C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÖZMEN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:9149/03)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
14 Haziran 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (9149/03) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke  
vatandaꢀı olan Nihat Özmen, Yasin Demir ve ꢁefika Özmen’in (baꢀvuranlar) 6 ꢁubat 2003  
tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi’ne (Mahkeme) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, AĐHM önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından M. Özbekli tarafından temsil  
edilmektedirler.  
OLAYLAR  
DAVA KOꢁULLARI  
Baꢀvuranlar sırasıyla 1968, 1972 ve 1977 doğumludurlar. Baꢀvurunun yapıldığı dönemde  
baꢀvuranlar Erzurum E Tipi Cezaevi’nde tutuklu bulunmaktaydılar.  
Nihat Özmen, ꢁefika Özmen ve Yasin Demir sırasıyla 27 Mayıs, 28 Mayıs ve 27 Ekim 2000  
tarihlerinde gözaltına alınmıꢀlardır. Baꢀvuranlar Hizbullah örgütüne üye olmak ve adıgeçen  
örgüt bünyesinde yürütülen faaliyetlere katılmakla itham edilmiꢀlerdi.  
Nihat ve ꢁefika Özmen 3 Haziran 2000 tarihinde, Yasin Demir ise 3 Kasım 2000 tarihinde  
tutuklanmıꢀtır.  
Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı sırasıyla 22 Mart 1999, 7 Haziran ve 24 Kasım  
2000 tarihli muhtelif iddianamelerle Nihat Özmen’i kasten adam öldürme, kasten yangın  
çıkarma, adam kaçırma ve darp ve yaralama gibi suçları iꢀlemekle itham etmiꢀtir. Savcı  
TCK’nın 146. maddesi uyarınca adıgeçenin mahkumiyetini talep etmiꢀtir.  
Cumhuriyet Savcısı 27 Kasım 2000 tarihinde Cumhuriyet Savcısı, Yasin Demir’i Hizbullah’a  
üye olmak, bu örgütün sorumluluk mevkiinde olma, adam öldürme, yaralama, kundakçılık  
gibi suçlarla itham ederek TCK’nın 146 § 1 maddesi uyarınca mahkumiyetini talep etmiꢀtir.  
DGM 12 ꢁubat 2002 tarihinde TCK’nın 146 § 1 maddesi uyarınca Anayasal düzeni ꢀiddet ve  
ve zorla değiꢀtirmek suçlarından Nihat Özmen ve Yasin Demir’i ölüm cezasına çarptırmıꢀtır.  
Ceza Kanunu’nun 59. maddesi gereğince bu ceza ömür boyu hapse çevrilmiꢀtir. Mahkeme,  
ꢁefika Özmen’i ise Hizbullah örgütüne mensup olmak suçundan on iki yıl altı ay hapse  
mahkum etmiꢀtir.  
Yargıtay temyiz baꢀvurusu üzerine, Nihat Özmen ve Yasin Demir’in durumlarını duruꢀmasız  
olarak incelemiꢀtir. ꢁefika Özmen’in durumunu ise duruꢀmalı olarak incelemiꢀtir. Sözkonusu  
duruꢀmada ꢁefika Özmen’in avukatı da hazır bulunmuꢀtur. Savcının baꢀvuranlara tebliğ  
edilmeyen tebliğnamesine istinaden bir karara varan Yargıtay baꢀvuranlar hakkında verilen  
mahkumiyet kararını onamıꢀtır.  
Yargıtay’ın bu kararı 10 Temmuz 2002tarihinde baꢀvuranların ve baꢀvuranların avukatlarının  
yokluğunda tefhim edilmiꢀtir.  
6 Ağustos 2002 tarihinde bu karar ilk derece mahkemesi kaleminde bulunan dava dosyasına  
aktarılmıꢀtır.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. AĐHS’NĐN 6§ 1 VE 3 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Yargıtay Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin kendilerine tebliğ edilmemesini göz önünde  
bulunduran baꢀvuranlar davalarının adil bir biçimde görülmediğinden yakınmaktadırlar.  
Baꢀvuranlar bu hususta AĐHS’nin 6 § 1 ve 3 maddesine atıfta bulunmaktadırlar.  
