COUNCIL

AVRUPA

OF E U R O P E

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ÖZCAN ÇOLAK – TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 30235/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

6 Ekim 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.

ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 30235/03 no’lu davanın nedeni, Özcan Çolak

(“baꢀvuran”) adlı T.C. vatandaꢀının, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 1 Ağustos 2003

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Avrupa

Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin - AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Đstanbul Barosu avukatlarından F.N. Ertekin ve T. Ayçık tarafından temsil

edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN OLAYLARI

1974 doğumlu baꢀvuran Tekirdağ’da ikamet etmektedir.

A. Gözaltında tutulma ve baꢀvuranın kötü muameleye uğradığına iliꢀkin tıbbi

raporlar

Baꢀvuran 5 Kasım 1999 tarihinde sabah saat 10 sularında, yasadıꢀı silahlı MLKP

(Marksist-Leninist Komünist Partisi) örgütü üyesi olduğu ꢀüphesiyle Tekirdağ’da gözaltına

alınmıꢀtır.

Aynı gün saat 14 sularında baꢀvuranı muayene eden doktor baꢀvuranın vücudunda kötü

muamele izine rastlamamıꢀtır.

Aynı gün baꢀvuran saat 14.10’da Erzincan Emniyet Müdürlüğü’nde görevli polis

memurlarına teslim edilmiꢀ, buradan araçla Erzincan’a nakledilmiꢀtir.

Baꢀvuran 6 Kasım ve 7 Kasım 1999 tarihlerinde silahları nereye gömdüğünü göstermesi

için dağda iki kez yer göstermeye götürülmüꢀtür.

Erzincan Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’nde görevli iki polis memuru 7

Kasım 1999 tarihinde baꢀvuranı sorgulamıꢀtır. Baꢀvuran MLKP’de katıldığı etkinlikleri

ayrıntılı olarak anlatmıꢀtır.

Baꢀvuran belirlenemeyen bir tarihte, önceden hazırlanmıꢀ, diğer hususlar meyanında,

sessiz kalma hakkının bulunduğunu belirten bir belge imzalamıꢀtır.

Baꢀvuran 9 Kasım 1999 tarihinde Erzincan Devlet Hastanesi’nde muayene edilmiꢀ,

vücudunda kötü muamele izine rastlanmamıꢀtır.

Aynı gün baꢀvuran, baronun atadığı avukatıyla beraber Erzincan Sulh Ceza Mahkemesi

huzuruna çıkarılmıꢀtır. Baꢀvuran gözaltında kötü muameleye uğradığından, ifade verebilecek

durumda olmadığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuran muayenesinin yapılması için bir hastaneye sevkini

istemiꢀtir. Hakim baꢀvuranın sol gözünde morarma ve kızarıklık gözlemlemiꢀ, ayağa

kalkmakta ve konuꢀmakta güçlük çektiğini tespit etmiꢀtir. Muayene edilmesi için Devlet

1

Hastanesi Adli Tabipliğine sevk edilmesine karar vermiꢀtir. Mahkeme aynı gün baꢀvuranın

tutukluluk durumunun devamına karar vermiꢀtir.

Baꢀvuran 9 Kasım 1999 tarihinde Erzincan Devlet Hastanesi’nde muayene edilmiꢀtir.

Muayenede, vücudunda kötü muamele izine rastlanmamıꢀtır.

Baꢀvuran 12 Kasım 1999 tarihinde tutukluluk kararına itiraz etmiꢀtir. Hem Tekirdağ hem

de Erzincan Emniyet Müdürlüklerindeki polis memurlarının kötü muamelesine maruz

kaldığını belirtmiꢀtir. Yapılan muameleye iliꢀkin olarak, dövüldüğünü, asıldığını, cinsel

organının sıkıldığını ifade etmiꢀ, bunların ne zaman gerçekleꢀtiğine dair ayrıntılı bilgi

vermiꢀtir. Erzincan Sulh Ceza Mahkemesi baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına yaptığı

itirazı aynı gün reddetmiꢀtir.

