COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
DÖRDÜNCÜ DAĐRE  
ÖNER VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 64684/01)  
KARAR  
STRAZBURG  
25 Ekim 2005  
Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle  
iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Öner ve Diğerleri – Türkiye davasında,  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Dördüncü Daire),  
Baꢀkan J. CASADEVALL,  
Yargıçlar R. TÜRMEN,  
M. PELLONPÄÄ,  
R. MARUSTE,  
K. TRAJA,  
L. MIJOVIC  
J. ŠIKUTA ve  
Bölüm Sekreteri M. O’BOYLE’un katılımı ile kapalı oturumda 4 Ekim 2005 tarihinde  
toplanmıꢀ ve anılan tarihte izleyen kararı vermiꢀtir:  
USUL  
1. Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34.  
maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Gülseren Öner, Abuzer Aslan, Hacı Pamuk,  
Hüseyin Duran, Đsmail Turap, Fatma Doymaz, Nazife Bilgiç, Sakine Doymaz, Đsmail  
Minkara, Muhammet Emin Toprak, Bedir Çetin, Hüseyin Aslan, Fatma Dolaꢀ, Arzu Doymaz,  
Ramazan Sertkaya, Hasan Gül, Rıza Kılınç, Sakine Sürgülü ve ꢁükrü Karadağ isimli on  
dokuz Türk vatandaꢀı tarafından, 13 Kasım 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi’ne yapılan baꢀvurudan (no. 64684/01) kaynaklanmaktadır.  
2. Baꢀvuranlar, Ankara Barosu’na bağlı avukat Y. Alataꢀ tarafından temsil edilmiꢀtir.  
Bu davada, Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM huzurundaki iꢀlemler için bir Ajan tayin  
etmemiꢀtir.  
3. 1 Haziran 2004 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, baꢀvurunun kısmen  
kabuledilmez olduğuna karar vermiꢀ ve baꢀvuranların bağımsız ve tarafsız bir mahkeme  
tarafından adil yargılama haklarına, kendilerine yöneltilen suçlamanın niteliği ve nedeninden  
en kısa zamanda ayrıntılı olarak haberdar edilmemeye ve Cumhuriyet Savcısı’nın  
iddianamesinin duruꢀma öncesinde bildirilmemesine iliꢀkin ꢀikayetleri Hükümet’e bildirmeye  
karar vermiꢀtir. AĐHS’nin 29 § 3. maddesini uygulayan AĐHM, baꢀvurunun esaslarına ve  
kabuledilebilirliğine iliꢀkin birlikte hüküm vermeye karar vermiꢀtir.  
4. Baꢀvuran ve Hükümet kabuledilebilirlik ve esaslara iliꢀkin görüꢀ bildirmiꢀlerdir (Đç  
Tüzük 59 § 1. madde).  
5. 1 Kasım 2004 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, Daire’lerinin yapısını  
değiꢀtirmiꢀtir ( Đç Tüzük 25 § 1. madde). Bu dava, yeni oluꢀturulmuꢀ Dördüncü Daire’ye  
verilmiꢀtir (Đç Tüzük 52 § 1. madde).  
OLAYLAR  
1
I. DAVA OLAYLARI  
6. Sırasıyla 1964, 1941, 1963, 1958, 1963, 1978, 1977, 1977, 1964, 1960, 1949, 1978,  
1973, 1979, 1970, 1961, 1966, 1968 ve 1961 doğumlu olan baꢀvuranlar Adıyaman’da ikamet  
etmektedirler.  
7. Baꢀvuranların, Bedir Çetin, Hüseyin Duran, Đsmail Minkara, Hacı Pamuk, Abuzer  
Aslan, ꢁükrü Karadağ, Rıza Kılınç, Ramazan Sertkaya ve Muhammet Emin Toprak isimli  
dokuzu, HADEP (Halkın Demokrasi Partisi) Adıyaman Đl Örgütü yöneticileridir.  
8. Baꢀvuranların kalan kısmı, aꢀağıda belirtilen olayların cereyan ettiği dönemde PKK  
adındaki yasadıꢀı örgüte üye olmaktan mahkum edilen tutukluların akrabalarıdır.  