Hükümet bu sava karꢀı çıkmaktadır.  
A. Kabuledilebilirliğe dair  
Hükümet, AĐHS’nin 35. maddesinde öngörülen altı ay kuralına riayet edilmediği gerekçesiyle  
AĐHM’yi baꢀvuranların ꢀikayetini reddetmeye davet etmektedir. Hükümet bu hususta,  
Yargıtay’ın 9 Temmuz 2002 tarihinde bir duruꢀma yaptığını ve bu duruꢀma esnasında  
Yargıtay Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin okunduğunu belirtmektedir. Hükümet, baꢀvuranların  
Baꢀsavcı’nın tebliğnamesinden haber oldukları 9 Temmuz 2002 tarihinden itibaren altı ay  
içinde baꢀvuruda bulunmaları gerektiği sonucuna varmaktadır. Hükümet, buna karꢀın  
baꢀvuranların 6 ꢁubat 2003 tarihinde baꢀvuruda bulunduklarına dikkat çekmektedir.  
Baꢀvuranlar bu sava karꢀı çıkmaktadırlar.  
AĐHM, bir baꢀvuranın, nihai içhukuk kararının bir kopyasının kendisine iletilmesi hakkına  
sahip olması durumunda, altı ay süresinin, kararın bir kopyasının kendisine tebliğ edildiği  
tarihten itibaren iꢀlemeye baꢀlamasının AĐHS’nin 35 § 1 maddesinin konusu ve amacı  
açısından daha uygun olacağı yönündeki içtihadını anımsatmaktadır (bkz. Worm – Avusturya,  
29 Ağustos 1997 tarihli karar, § 33). ꢁayet içhukukta kararın tebliği öngörülmemiꢀ ise,  
tarafların kararın içeriği konusunda gerçekten bilgi edinebilecekleri tarihin dikkate alınması  
icab eder (bkz. Seher Karataꢀ – Türkiye, no: 33179/96, § 27, 9 Temmuz 2002).  
Mevcut davada AĐHM, Yargıtay’ın Nihat Özmen ve Yasin Demir’e iliꢀkin olarak bir duruꢀma  
yapmayıp, yalnızca ꢁefika Özmen ile igili olarak bir duruꢀma yaptığının dosya unsurlarından  
anlaꢀıldığı hususuna öncelikle dikkat çekmektedir. AĐHM, altı ay süresinin baꢀlangıcı için  
dikkate alınması gereken nihai içhukuk kararının Yargıtay’ın baꢀvuranlarla ilgili olarak  
verdiği karar olduğunu hatırlatmaktadır. Mevcut davada, Yargıtay kararı baꢀvuranların ve  
avukatlarının yokluğunda tefhim edildiğinden ve bu karar kendilerine tebliğ edilmediğinden  
altı ay süresi, sözkonusu kararın ilk derece mahkemesi kalemindeki dava dosyasına aktarıldığı  
6 Ağustos 2002 tarihinden itibaren baꢀlatılmalıdır. Ancak mevcut baꢀvuru altı ay kuralına  
uygun olarak 6 ꢁubat 2003 tarihinde yapılmıꢀtır. Bu itibarla Hükümet’in sözkonusu itirazının  
reddedilmesi yerinde olacaktır.  
AĐHM sözkonsu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3 maddesi bakımından açıkça dayanaktan yoksun  
olmadığını tespit etmektedir. AĐHM ayrıca ꢀikayetin herhangi bir kabuledilemezlik  
gerekçesiyle karꢀılaꢀmadığını tespit etmektedir. Bu nedenle ꢀikayeti kabuledilebilir ilan etmek  
yerinde olacaktır.  