Bu esnada, baꢀvuran, 10 Kasım 1999 tarihinde, cezaevi tabipliğinde muayene edilme

talebinde bulunmuꢀtur.

Baꢀvuran aynı gün saat 17.35’te cezaevi tabibi tarafından muayene edilmiꢀtir. Cezaevi

tabibi, baꢀvuranın sol gözünün altında yok olmakta olan 1 ila 3 cm uzunluğunda açık yeꢀil

renkte, ekimoz veyahut hiperpigmentasyona benzeyen ve tahminen yedi ila on gün önce

oluꢀmuꢀ bir iz kaydetmiꢀtir. Tabip baꢀka bir dövülme veya ꢀiddet emaresi kaydetmemiꢀtir.

B. Baꢀvuranın kötü muamele iddialarına iliꢀkin cezai soruꢀturma

Erzincan Cumhuriyet Baꢀsavcısı kötü muamele iddialarına iliꢀkin soruꢀturma baꢀlatmıꢀtır.

Savcı 28 Kasım 1999 tarihinde baꢀvuranın kötü muamaleye iliꢀkin iddialarını dinlemiꢀtir.

Baꢀvuran nerede, ne zaman ve hangi biçimlerde kötü muameleye maruz kaldığına iliꢀkin

ayrıntılar vermiꢀtir. Özellikle, gözündeki yaralanmanın, Erzincan’a nakledilirken, araç

sürücüsünün darbeleri sonucu oluꢀtuğunu iddia etmiꢀtir. Ayrıca hem Tekirdağ’da hem de

Erzincan’da sorgulanması sırasında iꢀkenceye maruz kaldığını yinelemiꢀtir.

Cumhuriyet Savcısı 22 Kasım 1999 tarihinde baꢀvuranı muayene eden Erzincan Devlet

Hastanesi doktorlarının ifadesini almıꢀtır. Her iki doktor da muayeneyi yasalara uygun

biçimde gerçekleꢀtirdiklerini, baꢀvuranda herhangi bir kötü muamele izine rastlamadıklarını

belirtmiꢀlerdir.

Savcı 2 Aralık 1999 tarihinde, baꢀvuranla aynı zamanda yakalanan sanıklardan Y.T.’yi

dinlemiꢀtir. Y.T. gözleri sürekli bağlı kaldığından, baꢀvurana kötü muamelede bulunan

herhangi bir kiꢀi görmediğini belirtmiꢀtir. Polis memurlarının kendisine kötü muamelede

bulunmadıklarını ve kötü muamele emaresi sesler duymadığını belirtmiꢀtir.

Savcı 21 Aralık 1999 tarihinde sanık polis memuru D.A.’yı dinlemiꢀtir. D.A. baꢀvuranı 7

Kasım 1999 tarihinde sorguladığını, o tarihte baꢀvuranın sol gözünün altında kaybolmakta

olan ve birkaç günlük olduğu anlaꢀılan bir bere olduğunu belirtmiꢀtir. Bunun nasıl meydana

geldiğini bilmediğini, baꢀvurana ne yalnızken ne de baꢀkaları varken kötü muamelede

bulunulmadığını ifade etmiꢀtir.

22 Aralık tarihinde baꢀka bir polis memuru dinlenmiꢀtir. Polis memuru kötü muamele

iddialarını reddetmiꢀ, baꢀvuranın gözündeki berenin, yirmi beꢀ saat boyunca yolculuk

2

yapması, uzun süre sorgulanması ve olay yeri incelemeleri için iki kez dağa götürülmesine

bağlı olarak meydana gelmiꢀ bir ꢀiꢀlik olabileceğini iddia etmiꢀtir.

Savcı 18 Ocak 2000 tarihinde baꢀvuranı cezaevinde muayene eden doktor E.Ç.’yi

dinlemiꢀtir. Doktor muayeneyi yasalara uygun biçimde gerçekleꢀtirdiklerini teyit etmiꢀtir.

