C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
RASĐM AYDIN - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 62597/00)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
31 Ocak 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafında belirtilen koꢀullar çerçevesinde  
kesinleꢀecek olup bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 62597/00 no’lu davanın nedeni T.C vatandaꢀı  
Rasim Aydın’ın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması  
Sözleꢀmesinin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca 31 Ağustos 2000 tarihinde Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından H. Kaplan, Ayꢀe Bingöl ve Gülcan Kartal  
tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran üzerinde sahte kimlik taꢀıdığı gerekçesiyle 28 Aralık 1998 tarihinde yakalanarak  
gözaltına alınmıꢀtır.  
31 Aralık 1998 tarihli iddianamede baꢀvuranın polis sorgusunda PKK üyesi olduğunu ikrar  
ettiği ancak daha sonra bu ifadesini savcı ve hakim karꢀısında inkar ettiği belirtilmiꢀtir.  
Đddianamede ayrıca iki adet adres defterinin içeriği, grafoloji ekspertizi ve bir adet  
yüzleꢀtirme tutanağına yer verilmiꢀtir. Savcı Türk Ceza Kanunu’nun 168/2 maddesinin  
uygulanmasını talep etmiꢀtir.  
Baꢀvuran 3 Ocak 1999 tarihinde tutuklanmıꢀtır. Baꢀvuranın dosyası Đstanbul Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’ne sevk edilmiꢀtir.  
15 Ocak ve 9 Nisan 1999 tarihlerinde yapılan duruꢀmalarda Đstanbul DGM dosyanın içeriğini  
göz önünde bulundurarak baꢀvuranın tutukluluğunun devamına karar vermiꢀtir. Bu  
duruꢀmalarda baꢀvuran avukatı tarafından temsil edilmiꢀtir.  
18 Haziran 1999 tarihinde düzenlenen üçüncü duruꢀmada baꢀvuran aralarında halen askeri bir  
hakimin de bulunduğu Đstanbul DGM heyeti karꢀısında savunmasını sunmuꢀtur. Baꢀvuran  
askerlikten kaçmak için kimlik üzerinde tahrifatta bulunduğunu, ancak bu kimliği  
kullanmadığını iddia etmiꢀtir. Hakkında yapılan tüm suçlamaları reddeden baꢀvuran  
gözaltında tutulduğu sırada kötü muameleye maruz kaldığından yakınmıꢀtır. Baꢀvuran ve aynı  
suçtan sanık baꢀka bir kimse soruꢀturma sırasında toplanan delillerin kanundıꢀı olarak elde  
edildiğine dikkat çekmiꢀlerdir. Đstanbul DGM tutuksuz yargılanma taleplerini reddederek  
daha evvel Erzurum DGM’nin baꢀvuran hakkında verdiği beraat kararına iliꢀkin dosyanın  
kendisine gönderilmesini talep etmiꢀtir.  
18 Haziran 1999 tarihinde Anayasa’nın 143. maddesinde yapılan bir değiꢀiklikle askeri  
hakimler DGM’lerin oluꢀumundan çıkarılmıꢀtır. Bu doğrultuda 22 Haziran 1999 tarihinde  
Devlet Güvenlik Mahkemelerinin kuruluꢀunu düzenleyen kanunda yapılan değiꢀiklikler  
uyarınca DGM’lerdeki askeri hakimler sivil hakimlerle değiꢀtirilmiꢀtir.  
25 Ağustos 1999 tarihinde yapılan dördüncü duruꢀmada baꢀvuranın tutuksuz yargılanma  
talebi geri çevrilerek duruꢀma usul gerekçesiyle 3 Kasım 1999 tarihine ertelenmiꢀtir.  
3 Kasım 1999 tarihinde savcı davanın esası hakkındaki mütalaasını, baꢀvuran ise yazılı  
savunmasını vermiꢀtir.  