B. Esasa dair  
Hükümet, baꢀvuranların avukatlarının dava dosyasını duruꢀmadan önce incelemeleri  
gerektiğini savunmaktadır. Hükümet, baꢀsavcının tebliğnamesinin dosyada bulunması  
nedeniyle baꢀvuran avukatlarının sözkonusu tebliğnameye eriꢀmelerinin mümkün olduğunu  
savunmaktadır. Hükümet ayrıca, Yargıtay’da yapılan duruꢀma esnasında baꢀvuranların ya da  
baꢀvuran avukatlarının sözkonusu tebliğname konusunda bilgi almak suretiyle savunmalarını  
sunmalarının mümkün olduğunu savunmaktadır. Bu hususta Hükümet, Nihat Özmen ve Yasin  
Demir’in avukatlarının duruꢀmaya katılmamalarını baꢀsavcının tebliğnamesi hakkında bilgi  
edinmemeleri konusunda bir mazeret olarak ileri süremeyeceklerini belirtmektedir.  
Baꢀvuranlar bu argümanlara itiraz etmektedirler.  
AĐHM, baꢀvuranlar tarafından sunulan ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti daha önce incelediğini ve  
yukarıda yapılan gözlemlerin niteliğini ve bir yargılanabilir için tebliğnameye yazıyla cevap  
verilmesinin imkansızlığını göz önünde bulundurarak baꢀsavcının tebliğnamesinin tebliğ  
edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını  
anımsatmaktadır (bkz. Göç, adıgeçen, § 58).  
Hükümet’in, baꢀvuran avukatlarının dava dosyasını duruꢀmadan önce inceleyebilme  
imkanlarının bulunduğu ve bu ꢀekilde savunmalarını hazırlayabilecekleri yönündeki  
argümanına katılmamaktadır. Sonuç olarak AĐHM, çeliꢀmeli yargılama hakkı ilke olarak  
‘tarafların medeni davalarda ya da ceza davalarında hakimin kararını etkileyebilmeleri ve bu  
kararı tartıꢀabilmeleri amacıyla bağımsız bir adli görevli, mevcut davada baꢀsavcı tarafından  
dahi sunulan her türlü belge ya da görüꢀten haberdar olma imkanını’ içermekteyse de  
(Reinhardt ve Slimane-Kaïd – Fransa, 31 Mart 1998 tarihli karar, § 103), tarafların bunları  
yorumlama noktasında ‘gerçek bir imkana’ (ibidem) sahip olmaları gerektiğini de  
hatırlatmaktadır.  
Mevcut dava koꢀullarında, Yargıtay’ın 9 Temmuz 2002 tarihinde bir duruꢀma yaptığı  
gözükmekteyse de, baꢀvuranların AĐHM’nin konuyla ilgili içtihadına uygun bir biçimde  
tebliğnameden haberdar olduklarını yahut tatmin edici koꢀularda sözkonusu tebliğnameyi  
sözlü ya da yazılı olarak yorumlama imkanı bulduklarını gösteren herhangi bir dosya unsuru  
mevcut değildir (bkz., aynı anlamda, Sağır - Türkiye, no: 37562/02, § 26, 19 Ekim 2006).  
Bu itibarla AĐHM, Hükümet’in bu davada daha önce benzer ꢀikayetler konusunda vardığı  
sonuçtan farklı bir sonuca varmasını sağlayacak herhangi bir olgu ya da argüman sunmadığını  
tespit etmektedir (Göç, adıgeçen, § 55)  
Sonuç olarak AĐHS’nin 6 § 1 maddesi bu yönden ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuranların her biri maddi manevi tazminat olarak 20.000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir.  
Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı göremeyen AĐHM  
bu talebi reddetmektedir. AĐHM ayrıca, ihlal tespitinin iddia edilen manevi zararın tazmini  
için baꢀlı baꢀına adil bir tatmin teꢀkil ettiği kanaatindedir.  
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuranlar kendilerine tanınan süre içerisinde, ulusal mahkemeler ya da AĐHM organları  
önünde yaptıkları masraf ve harcamaların iadesiyle ilgili olarak bir talepte bulunmamıꢀlardır.  
Dolayısıyla böylesi bir sorun re’sen incelemeyi gerektirmemektedir (bkz. Colacioppo –  
Đtalya, 19 ꢁubat 1991 tarihli karar, § 16)  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun geriye kalanının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Đhlal tespitinin baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zararın tazmini için baꢀlı baꢀına adil  
bir tatmin teꢀkil ettiğine;  
4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.  
maddesine uygun olarak 14 Haziran 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.