CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
PEHLĐVANOĞLU -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 45873/05)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
21 Temmuz 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (45873/05) no’lu davanın nedeni (T.C.  
vatandaꢀı) Koray Pehlivanoğlu’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 8 Aralık  
2005 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin  
(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Ankara Barosu avukatlarından O. Öneren tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran 1954 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir.  
4 Mart 1980 tarihinde, baꢀvuran, gözaltına alınmıꢀ ve ardından tutuklanmıꢀtır.  
27 Ekim 1981 tarihinde, baꢀvuran serbest bırakılmıꢀtır.  
23 Mayıs 1983 tarihinde, baꢀvuran hakkında Samsun Ağır Ceza Mahkemesi tarafından beraat  
kararı verilmiꢀtir.  
3 Haziran 1998 tarihinde, baꢀvuran, kanuna aykırı olarak yakalanan veya haksız yere tutulan  
kiꢀilere tazminat ödenmesini öngören 466 sayılı yasa uyarınca tutuklanmasından kaynaklanan  
zararın tazmini için Hazine aleyhine Ankara Ağır Ceza Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.  
17 Nisan 2000 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın talebini kısmen haklı bulmuꢀ ve  
Hazineyi baꢀvurana 1.500.000.000 TL [yaklaꢀık 2. 642 Euro] tazminat ödemeye mahkum  
etmiꢀtir. Ağır Ceza Mahkemesi, dava dosyasının kaybolmuꢀ olmasından dolayı, beraat  
kararının baꢀvurana tebliğ edilip edilmediğinin tespit edilemediğini, bu durumun davalı lehine  
yorumlanması gerektiğine hükmetmiꢀtir.  
Hem baꢀvuran hem Hazine kararı temyiz etmiꢀlerdir.  
9 Temmuz 2001 tarihinde, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur.  
22 Aralık 2003 tarihinde, Yargıtay, Samsun Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen dava  
dosyasının bulunamaması nedeniyle baꢀvuran hakkında verilen beraat kararının hangi tarihte  
kesinleꢀtiğini ortaya koymanın mümkün olmadığını tespit etmiꢀtir. Ancak Yargıtay,  
baꢀvuranın, sözkonusu karardan on beꢀ yıldan fazla bir süre sonrasında tazminat davası  
açtığını belirlemiꢀtir. Yargıtay, bu kadar uzun bir süre boyunca kararın varlığından haberdar  
olunmayacağını iddia edilemeyeceği ve sonuç olarak baꢀvuranın talebinin istenilen sürede  
yapmıꢀ olduğunun düꢀünülemeyeceği kanaatindedir. Yargıtay, ilk derece mahkemesinin  
kararlarını bozmuꢀtur.  
21 Mayıs 2004 tarihinde, iade edilen kararı görüꢀen Ağır Ceza Mahkemesi, dava hakkının  
düꢀmesi nedeniyle baꢀvuranın tazminat talebini reddetmiꢀtir.  
2
17 Haziran 2004 tarihinde, baꢀvuran, temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur. Kararın nihai hale  
geldiği tarih belirlenemediğinden, baꢀvuran, dava hakkının düꢀmüꢀ olarak  
düꢀünülemeyeceğini ileri sürmektedir.  
29 Mayıs 2006 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuranın temyiz baꢀvurusunu reddetmiꢀ ve ilk derece  
mahkemesinin kararını onamıꢀtır.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, yargılama süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesi ile öngörülen makul süre ilkesine riayet  
etmediğini iddia etmektedir.  
Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.  
Dikkate alınacak dönem 3 Haziran 1998 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 29 Mayıs 2006 tarihinde sona  
ermiꢀtir. Sözkonusu dönem iki dereceli yargıda yaklaꢀık yedi yıl on bir ay sürmüꢀtür. Ayrıca,  
mahkemelerin her biri baꢀvuranın davasını üç kez görüꢀmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esas iliꢀkin  
AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik  
içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumu ve ilgililer  
bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Frydlender-  
Fransa, baꢀvuru no: 30979/96).  
AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan birçok dava incelemiꢀ ve AĐHS’nin  
6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (sözü edilen Frydlender).  
Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından AĐHM, Hükümet’in davanın  
farklı sonuca ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatindedir.  
Konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alarak AĐHM, mevcut davada yargılama süresinin çok  
uzun olduğuna ve “makul süre” gerekliliğine riayet etmediğine kanaat getirmektedir.  
Bu durumda AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, 20.000 Euro maddi tazminat ve maruz kaldığı manevi zarar için 50.000 Euro talep  
etmektedir.  
3
Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte  
ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, AĐHM, baꢀvurana 1.000 Euro manevi  
tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran, ulusal mahkemeler önünde yapmıꢀ olduğu avukatlık masrafı için 2.000 Euro ve  
AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu avukatlık ücreti 3.540 Euro ödenmesini talep etmektedir.  
Baꢀvuran, AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 1.350 Euro talep  
etmektedir. Baꢀvuran, ayrıca, Ankara Barosu avukatlık ücret tarifesini belge olarak  
sunmaktadır.  
Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak  
miktarlarının gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya konduğu sürece elde  
edebilir. Mevcut davada, sahip olduğu belgelerin yetersizliğini ve yukarıda sözü edilen  
kriterleri göz önüne alan AĐHM, baꢀvuranın talebini reddetmektedir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı  
orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü  
vergiden muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 1.000 Euro (bin  
Euro) manevi tazminat ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragraflarına uygun olarak 21 Temmuz 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
4