COUNCIL

A V R U P A

OF E U R O P E

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

ÖZTOPRAK VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 33247/96)

KARAR

STRAZBURG

2 ꢁubat 2006

NĐHAĐ

03/07/2006

Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,

üzerinde ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Dava, Abbas Öztoprak, Mehmet Öztoprak ve ꢀahin Toprak (“baꢁvuranlar”) isimli üç

Türk vatandaꢁının, 5 Eylül 1996 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması

Sözleꢁmesi’nin (“Sözleꢁme”) 34. maddesine dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine

AĐHM’ye yaptığı baꢁvurudan (no. 33247/96) kaynaklanmaktadır.

OLAYLAR

I.DAVA ꢁARTLARI

Baꢁvuranların tümü Türk vatandaꢁıdır. Bu baꢁvuruya sebep olan olayların meydana

geldiği tarihte Halitpınar Köyü’nde ikamet etmekteydiler. Dava olaylarına iliꢁkin olarak

taraflar arasında ihtilaf bulunmaktadır. Dava olayları ꢁu ꢁekilde özetlenebilir.

A.Baꢀvuranların anlatımıyla olaylar

Baꢁvuranlar, 1999 yılına kadar o tarihte Türkiye’de olağanüstü hal bölgesinde bulunan

Tunceli – Ovacık’a bağlı Halitpınar Köyü’nde ikamet etmekteydi. 1994 yılında, terör

faaliyetleri bu bölgede temel bir sorun idi. 1980’lerden beri bölgede güvenlik güçleri ve Kürt

nüfusun, özellikle PKK mensupları olmak üzere, Kürt özerkliği taraftarı olan bazı kesimleri

arasında ꢁiddetli bir çatıꢁma sürmekteydi. Baꢁvuranların köyünde yaꢁayanların “teröristlere

yardım ve yataklık” yaptıklarından ꢁüphelenilmiꢁ ve baꢁvuranlar, köyün yakınındaki

jandarma tarafından sıkı bir ꢁekilde ve sıklıkla kontrol edilmiꢁlerdir.

4 Ekim 1994 tarihinde, güvenlik güçleri Halitpınar’ı kuꢁatmıꢁ ve köylüleri köy

meydanında toplamıꢁtır. Kötü sözler sarf etmek suretiyle köylülere bir daha dönülmemek

üzere köyün derhal boꢁaltılacağını söylemiꢁlerdir. Baꢁvuranlar, alabilecekleri kadar eꢁya

alarak köyü terk etmiꢁtir. Boꢁaltmanın hemen ardından, askerler, evleri ve hasadı ateꢁe

vermiꢁtir.

Baꢁvuranlar, geçici olarak, Ovacık yakınlarında bulunan devlete ait prefabrike afet

konutlarına taꢁınmıꢁtır.

Olayın ardından, baꢁvuranlar, Ovacık Cumhuriyet Savcılığı’na dilekçe vererek

köylerinin jandarma tarafından yakılmasından ꢁikâyetçi olmuꢁtur. Baꢁvuranlar, dilekçelerine

yanıt adresi olarak geçici adreslerini not etmiꢁtir.

Olay, güvenlik güçlerinin iddia edilen davranıꢁlarına yönelik bir soruꢁturma ile ilgili

olduğundan, Ovacık Cumhuriyet Savcısı yetkisizlik kararı vermiꢁ ve dilekçeleri Memurin

Muhakematı Kanunu uyarınca Ovacık Kaymakamlığı’na iletmiꢁtir. Kaymakam, Ovacık

Jandarma Komutanlığı’na bir yazı yazarak baꢁvuranların iddialarına iliꢁkin bilgi talep

etmiꢁtir.

1 Kasım 1994 tarihinde, Jandarma Komutanı, Kaymakam’a güvenlik güçlerinin

bölgedeki operasyonları sırasında hiçbir evin yanmadığı bilgisini vermiꢁtir. Buna göre,

Ovacık Đdare Kurulu jandarmalara yönelik cezai iꢁlemlere devam edilmemesine karar

vermiꢁtir.

25 Ekim 1995 tarihinde, Ovacık Kaymakamı, baꢁvuranlara bir yazı göndermiꢁtir.

Ovacık Jandarma Komutanı’nın 1 Kasım 1994 tarihli yazısına dayanarak, iddialarını ikna

edici bulmadığını izah etmiꢁtir. Ayrıca, Danıꢁtay içtihadı uyarınca, suçlanan memurun kimliği

2

belirlenmediği sürece soruꢁturma imkânı bulunmamaktaydı. Dolayısıyla, Kaymakam

yetkililerin iddia edilen olaylara yönelik soruꢁturma baꢁlatmayacağını belirtmiꢁtir.

Baꢁvuranlar bu yazıyı almamıꢁtır. Ovacık Cumhuriyet Savcısı’nın yetkisizlik kararını

ve Ovacık Đdare Kurulu’nun kararını, çok uzun bir süre sonra diğer köylülerden ve

tanıdıklarından öğrenmiꢁlerdir.

B.Hükümet’in anlatımıyla olaylar

1994 yılında, PKK, Ovacık ilçesindeki köylerde örgütlenme için bir propaganda

kampanyası baꢁlatmıꢁtır. Bu köylerdeki genç erkekleri kaçırmıꢁ ve örgüte girmeye

zorlamıꢁtır. PKK militanları köylüleri tehdit ve taciz etmiꢁtir. Köy sakinleri evlerini PKK

baskısı nedeniyle terk etmiꢁlerdir.

Yetkililerce yürütülen soruꢁturmada, baꢁvuranların evlerinin güvenlik güçleri

tarafından değil, askeri üniforma giyen teröristlerce yakıldığını ortaya koymuꢁtur.

Baꢁvuranlar, yetkililere verdikleri ifadelerde, iddia edilen suçun faillerinin kimliklerini

belirtmemiꢁlerdir.

C.Taraflarca sunulan belgeler

Taraflar, iddialarını belgelemek amacıyla çeꢁitli belgeler sunmuꢁlardır. Bu belgeler, ꢁu

ꢁekilde özetlenebilir.