Baꢀvuranın vücudunda, ancak dikkatli bakıldığında gözlerinin altında görülebilen açık yeꢀil

alan haricinde

kötü muamele izine rastlamamıꢀtır. Bu bağlamda, bu alan büyük

olmadığından, kötü muamele emaresi olduğunu düꢀünmediğini,bunun uykusuzluk veyahut

bölgesel enfeksiyon sonucu oluꢀmuꢀ olabileceği sonucuna vardığını ifade etmiꢀtir.

Savcı 21 ꢁubat 2000 tarihinde baꢀvuranla aynı anda yakalanıp gözaltına alınan

sanıklardan I.K.’yı dinlemiꢀtir. I.K., diğer hususlar meyanında, gözleri bağlandığından,

baꢀvurana kötü muamelede bulunan kimseyi görmediğini belirtmiꢀtir. Kötü muameleyi iꢀaret

eden herhangi bir gürültü duymadığını ileri sürmüꢀtür. Öte yandan, baꢀvuranın nerede

tutulduğunu bilmediğinden, bir ses duyduğundan emin olamadığını ifade etmiꢀtir.

Erzincan Cumhuriyet Savcısı 24 Mart 2000 tarihinde Erzincan Emniyet Müdürlüğü

Terörle Mücadele ꢁubesi’nde görevli iki polis memuruyla ilgili olarak yetkisizlik kararı

vermiꢀtir. Savcı kararında, doktorlar ve baꢀvuranla aynı tarihte aynı sebeplerle gözaltına

alınan diğer ꢀahitlerin tanıklıklarını özellikle kaydetmiꢀtir.

C. Baꢀvuran hakkında açılan cezai dava

Bu esnada, 13 Aralık 1999 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet

Savcısı baꢀvuran hakkında bir iddianame sunmuꢀ, Türk Ceza Kanunu’nun 168/2 ile 264/6 ve

264/8 maddeleri kapsamında baꢀvuranı yasadıꢀı silahlı MLKP örgütüne üye olmak ve halka

açık yerde molotof kokteyli atmakla suçlamıꢀtır.

Adalet, Sağlık ve Đçiꢀleri Bakanları tarafından, avukatların cezaevine giriꢀlerine iliꢀkin

güvenlik tedbirleri çıkarmak için ortaklaꢀa hazırlanan “üçlü protokol” 17 Ocak 2000 tarihinde

yürürlüğe girmiꢀtir. Güvenlik tedbirleri değiꢀmezken, Türk Barolar Birliği, diğer hususlar

meyanında, bu tür tedbirlerin savunma haklarını ihlal edeceğini göz önünde bulundurarak,

avukatların cezaevlerine girmemeleri yönünde bir karar vermiꢀtir.

Bu esnada, baꢀvuran hakkında 27 Aralık 1999 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nde dava açılmıꢀtır. Yargılama esnasında, baꢀvuran MLKP’yle olan bağlantısını

sürekli olarak reddetmiꢀ, polis sorgulaması sırasında iꢀkenceye uğradığını ve kendi aleyhinde

itiraflarda bulunmaya zorlandığını iddia etmiꢀtir. Dava dosyasında bulunan tıbbi raporlardaki

tespitleri kabul etmemiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca, “üçlü protokol”ün çıkardığı katı tedbirler

nedeniyle avukatına eriꢀmede zorluklarla karꢀılaꢀtığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın avukatı

mahkemede ayrıca, bir kiꢀi dıꢀında, baꢀvuran aleyhinde ifade veren tüm sanıkların diğer

mahkemelerce de beraat ettirildiklerini ileri sürmüꢀtür.

Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi 4 Eylül 2002 tarihinde baꢀvuranı yasadıꢀı silahlı

örgüt üyeliğinden suçlu bulmuꢀ, on iki yıl altı ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Bunu yaparken,

baꢀvuranın gözaltında verdiği ifadeleri, olay yerinde gerçekleꢀtirilen tatbikatın tam kayıtları

ve diğer ꢀüpheli ve mahkumların polise ve diğer mahkemelere verilen ifadelerini içeren dava

dosyasındaki delilleri göz önünde bulundurmuꢀtur. Mahkeme özellikle, tıp raporlarında kötü

muamele emaresi bulunmadığı, baꢀvuranın ifadelerinin samimi ve gerçeğe uygun olduğu

kanısına varmıꢀtır.

