 2 5 .

maddesi uyarınca başvuranı aleyhindeki suçlamalardan mahkum etmiş ve ölüm cezasına

çarptırmıştır. Mahkeme, başvuranın duruşma esnasındaki tutumunu dikkate alarak ölüm

cezasını müebbet hapis cezasına çevirmiştir.

(

Nisan 2000 tarihinde, Yargıtay, İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin kararını

Nisan 2000 tarihinde, başvuranın avukatının gıyabında Yargıtay’ın kararı

Haziran 2000 tarihinde, Yargıtay’ın kararı İlk Derece Mahkemesi katipliğine

onamıştır.

açıklanmıştır.

bildirilmiştir.

21 A ralık 2000 tarihinde, 23 N isan 1999 tarihine kadar işlenen suçlardan dolayı şartla

salıvermeye, dava ve cezaların ertelenmesine dair 4616 sayılı Kanun yürürlüğe girmiştir.

Kanunda, Ceza kanunu’nun 125. maddesi kapsamındaki suçlardan mahkum edilmiş kişilere

şartla salıverilmenin uygulanamayacağı öngörülmüştür. Bu nedenle, başvuran 4616 sayılı

Kanun’dan yararlanamamıştır.

H U K U K

I. A İH S’N İN 6. M A D D E SİN İN İH L A L E D İL D İĞ İ İD D İA SI

Başvuran, kendisini yargılayan ve mahkum eden İzmir Devlet Güvenlik

Mahkemesinin yargıçlar kumlunda bir askeri hakimin bulunması nedeniyle, bağımsız ve

tarafsız bir mahkeme tarafından adil bir şekilde yargılanmadığı konusunda şikayetçi olmuştur.

Başvuran, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı5mn yazılı görüşünün kendisine bildirilmeğini, bu

nedenle karşı iddiada bulunma imkanından mahrum bırakıldığını ileri sürmüştür. Başvuran,

ayrıca, cezai takibatın başlangıç aşamaları sırasında avukat yardımından yararlanamadığını

iddia etmiştir. Başvuran, şikayetlerini AİHS’nin 6 / 3 (c) maddesine dayandırmıştır.

A . K a b u le d ile b ilir liğ e iliş k in

AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B , Esas

L Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlığı ve tarafsızlığı

Hükümet, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin, devletin güvenliğine ve bütünlüğüne

karşı yapılan tehditlerle ilgilenmek üzere yasayla kurulduklarını ileri sürmüştür. Hükümet,

sözkonusu davada, başvuranın İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlığıyla ilgili

haklı bir şüphesinin olabileceğine dair saptamada bulunmak için herhangi bir dayanak

bulunmadığını iddia etmiştir. Hükümet, ayrıca, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin 2004

yılında kaldırıldığını dile getirmiştir.

AİHM, sözkonusu davadakine benzer sorunlar içeren birçok dava incelemiş ve bu

davalarda AİHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır {Özel, yukanda

kaydedilen; Özdemir / Türkiye, no. 59659/00).

(

AİHM, sözkonusu davada farklı bir sonuca varmak için herhangi bir gerekçe

bulunmadığı görüşündedir. Buna göre, AİHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.

2. Yargılamanın hakkaniyeti

AİHM, başvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkının

ihlal edildiği yönündeki saptamasını gözönünde bulundurarak, AİHS’nin 6. maddesi

kapsamında yargılamanın hakkaniyetiyle ilgili olarak yapılmış diğer şikayetleri incelemeye

gerek olmadığı kanaatine varmıştır (bkz, Ükimç ve Güneş / Türkiye, no. 42775/98).

I I . A İ H S ’ N İ N 1 4 . M A D D E S İ N İ N İ H L A L E D İ L D İ Ğ İ İ D D İ A S I

Başvuran, AİHS’nin 5. maddesi ile birlikte 14. maddesi uyarınca, siyasi görüşleri

nedeniyle ayrımcılığa tabi tutulduğu konusunda şikayetçi olmuştur. Başvuran, ayrıca, şu an

yürürlükte olmayan Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamındaki suçlardan hüküm

giyenlere 4616 sayılı Kanun’un uygulanamazlığı konusunda şikayetçi olmuştur.

Hükümet başvuramn iddialarına itiraz etmiş ve bunların temelden yoksun olduğunu

belirtmiştir.1

AİHM, başvuranın şikayetlerini kanıtlamadığı görüşündedir.

AÎHM, AİHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları çerçevesinde başvurunun bu

kısmının dayanaktan yoksun olduğunu iddia ederek reddedilmesi gerektiği sonucuna

varmıştır.

I I I . A Î H S ’N İ N 4 1 . M A D D E S Î N İ N U Y G U L A N M A S I

AİHS’nin 41. maddesine göre “AİHM işbu Sözleşme ve Protokollerinin ihlal

edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen

telafi edebiliyorsa, AİHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın

adil t a t m i n i n e h ü k m e d e r . ”

(

A . T a zm in a t

Başvuran, manevi tazminat olarak 50,000 Euro talep etmiştir.

Hükümet, bunun aşırı bir miktar olduğunu iddia etmiştir.

AİHM, 6/1 maddesinin ihlalinin saptanmasının, başvuranın görmüş olduğu herhangi

bir manevi zarar için yeterli tatmin oluşturduğu kanaatindedir (bkz, încal / Türkiye, Hüküm ve

Karar raporları 1998-IV; Çıraklar / Türkiye, Raporlar 1998-VII),

AİHM, sözkonusu davada olduğu gibi, bir kimsenin AİHS’nin bağımsızlık ve

tarafsızlık şartlarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından mahkum edilmesi durumunda,

istendiği takdirde, duruşmanın yeniden yapılmasının veya davanın yeniden açılmasının, esas

itibariyle, ihlalin telafisi için uygun bir yol olduğu görüşündedir.

(

B . Y a r g ı l a m a m a s r a f v e g i d e r l e r i

Başvuran, ayrıca, AİHM huzurunda yapmış olduğu yargılama masraf ve giderleri için

3,000 Euro talep etmiştir.

Hükümet, başvuranın talebinin asılsız olduğunu ileri sürmüştür.

AÎHM’nin içtihadına göre, bir başvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AÎHM, sözkonusu davada, yukarıdaki ölçütler ile

başvuranın talebini doğrulamadığım dikkate alarak, bu başlık altında herhangi bir ödeme

yapılmasını öngörmemektedir.

B U G E R E K Ç E L E R E D A Y A N A R A K A İ H M , O Y B İ R L İ Ğ İ İ L E

1Paragraf, 18 M art 2008 tarihinde düzeltilmiştir. Önceki versiyonda paragraf “Hükümet, bu konuya

değinmemiştir” şeklindeydi.

1. İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi huzurunda yürütülen takibatın adil olmadığına

ilişkin yapılan şikayetin kabuledilebilir, başvurunun kalan kısmının kabuledilemez

olduğuna;

2. İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığına ve tarafsızlığına ilişkin

şikayetle ilgili olarak AİHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. AİHS’nin 6. maddesi uyarınca yargılamanın hakkaniyetine ilişkin olarak başvuranın

yaptığı diğer şikayetleri incelemeye gerek olmadığına;

4 . B ir ih lalin sap tan m asın ın b aşv u ran ın g ö rm ü ş o ld u ğ u h erh an g i b ir m an ev i zarar için

yeterli adli tatmin oluşturduğuna;

5. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiştir.

İşbu karar İngilizce olarak hazırlanmış ve AİHM İçtüzüğü’nün 77/2. ve 3. maddeleri

gereğince 29 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.