1.Baꢀvuranlar tarafından sunulan belgeler

(a) Türkiye Đnsan Hakları Vakfı’nın Yılık Raporları (TĐHV)

Türkiye Đnsan Hakları Vakfı, merkezi Ankara’da bulunan bir sivil toplum örgütüdür.

Sözkonusu derneğin 1993 Raporu’nda, 1990 – 1993 yılları arasında 913’ten fazla köy ve

mezranın boꢁaltıldığı belirtilmiꢁtir. 1993 Raporu, köy boꢁaltmaların 1993’te arttığını ve

sakinleri köy korucusu olarak hizmet vermeyi reddeden köyleri hedef aldığını ifade etmiꢁtir.

TĐHV’nin 1994 Raporu’nda, Hükümet politikasının, boꢁaltmaların ve akabindeki

tahriplerin, PKK teröründen, yoksulluktan ve doğal nedenlerden kaynaklandığını söylemek

olduğu belirtilmiꢁtir. Bu rapora göre, olağanüstü hale tabi her bir ilde 50 – 60 kadar ev

yakılmıꢁtır.

1995 Raporu’nda, 1995 yılında 400’den fazla evin boꢁaltıldığı belirtilmiꢁtir. 1996

Raporu’na göre, Olağanüstü Hal Bölge Valisi, boꢁaltmanın güvenlik güçleri tarafından

yapıldığını kabul etmemesine karꢁın, bir defasında, çeꢁitli nedenlerden dolayı toplam 918 köy

ve 1767 mezranın boꢁaltıldığına değinmiꢁtir.

1997 ve 1998 Raporları, Hükümet’in köy boꢁaltma politikasını, 1990’lar boyunca

yapılmıꢁ olan sistematik bir “iç güvenlik operasyonu” olarak tanımlamıꢁtır.

3

(b) Đnsan Hakları Derneği tarafından yayınlanan “Yakılan / Boꢀaltılan Köyler ve

Göç” isimli kitaptan alıntılar

Alıntılarda, ꢀubat 1990’dan Ocak 1999 tarihine kadar yakılan ve/veya boꢁaltılan

köylerin kapsamlı bir listesi verilmiꢁtir. Bu liste, boꢁaltıldığı ve tahrip edildiği hususuyla ilgili

olarak Halitpınar’a atıfta bulunmamıꢁtır.

Alıntılar, Ülkede Gündem isimli günlük gazeteden alınmıꢁ olan, köylerin boꢁaltılması

ve bunun yerinden ayrılmıꢁ kiꢁiler üzerindeki olumsuz etkisine iliꢁkin birkaç makaleyi

kapsamaktaydı. Makalelerde, pek çok köylünün, Devlet makamlarına, köylerinin güvenlik

güçleri tarafından yakıldığı ꢁikâyetiyle dilekçe verdiği vurgulanmıꢁtır.

Makalelerde ayrıca, Hükümet’in, köylülerin köylerine dönmelerine izin verir gibi

görünen açıklamalarının güvenilmez olduğu vurgulanmıꢁtır. Köylüler ne zaman geri dönmeye

çalıꢁtıysa, köylerine girmeleri engellenmiꢁtir.

(c) Türkiye Büyük Millet Meclisi Araꢀtırma Komisyonu’nun, Doğu ve

Güneydoğu Anadolu’daki yerleꢀim birimlerinin boꢀaltılmasını takiben

yerlerinden ayrılmıꢀ olanların sorunlarına iliꢀkin alınacak önlemlerle ilgili 14

Ocak 1998 tarihli raporu

Bu Rapor, on milletvekilinden oluꢁan bir Araꢁtırma Komisyonu tarafından

hazırlanmıꢁtır. Rapora göre, 1993 ve 1994 yıllarında, 905 köy ve 2923 mezranın sakini

yerlerinden çıkarılmıꢁ ve ülkenin baꢁka bölgelerine yerleꢁmeye zorlanmıꢁtır.

Rapor’da, eski Diyarbakır valisi olan Doğan Hatipoğlu’nun bir ifadesine de yer

verilmiꢁtir. Hatipoğlu, görevde bulunduğu sırada, askeri yetkililer tarafından gerçekleꢁtirilen

köy boꢁaltmalarının dikkatine sunulduğunu ifade etmiꢁtir. – Nadir olmasına karꢁın – köy

yakma vakalarına iliꢁkin ꢁikâyetler aldığını belirtmiꢁtir. Hatipoğlu’na göre, tüm köylerin PKK

zorlamasıyla boꢁaltıldığını öne sürmek imkânsızdı. Hatipoğlu, Hükümet’in yerinden ayrılmıꢁ

olan kiꢁilerin sağlıklı bir ꢁekilde yeniden yerleꢁmesi için gerekli önlemleri almadığını iddia

etmiꢁtir.

Rapor’da ayrıca, Đnsan Hakları Vakfı baꢁkanı Yavuz Önen tarafından hazırlanan ve

1995 yılında Araꢁtırma Komisyonu’na sunulan “Đnsan Hakları Raporu – Türkiye”ye atıfta

bulunulmuꢁtur. Bu raporda, göç edenler ve boꢁaltılmıꢁ köylere bir bölüm ayrılmıꢁtır. Bu

raporda, 1995 yılında, köy ve mezra boꢁaltmalarının çok yaygın olduğu belirtilmiꢁtir. Pek çok

ev ya tahrip edilmiꢁ ya da içinde oturulamayacak hale getirilmiꢁtir. Đnsanlar bölgeden göç

etmeye zorlanmıꢁ ve köylerini terk edene kadar köy sakinlerine baskı yapılmıꢁtır. 1995 yılının

ilk aylarında, köy korucusu olmayı kabul eden sakinlerin olduğu köyler dıꢁında, meskûn halde

olan hiçbir köy veya mezra kalmamıꢁtır.

Araꢁtırma Komisyonu’nun raporunda, ꢀırnak milletvekili Salih Yıldırım’ın Türkiye

Büyük Millet Meclisi’nde boꢁaltılmıꢁ köylerle ilgili olarak 3 Haziran 1997 tarihinde yaptığı

bir konuꢁmaya da atıfta bulunulmuꢁtur. Yıldırım, diğerleri meyanında, köylerin, ya

boꢁaltmayı reddedenleri korkutmak amacıyla PKK tarafından boꢁaltıldığını, ya da köyleri

koruyamadıklarından dolayı, veya köy korucusu olmayı reddeden veya PKK’ya yardım

ettiklerinden ꢁüphelenilen köy sakinleri sebebiyle, güvenlik güçleri tarafından boꢁaltıldığını

ifade etmiꢁtir.