2
Üç sivil hakimden müteꢀekkil Đstanbul DGM Türk Ceza Kanununun 168/2 maddesi temelinde  
baꢀvuranı PKK’ya üye olmak suçundan 12 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Karar  
gerekçesinde aynı kanun hükmü uyarınca baꢀvuran hakkında Erzurum DGM tarafından  
verilen beraat kararına da atıfta bulunulmuꢀtur. Đstanbul DGM baꢀvuranın PKK’ya silahlı  
militan kazandırılmasına yardımcı olduğunu ve bazı militanların yurtdıꢀına kaçmalarını  
sağladığını ortaya koymuꢀtur. Bu kararda bilhassa baꢀvuranın ve bir tanığın soruꢀturma  
sırasında verdiği ifadeler, baꢀvuranın üzerinde bulunan tahrif edilmiꢀ kimlik ve sözkonusu  
örgüte ait dokümanlar esas alınmıꢀtır.  
Yargıtay 22 Mayıs 2000 tarihinde bu kararı onamıꢀtır.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, kendisini yargılayarak mahkum eden Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi hakim  
heyetinde askeri bir hakim bulunduğu cihetle davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme  
tarafından adil bir biçimde görülmediğinden yakınmaktadır. Baꢀvuran ayrıca, bir izahat  
vermeksizin, sözkonusu mahkeme önünde silahların eꢀitliği ilkesinden yararlanamadığını ve  
savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylığın kendisine tanınmadığından ꢀikayetçi  
olmaktadır.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
AĐHM ꢀikayetin AĐHS’nin 35/3 maddesi bakımından açıkça dayanaktan yoksun olmadığını  
ve baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit etmektedir. Bu  
itibarla ꢀikayetin kabuledilebilir ilan edilmesi yerinde olacaktır.  
B. Esasa iliꢀkin  
Hükümet baꢀvuran hakkındaki mahkumiyet kararının 1999 yılı Haziran ayında  
gerçekleꢀtirilen reformu müteakip 17 Aralık 1999 tarihinde verildiğine dikkat çekmektedir.  
Hükümete göre sözkonusu ꢀikayet açıkça dayanaktan yoksundur.  
Hükümet ayrıca baꢀvuranın Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve  
tarafsızlığına iliꢀkin kuꢀkularına dair gerekçe sunmadığını savunmaktadır.  
Baꢀvuran iddialarını yinelemektedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmasına yol açan benzer  
davalardakinden farklı bir karara varabilmesi için Hükümet tarafından ikna edici herhangi bir  
argüman sunulmadığını gözlemlemektedir (Özel – Türkiye, no: 42739/98, prg. 33-34, 7 Kasım  
2002, ve Özdemir – Türkiye, no: 59659/00, prg. 35-36, 6 ꢁubat 2003).  
Esasen mevcut davada da, bu denli ağır suçlamalara cevap veren baꢀvuranın aralarında askeri  
yargıya mensup profesyonel bir subayın da bulunduğu bir hakim heyeti karꢀısına çıkmaktan  
endiꢀe duyması anlaꢀılabilir bir durumdur. Bu nedenle baꢀvuran, Đstanbul Devlet Güvenlik  
Mahkemesinin haksız ꢀekilde kendi davasıyla ilgili olmayan birtakım mülahazaların etkisinde  
kalabileceğinden kuꢀku duymakta haklıdır.  
3
18 Haziran 1999 tarihinde gerçekleꢀtirilen reformu müteakiben 25 Ağustos 1999 tarihli  
duruꢀmada dava dosyasının yalnızca sivil hakimlerden müteꢀekkil bir hakim heyeti tarafından  
incelenmeye devam edildiği doğruysa da, bu durum mevcut davada anılan reform ile 17  
Aralık 1999 tarihli karar arasında yapılan iki duruꢀmada yeni hakim heyeti, askeri hakimin  
katılımıyla yürütülen davanın neticesi ve savunma hakları bakımından belirleyici nitelikteki  
usul iꢀlemlerinden hiçbirini yenilememiꢀtir (konuyla ilgili tartıꢀma hakkında, bkz. Kabasakal  
ve Atar – Türkiye, no: 70084/01 ve 70085701, prg. 33-35, 19 Eylül 2006, bkz., ayrıca, Aslan  
ve ꢁancı – Türkiye, no: 58055/00, prg. 25-27, 5 Aralık 2006, Kutal ve Uğraꢀ – Türkiye, no:  
61648/00, prg. 27, 13 Haziran 2006, ve Benli – Türkiye, no: 65715/01, prg. 39, 20 ꢁubat  
2007).  