3

Yargıtay 4 ꢁubat 2003 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır. Baꢀvuranın

kararın düzeltilmesine iliꢀkin talebi Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından 20 Mart 2003

tarihinde reddedilmiꢀtir.

D. Đzleyen geliꢀmeler

Yeni Türk Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesinin ardından baꢀvuranın cezasının infazı,

Erzincan Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 22 Ekim 2004 tarihinde ertelenmiꢀtir. Baꢀvuran

cezaevinden serbest bırakılmıꢀtır.

Erzincan Ağır Ceza Mahkemesi 10 Nisan 2006 tarihinde, ek kararla, baꢀvurana iliꢀkin ilk

cezayı altı yıl üç aylık hapis cezasına indirmiꢀtir. Bu karar 10 Mayıs 2006 tarihinde

nihaileꢀmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 (b) ve (c) maddesi uyarınca, Đstanbul Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin, ön soruꢀturma sırasında avukata eriꢀimi olmadığı bir zamanda iꢀkence

altında alınan ve baꢀvuranın sonradan reddettiği ifadeleri kabul edip, bunlara dayanarak

mahkumiyet kararı vermesi nedeniyle, adil yargılanma hakkından yoksun bırakıldığından;

kendisini mahkum etmek için delil olarak alınan tanık ifadelerinin de baskı altında

alındığından; ne kendisinin ne de kendisini yargılayan mahkemenin bu tanıkları

sorguladığından; “üçlü protokolün” uygulanması nedeniyle çıkan güçlükler yüzünden

yargılanması sırasında yerinde bir hukuki yardımdan yoksun bırakıldığından; Cumhuriyet

Savcısının karar düzeltme baꢀvurularını değerlendirmesinin kuvvetlerin eꢀitliği ilkesini ihlal

ettiğinden ve davanın görüldüğü mahkemenin kararının gerekçesiz olduğundan ꢀikayetçi

olmuꢀtur.

Baꢀvuran ayrıca, AĐHS’nin 6. ve 8. maddeleri uyarınca, avukatıyla olan yazıꢀmalarının,

cezaevi yetkilileri tarafından açılıp incelenmek suretiyle sürekli olarak müdahaleye

uğradığından ꢀikayetçi olmuꢀtur.

AĐHM, ꢀikayetleri AĐHS’nin 6/1 ve 3 (b) ve (c) maddesi kapsamında inceleyecektir.

A. Adli yardım sağlanmaksızın, iꢀkence altında alındığı iddia edilen ifadelerin

Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından kullanılması

1. Kabuledilebilirlik

Hükümet, AĐHM’den, baꢀvuranın gözaltındayken adli yardım verilmemesine iliꢀkin

ꢀikayetini, baꢀvuranın baꢀvurusunu gözaltı süresinin bitiꢀ tarihinden itibaren altı ay içinde

yapmayarak altı ay kuralına uymadığı gerekçesiyle reddetmesini talep etmiꢀtir (AĐHS’nin

35/1 maddesi).

4

AĐHM, benzer davalarda Hükümet’in ön itirazlarını inceleyip reddettiğini yineler

(özellikle bkz. Çimen – Türkiye, 19582/02). AĐHM, mevcut davada yukarıda belirtilen

baꢀvurulara iliꢀkin içtihadın dıꢀına çıkılmasını gerektirecek özel bir koꢀul tespit edememiꢀtir.

Sonuç olarak, AĐHM Hükümet’in ön itirazını reddeder.

Ayrıca, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun bu kısmının

dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle kabuledilebilir niteliktedir.