4

Sonuç olarak, raporda, yerleꢁim birimlerindeki sakinlerin – mezralardan ziyade –

yaꢁadıkları yerlere yakın il, ilçe ve merkezi köylerde yerleꢁtirilmeleri ve öncelik göç edenlere

verilmek üzere, bölge halkına istihdam yaratmak amacıyla gerekli ekonomik önlemlerin

alınması gerektiği önerisinde bulunulmuꢁtur.

2. Hükümet tarafından sunulan belgeler

(a) Her bir baꢀvuranın sahip olduğu mallara iliꢀkin Nisan 2004 tarihli Rapor

Bu raporun amacı, her bir baꢁvuranın sahip olduğu malların tespit edilmesidir. Tapu

Kadastro ve belediye kayıtları dikkate alındığında, Abbas Öztoprak’a ait herhangi bir mülk

bulunmamaktadır. TEDAꢀ’a kayıtlı değildi, bu da kendisinin evde elektriğinin olmadığı

anlamına gelmekteydi. Ancak, Devlet’ten maaꢁ almaktaydı. Ayrıca, Abbas Öztoprak’ın

yoksul kimselere sağlık hizmetleri için verilen “yeꢁil kartı”nın olduğu ve Ovacık

Kaymakamlığı’ndan 75.000.000 TL yardım aldığı anlaꢁılmıꢁtır.

Mehmet Öztoprak’ın, tapu kayıtlarına göre 8,000 metrekare arsası bulunmaktaydı.

Sözkonusu yılda 128.000.000 TL gelir elde edebileceği tahmin edilmiꢁtir. Mehmet

Öztoprak’ın yoksul kimselere sağlık hizmetleri için verilen “yeꢁil kartı” bulunmaktaydı.

Ovacık Kaymakamlığı kendisine 11 koyun, 195.000.000 TL ve yiyecek yardımı yapmıꢁtır.

1994 ve 2002 yılları arasında Mehmet Öztoprak, Hükümet tarafından temin edilen afet

konutlarında yaꢁamıꢁtır. 2002 yılında, “köye dönüꢁ ve rehabilitasyon projesi” çerçevesinde

inꢁa edilen bir eve taꢁınmıꢁtır.

Tapu kayıtlarına göre, ꢀahin Toprak’a ait herhangi bir mal bulunmamaktaydı. Ancak,

belediye kayıtlarındaki beyanına göre, 60 metrekare arsası, bir ev, bir ahır ve 14.000

metrekare arsası bulunmaktaydı. Sözkonusu yılda 224.000.000 TL gelir elde edebileceği

tahmin edilmiꢁtir. 24 Nisan 1993 tarihinden beri, yoksul kimselere sağlık hizmetleri için

verilen “yeꢁil kartı” bulunmaktaydı. ꢀahin Öztoprak, Ovacık Kaymakamlığı’ndan yiyecek ve

125.000.000 TL yardım almaktaydı. Ayrıca, Hükümet tarafından temin edilen afet

konutlarında yaꢁamıꢁtır. 2002 yılında, “köye dönüꢁ ve rehabilitasyon projesi” çerçevesinde

inꢁa edilen bir eve taꢁınmıꢁtır.

(b) Veys Toprak’ın, iki jandarma subayı tarafından alınan, 10 Mart 2004 tarihli

ifadesi

Tanık, Halitpınar Köyü’nün eski bir sakini idi. ꢀu anda ise, Ovacık’ta bulunan

Kandolar mahallesi muhtarıdır. AĐHM’ye baꢁvuruda bulunan baꢁvuranların durumunu tespit

amacıyla ifadesi alınmıꢁtır. Tanık, 1994 ve 2002 yılları arasında baꢁvuranların Ovacık –

Kandolar’da bulunan prefabrik evlerde ikamet ettiğini belirtmiꢁtir. 2002 yılında, Hükümet

tarafından inꢁa ettirilen evlere taꢁınmıꢁlardır. Sözkonusu tarihte, Halitpınar’da kimse ikamet

etmemekteydi. Köyde, elektrik, okul ve telefon bulunmamaktaydı.

(c) Ovacık Đlçe Jandarma Komutanının Ovacık Cumhuriyet Savcılığı’na yazdığı

1 Kasım 1994 tarihli yazı

Jandarma Binbaꢁı Yüksel Sönmez, Ovacık Cumhuriyet Savcısı’na, Halitpınar

Köyü’nde ve Toprak Mezrası’nda, Reis Toprak, Kamber Çelik, Veli Çelik ve Süleyman

Toprak’a ait evlerin askeri üniforma giyen teröristlerce yakıldığı bilgisini vermiꢁtir. Sönmez’e

5

göre, teröristler, güvenlik görevlilerini etkisiz hale getirmeyi ve güvenlik güçleriyle bölge

halkı arasında düꢁmanlık yaratmayı hedeflemiꢁtir.

(d) Polis ꢀefi Bahri Üstüner tarafından hazırlanmıꢀ olan 4 Haziran 1995 tarihli

soruꢀturma raporu

Devlet güvenlik güçlerinin Halitpınar Köyü’ndeki evleri yaktığı iddialarına yönelik

soruꢁturmayı takiben, polis müfettiꢁi, evlerin güvenlik güçlerince değil, askeri üniforma giyen

teröristlerce yakıldığını tespit etmiꢁtir. Teröristler, ayrıca, köylüleri, yetkililere evlerinin

güvenlik güçleri tarafından yakıldığını öne sürerek ꢁikâyette bulunmaya zorlamıꢁtır. Polis

müfettiꢁi ayrıca, güvenlik güçlerinin, halkın güvenliğini sağlamak için bölgede operasyon

yaptığını ve dolayısıyla köyleri yakmayacaklarını ve mallara zarar vermeyeceklerini not

etmiꢁtir.