Bu itibarla baꢀvuranın Đstanbul DGM’nin bağımsızlık ve tarafsızlığına iliꢀkin duyduğu  
kuꢀkular nesnel olarak haklı görülebilir. Mevcut davada bu kuꢀkuların yalnızca askeri  
hakimin sivil bir hakimle değiꢀtirilmesiyle ortadan kaldırılması mümkün olamazdı.  
Bu nedenle AĐHM, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmaktadır. AĐHM,  
ꢀikayetin sarahatten yoksun olan diğer kısmını ise incelemeye gerek görmemektedir.  
II. AĐHS’NĐN 7. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 7. maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, Đstanbul DGM’nin daha önce Erzurum DGM  
önünde bir yargılamaya konu olan ve beraatıyla sonuçlanan olaylar temelinde kendisini  
mahkum ettiğinden ꢀikayetçi olmaktadır.  
Hükümet baꢀvuran hakkında Erzurum DGM tarafından beraat kararı verilmesine konu olan  
olayların 1993 ila 1997 yıllarında meydana geldiğini, ancak sözkonusu yargılamaya konu  
olayların 1998 yılında gerçekleꢀtiğine dikkat çekmektedir.  
AĐHM, baꢀvuranın, hangi ꢀekilde AĐHS’nin 7. maddesinde öngörülen ‘kanunsuz ceza olmaz’  
ilkesine aykırı bir mahkumiyet kararına konu edildiğini açıkça belirtmediğini  
gözlemlemektedir. Bu nedenle AĐHM sözkonusu ꢀikayeti açıkça dayanaktan yoksun olduğu  
gerekçesiyle kabuledilemez ilan etmek durumundadır.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran 20.000 Euro maddi ve 20.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. Baꢀvuran  
maddi tazminat talebine iliꢀkin herhangi bir belge sunmamıꢀtır.  
Hükümet bu talebin mesnetsiz olduğu kanaatindedir.  
AĐHM mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil  
ettiğini değerlendirmektedir (bkz. sözgelimi, Kutal ve Uğraꢀ, adıgeçen kararlar).  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran ayrıca AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 5.000 Euro talep  
etmektedir. Baꢀvuran bu konuda herhangi bir belge sunmamıꢀtır.  
4
Hükümet bu talebin mesnetsiz olduğu kanaatindedir.  
AĐHM’nin içtihadı uyarınca yargılama masraf ve giderlerinin iadesi ancak bu masraf ve  
giderlerin gerçekliği, gerekliliği ve de makul oranda olduğu ortaya konulduğu müddetçe  
mümkündür. Yukarıda anılan kıstasları ve baꢀvuranın taleplerini desteklemek üzere herhangi  
bir belge sunmadığını göz önünde bulunduran AĐHM bu talebi reddeder.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun AĐHS’nin 6/1 maddesi yönünden yapılan ꢀikayete iliꢀkin olarak  
kabuledilebilir, geriye kalanının ise kabuledilemez olduğuna ;  
2. Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksun oluꢀu ve  
hakim heyetinde askeri bir hakimin bulunması nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal  
edildiğine ;  
3. ꢁikayetin geriye kalanını incelemeye gerek olmadığına ;  
4. Đhlal tespitinin manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil ettiğine ;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine ;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragraflarına uygun olarak 31 Ocak 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5