CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ÖZER -TÜRKĐYE DAVASI (No:2)  
(Baꢀvuru no:871/08)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
26 Ocak 2010  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (871/08) no’lu davanın nedeni, (T.C. vatandaꢀı)  
Aziz Özer’in (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 19 Kasım 2007 tarihinde Đnsan  
Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından, Ö. Kılıç tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
1964 doğumlu olan ve Đstanbul’da ikamet eden baꢀvuran, Aziz Özer, Türk vatandaꢀıdır.  
Baꢀvuran merkezi Đstanbul’da bulunan yeni Dünya Đçin Çağrı dergisinin genel yayın  
yönetmeni ve sahibidir. Baꢀvuran ayrıca yine merkezi Đstanbul’da bulunan Çağrı Basın Yayın  
Ltd. ꢁti. yayınevinin sahibidir.  
2000 yılının Aralık ayında, Türkiye’de bulunan cezaevlerine, güvenlik güçleri tarafından,  
“Hayata Dönüꢀ Operasyonu” düzenlenmiꢀtir. Sözkonusu operasyon sırasında iki güvenlik  
görevlisi ve otuz tutuklu hayatını kaybetmiꢀtir.  
ꢁubat 2001’de çıkan 42. sayısında, sözkonusu dergi, 3. sayfasından 7. sayfasına kadar,  
“Operasyonland” ve “Cezaevlerine Devlet Saldırısı” baꢀlıklı iki makale yayımlamıꢀtır.  
Özellikle, derginin kapak sayfasında, yanmıꢀ ve dövülmüꢀ tutukluların fotoğrafları,  
“Katliamın kod ismi: ꢀefkat” baꢀlığı ile yayımlanmıꢀtır.  
“Operasyonland” makalesinin ilgili kısımları iddianamede yer almaktadır.  
“Cezaevlerine Devlet Saldırısı” makalesinin ilgili kısımları iddianamede yer almaktadır.  
20 ꢁubat 2001 tarihinde, Cumhuriyet Savcılığı’nın talebi üzerine, Beyoğlu Sulh Ceza  
Mahkemesi, 5680 sayılı Basın Kanunu’nun Ek 1. Ve 2. Maddeleri uyarınca, sözkonusu  
makalelerin Devlet’in manevi ꢀahsiyetine saldırıda bulundukları gerekçesi ile sözkonusu  
derginin 42. Sayısının toplatılmasına karar vermiꢀtir.  
20 Mart 2001 tarihinde sunulan bir iddianame ile Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı, sözkonusu  
dergiyi çıkartmakla suçlamıꢀ ve Eski Türk Ceza Kanunu’nun 159/1 maddesi uyarınca, basın  
yoluyla Devlet’in manevi ꢀahsiyetine saldırıda bulunmaktan baꢀvuranın mahkumiyetini talep  
etmiꢀtir.  
21 Aralık 2001 tarihinde, Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi, Eski Türk Ceza Kanunu’nun 159/1  
maddesi uyarınca, baꢀvuranı bir yıl hapis cezasına mahkum etmiꢀtir.  
6 Nisan 2002 tarihinde, baꢀvuran temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
1 Temmuz 2002 tarihinde, Yargıtay, kararı bozmuꢀ ve dosyayı esas hakimlerine iade etmiꢀtir.  
2
30 Nisan 2003 tarihinde, Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı, yeniden bir yıllık hapis  
cezasına mahkum etmiꢀ ancak özgürlüğünden yoksun bırakma cezasını, 1.732 TL para  
cezasına çevirmiꢀtir.  
4 Haziran 2003 tarihinde, baꢀvuran temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
8 Haziran 2004 tarihinde, Yargıtay bir kez daha ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur.  
10 Eylül 2004 tarihinde, Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi, bu kez de baꢀvuranı, altı ay hapis  
cezasına mahkum etmiꢀ ve sözkonusu cezayı 854 TL para cezasına çevirmiꢀtir.  
18 Ekim 2004 tarihinde, baꢀvuran bir kez daha temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
25 Ekim 2005 tarihinde, Yeni Türk Ceza Kanunu’nun kabul edilmesinin ardından, esasa  
bakan mahkemenin, iki Ceza Kanunu arasından, mevcut davaya en uygun hükümleri  
belirlemesi ve uygulaması amacıyla Yargıtay tarafından incelemesi yapılmadan Yargıtay  
Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından, dosya, esas hakimlerine iade edilmiꢀtir.  
24 Ocak 2006 tarihinde, Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi, iki Ceza Kanunun da sözkonusu suç  
için aynı cezayı öngördüğünü tespit ederek baꢀvuranı yeniden altı ay hapis cezasına mahkum  
etmiꢀ ve sözkonusu cezayı 720 TL para cezasına çevirmiꢀtir. Mahkeme, kararın  
gerekçelerinde, bir yandan, “Katliamın kod ismi: ꢀefkat” baꢀlığı ile kapak sayfasında yer alan  
fotoğrafları dikkate almıꢀtır. Ayrıca, Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi, “vahꢀi saldırı” ve nakil  
sırasında “devrimci tutuklulara” ꢀiddet olarak nitelendirilerek sözkonusu operasyonun  
kötülendiğini gözlemlemiꢀtir. Ağır Ceza Mahkemesi, kullanılan cümlelerin, biçimini, düzenli  
olarak ünlem kullanılmasını, tutuklu ve güvenlik güçleri hakkında kullanılan ifadelerin  
tamamını göz önüne alarak, Devlet’in tasarruflarına yönelik eleꢀtiri sınırlarını aꢀan tahkir ve  
tezyif niteliği taꢀıyan yazıların sözkonusu olduğu sonucuna ulaꢀmıꢀtır.  