HUKUK

I.HÜKÜMET’ĐN ÖN ĐTĐRAZI

29 Nisan 2005 tarihli ek görüꢁünde, Hükümet, 14 Temmuz 2004 tarihli “Terör ve

Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Tazmini ve Teröre Karꢁı Alınan Tedbirlere Dair

Kanun” çerçevesinde iç hukuk yollarının tüketilmemesine iliꢁkin ön itirazda bulunmuꢁtur. Bu

Kanun, yetkililerin terörle mücadelesi sırasında meydana gelen zarara maruz kalan

baꢁvuranların AĐHS mağduriyetlerini tazmin etmeye muktedir yeterli bir hukuk yolu

sunmuꢁtur. Dolayısıyla Hükümet, AĐHM’den, bu baꢁvurunun incelenmesinin durdurulmasını

ve baꢁvuranların iç hukukta oluꢁturulan yeni hukuk yolundan faydalanmalarının ꢁart

koꢁulmasını talep etmiꢁtir.

Baꢁvuranlar, Hükümet’n itirazını reddetmiꢁ ve AĐHM’nin kabuledilebilirlik kararından

sonra yeni bir hukuk yolunu tüketmelerinin ꢁart koꢁulamayacağını ifade etmiꢁlerdir.

AĐHM, hâlihazırda, 2 Eylül 2003 tarihli kabuledilebilirlik kararında, ꢁikâyetlerine

yönelik etkili bir soruꢁturmanın yokluğunda, baꢁvuranlardan baꢁka bir iç hukuk yolunu

tüketmelerinin istenemeyeceğine hükmetmiꢁtir. Bu itirazın baꢁvurunun kabuledilebilir olduğu

ilan edildikten sonra yapıldığını not eder. Bu nedenle Hükümet’in, esas itibarıyla, bu safhada

kabuledilebilirliğe dair itirazda bulunmaya engelinin olduğu düꢁünülebilir (AĐHM Đç Tüzüğü,

55. madde; bkz. diğerleri meyanında, Amrollahi – Danimarka, no. 56811/00, 11 Temmuz

2002; Nikolova – Bulgaristan [BD], no. 31195/96, AĐHM 1999-II). Dolayısıyla, Hükümet’in

itirazı yargılamanın bu safhasında dikkate alınamaz.

II.AĐHS’NĐN 3. VE 8. MADDELERĐ VE 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN

ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢁvuranlar, Halitpınar Köyü’nden zorla çıkarılmaları ile evlerinin ve mallarının

Devlet güvenlik güçleri tarafından tahrip edilmesinin AĐHS’nin 3. ve 8. maddelerini ve 1 nolu

Protokol’ün 1. maddesini ihlal ettiğini iddia etmiꢁtir. Bu maddelere göre:

6

Madde 3

Đꢀkence yasağı

“Hiç kimse iꢁkenceye, insanlık dıꢁı ya da onur kırıcı ceza veya iꢁlemlere tabi tutulamaz.”

Madde 8

Özel hayatın ve aile hayatının korunması

“1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleꢁmesine saygı gösterilmesi hakkına

sahiptir.

2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu otoritesinin müdahalesi, ancak ulusal güvenlik, kamu

emniyeti, ülkenin ekonomik refahı, dirlik ve düzenin korunması, suç iꢁlenmesinin önlenmesi,

sağlığın veya ahlakın veya baꢁkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için, demokratik bir

toplumda, zorunlu olan ölçüde ve yasayla öngörülmüꢁ olmak koꢁuluyla söz konusu olabilir.”

1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi

Mülkiyetin korunması

“Her gerçek ve tüzel kiꢁinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini

isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen

koꢁullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun

bırakılabilir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak

kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da baꢁka katkıların veya para cezalarının

ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları

hakka halel getirmez.”

Baꢁvuranlar, Devlet güvenlik güçleri tarafından evlerinden zorla çıkarılmalarının ve

mallarının tahrip edilmesinin, mülkiyet hakkından yararlanma ve aile hayatına saygı hakkın

ihlal ettiğini ileri sürmüꢁtür. Ayrıca, mülklerinin tahrip edilmesini ve köylerinde zorla

çıkarılmalarını çevreleyen koꢁulların insanlık dıꢁı ve küçültücü muamele teꢁkil ettiği iddia

etmiꢁtir.

Hükümet, baꢁvuranların ꢁikâyetlerinin olgusal temelini reddetmiꢁ ve bunların asılsız

olduğunu belirtmiꢁtir. Bu bağlamda, baꢁvuranların köyünün hiçbir zaman güvenlik güçlerince

boꢁaltılmadığını ya da yakılmadığını ileri sürmüꢁtür. Baꢁvuranlar, PKK’nın bölgedeki yoğun

terör faaliyetleri sebebiyle terk etmiꢁtir. Yetkililer tarafından yürütülen soruꢁturma,

baꢁvuranların evlerinin askeri üniforma giyen teröristlerce yakılmıꢁ olabileceğini ortaya

koymuꢁtur.

AĐHM, bu baꢁvuruya sebebiyet veren olayların asıl nedenine iliꢁkin bir ihtilafla karꢁı

karꢁıyadır. Buna göre, öncelikle, meydana geldiği iddia edilen olayların olduğu tarihte

bölgede hakim olan genel durumu dikkate almak zorundadır. Bu bağlamda, sözkonusu tarihte,

Türkiye’nin olağanüstü hal bölgesinde güvenlik güçleri ve PKK mensupları arasında meydana

gelen ꢁiddetli çatıꢁmaları gözlemler. Çatıꢁmanın iki tarafının davranıꢁlarının sonucu olan bu

iki taraflı ꢁiddet, pek çok insanın evinden kaçmasına sebep olmuꢁtur. Ayrıca, bölgedeki halkın

güvenliğini sağlamak amacıyla ulusal yetkililer birkaç yerleꢁim yerinden halkı çıkarmıꢁtır

7

(Doğan ve Diğerleri – Türkiye no. 8803-8811/02, 8813/02 ve 8815-8819/02). Ancak, pek çok

benzer davada güvenlik güçlerinin, bazı baꢁvuranların evlerini ve mallarını kasıtlı olarak

tahrip ettiğini, geçim kaynaklarından yoksun bıraktığını ve Türkiye’nin olağanüstü hal

bölgesinde bulunan köylerini terke zorladığını tespit etmiꢁtir (bkz. diğerlerinin yanı sıra,

Akdivar ve Diğerleri – Türkiye, 16 Eylül 1996, Selçuk ve Asker – Türkiye, 24 Nisan 1998;

Menteꢀ ve Diğerleri, 28 Kasım 1997; Bilgin ve Türkiye, 23819/94, 16 Kasım 2000; ve Dulaꢀ –

Türkiye, no. 25801/94, 30 Ocak 2001).

