COUNCIL

AVRUPA

OF E U R O P E

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÖZDEMĐR VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 23325 / 02)

Kararın Özet Çevirisi

STRAZBURG

25 Nisan 2006

Đꢀbu karar Sözleꢀmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (23325/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke

vatandaꢀları Seyit Ahmet Özdemir, Mustafa Özdemir, Mehmet Özdemir ve Zeynep

Özdemir’in (Baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 13 Mayıs 2002 tarihinde

Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence altına alan 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuranlar, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi

(AĐHM) önünde ꢁanlıurfa Barosu avukatlarından Y.Karataꢀ tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

Baꢀvuranlar sırasıyla 1950, 1953, 1941 ve 1922 doğumlu olup ꢁanlıurfa’da ikamet

etmektedirler.

Türkiye Elektrik Kurumu (Đdare) 27 Mart 1999 tarihinde baꢀvuranlara ait Birecik (ꢁanlıurfa)

ilçesine bağlı Keskince köyünde bulunan araziyi istimlak etmiꢀtir. Bilirkiꢀi heyeti

kamulaꢀtırılan parsel bedelini 1.707.750.000 TL. olarak tespit etmiꢀ [yaklaꢀık 4.355 Euro], bu

bedel taꢀınmazın devredildiği tarihte baꢀvuranlara ödenmiꢀtir.

Baꢀvuranlar ek bedel istemiyle 5 Nisan 1999 tarihinde Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi’ne

baꢀvurmuꢀlardır.

Asliye Hukuk Mahkemesi 27 Mayıs 1999 tarihinde, 28 Nisan 1999 tarihinden itibaren

hesaplanacak yasal faiziyle birlikte Đdarenin baꢀvuranlara 1.396.915.179 TL. [yaklaꢀık 3.332

Euro] ek kamulaꢀtırma bedeli ödemesini kararlaꢀtırmıꢀtır.

Yargıtay, 15 Kasım 1999 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

Đdare, 15 Kasım 2001 tarihinde baꢀvuranlara 3.342.702.180 TL. bedel ödemiꢀtir.

HUKUKA DAĐR

I. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuranlar, yargı kararı ile Đdarenin kendilerine ödemesine hükmedilen bedellerin ve yasal

faizin geç ödendiğinden, Devletin borçlarına karꢀılık uyguladığı yasal faiz oranının yetersiz

kaldığından ꢀikayetçi olmakta ve Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri

sürmektedirler.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet baꢀvuranların Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinde öngörülen baꢀvuru yolunu

kullanmadıklarını savunmaktadır. Bu hüküm uyarınca öne sürülen zararın varlığı ortaya

konulduğu takdirde ek kamulaꢀtırma bedelinin geç ödenmesi sonucu oluꢀan gelir kaybının

giderilmesi mümkündü.

AĐHM, Aka kararında benzer bir itirazın reddedildiğini hatırlatmaktadır (Bkz. sözü edilen Aka

kararı, s. 2678-2679, §§ 34-37). Bu sonucu değiꢀtirecek hiçbir gerekçenin yer almadığını

belirterek Hükümetin itirazını reddetmektedir.

2

AĐHM, mahkemenin bu yöndeki yerleꢀik içtihatları (Bkz. özellikle Akkuꢀ kararı) ve sunulan

unsurların tümü ıꢀığında, baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmiꢀtir.

Baꢀvurunun kabuledilemez bulunması için hiçbir gerekçe tespit edilmemiꢀtir.

B. Esas hakkında

AĐHM, daha önceki kararlarda benzer ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu

Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ

kararı, s. 1317, §§ 30-31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).

AĐHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığını incelemektedir. Mahkeme, yerel merciler tarafından ek istimlak

bedelinin geç ödenmesi hususunun mülkiyet sahiplerinin gelir kaybına neden olan idareye

yükleneceği tespitini yapmaktadır. Bu gecikme sözkonusu sürecin etkinliğini daha da

artırmıꢀtır ki bu durumda AĐHM, kamu yararının zaruretleri ve mülkiyet haklarının korunması

arasındaki dengeyi bozacak ꢀekilde baꢀvuranların gereğinden fazla yük altında kaldığı

görüꢀündedir.

Sonuç olarak Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 6 § 1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, kamulaꢀtırma iꢀlemi ile 1999 tarihinde baꢀlayan ve Kasım 2001 tarihinde ek

bedelin ödenmesi ile sona eren sürecin uzunluğundan yakınmakta ve AĐHS’nin 6 § 1.

maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedirler.

AĐHM, bu ꢀikayetin 35. madde uyarınca kabuledilemez bulunması için hiçbir gerekçe

olmamasına karꢀın, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde alınan sonuç ıꢀığında

AĐHS’nin 6 § 1. maddesi çerçevesinde ayrıca incelenmesini gerekli görmemektedir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

A. Maddi ve manevi zarar

Baꢀvuranlar 3.530 Euro maddi zarara uğradıklarını ileri sürmekte, rakam belirtmeksizin

manevi zararlarının giderilmesini talep etmektedirler.

Hükümet bu talebin aꢀırı ve ispat edilmemiꢀ olduğunu savunmaktadır. Hükümet, AĐHM’den

sebepsiz bir zenginleꢀmeye yol açmayacak bir tazmine hükmetmesini talep etmektedir.

AĐHM, Akkuꢀ kararında (sözü edilen, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) belirlenen ilgili ekonomik

hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, maddi zarar olarak

baꢀvuranlara birlikte 500 Euro’nun ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.

Manevi zararla ilgili olarak AĐHM, ihlal kararının tespitinin baꢀlı baꢀına bir adil tazmini

oluꢀturduğu kanısındadır.

3

B. Masraf ve harcamalar

Baꢀvuranlar, AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları yargı giderleri için 2.000 Euro talep etmiꢀler,

kanıtlayıcı belge sunmamıꢀlardır.

Hükümet bu talebin ispat edilmediğini belirtmektedir.

AĐHM masraf ve harcamalarla ilgili olarak, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca yalnızca

gerçekliği ve gerekliliği ispat edilen makul orandaki miktarların ödendiğini hatırlatmaktadır

(Bkz. Nikolova-Bulgaristan kararı no: 31195/96, § 79, AĐHM 1999-II).

Baꢀvuranların hiçbir rakam telaffuz etmemelerine ve kanıtlayıcı belge sunmamalarına karꢀın

AĐHM nezdinde temsil giderlerinde bulunduklarını kabul etmek gerekir. Bu nedenle AĐHM,

hakkaniyete uygun olarak tüm masraf ve giderler için baꢀvuranlara birlikte 500 Euro

ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3

puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6 § 1. maddesine yönelik ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;

4. Mevcut kararın manevi zarar için tek baꢀına adil bir tazmini oluꢀturduğuna;

5. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf

olmak üzere Savunmacı Hükümetin baꢀvuranlara birlikte maddi zarar için 500 (beꢀ yüz) Euro,

masraf ve harcamalar için toplam 500 (beꢀ yüz) Euro ödemesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin

uygulanmasına;

6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 25 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.

4

5