CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

ÜÇÜNCÜ DAİRE

ÖRNEK VE EREN TÜRKİYE

(Başvuru no: 41306/98)

KARAR (Dostane Çözüm)

STRAZBURG 15 Temmuz 2004

USULİ İŞLEMLER

Dava, Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na AİHS'nin eski 25. maddesi

uyarınca Tacettüı Örnek ve Abdulvahap Ören isimli iki Türk vatandaşının 9

Mart 1998 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na yaptıktan 41306/98

no'lu başvurudan kaynaklanmaktadır.

Adli yardım verilen başvuranlar M. Vefa tarafından temsil edilmişlerdir.

Türk Hükümeti ise Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Dairesi Genel Müdür

Yardımcısı Sn. Erdoğan İşcan tarafından temsil edilmiştir.

Başvuru, başvuranlara gözaltındayken kötü muameleye uğramalan ile

ilgilidir. Sözleşmenin 3,6,13 ve 14. maddelerinin ihlal edildiğinden şikayetçi

olmuşlardır.

Başvuru Sözleşme'ye ek 11 No'lu Protokol'ün yürürlüğe girdiği l Kasım

1998 tarihinde Mahkeme'ye havale edilmiştir.

Başvuru, 22 Haziran 1999 tarihinde sorumlu Hükümet'e bildirilmiştir.

Mahkeme, 9 Ocak 2003 tarihinde başvuru hakkında kısmi kabuledilirlik

karan, ve diğer şikayetlerle ilgili olarak da kabuledilemezlik karan vermiştir.

Her iki taraf da sekreter'in 30 Eylül 2003 tarihli dostane çözüm teklifini

kabul ederek formal deklarasyonları sunmuşlardır.

Davaya Temel Teşkil Eden Olaylar

Mardin Emniyet Müdürlüğü'ne bağlı polis memurlan jandarma

karakoluna bağlı askerlerle birlikte 4 Ocak 1998 tarihinde Yüceli Köyü'ne

gelmişler ve köylüleri meydanda toplamışlardır. Başvuranlar dahil 20 köylüye

PKK'lılann saklandığı yeri sormuşlardır. Son olarak başvuranlar Mardin

Emniyet Müdürlüğü'ne götürülmüşlerdir.

5 Ocak 1998 tarihinde başvuranlar adli tıp uzmanı tarafından muayene

edilmişlerdir. Hazırlanan raporlarda her iki başvuranın vücudunda da izler

tespit edilmiştir.

Muayenenin ardından başvuranlar Mardin Emniyet Müdürlüğü'ne

götürülmüş ve gözaltına alınmışlardır. Gözaltı süresi boyunca gözleri

bağlanmış, çıplak olarak tutulmuş, soğuk su püskürtülmüş, dövülmüş ve

elektrik şoku verilmiştir. Ölümle tehdit edilmiş ve imza atmaya zorlanmışlardır.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Başvuranlar 8 Ocak 1998 tarihinde tekrar muayene edilmişlerdir. Doktor

hazırladığı raporlarda 5 Ocak 1998 tarihli raporda belirtilen izlere benzer izler

bulunduğunu belirtmiştir.

Başvuranlar 8 Ocak 1998 tarihinde Mardin Sulh Ceza Mahkemesi

huzuruna çıkarılmışlardır. İlk başvuran hakim huzurunda PKK'ya geçmişte

yiyecek tedariki konusunda yardım ettiğini itiraf etmiştir. İkinci başvuran ise

suçlamaları reddetmiş ancak sadece bir sefer yiyecek konusunda yardımcı

olduğunu söylemiştir. Mahkeme tutuklu yargılanmalarına karar vermiştir.

21 Ocak 1998 tarihinde Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı

mahkemeye bir iddianame sunmuş ve başvuranları PKK'ya üye olmakla

suçlamıştır. Suçlamalar Türk Ceza Kanunu'nun 168/2 ve Terörle Mücadele

Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca yapılmıştır.

Başvuranlar hazırlık duruşması için 23 Ocak 1998 tarihinde Diyarbakır

Devlet Güvenlik Mahkemesi huzuruna çıkarılmışlardır. Mahkeme

başvuranların tutukluluk halinin devamına karar vermiştir.

Başvuranların avukatı 19 Mart 1998 tarihinde Mardin Emniyet

Müdürlüğü'nde görevli polis memurlarınca işkence gördüklerini iddia etmiştir.

Polis memurları hakkında cezai işlemlerin başlatılmasını istemiştir. Mahkeme,

bu talebi daha sonraki bir aşamada incelemeye karar vermiştir.

Başvuranlar 28 Mayıs 1998 tarihinde ifadelerin baskı altındayken

verildiğini ileri sürmüşler ve ayrıca ikinci başvuran tüberküloz olduğu için

kefaletle serbest bırakılmasını istemişlerdir. Ancak bu talep reddedilmiştir.

Diyarbakır DGM 26 Kasım 1998 tarihinde ilk başvuranı Türk Ceza

Kanununun 169. maddesi uyarınca terör örgütüne yardım ve yataklık

etmekten suçlu bulmuş ve üç yıl dokuz ay hapse mahkum etmiştir. Mahkeme

ayrıca ikinci başvuranın beraat etmesine karar vermiştir.