Bu durumda, gerek Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu gerekse AĐHM, daha önceden,

Devlet güvenlik güçlerinin, iddia edildiği üzere, malları kanunsuz biçimde tahribinin failleri

olduğu vakalarda, delil bulma heyetleri oluꢁturduğuna iꢁaret edilmelidir (bkz. diğerlerinin

yanı sıra, Akdivar ve Diğerleri ve Yöyler; Đpek – Türkiye, no. 25760/94). Bu davalarda, AĐHS

kurumlarını bu tür bir uygulamaya baꢁvurmaya iten temel sebep, etkili bir yerel soruꢁturmanın

yokluğunda kanıtları belirleyememeleri idi.

AĐHM için, bu davada, tanıkları çağırarak kendi baꢁına kanıt toplamaya çalıꢁmak

suretiyle kanıtları belirleyememesi müessif bir durumdur. Ancak, bu davada yaklaꢁık olarak

on bir yıl gibi uzun bir süre geçmesinden, bunun da, ifade verecek tanıkların bulunmasını

zorlaꢁtırmasından ve tanığın olayları ayrıntılı ve tam olarak hatırlaması üzerinde olumsuz

etkisi olmasından dolayı, bu tür bir uygulamanın davanın gerçek ꢁartlarını tespite muktedir

yeterli kanıtları ortaya koymayacağı kanısındadır (bkz. Đpek). Buna göre, AĐHM, taraflarca

kendisine iletilen kanıtlar temelinde kararını vermelidir (bkz. Çaçan – Türkiye davasında no.

33646/96, 26 Ekim 2004, anılan Pardo – Fransa, 20 Eylül 1993). Ancak, özellikle yazılı

ifadeler olmak üzere, taraflarca kendisine iletilen belgelerin sorgu ya da çapraz sorguya tabi

tutulmadığı ve dolayısıyla bu davada varılacak herhangi bir sonuç için potansiyel olarak

yanıltıcı bir temel teꢁkil edebileceği hususunda da ihtiyatlı olmalıdır.

Daha önce de not edildiği üzere ve sözkonusu tarihte Türkiye’nin güneydoğusundaki

köylerin boꢁaltılması ve tahrip edilmesiyle ilgili bağımsız raporları dikkate alarak,

baꢁvuranların köylerinden zorla çıkarıldıkları ve evleri ile mallarının Devlet güvenlik güçleri

tarafından yakıldığı iddiaları ilk bakıꢁta savunulmaz olarak görülemez. Ancak, AĐHM için,

AĐHS’nin amaçları bağlamında gerekli olan standart, “hiçbir ꢁüpheye yer bırakmayacak

ꢁekilde” olarak nitelendirilen kanıt standardıdır ve bu tür bir kanıt, yeterince güçlü, açık ve

birbiriyle uyumlu çıkarımların veya benzeri çürütülmemiꢁ karinelerin bir arada bulunmasıyla

elde edilebilir (bkz. Đrlanda – Đngiltere, 18 Ocak 1978).

Bu bağlamda, AĐHM, baꢁvuranların, evlerinin güvenlik güçlerince yakılmasına iliꢁkin

olarak herhangi bir görgü tanığı ifadesi sunmadıklarını not eder. Aynı ꢁekilde, iddia edilen

olaylara iꢁtirak eden askerlerin kimliğine iliꢁkin herhangi bir bilgi de vermemiꢁlerdir. Ayrıca,

Ovacık Cumhuriyet Savcılığı tarafından baꢁlatılan iꢁlemlere müdahil olmamıꢁlar ve

soruꢁturma makamlarına ꢁikâyette bulunulmasının ardından davalarını takip etmemiꢁlerdir.

Baꢁvuranlar, yetkililer tarafından baꢁlatılan soruꢁturmayı takip etmemelerine iliꢁkin olarak

hiçbir açıklama getirmemiꢁledir. Üstelik AĐHM, dava dosyasında Hükümet’in görüꢁlerini ve

baꢁvuranlarla aynı köyden olan kiꢁilerin ifadelerini çürütecek hiçbir kanıt saptamamıꢁtır.

Yukarıda anlatılanların ıꢁığında ve baꢁvuranların iddialarını kanıtlamamıꢁ olmalarını

dikkate alarak, AĐHM, baꢁvuranların evlerinin yakıldığının ve köylerinden Devlet güvenlik

güçlerinin zoruyla çıkarıldıklarının hiçbir ꢁüpheye yer bırakmayacak ꢁekilde kanıtlandığını

tespit etmemiꢁtir.

8

Bu temelde, AĐHM, AĐHS’nin 3. ve 8. maddelerinin veya 1 no’lu Protokol’ün 1.

maddesinin ihlal edilmediği sonucuna varmıꢁtır.

III.AĐHS’NĐN 5 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢁvuranlar, evlerinin tahrip edilmesini ve Halitpınar Köyü’nden zorla çıkarılmalarını

çevreleyen koꢁulların, AĐHS’nin 5 § 1. maddesinde temin edilen bireyin özgürlük ve güvenlik

hakkının ihlal edilmesini teꢁkil ettiğini iddia etmiꢁtir. Sözkonusu maddeye göre:

“Herkesin kiꢁi özgürlüğüne ve güvenliğine hakkı vardır. Aꢁağıda belirtilen haller ve

yasada belirlenen yollar dıꢁında hiç kimse özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.”

Hükümet, davada bu hususa değinmemiꢁtir.

AĐHM, 5 § 1. maddenin baꢁlıca amacının özgürlüğün Devlet tarafından keyfi olarak

elden alınmasına karꢁı koruma olduğunu hatırlatır.

