C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÖZ VE BAꢀPINAR - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢁvuru no:41227/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

17 Ekim 2006

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (41227/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu

ülke vatandaꢀı Dursun Öz ve Hürü Baꢀpınar’ın (baꢀvuranlar) 7 Ekim 2002 tarihinde Avrupa

Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne (AĐHM) yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Ankara Barosu avukatlarından M.T Akıllıoğlu ve A.

Aktay tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

I. DAVA KOꢀULLARI

1953 doğumlu Dursun Öz ve 1924 doğumlu Hürü Baꢀpınar Mersin’de ikamet

etmektedirler.

Karayolları Genel Müdürlüğü (Đdare) 3 Ekim 1991 tarihinde, kamulaꢀtırma tazminatı

ödemek suretiyle baꢀvuranlara ait Đskenderun’da bulunan araziyi kamulaꢀtırma yoluna

gitmiꢀtir.

6 Temmuz 19992 tarihinde Đdare tarafından ödenen tutar üzerinde anlaꢀmazlık

doğması üzerine baꢀvuranlar, kamulaꢀtırma tazminatının artırılması için Mersin Asliye Hukuk

Mahkemesi’nde dava açmıꢀlardır.

31 Aralık 1992 tarihinde Mahkeme baꢀvuranlara 32 748 219 TL ek tazminatla birlikte

14 Temmuz 1992’den itibaren geçerli olmak üzere yasal gecikme faizi ödenmesini karara

bağlamıꢀtır. Bu karar, baꢀvuranlara 18 Ekim 2001 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.

1 Kasım 2001’de baꢀvuranlar, 1992 yılında birinci derece hakimlerince belirlenen ek

kamulaꢀtırma tazminatının o dönemde Türk Lirasının aꢀırı değer kaybetmiꢀ olduğu

gerekçesiyle tazminatın tekrar hesaplanması için Yargıtay’a temyiz baꢀvurusunda

bulunmuꢀlardır.

21 Ocak 2002’de Yargıtay, baꢀvuranların talebini geri çevirerek ilk derece mahkemesi

kararını onamıꢀtır.

Baꢀvuranlar,18 ꢁubat 2002 tarihinde karar düzeltme talebinde bulunmuꢀlardır.

Yargıtay, 8 Nisan 2002 tarihinde aldığı bir kararla bu talebi reddetmiꢀ ve bu suretle 21

Ocak 2002’de verdiği karar katiyet kazanmıꢀtır.

14 Haziran 2002 tarihinde Đdare, ek kamulaꢀtırma tazminatı olarak 169 230 000 TL’yi

14 Temmuz 1992-31 Aralık 1997 için yıllık %30,1 Ocak 1998 31 Aralık 1999 için %50 ve 1

Ocak 2000 14 Haziran 2002 yılları için %60 uygulanmak üzere basit yasal gecikme faizi ile

birlikte baꢀvuranların hesabına yatırmıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. Maddesinin Đhlali Đddiası Hakkında

2

Baꢀvuranlar, dokuz yıl dokuz ay sonunda ellerine geçen ek kamulaꢀtırma tazminatının

Devlet borçlarına uygulanan yasal gecikme faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı

karꢀısında yetersiz kalması nedeniyle değerini yitirdiğinden ꢀikayetle, bu konuda AĐHS’nin

Ek 1 No’lu Protokolün’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀlerdir.

A.Kabuledilebilirlik kararı

AĐHM, mahkemenin bu yöndeki içtihatları (Bkz. özellikle Akkuꢀ-Türkiye 9 Temmuz

1997 tarihli kararı Derleme 1997- IV ) ve elindeki mevcut unsurlar ıꢀığında baꢀvurunun

esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmektedir. Baꢀka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi

bulunmamaktadır.

B. Esas Hakkında

AĐHM, geçmiꢀte mevcut davada olduğu gibi bir çok davada ortaya çıkan buna benzer

sorunları incelemiꢀ ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır

(Bkz. sözügeçen Akkuꢀ, s. 1317, § 31 ve sözüedilen Aka, s. 2682, §§50-51).

AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, davanın seyrini farklı bir sonuca

ulaꢀtırabilecek ne bir olgu ne de bir delil sunduğuna kanaat getirmiꢀtir. Baꢀvuranların

arazilerinin kamulaꢀtırıldığı dönemde alacaklarının değeri ile ödemenin yapıldığı dönemdeki

değeri arasındaki fark baꢀvuranları arazilerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara

daha sokmuꢀtur. Sözkonusu durum AĐHM’yi, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet

hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengenin bozulmuꢀ olduğu

düꢀüncesine sevketmektedir.

Sonuç olarak AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar

vermiꢀtir.

II. AĐHS’nin 6§1. Maddesinin Đhlali Edildiği Đddiası Hakkında

AĐHS’nin 6§1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar ayrıca, yargılama sürecinin

uzunluğundan ꢀikayetçi olmaktadır.

A.Kabuledilebilirlik kararı

AĐHM, bu ꢀikayetin kesinlikle hukuki dayanaktan yoksun addedilemeyeceğini

AĐHS’nin 35§3.maddesine istinaden takdir eder. Kabuledilemezliğe gerekçe olacak baꢀka

hiçbir unsur tespit edilememiꢀtir.

B. Esas Hakkında

1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀılan sonuç dikkate alındığında,

AĐHM, ꢀikayetin ayrıca Sözleꢀme’nin 6§1 maddesi yönünden incelenmesine gerek olmadığı

görüꢀündedir.

A. Maddi ve manevi tazminat

3

Baꢀvuranlar, 6782 ABD Doları tutarında maddi zarara uğradıklarını iddia

etmektedirler. Baꢀvuranlar, 1000 ABD Doları olarak hesapladıkları tutarı manevi tazminat

adı altında talep etmektedirler.

Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, Akkuꢀ (adıgeçen karar, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kararında benimsenen

hesaplama yöntemini gözönünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, baꢀvurana

maddi tazminat olarak 5000 Euro (beꢀ yüz) ödenmesine karar vermiꢀtir.

AĐHM, bu davada AĐHS’nin ihlaline neden olan olaylar yüzünden baꢀvuranların belli

bir manevi haksızlığa maruz kaldıkları kanaatindedir. AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca

baꢀvuranların ikisine birden hakkaniyete uygun olarak 750 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Masraf ve harcamalar

Baꢀvuranlar ayrıca, AĐHM nezdinde yaptıkları masraf ve harcamalar için 1000 ABD

talep etmektedirler.

Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, elindeki mevcut unsurlar doğrultusunda ve bu husustaki geçmiꢀ içtihatları

uyarınca baꢀvuranlara toplam 750 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.

A. Gecikme faizi

Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE;

1. Baꢀvurunun kabul edilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6

olmadığına;

§ 1. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek

4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü

vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvuranlara:

i. maddi tazminat için 5.000 Euro( beꢀ bin) ödenmesine;

ii.manevi tazminat için 750 Euro (yedi yüz elli) ödenmesine;

iii.masraf ve harcamalar için 750 Euro (yedi yüz elli) ödenmesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar

Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

4

5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

Karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.

maddesine uygun olarak 17 Ekim 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.

5