2. Esas

AĐHM, AĐHS’nin 19. maddesi uyarınca görevinin, Sözleꢀmeye Taraf Devletler’in AĐHS

kapsamında kabul ettikleri yükümlülüklere uymalarını sağlamak olduğunu yineler. Özellikle,

AĐHS’nin güvence altına aldığı hak ve özgürlükleri ihlal etmedikleri sürece, yerel

mahkemeler yüzünden meydana geldiği iddia edilen maddi ve hukuki hataları incelemek

AĐHM’nin görevi değildir. 6. madde, adil yargılanma hakkını güvence altına almakta olup,

benzer kanıtların kabuledilebilirliğiyle ilgili hükme varmaz. Bu öncelikle ulusal kanunlar

uyarınca düzenlenecek bir meseledir (bkz. Schenk - Đsviçre).

Bu nedenle, ilke olarak, belirli kanıt türlerinin - örneğin, ulusal kanunlar açısından

kanunsuz biçimde elde edilmiꢀ kanıtlar - kabuledilebilir olup olmadığını veyahut esasında

baꢀvuranın suçlu olup olmadığını belirlemek AĐHM’nin görevi değildir. Yanıtlanması

gereken soru, yargılama sürecinin, kanıtın elde edildiği yöntem de dahil olmak üzere bütün

olarak, adil olup olmadığıdır. Bu durum, sözkonusu “kanunsuzluk” ile baꢀka bir AĐHS

hakkının sözkonusu olduğu durumlarda tespit edilen ihlalin mahiyetinin incelenmesini kapsar

(diğerlerinin yanı sıra bkz. Jalloh – Almanya [BD], 54810/00).

AĐHM, 3. madde ihlal edilerek elde edilen kanıtın cezai davada kullanılmasının, delilin

kabul edilmesi mahkumiyet kararı verilmesinde belirleyici olmasa bile, bu davanın adilliğini

ihlal edebileceği hükmüne varmıꢀtır (Söylemez – Türkiye, 46661/99). Ayrıca 3. maddeye

iliꢀkin bir ꢀikayetin bulunmayıꢀı, 6. maddenin teminatlarıyla örtüꢀmesi bakımından, AĐHM’yi,

baꢀvuranın kötü muamele iddialarını göz önünde bulundurmaktan alıkoymamaktadır (bkz.

Örs ve Diğerleri – Türkiye, 46213/99 ve Kolu – Türkiye, 35811/97).

Ayrıca, AĐHM, kiꢀinin kendi aleyhine tanıklık yapmaktan çekinmesi veyahut sessiz

kalma hakkının genel olarak adil yargılamanın özünü teꢀkil eden uluslararası standart olarak

kabul edildiğini yineler. Bu hakların amacı sanık için, yetkili makamların uyguladığı

uygunsuz baskıya karꢀı koruma sağlamak, dolayısıyla adli hatalardan kaçınmak ve 6.

maddenin hedeflerini teminat altına almaktır (bkz. John Murray - Đngiltere). Bu hak, bir ceza

davasındaki davacı tarafın, sanığın rızası olmadan baskı veya zorlama yoluyla elde edilen

kanıtlara baꢀvurmadan sanığa karꢀı davasını ispat etme yoluna gittiğini varsaymaktadır (bkz.

Jalloh ve Kolu). AĐHM özellikle göz önünde bulundurduğu usul tedbirlerinden birisi ilk

aꢀamalarda avukat eriꢀiminin sağlanmasıdır (bkz. Salduz).

Mevcut davada, baꢀvuran 5 Kasım 1999 tarihinde Tekirdağ’da yakalanmıꢀtır. Aynı

tarihte araçla Erzincan’a nakledilmiꢀtir. Burada 9 Kasım 1999 tarihine kadar tutuklu kalmıꢀtır.

Baꢀvuran bu süre zarfında sorgulanmıꢀ, yer gösterme için iki kez dağa götürülmüꢀ, burada

suçlayıcı ifadeler vermiꢀtir.