Bu davada, baꢁvuranlar yakalanmamıꢁ, tutuklanmamıꢁ ya da baꢁka bir ꢁekilde

özgürlükleri elerlinden alınmamıꢁtır. Baꢁvuranların, evlerinin ve mallarının iddia edilen

kaybından kaynaklanan güvenli olmayan kiꢁisel ꢁartları, 5 § 1. maddede öngörülen birey

güvenlik kavramı kapsamına girmemektedir (bk.z yukarıda anılan Çaçan; Kıbrıs – Türkiye

[BD], no. 25781/94).

Yukarıda anlatılanlar ıꢁığında, AĐHM AĐHS’nin 5/1. maddesinin ihlal edilmediği

sonucuna varmıꢁtır.

IV.AĐHS’NĐN 6. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢁvuranlar, evlerinin tahrip edilmesini, güvenlik güçlerince zorla evlerinden

çıkarılmalarını ve medeni haklarını aramak için mahkemeye eriꢁim haklarını arayabilecekleri

etkili bir hukuk yolundan mahrum bırakıldıklarını ileri sürerek ꢁikâyetçi olmuꢁlardır.

AĐHS’nin 6 § 1. maddesine atıfta bulunmuꢁlardır:

“Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, … konusunda karar

verecek olan, … bir mahkeme tarafından davasının …, hakkaniyete uygun … olarak

görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

Ayrıca AĐHS’nin 13. maddesine atıfta bulunmuꢁlardır:

“Bu Sözleꢁme’de tanınmıꢁ olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, ihlal fiili resmi

görev yapan kimseler tarafından bu sıfatlarına dayanılarak yapılmıꢁ da olsa, ulusal bir

makama etkili bir baꢁvuru yapabilme hakkına sahiptir.”

A.AĐHS’nin 6 § 1. maddesi

Baꢁvuranlar, medeni haklarını aramak için mahkemeye eriꢁim haklarının, yetkililerin

baꢁvuranların iddialarına yönelik etkili bir soruꢁturma yürütmemesi sebebiyle ellerinden

alındığını belirtmiꢁtir. Böyle bir soruꢁturmanın yokluğunda, baꢁvuranlara göre, hukuki

yargılamada tazminat elde etme olanakları olamazdı.

9

Hükümet, baꢁvuranların iç hukukta faydalanılabilir hukuk yollarını takip etmediklerini

ileri sürmüꢁtür. Baꢁvuranlar bir hukuk davası açmıꢁ olsa idi, mahkemeye etkili eriꢁim

hakkından faydalanabileceklerdi.

Hükümet, baꢁvuranların, 2 Eylül 2003 tarihli kabuledilebilirlik kararında yer alan

gerekçelerden dolayı dava açmadıklarını not eder. Dolayısıyla, dava açmıꢁ olsalardı, ulusal

mahkemelerin baꢁvuranların iddialarına iliꢁkin hüküm verip veremeyeceklerini tespit etmek

olanağı bulunmamaktadır. AĐHM’nin görüꢁüne göre, baꢁvuranların ꢁikâyetleri temel olarak,

evlerinin ve mallarının kasti olarak tahrip edilmesi ve güvenlik güçleri tarafından zorla

köylerinden çıkarılmalarına yönelik etkili bir soruꢁturma yürütülmemiꢁ olması iddiası

ilgilidir. Dolayısıyla, AĐHM, bu ꢁikâyeti, AĐHS’nin iddia edilen ihlalleri bağlamında etkili bir

hukuk yolu sunmak için Devletlere daha genel nitelikte bir yükümlülük getiren 13. madde

kapsamında inceleyecektir (bkz. yukarıda anılan Selçuk ve Asker).

Dolayısıyla, AĐHM, AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilip edilmediğini

belirlenmesinin gerekli olmadığı kanısına varmıꢁtır.

B.AĐHS’nin 13. maddesi

Baꢁvuranlar, AĐHS’nin 13. maddesi bağlamında, AĐHS mağduriyetleri kapsamında

hiçbir etkili hukuk yollarının bulunmadığını ileri sürerek ꢁikâyetçi olmuꢁlardır.

Hükümet, soruꢁturmada hiçbir noksanlığın olmadığını ve yetkililerin baꢁvuranların

iddialarına yönelik etkili soruꢁturma yürüttüklerini belirtmiꢁtir.

AĐHM, AĐHS’nin 13. maddesinin, iç hukuk düzeninde her ne ꢁekilde teminat altına

alınmıꢁ olursa olsun, AĐHS hak ve özgürlüklerinin esasını uygulamak için ulusal seviyede bir

hukuk yolunun bulunmasını garanti altına aldığını tekrarlar. Dolayısıyla, 13. maddenin

maksadı, bu madde çerçevesinde Sözleꢁmeci Devletlere, AĐHS yükümlülüklerine uymada

belirli bir takdir yetkisi tanınmıꢁ olmasına rağmen, AĐHS kapsamında “savunulabilir bir

iddianın” konusu ile ilgilenmek için bir iç hukuk yolunun temin edilmesini ꢁart koꢁmak ve

uygun tazmin sağlamaktır. 13. maddede yer alan yükümlülüğün kapsamı, baꢁvuranın AĐHS

çerçevesindeki ꢁikâyetinin niteliğine göre değiꢁir. Bununla beraber, 13. maddede ꢁart koꢁulan

hukuk yolu, gerek uygulamada gerekse hukukta “etkili” olmalıdır ve bilhassa uygulanması,

sorumlu Devlet’in davranıꢁları ve ihmalleriyle haksız bir ꢁekilde engellenmemelidir (bkz.

yukarıda anılan Dulaꢀ ve Yöyler).

AĐHM, bu davada toplanmıꢁ olan kanıtlar temelinde, baꢁvuranların evlerinin tahrip

edildiğinin ya da baꢁvuranların iddia edildiği üzere Devlet güvenlik güçlerince zorla

evlerinden çıkarıldıklarının, gerekli olan kanıt standardı ile ortaya konulduğunu tespit

etmediğini hatırlatır. Ancak bu, 13. maddenin maksatları bakımından, bu ꢁikâyetlerin, bu

maddenin koruma kapsamına gitmediği anlamına gelmemektedir (D.P. ve J.C. – Đngiltere,

no.38719/97, 10 Ekim 2002). Bu ꢁikâyetler, temelsiz oldukları gerekçesiyle kabuledilmez ilan

edilmemiꢁtir ve dolayısıyla esaslarının incelenmesini gerekli kılmıꢁtır. Ayrıca, 2 Eylül 2003

tarihli kabuledilebilirlik kararında, AĐHM, baꢁvuranların, ꢁikâyetlerine yönelik kapsamlı ve

etkili bir soruꢁturma olmaması bağlamında, iç hukukta baꢁka bir hukuk yolu arama yoluna

gitmek sorumluluklarının bulunmadığına hâlihazırda karar vermiꢁtir.