9. PKK’ya üye olmaktan mahkum edilen tutuklular, Abdullah Öcalan’ın Đtalya’da  
yakalanmasına müteakiben, muhtelif hapishanelerde açlık grevine baꢀlamıꢀlardır. Bu  
tutuklulardan bazıları, yakalamayı protesto etmek amacıyla kendilerini ateꢀe vermiꢀlerdir.  
10. 16 Aralık 1998 tarihinde, baꢀvuranların, Gülseren Öner, Hüseyin Duran, Đsmail  
Turap, Fatma Doymaz, Nazife Bilgiç, Sakine Doymaz, Hüseyin Aslan, Fatma Dolaꢀ, Arzu  
Doymaz, Hasan Gül ve Sakine Sürgülü isimli on biri, HADEP Adıyaman Đl Örgütü’nde  
toplanmıꢀlar ve Abdullah Öcalan’ın yakalanmasını protesto etmek amacıyla toplu açlık grevi  
baꢀlatmıꢀlardır.  
11. 19 Aralık 1998 tarihinde, Adıyaman Cumhuriyet Savcısı, Hadep Adıyaman Đl  
Örgütü hakkında arama emri çıkarmıꢀtır. Aynı tarihte, polis, HADEP Adıyaman Đl  
Örgütü’nde bir arama yürütmüꢀtür. Aynı tarihli tutuklama raporuna göre, polis, arama  
yapılırken, Hüseyin Duran dıꢀında, teꢀkilatta bulunan baꢀvuranlar dahil kırk beꢀ kiꢀiyi  
tutuklamıꢀtır.  
12. Baꢀvuranlar dahil olmak üzere tutuklanan kiꢀiler tarafından imzalanan tutuklama  
raporu, HADEP Đl Örgütü’nde bölücü nitelikte yayınlar ve sözde PKK bayrakları  
bulunduğunu göstermiꢀtir.  
13. 21 Kasım 1998 tarihinde, baꢀvuranlar Bedir Çetin, Muhammet Emin Toprak,  
Đsmail Minkara ve Hüseyin Aslan, bölücü propaganda yapma amaçlı toplantılara katılmaktan  
ve bunları düzenlemekten Adıyaman Hukuk Mahkemesi’nde yargılanmıꢀlardır. Mahkeme,  
aynı tarihte, baꢀvuranların tutuksuz yargılanmalarını hükmetmiꢀtir.  
14. 31 Aralık 1998 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, Malatya Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’ne, baꢀvuranları terör örgütü üyelerine yardım etmekle suçlayan bir iddianame  
sunmuꢀ ve onların Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ve Terörle Mücadele Kanunu’nun 5.  
Bölüm’ü uyarınca mahkum edilmelerini talep etmiꢀtir.  
15. 6 Mayıs 1999 tarihinde, teꢀkilatta bulunmuꢀ olan bölücü nitelikte yayınları ve  
sözde PKK bayraklarını delil olarak değerlendiren Malaya Devlet Güvenlik Mahkemesi, Türk  
Ceza Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca, baꢀvuranları terör örgütüne yardımdan mahkum  
etmiꢀ ve her birini dokuz ay üç yıl hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
2
16. 12 Nisan 2000 tarihinde, baꢀvuranlar bu kararı temyiz etmiꢀlerdir. 15 Mayıs 2000  
tarihinde, Yargıtay, açık bir duruꢀmada, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.  
II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK  
17. Đç hukukun tam açıklaması Özel – Türkiye kararında (no. 42739/98, §§ 20-21, 7  
Kasım 2002) bulunabilir.  