5

Bu bağlamda, AĐHM, baꢀvuranın, bu ifadeleri, avukata eriꢀiminin bulunmadığı

koꢀullarda verdiğini gözlemler. AĐHM ayrıca baꢀvuranın daha sonra yerel mahkemelerdeki

davalarda, iꢀkenceye ve kötü muameleye uğradığını iddia ederek, bu ifadelerin doğru

olmadığını ifade ettiğini gözlemler. Bu bağlamda AĐHM, o aꢀamada baꢀvuranın avukata

eriꢀim hakkı üzerinde uygulanan kısıtlamanın sistemli olduğunu ve devlet güvenlik

mahkemelerinin yetki alanına giren suçlarla bağlantılı olarak tutuklu bulunan herkese

uygulandığını gözlemler (bkz. Salduz). Salduz kararında AĐHM, bunun baꢀlı baꢀına AĐHS’nin

6. maddesinin koꢀullarını yerine getirmediğini tespit etmiꢀtir.

Üstelik AĐHM, dava dosyasında bulunan ve baꢀvuranın sessiz kalma hakkından uygun bir

biçimde haberdar edildiğini açıkça göstermek için önceden çıktısı alınıp imzalanmıꢀ, tarihi

bulunmayan belgeden ikna olmamıꢀtır. Son olarak, baꢀvuranın iddialarına iliꢀkin cezai

soruꢀturmanın, savcıyı delil yetersizliği nedeniyle hiçbir polis memurunu mahkemeye sevk

etmeme kararı vermeye itmesine ve baꢀvuranın bu karara ağır ceza mahkemelerinde itiraz

etmemesine karꢀın, polis memurlarının baꢀvuranın sorgulanması sırasındaki tavırları

konusunda AĐHM’nin ciddi ꢀüpheleri devam etmektedir. Bu bağlamda, AĐHM, baꢀvuranın

olaylara iliꢀkin tutarlı ve ayrıntılı ifadesini, baꢀvuranın “yirmi beꢀ saat boyunca araba

yolculuğu yapması, uzun süre sorgulanması ve iki kez dağa götürülmesi” sonucu yorgun

düꢀmüꢀ olabileceğini ima eden bir polis memurunun tanık ifadesini, gözaltında tutuldukları

sırada gözlerinin bağlandığı yolunda ifade veren I.K. ve Y.T. adlarındaki tutukluların tanık

ifadelerini, baꢀvuranın, gözaltı süresi bitiminde hem baronun atadığı avukat hem de sulh ceza

mahkemesi hakimi tarafından, duruꢀmalara sık çıkmadığının gözlenmesini ve cezaevi

tabibinin, gözaltı süresi bitiminden sonraki gün baꢀvuranın sol gözünde kaydettiği eziği

kaydeder.

Bununla beraber, AĐHM, baꢀvuranın davayı gören mahkemede, iꢀkence ve kötü muamele

altında alındığını iddia ederek ifadesini geri çekmesine karꢀın, ilk derece mahkemesinin,

baꢀvuranın polise verdiği ifadesinin samimi ve gerçek olduğuna karar verdiğini ve Türk

yasalarının genel olarak baꢀvuranın savunması açısından belirleyici olan, sorgulama sırasında

elde edilen ancak mahkemede reddedilen hiçbir itirafa ehemmiyet göstermemesine karꢀın,

baꢀvuranı mahkum ederken bu ifadelere önem atfettiğini gözlemler.

Bu koꢀullarda, AĐHM, baꢀvuranın ön soruꢀturma sırasında iꢀkence ve kötü muamele

altında avukatı olmaksızın alındığı varsayılan ifadelerinin kendisine açılan dava sırasında

mahkemede kullanılmasının, davayı adil olmaktan tamamıyla uzak kıldığı kanısındadır.

Buna göre AĐHS’nin 6/3(c) maddesinin 6/1 maddeyle bağlantılı olarak ihlal edildiği

kanısındadır.

B. Davanın adilliğine iliꢀkin meydana geldiği iddia edilen diğer ihlaller

Hükümet, AĐHM’den, baꢀvuranın, tanıkları sorgulayamadığı veya sorgulatamadığı

iddialarıyla ilgili ꢀikayetini, davayı gören mahkemeden bunları incelemesini veya

inceletmesini istemediği için, iç hukuk yollarının tüketilmesi koꢀulunu yerine getirmediği

gerekçesiyle reddetmesini talep etmiꢀtir.