Hal böyle iken, AĐHM, her ne kadar 13. maddenin hükümleri kelimesi kelimesine ele

alınsa da, baꢁka bir hükmün ihlal edilmesi, bu maddenin uygulanmasını için bir ön ꢁart

10

değildir (Boyle ve Rice – Đngiltere, 27 Nisan 1988). Buna göre, kabuledilebilirlik kararındaki

tespitlerini ve baꢁvuranın iddialarının ilk bakıꢁta savunulamaz olarak görülemeyeceği

sonucunu dikkate alarak, AĐHM, baꢁvuranların ꢁikâyetlerinin AĐHS’nin 13. maddesinin

maksatları bağlamında savunulabilir AĐHS ihlali iddiaları ortaya koyduğu kanısındadır (bkz.

mutatis mutandis, AĐHS’nin 6. maddesinin uygulanabilirliğinin ne derece risk altında olduğu

hususuyla ilgili olarak Mennitto – Đtalya [BD], no. 33804/96).

Davanın kendine özgü ꢁartlarına gelince, AĐHM, Ovacık Cumhuriyet Savcılığı’nın

yetkisizlik kararının ardından, Ovacık Đlçe Đdare Kurulu idare makamları baꢁvuranların

iddialarına yönelik soruꢁturma baꢁlattığını not eder. Ancak, sözkonusu soruꢁturma Jandarma

Komutanlığı’ndan baꢁvuranın iddiaları hakkında bilgi talep etmekle sınırlı idi. Soruꢁturma

esnasında, baꢁvuranların evlerinin ve mallarının yakılmasının faillerinin jandarmalar

olduğunu ileri sürmelerine rağmen, güvenlik güçleri mensuplarının sorgulanması için

herhangi bir adım atılmadığı görülmektedir. Aynı ꢁekilde, yetkililerin, baꢁvuranların

iddialarını doğrulamak için iddia edilen olayların mahalline gitmeyi mütalaa ettikleri de

görülmemektedir. Bunun yerine, güvenlik güçleri tarafından verilen bilgileri dayanak olarak

almak onlar için yeterli olmuꢁtur. Bu bağlamda, AĐHM’nin mütemadiyen, güvenlik güçleri

mensuplarının bu tür fiillere iꢁtirak etmiꢁ olabileceği olasılığını mütalaa etmek bağlamında

yetkililerde bir isteksizlik tespit ettiği dikkate ꢁayandır (bkz. yukarıda anılan Selçuk ve Asker;

Đpek; Yöyler). Aslında, bu davada Ovacık Kaymakamı tarafından verilen yanıt, AĐHM’nin

geçmiꢁteki tespitlerini teyit etmektedir. Son olarak, jandarma yetkililerinin baꢁvuranların

iddialarını reddetmesinin ardından, Ovacık Đlçe Đdare Kurulu yetkilileri tarafından hiçbir

soruꢁturma yürütülmemiꢁtir.

Her hal ve karda, AĐHM, Türkiye’nin güneydoğusundaki idare kurullarının valiye

hiyerarꢁik olarak bağlı memurlardan müteꢁekkil olması ve hakkında soruꢁturma yürütülen

güvenlik güçlerinin bir komutana bağlı olması sebebiyle, bu kurulların bağımsız bir

soruꢁturma yürütme kabiliyetine iliꢁkin ciddi ꢁüphelerini geçmiꢁte belirtmiꢁtir (bkz.

diğerlerinin yanı sıra, Güleç – Türkiye, no. 21593/93, yukarıda anılan Yöyler ve Đpek).

Soruꢁturmada tespit edilen ciddi noksanlıklar, AĐHM’nin bu davada farkı bir sonuca

varmasına izin vermemektedir.

Bu ꢁartlarda, yetkililerin, baꢁvuranların Halitpınar’daki mallarının tahrip edilmesi

iddialarına yönelik kapsamlı ve etkili bir soruꢁturma yürüttükleri söylenemez.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiꢁtir.

V.AĐHS’NĐN 6., 8. VE 13. MADDELERĐ ĐLE BĐRLĐKTE ELE ALINDIĞINDA

AĐHS’NĐN 14. MADDESĐNĐN VE 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN

ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢁvuranlar, Kürt kökenleri sebebiyle, AĐHS’nin 6., 8. ve 13. maddeleri birlikte ele

alındığında AĐHS’nin 14 maddesinin ve 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmesi

suretiyle ayrımcılığa maruz kaldıklarını ileri sürmüꢁtür. 14. maddeye göre:

“Bu Sözleꢁmede tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil,

din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal veya sosyal köken, ulusal bir azınlığa mensupluk,

servet, doğum veya herhangi baꢁka bir durum bakımından hiçbir ayırımcılık yapılmadan

sağlanır.”

11

Baꢁvuranlar, evlerinin ve mallarının tahrip edilmesinin, resmi bir politikanın sonucu

olduğunu ve bunun Kürt kökenleri sebebiyle ayrımcılık teꢁkil ettiğini ileri sürmüꢁtür.

Hükümet, baꢁvuranların iddialarını reddetmiꢁtir.

AĐHM, baꢁvuranların iddialarını, kendisine sunulmuꢁ olan kanıtlar temelinde

incelemiꢁtir ancak bunların temelsiz olduğu kanısındadır. Dolayısıyla AĐHS’nin 14. maddesi

ihlal edilmemiꢁtir.

VI.AĐHS’NĐN 18. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢁvuranlar, ꢁikâyet konusu müdahale veya kısıtlamaların, AĐHS ile uyumsuz

maksatlar çerçevesinde yapıldığını iddia etmiꢁtir. AĐHS’nin 18. maddesine atıfta

bulunmuꢁlardır:

“Bu Sözleꢁmenin hükümleri gereğince, sözü edilen hak ve özgürlüklere getirilen

sınırlamalar ancak öngörülen amaçlar için uygulanabilir.”