İlk başvuran, temyiz başvurusunda bulunmuştur. Yargıtay'a

gözaltındayken işkenceye uğradığını ve iki raporla kötü muamele izlerinin

kanıtlandığım belirtmiştir.

Yargıtay 6 Temmuz 1999 tarihinde başvuruyu reddetmiştir.

Başvuranlara işkence eden polis memurları aleyhinde cezai işlem

başlatılmamıştır.

HUKUK

Mahkeme, 1 Haziran 2004 tarihinde Hükümet'in deklarasyonunu almıştır:

"1.Hükümet, mevcut Türk yasalarına ve Hükümetin bu tür fiilleri

engelleme çabalarına rağmen, gözaltındaki kimselerin yetkililer tarafından

kötü muameleye maruz bırakılmalarından üzüntü duymaktadır. Kötü

muameleye başvurmanın Sözleşmenin 3. maddesinin ihlali anlamına geldiği

kabul görmektedir. Hükümet, etkili soruşturma yapılması ve bu tür fiillerin

yasaklanması için bütün tedbirlerin alınacağını taahhüt eder. Bu bağlamda

34382/97 no'lu başvuru ile ilgili olarak verilen taahhütlere atıfta bulunmuş ve

bu taahhütleri yerine getirmek için kararlılığını tekrarlamıştır. Sözkonusu

davadakine benzer şartlarda meydana gelen kötü muamele davalarında daha

etkili soruşturma yapılması ile sonuçlanan yeni idari ve yasal tedbirlerin

alındığını belirtmiştir.

Türk Hükümeti, Tacettin Örnek ve Abdulvahap Eren 'e 41306/98 no ile

kayıtlı başvuru ile ilgili olarak dostane çözüme gitmek için bütün masraflar

dahil olmak üzere 50,000 Euro (4000 Euro mahkeme masrafları içindir)

ödemeyi teklif eder. Mahkeme masrafları da dahil olmak üzere maddi ve

manevi tazminatı da kapsayacak olan bu meblağ, uygulanabilecek bütün

vergilerden muaf olacak ve başvuran ve/veya temsilcisi tarafından belirlenen

bir banka hesabına Euro olarak yatırılacaktır. AİHS'nin 39. maddesi gereğince

AİHM'nin kararını açıklamasını takip eden üç ay içinde ödenecektir. Bu ödeme

davanın nihai çözümünü oluşturacaktır. Sözkonusu üç ayın aşılması

durumunda Hükümet, Avrupa Merkez Bankası'nın uyguladığı faiz oranına üç

puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygulanmasına karar vermiştir.

3.Hükümet, Türkiye aleyhindeki bu ve benzer davalar ile ilgili olarak,

Delegeler Komitesi tarafından yapılan denetimin bu bağlamda gelişmenin

devam etmesini sağlamak için uygun bir mekanizma olduğu görüşündedir. Bu

amaçla gerekli işbirliği devam edecektir.

4.Son olarak Hükümet, AÎHM karar verdikten sonra, Sözleşmenin 43.

maddesinin 1.paragrafı gereğince davanın Büyük Daireye gönderilmesini

talep etmeyeceğini taahhüt eder".

25. Başvuranların yasal temsilcisince imzalanan deklarasyon 17 Mayıs

2004 tarihinde Mahkemeye sunulmuştur.

Türk Hükümeti'nin Tacettin Örnek ve Abdulvahap Eren'e 41306/98 no ile

kayıtlı başvuru ile ilgili olarak dostane çözüme gitmek için bütün masraflar

dahil olmak üzere 50,000 Euro (4000 Euro mahkeme masrafları içindir)

ödemeyi teklif ettiğini ve sözkonusu deklarasyonda bazı taahhütlerde

bulunduğunu öğrendik.

Başvuranlar ile konuyu istişare ettikten sonra, teklifi kabul ettiğimizi ve

başvuranların dava ile ilgili bütün taleplerinden vazgeçtiğini bildiriyoruz.

Davanın nihai çözüme kavuştuğunu ve Sözleşmenin 43. maddesinin 1.

paragrafı gereğince, Büyük Daire 'ye gönderilmesini talep etmeyeceğimizi

taahhüt ediyoruz."

AİHM, taraflar arasında varılan uzlaşmayı dikkate almıştır. (Sözleşmenin

39. maddesi). Çözümün Sözleşme ve Protokollerinde tanımlandığı şekilde

insan haklarına saygı gösterilmesine dayalı olduğu konusunda tatmin

olmuştur. (Sözleşmenin 37. maddesinin 1. paragrafı ve iç Tüzüğün 62.

maddesinin 3. paragrafı ).

Bu nedenlerden dolayı dava kayıttan düşürülmelidir.

YUKARIDAKİ NEDENLERDEN DOLAYI MAHKEME OYBİRLİĞİYLE

1. Davanın listeden düşürülmesine karar vermiş;

2. Tarafların Büyük Daire huzurunda davanın tekrar görüşülmesini

istemeyeceği konusunda vermiş olduğu taahhütü dikkate almıştır.

Karar, İngilizce olarak hazırlanmış olup İç Tüzüğün 77. maddesinin 2. ve

3. paragrafları gereğince 15 Temmuz 2004 tarihinde yazılı olarak tebliğ

edilmiştir.