AĐHM, yukarıda belirtilen Hükümet’in itirazının, baꢀvuranın bu baꢀlık altındaki

ꢀikayetlerinin özüyle yakından ilintili olduğu ve ayrı tutulamayacağı kanısındadır. Sözkonusu

ꢀikayetin esasına önyargı uygulanmasının önlenmesi için, bu sorular beraber incelenmelidir.

Baꢀvuranın ꢀikayetleri diğer bakımlardan da kabuledilebilir ilan edilmelidir.

6

AĐHM, davanın olayları, tarafların savları ve AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 (c) maddesinin ihlal

edildiği tespitini göz önünde bulundurarak, AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında ortaya sürülen

ana hukuki soruyu incelemiꢀtir. Bu nedenle, baꢀvuranın bu hüküm kapsamındaki ꢀikayetlerine

iliꢀkin ayrı bir karar verilmesine gerek bulunmadığı sonunca varmıꢀtır (örn. bkz. Juhnke –

Türkiye, 52515/99 ve Getiren – Türkiye, 10301/03).

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran, 20.650 Euro maddi, 15.000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀtir.

Hükümet meblağlara itiraz etmiꢀtir.

Maddi tazminat iliꢀkin olarak AĐHM, 6/1 ve 6/3 (c) maddeyle uyumlu davanın sonucunun

ne olacağına iliꢀkin tahminde bulunamayacağı kanısındadır. Bu nedenle maddi tazminat

ödenmemesine hükmeder.

AĐHM, manevi tazminata iliꢀkin olarak, hakkaniyete uygun surette, 2000 Euro ödenmesine

hükmeder.

AĐHM ayrıca en uygun telafi biçiminin, baꢀvuranın, talep etmesi halinde, AĐHS’nin 6.

maddesinin ꢀartlarıyla uyumlu olarak yeniden yargılanması olacağı kanısındadır (bkz.

Salduz).

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran ayrıca ulusal takibatlardan doğan masraflar için 744 Euro, AĐHM önünde

meydana gelen masraflar içinse 8247 Euro talep etmiꢀtir. Taleplerini desteklemek amacıyla,

çeꢀitli masraflar ve avukatlık masraflarına iliꢀkin faturalarla Đstanbul Barosu’nun ücret

çizelgesine dayanarak hazırlanmıꢀ bir ücret sözleꢀmesi sunmuꢀtur.

Hükümet bu meblağlara itiraz etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama giderleri, ancak gerçekliği ve gerekliliği kanıtlandığı

ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri ödenir. Bu davada, AĐHM, sahip olduğu

belgeler ve yukarıda belirtilen ölçütler ıꢀığında, baꢀvurana tüm baꢀlıklar altında 3700 Euro

ödenmesine hükmeder.

C. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı

faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar vermiꢀtir.

7

AĐHM YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesinin, baꢀvuranın avukatı olmaksızın iꢀkence altında

alındığı iddia edilen ifadelerini kullanması nedeniyle AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 (c) maddesinin

ihlal edildiğine;

3. Baꢀvuranın AĐHS’nin 6. maddesi kapsamındaki diğer ꢀikayetlerini ayrı olarak incelemenin

gerekli olmadığına;

4. (a) Savunmacı Devlet’in, baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın

kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, uygulanabilecek her tür vergiyle beraber,

ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirası’na çevirerek izleyen meblağları

ödemesine,

(i) Uygulanabilecek her türlü vergi ile beraber 2000 Euro (iki bin Euro) manevi

tazminat,

(ii) Baꢀvurana uygulanabilecek her türlü vergi ile beraber yargılama gideri olarak 3700

Euro ödenmesine (üç bin yedi yüz Euro),

(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için

Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan

eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

5. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine,

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 6 Ekim

2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Sally Dollé

Zabıt Katibi

Françoise Tulkens

Baꢀkan

AĐHS’nin 45/2 maddesiyle Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 74/2 maddesi uyarınca, Hakim

Andras Sajó’nun mutabık görüꢀü bu karara eklidir.

S.D.

F.T.

8