AĐHM, bu iddiayı kendisine sunulmuꢁ olan kanıtlar temelinde hâlihazırda incelediğini

ve bu iddianın temelsiz olduğunu tespit ettiğine iꢁaret eder. Buna göre, 18. madde ihlali tespit

edilmemiꢁtir.

VII.AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢁbu Sözleꢁme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili

Yüksek Sözleꢁmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme,

gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A.Tazminat

Baꢁvuranlar, evlerinin tahrip edilmesi ve 1994’ten beri ekonomik faaliyetlerini tekrar

elde edememeleri dolayısıyla maruz kaldıkları maddi zarar için toplam 511.140.000.000 TL¹

talep etmiꢁtir.

Hükümet, hiçbir AĐHS ihlali olmadığından baꢁvuranlara adil tazmin ödenmemesi

gerektiğini belirtmiꢁtir. Alternatif olarak, AĐHM herhangi bir AĐHS ihlali tespit edecek olursa,

baꢁvuranlarca talep edilen meblağların spekülatif olduğunu ve bölgenin ekonomik

gerçeklerini yansıtmadığını ileri sürerek itiraz etmiꢁtir.

AĐHM, baꢁvuranlar tarafından iddia edilen zarar ile AĐHS ihlali arasında bir sebep

sonuç bağı bulunması ve bunun, uygun durumda, kazanç kaybını kapsamasını gerektiğini

hatırlatır (bkz. diğerlerinin yanı sıra Barbéra, Messegué ve Jabardo – Đspanya, 13 Haziran

1994). Ancak, AĐHM, bu davada, hiçbir ꢁüpheye yer bırakmayacak ꢁekilde baꢁvuranların

evlerinin Devlet güvenlik güçleri tarafından yakıldığının veya baꢁvuranların zorla güvenlik

güçleri tarafından köylerinden çıkarıldıklarının tespit edilmediğini hatırlatır. Buna göre, bir

AĐHS ihlali teꢁkil etmesi sözkonusu olan husus – etkili bir soruꢁturmanın yokluğu – ile

¹Yaklaꢁık olarak 315.000 Euro.

12

baꢁvuranlar tarafından talep edilen maddi zarar arasından hiçbir sebep sonuç bağı

bulunmamaktadır. Dolayısıyla, baꢁvuranların bu baꢁlık altındaki talebini reddeder.

B.Manevi tazminat

Baꢁvuranların her biri, 20.000 Euro manevi tazminat talep etmiꢁtir. Bu bağlamda

köylerinden zorla çıkarılmaları ve Halitpınar’daki evlerinin ve mallarının tahrip edilmesinden

sonra maruz kaldıkları acı ve yoksulluğa atıfta bulunmuꢁlardır.

Hükümet, bu meblağın aꢁırı ve haksız olduğunu ileri sürmüꢁtür.

AĐHM, ulusal yetkililerin, AĐHS’nin 13. maddesini ihlal ederek, baꢁvuranların

ꢁikâyetlerine yönelik etkili ve kapsamlı bir soruꢁturma yürütmediklerini tespit etmiꢁtir. Buna

göre, manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir. Đddiaların ciddiyetini ve dikkate alarak

ve eꢁitlik temelinde karar vererek AĐHM, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Yeni

Türk Lirası’na çevrilmek üzere baꢁvuranların her birine 4000 Euro (toplam 12.000 Euro)

ödenmesine karar vermiꢁtir.

C.Mahkeme masrafları

Baꢁvuranlar, AĐHS kurumlarında davalarının hazırlanması ve sunulması esnasındaki

masraflar için toplam 19.110 Euro talep etmiꢁtir. Bu toplam, avukatlarının masraflarını

kapsamaktadır (62 saat 20 dakika adli çalıꢁma ve telefon konuꢁmaları, posta, çeviri ve

kırtasiye gibi masraflar).

Hükümet, bu iddianın aꢁırı ve temelsiz olduğunu öne sürmüꢁtür. Baꢁvuranların,

iddialarını kanıtlamak için hiçbir makbuz ya da baꢁka bir belge ortaya koymadığını

belirtmiꢁtir.

AĐHM, baꢁvuranların, AĐHS çerçevesinde ꢁikâyetlerinin ancak bir kısmını ortaya

koyabildiklerine iꢁaret eder. Ancak, bu dava detaylı inceleme gerektiren karmaꢁık olgusal ve

hukuki konular içermekteydi. Hal böyle iken, AĐHM, yalnızca gerçekten ve gerektiği için

yapılmıꢁ olan adli masrafların AĐHS’nin 41. maddesi kapsamında geri ödenebileceğini

tekrarlar. Baꢁvuranlar tarafından talep edilen meblağların detaylarını dikkate alarak, AĐHM,

uygulanabilecek her türlü katma değer vergisi hariç, toplam 2.650 Euro ödenmesine karar

vermiꢁtir.

D.Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢁtir

YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1.Hükümet’in ön itirazının reddine;

2.AĐHS’nin 3. ve 8. maddeleri ile 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmediğine;

3.AĐHS’nin 5 § 1. maddesinin ihlal edilmediğine;

13

4.AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesinin gerekli olmadığına;

5.AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

6.AĐHS’nin 3., 6., 8. ve 13. maddeleri ve 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ile birlikte ele

alındığında AĐHS’nin 14. maddesinin ihlal edilmediğine;

7.AĐHS’nin 18. maddesinin ihlal edilmediğine;

8.

(a) Sorumlu Devlet’in, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢁtiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na

çevrilmek ve baꢁvuranların Türkiye’deki banka hesaplarına yatırılmak üzere

(i)baꢁvuranların her birine 4.000 (dört bin Euro) manevi tazminat;

(ii)mahkeme masrafları için baꢁvuranlara ortak olarak 2.650 Euro (iki bin altı yüz elli

Euro);

(iii)bu meblağlara uygulanabilecek her türlü vergiyi ödemesine;

(b) yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢁılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için Avrupa

Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

9. Baꢁvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đngilizce hazırlanmıꢁ, Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 2

ꢀubat 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢁtir.

Vincent BERGER

Bostjan ZUPANCIC

Yazı Đꢁleri Müdürü

Baꢁkan

14

15