C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÖNCÜ VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
( Baꢀvuru no: 63357/00 )  
NĐHAĐ KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
29 Kasım 2005  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (63357/00) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu  
ülke vatandaꢀları Mehtap Ceyran, Đbrahim Öncü, Muafiz Güleryüz, Kutsi Bel ve Cansu  
Kırt’ın (baꢀvuranlar) 21 Ekim 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS)  
34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) yapmıꢀ olduğu  
baꢀvurudur.  
Baꢀvuranlar AĐHM önünde Đzmir Barosu avukatlarından Mustafa Đꢀeri tarafından  
temsil edilmektedirler.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuranlar, PKK aleyhine yürütülen bir operasyon çerçevesinde 4 Kasım 1994 ile 14  
Ocak 1995 tarihleri arasında Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi tarafından  
yakalanmıꢀlardır. Gözaltı süresi sonunda baꢀvuranlar PKK’ya mensup olduklarını kabul  
ettiklerini belirten ifadeleri imzalamıꢀlardır.  
16 Kasım 1994 tarihinde, Öncü, Güleryüz, Bel ve Ceyran Đzmir Devlet Güvenlik  
Mahkemesi Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından dinlenmiꢀ, yedek hakime sevk edilmiꢀ ve  
tutuklu yargılanmalarına karar verilmiꢀtir. 23 Ocak 1995 tarihinde Cansur Kırt için de aynısı  
olmuꢀtur. Kutsi Bel Cumhuriyet Baꢀsavcısı ve hakim karꢀısında poliste verdiği ifadesinin  
içeriğini reddetmiꢀtir. Diğer baꢀvuranlar ise itiraflarını kısmen yinelemekle yetinmiꢀlerdir.  
28 Aralık 1994 ve 13 ꢁubat 1995 tarihli iddianamelerle, Cumhuriyet Baꢀsavcısı 34 kiꢀi  
ile birlikte baꢀvuranları, Türk Ceza Kanunu’nun 125. ve 168. maddeleri ile 3713 sayılı  
Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca Devletin bölünmez bütünlüğüne  
saldırmak ve PKK’ya mensup olmak suçuyla itham etmiꢀtir.  
19 Mart 1997 tarihli bir kararla, DGM baꢀvuranları üzerlerine atılı fiillerden suçlu  
bularak, baꢀvuranları on iki yıl ila yirmi bir yıl hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. DGM  
dosyada yer alan çeꢀitli unsurların bu kiꢀilerin PKK’ya mensup olduklarını ve bu örgütün  
faaliyetlerine katıldıklarını ortaya koymak için yeterli olduğuna karar vermiꢀtir.  
29 Haziran 1998 tarihinde Yargıtay usul eksikliğinden dolayı kararı bozmuꢀtur.  
2 Aralık 1998 tarihinde, Đzmir DGM 19 Mart 1997 tarihli kararını yinelemiꢀtir.  
17 Nisan 2000 tarihinde Yargıtay baꢀvuranlar adına verilen kararı onamıꢀtır.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLALĐ HAKKINDA  
Baꢀvuranlar kendilerini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’nin, bünyesinde bir askeri hakim bulunmasından dolayı, adil bir yargılama  
sağlayabilecek “bağımsız ve tarafsız bir mahkeme” olmadığı iddiasında bulunmaktadırlar.  
2
Baꢀvuranlar ayrıca gözaltında iken avukat yardımından faydalanamadıklarını ileri  
sürerek adil yargılanma haklarının ihlal edildiğinden ve Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcılığı  
tebliğnamesinin kendilerine tebliğ edilmediğinden ꢀikayetçi olmaktadırlar.  
Baꢀvuranlar AĐHS’nin 6 §§ 1 ve 3 b) ve c) maddelerine atıfta bulunmaktadırlar.  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
Hükümet DGM’nin tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı yönündeki ꢀikayete  
iliꢀkin olarak verilen nihai iç hukuk kararının, sözkonusu mahkeme tarafından verilen karar  
olduğunu belirtmektedir. Yargıtay’ın bu ꢀikayet hakkında karar vermeye yetkili olmadığını ve  
bu nedenle sözedilen durumun düzeltilmesi için temyize gidilmesinin etkili bir iç hukuk yolu  
teꢀkil etmediğini ifade etmektedir.  
Hükümet AĐHM’nin önceki kararlarına atıfta bulunarak (diğerleri arasında, Đrfan  
Kalan-Türkiye, no: 73561/01, 2 Ekim 2001) baꢀvuranların ilk derece mahkemesinin kararını  
verdiği 19 Mart 1997 tarihinden itibaren, altı ay içinde baꢀvurularını yapmaları gerektiğini  
belirtmektedir.  
AĐHM benzer bir itirazı Özdemir-Türkiye (no: 59659/00, § 26, 6 ꢁubat 2003)  
davasında reddettiğini hatırlatmaktadır. Bu kararından ayrılmasını gerektirecek hiçbir neden  
görmemekte ve Hükümet’in itirazını reddetmektedir.  
AĐHM, içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998,  
Derleme Hükümler ve Kararlar 1998-VII) ve elindeki mevcut unsurların tümü gözönüne  
alındığında baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmıꢀtır. AĐHM baꢀvuruda  
hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile karꢀılaꢀılmadığını tespit etmiꢀtir.  
B. Esas Hakkında  
1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı Hakkında  
AĐHM daha önce buna benzer ꢀikayetlerin dile getirildiği birçok dava incelediğini ve  
bunların AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır (Bkz.  
adıgeçen Özel, § § 33-34, ve adıgeçen Özdemir-Türkiye §§ 35-36).  
AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, halihazır durumda farklı bir sonuca  
ulaꢀılmasını gerektirebilecek ne bir olay ne de bir delil sunduğuna kanaat getirmiꢀtir. AĐHM,  
“milli güvenliğe” iliꢀkin suçlardan DGM önüne çıkarılan baꢀvuranın, aralarında askeri  
hakimin de bulunduğu mahkeme heyeti önüne çıkmaktan çekinmesinin anlaꢀılabileceğini,  
baꢀvuranın, DGM’nin davanın içeriğine yabancı değerlendirmelere yönlendirilmiꢀ olabileceği  
yönünde haklı bir endiꢀesi olabileceğini saptamıꢀtır. Böylece, bu mahkemenin tarafsızlığı ve  
bağımsızlığı hakkında baꢀvuran tarafından duyulan ꢀüphelerin objektif olarak kanıtlandığı  
değerlendirilebilir (Incal –Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar, Derleme 1998-IV, s. 1573, §  
72 in fine).  
AĐHM, baꢀvuranları yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin  
AĐHS’nin 6 § 1 maddesinde yer alan bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taꢀımadığı  
sonucuna varmıꢀtır.  
3
2. Cezai Yargılama Sürecinin Adilliği Hakkında  
Hükümet cezai yargılamanın adil olup olmadığının ve savunma haklarına saygı  
gösterilip gösterildiğinin, cezai yargılamanın bütünü dikkate alınarak değerlendirilmesi  
gerektiğini belirtmektedir. Aynı zamanda baꢀvuranları mahkum eden kararın, yalnızca  
beyanlarına değil aynı zamanda dosyada yer alan kanıtlara dayandığının da altını çizmektedir.  
Hükümet ayrıca, baꢀvuranların DGM’de davanın açıldığı andan itibaren avukat yardımından  
faydalanma hakkına sahip olduklarını, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin  
hukuki bir değerlendirme taꢀımayan bir belge niteliğinde olduğunu ve her an dava dosyasında  
incelenebileceğini belirtmektedir.  
Baꢀvuranlar bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, daha önceki benzer davalarda da dile getirildiği üzere, tarafsızlıktan ve  
bağımsızlıktan yoksun bir mahkemenin, hiçbir surette, yargı yetkisi altındaki kiꢀilere adil ve  
hakkaniyete uygun bir yargılama süreci temin edebileceğinin varsayılamayacağını hatırlatır.  
Baꢀvuranların, davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde görülmesi  
hakkının ihlal edildiği tespiti ıꢀığında, AĐHM, savunma haklarının ihlal edildiğine iliꢀkin  
ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek olmadığı kanaatine varmıꢀtır (Bkz. diğerleri arasında  
adıgeçen Çıraklar kararı, s. 3074, §§ 44-45).  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.  
A. Maddi ve Manevi Tazminat  
Baꢀvuranlar maddi zarara uğradıklarını iddia etmekte ve Türkiye’de uygulanan asgari  
ücret çizelgesi üzerinden hesaplanarak bu zararın belirlenmesini talep etmektedirler. Manevi  
tazminat olarak toplam 245.000 Euro (iki yüz kırk beꢀ bin) talep etmektedirler.  
Đddia edilen maddi zarara iliꢀkin olarak AĐHM, DGM tarafından yapılan yargılamanın,  
AĐHS ihlali oluꢀturmasaydı ne ꢀekilde sonuçlanmıꢀ olacağı konusunda bir tahmin  
yürütemeyeceği için, baꢀvurana bu baꢀlık altında tazminata hükmetmemektedir. (Bkz.  
Findlay-Đngiltere, 25 ꢁubat 1997 tarihli karar, 1997-I, s.284, § 85).  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM mevcut davada ihlal tespitinin adil tazmin  
için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu kanaatine varmıꢀtır (Çıraklar kararı, s. 3074, § 49).  
AĐHM’ye göre, mevcut davada olduğu gibi, bir vatandaꢀın AĐHS’nin gerektirdiği  
bağımsızlık ve tarafsızlık koꢀulunu karꢀılamayan bir mahkeme tarafından mahkum edilmesi  
halinde, tespit edilen ihlalin telafisi için en uygun yol, ilgili kiꢀinin, kendi talebi üzerine  
yeniden yargılanması ya da davanın yeniden açılmasıdır (bkz., Öcalan-Türkiye, [GC], no:  
46221/99, § 210 in fine CEDH 2005, 12 Mayıs 2005-…).  
4
B. Masraf ve Harcamalar  
Baꢀvuranlar ayrıca AĐHM nezdinde yaptıkları masraf ve harcamalar için 8.500 Euro  
(sekiz bin beꢀ yüz) talep etmektedirler. Hiçbir belge sunmamaktadırlar.  
Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda, AĐHM,  
hakkaniyete uygun olarak, baꢀvuranlara 1.500 Euro (bin beꢀ yüz) ödenmesine karar vermiꢀtir.  
C. Gecikme Faizi  
Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına  
uyguladığı faiz oranının 3 puan fazlası uygulanacaktır.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE;  
1. Baꢀvurunun geri kalanının kabuledilebilir olduğuna;  
2. Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksun olması  
nedeniyle AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca yapılan diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek  
olmadığına;  
4. Mevcut kararın kendisinin manevi zararın adil tazmini için yeterli olduğuna;  
5. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay  
içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden ve miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden  
muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana, masraf ve harcamalar için 1.500 (bin  
beꢀ yüz) Euro ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Adil tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine  
karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77§§2. ve 3.  
maddesine uygun olarak 29 Kasım 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
5
6