HUKUK  
I. AVRUPA ĐNSAN HAKLARI SÖZLEꢁMESĐ’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ  
ĐDDĐASI  
18. Baꢀvuranlar, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi heyetinde askeri hakim  
bulunması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil bir yargılama  
görmediklerinden ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Ayrıca, haklarındaki suçlamanın niteliği ve  
nedeninden en kısa zamanda ve ayrıntılı olarak haberdar edilmediklerini ve Cumhuriyet  
Savcısı’nın iddianamesinin kendilerine mahkeme duruꢀmasının öncesinde bildirilmediğini  
ileri sürmüꢀlerdir. ꢁikayetlere iliꢀkin olarak, AĐHS’nin 6 §§ 1, 3 (a) ve (b) maddesine atıfta  
bulunmuꢀlardır, bu maddenin ilgili kısmı ꢀöyledir:  
“1. Herkes, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda … yasayla kurulmuꢀ  
bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının … hakkaniyete uygun ve açık olarak  
görülmesini istemek hakkına sahiptir.  
3. Her sanık en azından aꢀağıdaki haklara sahiptir:  
a) Kendisine yöneltilen suçlamanın niteliği ve nedeninden en kısa zamanda, anladığı bir dille  
ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek;  
b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olmak;”  
A. Kabuledilebilirlik  
19. Yerleꢀik içtihadı ıꢀığında (bkz., birçok içtihadın yanı sıra, yukarıda anılan,  
Çıraklar – Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar, Reports of Judgments and Decisions 1998-  
VII) ve kendisine sunulan belgeler karꢀısında, AĐHM, davanın, belirlenmesi esaslarının  
incelenmesine bağlı olan, AĐHS bağlamında karmaꢀık hukuki ve olgusal konular ortaya  
koyduğu kanısındadır. Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvurunun, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi anlamı  
dahilinde, temelsiz olmadığı sonucuna varmıꢀtır.  
3
B. Esaslar  
1. Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliꢀkin  
20. Hükümet, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin, Devlet’in güvenliği ve bütünlüğüne  
karꢀı tehditlerle ilgilenmek için yasayla kurulmuꢀ olduklarını ileri sürmüꢀtür. Hükümet,  
sözkonusu davada, baꢀvuranların Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı  
hakkında herhangi bir haklı kuꢀkusunun olabileceğine karar vermek için hiçbir temel  
olmadığını belirtmiꢀtir. Hükümet, ayrıca, 1999 tarihli anayasa değiꢀikliği ile birlikte askeri  
yargıçların artık Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nde yer alamadığına atıfta bulunmuꢀtur.  
21. AĐHM, geçmiꢀte de benzer davalar incelemiꢀ olduğunu ve AĐHS’nin 6 § 1.  
maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını kaydeder (bkz, yukarıda anılan, Özel, §§ 33-34,  
ve Özdemir – Türkiye, no. 59659/00, §§ 35-36, 6 ꢁubat 2003).  
22. AĐHM, bu davada farklı bir sonuca varmakta bir gerekçe görmemektedir. Yasadıꢀı  
örgüte yardım ve yataklık yapmaktan Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından yargılanan  
baꢀvuranların, bünyesinde askeri yargıç bulunduran bir heyet tarafından yargılanmaktan  
endiꢀe duyması anlaꢀılabilir. Bu anlamda, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin davanın  
niteliği ile ilgili olmayan etkenlerden gereksiz yere etkilenmesinde haklı bir endiꢀe  
duyabilirlerdi. Baꢀka bir deyiꢀle, baꢀvuranın, DGM’nin bağımsız ve tarafsız olmadığına  
iliꢀkin endiꢀesinin haklı olduğu kabul edilebilir (bkz, Đncal – Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli  
karar, Reports 1998-IV, s. 1573, § 72 in fine).  
23. Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, bu bağlamda, AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin  
ihlal edildiğine karar vermiꢀtir.  
2. Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’ndeki iꢀlemlerin haklılığına iliꢀkin  
24. AĐHM, baꢀvuranların bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil yargılanma  
haklarının ihlal edildiği kararını göz önüne alarak, AĐHS’nin 6 §§ 1 ve 3 (a) ve (b) maddesi  
uyarınca olan ꢀikayetleri incelemenin gereksiz olduğunu değerlendirir (yukarıda anılan, Đncal  
§ 74 ve yukarıda anılan, Çıraklar § 45).  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
25. AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:  
“ Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Taraf’ın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,  
zarar gören tarafın hakkaniyete uygun bir surette tatminine hükmeder.”  
