CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ORHAN ADIYAMAN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:32254/05)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

6 Nisan 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (32254/05) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı

Orhan Adıyaman’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 16 Ağustos 2005

tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa

Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Ankara Barosu avukatlarından, H. Kara tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1958 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.

Olayların meydana geldiği dönemde, baꢀvuran, yüzbaꢀıydı ve bir jandarma hudut taburundan

sorumluydu.

27 Temmuz 1990 tarihli bir iddianame ile Gaziantep Askeri Savcılığı baꢀvuran hakkında

rüꢀvet ve görevi kötüye kullanmaktan ceza davası açmıꢀtır.

30 Aralık 2003 tarihinde, baꢀvuranın da hazır bulunduğu çok sayıda duruꢀma

gerçekleꢀtirmesinin ardından, Gaziantep Askeri Mahkemesi, baꢀvuranı atılı olaylardan suçlu

bulmuꢀ ve baꢀvuranı, dört yıl, dört ay on beꢀ gün hapis cezasına mahkum etmiꢀtir.

Yargılama süresi boyunca, Askeri Mahkeme tarafından, kapalı oturum yapmaya iliꢀkin hiçbir

karar alınmamıꢀtır. Mahkemenin askeri bölgede bulunmasından dolayı, askeri bölgeye ve

duruꢀma salonuna giriꢀler güvenlik kontrolünden geçirilmekteydi.

8 ꢁubat 2005 tarihinde, Askeri Yargıtay, baꢀvuranın da hazır bulunduğu açık bir duruꢀma

gerçekleꢀtirmiꢀtir.

Baꢀvurana 8 Nisan 2005 tarihinde tebliğ edilen, 15 ꢁubat 2005 tarihli bir kararla, Askeri

Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, yargılama süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesi ile öngörüldüğü ꢀekli ile “makul süre”

ilkesini ihlal ettiğini iddia etmektedir.

Kabuledilebilirliğe iliꢀkin olarak, Hükümet, sözkonusu ꢀikayeti ulusal mahkemeler önünde

sunmayan baꢀvuranın AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca iç hukuk yollarını tüketmiꢀ

kabuledilemeyeceğini savunmaktadır.

AĐHM, daha önce, Türk hukuk düzeninin yargılanabilirlere cezai yargılama süresinin çok

uzun olmasından ꢀikayetçi olma imkanı sağlayan etkili bir iç hukuk yolu sunmadığı tespitinde

bulunma imkanına sahip olduğunu hatırlatmaktadır (Tendik ve diğerleri- Türkiye, baꢀvuru no:

23188/02, 22 Aralık 2005 ve Daneshpayeh- Türkiye, baꢀvuru no: 21086/04, 16 Temmuz

2009). Dolayısıyla AĐHM, Hükümet’in itirazını reddetmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esas ile ilgili olarak, AĐHM, davanın, 27 Temmuz 1990 tarihinde, ceza davasının açılması ile

baꢀladığını ve Askeri Yargıtay karar tarihi olan 15 ꢁubat 2005 tarihinde sona erdiğini

kaydetmektedir. Dolayısıyla yargılama iki dereceli yargıda on dört yıl altı aydan fazla

sürmüꢀtür.

AĐHM, dava süresinin makul olup olmadığının, davanın koꢀullarına göre ve baꢀta davanın

karmaꢀıklığı olmak üzere AĐHM içtihadı tarafından benimsenen kriterler ile baꢀvuran ve

yetkili mercilerin tutumları dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (bkz, diğerleri

arasından, Pélissier ve Sassi-Fransa, baꢀvuru no: 25444/94).

AĐHM, müteaddit defalar mevcut davada ortaya konan sorunlara benzer sorunları incelemiꢀ

ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunmuꢀtur (bkz, sözü edilen Pélissier

ve Sassi)

Takdirine sunulan unsurları incelemesinin ardından AĐHM, Hükümet’in mevcut davada farklı

bir sonuca ulaꢀma imkanı sağlayan hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat

getirmektedir. Konuya iliꢀkin içtihadı göz önüne alındığında, AĐHM, mevcut davada ihtilaflı

yargılama süresinin çok uzun olduğu ve “makul süre” gerekliliğini karꢀılamadığı

kanaatindedir.

Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. DĐĞER ĐHLAL ĐDDĐALARI HAKKINDA

Baꢀvuran, ayrıca, kıꢀlada yer aldığı için askeri mahkemeye giriꢀlerin (güvenlik kontrolleri

nedeniyle) zorluğundan ꢀikayetçi olmaktadır. Bu bağlamda baꢀvuran AĐHS’nin 6. maddesine

atıfta bulunmaktadır.

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3.

ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi gerektiği kanaatindedir (bkz, Ataman-Türkiye,

baꢀvuru no: 46252/99, 23 Mayıs 2000).

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

AĐHS’nin 41. maddesi ile ilgili olarak, baꢀvuran, maruz kaldığı maddi zarar için 319. 101

Amerikan Doları (yaklaꢀık 220.000 Euro) ve manevi zarar için 20.000 Amerikan Doları

(yaklaꢀık 13.750 Euro) talep etmektedir. Buna karꢀın baꢀvuran, yargılama masraf ve giderleri

ile ilgili hiçbir talepte bulunmamıꢀtır.

Hükümet sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte

ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın hakkaniyete uygun olarak, AĐHM,

baꢀvuranın belli bir manevi zarara uğradığı ve baꢀvurana 10.800 Euro manevi tazminat

ödenmesi gerektiği kanaatindedir.

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun yargılama süresinin uzunluğu kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının

kabuledilebilir, geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 10. 800

Euro (on bin sekiz yüz Euro) manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 06 Nisan 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.