4
A. Tazminat  
26. Baꢀvuranlar, AĐHM’nin her birine 20.000 Euro (Euro) manevi tazminat  
ödenmesine karar vermesini talep etmiꢀtir.  
27. Hükümet bu taleplerin haddinden fazla ve kabuledilmez olduğunu belirtmiꢀtir.  
28. AĐHM, 6. maddenin ihlal edildiği tespitinin, baꢀvuranların bu bağlamda uğradığı  
herhangi bir manevi zarara karꢀı, baꢀlı baꢀına yeterli bir tazmin oluꢀturduğunu değerlendirir  
(bkz., yukarıda anılan, Đncal, s. 1575, § 82 ve yukarıda anılan, Çıraklar § 45).  
29. AĐHM, sözkonusu davada olduğu gibi, bireyin, AĐHS’nin bağımsızlık ve  
tarafsızlık ꢀartlarını karꢀılamayan bir mahkeme tarafından mahkum edildiği durumda,  
istendiği takdirde, yeniden yargılamanın veya davanın yeniden açılmasının prensip itibariyle  
ihlali telafi etmenin uygun bir yolunu temsil ettiğini değerlendirir (bkz. Öcalan – Türkiye  
[BD], no. 46221/99 § 210, 12 Mayıs 2005).  
B. Mahkeme Masrafları  
30. Baꢀvuranlar, AĐHM huzurundaki iꢀlemlerle ilgili mahkeme masraflarının  
ödenmesine iliꢀkin toplam 50.000 Euro talep etmiꢀlerdir. Bu hususta hiçbir kanıtlayıcı belge  
sunmamıꢀlardır, ancak, temsilcilerinin, AĐHM baꢀvurularında, Đstanbul Barosu tarafından  
tavsiye olunan tarifeyi uygulamıꢀ olduğunu iddia etmiꢀlerdir.  
31. Hükümet, bu talebe itiraz etmiꢀtir.  
32. AĐHM, sözkonusu masraflar gerçekten ve gerektiği için yapıldığı ve miktar  
açısından makul olduğu takdirde mahkeme masraflarına iliꢀkin tazminat ödenmesine karar  
verebilir ( bkz., örneğin, Sawicka – Polonya, no.37645/97, § 54, 1 Ekim 2002).  
33. Mevcut bilgilere istinaden ve içtihadında yer alan kriterleri göz önünde tutarak  
kararını veren AĐHM (bkz., diğer içtihatların yanı sıra, Vural – Türkiye, no. 56007/00, § 45,  
21 Aralık 2004), baꢀvuranlara, talep edilen mahkeme masrafları için 1.500 Euro tazminat  
ödenmesine karar verir.  
C. Gecikme Faizi  
34. AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun  
olduğuna karar verir.  
5
BU SEBEPLERLE AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kalanının kabuledilebilir olduğuna;  
2. Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığına ve tarafsızlığına iliꢀkin ꢀikayetle  
ilgili olarak AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Baꢀvuranların AĐHS’nin 6 §§ 1, 3 (a) ve (b) maddesi uyarınca olan ꢀikayetlerini  
incelemenin gereksiz olduğuna;  
4. Đhlal tespitinin, baꢀvuranların uğradığı manevi zarara karꢀı baꢀlı baꢀına yeterli bir adil  
tazmin oluꢀturduğuna;  
5. a) Sorumlu Devlet’in, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, baꢀvuranlara, mahkeme masraflarına iliꢀkin olarak 1.500 Euro (bin  
beꢀ yüz Euro), artı tabi olabilecek her türlü vergiyi, baꢀvuranlar tarafından belirlenen  
Türkiye’deki banka hesabına, ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirası’na  
dönüꢀtürerek ödemesine;  
b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için  
yukarıdaki miktara Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan  
eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;  
6. Baꢀvuranların adil tazmin talebinin kalanının reddine  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi  
uyarınca 25 Ekim 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
Michael O’BOYLE  
Sekreter  
Josep CASADEVALL  
Baꢀkan  
6