8 Mart 2006 tarihinde, baꢀvuran, bir kez daha temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
28 Haziran 2007 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuranın temyiz baꢀvurusunu reddetmiꢀ ve ilk derece  
mahkemesinin kararını onamıꢀtır.  
9 Ekim 2007 tarihinde, baꢀvuran, Hazine’ye, 720 TL (ödemenin yapıldığı tarihte yürürlükte  
olan pariteye göre yaklaꢀık 423Euro) para cezası ödemiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, mahkumiyetinin ifade özgürlüğü hakkını ihlal etmesinden ꢀikayetçidir. Bu  
bağlamda baꢀvuran, AĐHS’nin 10. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
3
AĐHM, dava konusu mahkumiyet kararının, AĐHS’nin 10/1 maddesinin güvence altına aldığı  
baꢀvuranın ifade özgürlüğü hakkına müdahale oluꢀturmasının taraflar arasında ihtilafa neden  
olmadığını kaydetmektedir. Üstelik müdahalenin Türk Ceza Kanunu’nun 159. maddesi  
uyarınca yasa ile öngörüldüğüne ve baꢀkalarının haklarının ve kamu düzeninin korunması gibi  
iki meꢀru amaç izlediğine itiraz etmemektedir. AĐHM, sözkonusu değerlendirmeyi  
benimsemektedir. Uyuꢀmazlık sözkonusu tedbirin “demokratik bir toplumda gerekli” olup  
olmadığının tespit edilmesine dayanmaktadır.  
AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan çok sayıda dava incelemiꢀ ve  
AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz, özellikle, Đbrahim Aksoy-  
Türkiye, baꢀvuru numaraları: 28635/95, 30171/96 ve 34535/97, 10 Ekim 2000, Kürkçü-  
Türkiye, baꢀvuru no: 43996/98, 27 Temmuz 2004; Ayꢀe Öztürk-Türkiye, baꢀvuru no:  
24914/94, 15 Ekim 2002). AĐHM, iꢀbu davayı içtihadı ıꢀığında inceleyecektir.  
AĐHM, baꢀvuranın, 2000 yılının Aralık ayında Türkiye’deki cezaevlerinde güvenlik güçleri  
tarafından, yürütülen bir operasyon ile ilgili makaleler yayımlamaktan mahkum edildiğini  
belirtmektedir. Sözkonusu operasyon güvenlik güçlerinden iki kiꢀinin ve otuz tutuklunun  
hayatını kaybetmesine neden olmuꢀtur. Sözkonusu operasyona yönelik sert eleꢀtiriler içeren  
bu makaleler, kamuoyu için büyük önem taꢀıyan olayları duygusal ve satirik bir biçimde ele  
almıꢀtır. Bu durumda Ağır Ceza Mahkemesi, sözkonusu makalelerin, Devlet’in tasarrufuna  
yönelik tahkir ve tezyif niyetini belirtiklerine kanaat getirmiꢀtir.  
AĐHM, Hükümet’e yönelik olarak yapılan eleꢀtirinin kabuledilebilirlik sınırının bir ꢀahsa  
yapılandan daha geniꢀ olduğunun her zaman altını çizdiğini hatırlatmaktadır. Demokratik bir  
sistemde, bir Hükümet’in faaliyetlerinin veya ihmallerinin, yalnızca yasama ve yargı  
erklerinin değil aynı zamanda medya ve kamuoyunun ihtimamlı denetimi altında olması  
gerekmektedir. Nitekim özellikle, muhalif veya medyanın haksız suçlama ve eleꢀtirilerine  
cevap vermek için baꢀka yollara sahipse, Devlet’in sahip olduğu baskın pozisyon, cezai yola  
baꢀvurmada kendilerini tutmalarını gerekli kılmaktadır (Castells-Đspanya, 23 Nisan 1992).  
Demokratik bir Devlet’in yetkililerinin, provokatör veya aꢀağılayıcı nitelik taꢀıdığına kanaat  
getirildiğinde bile eleꢀtiriyi hoꢀ görmeleri gerekmektedir (Özgür Gündem-Türkiye, baꢀvuru  
no: 23114/93).  
AĐHM’ye göre temel unsur, mevcut davada Hükümet’in, ihtilaflı yazıların ꢀiddetin devamına  
teꢀvik ettiği, silahlı direniꢀ çağrısı yaptığı veya amaçlarına ulaꢀmak için terör eylemlerini  
haklı kıldıklarını gösteren hiçbir bölümü alıntı yapmamasıdır (bkz, a contrario, Zana-Türkiye,  
25 Kasım 1997; bkz, ayrıca, Gerger-Türkiye, baꢀvuru no: 24919/94, 8 Temmuz 1999).  
Mevcut davada, sözkonusu yazıların, belirli kiꢀilere karꢀı derin ve mantık dıꢀı kin telkin  
ederek ꢀiddeti destekleyen bir niteliği bulunmamaktadır (bkz, a contrario, Sürek-Türkiye no:1,  
baꢀvuru no: 26682/95; bkz özellikle, Đsak Tepe-Türkiye, baꢀvuru no: 17129/02, 21 Ekim  
2008).  
Bu itibarla, ihtilaflı mahkumiyet, AĐHS’nin 10/2 maddesi uyarınca “demokratik bir toplumda  
gerekli” değildi.  
Dolayısıyla, sözkonusu hüküm reddedilmiꢀtir.  
4
II. AĐHS’NĐN 6,7 MADDELERĐNĐN VE 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1.  
MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, usule iliꢀkin kurallara ve maddi hukuk  
kurallarına riayet edilmemeleri nedeniyle ulusal mahkemelerin, tarafsız, objektif ve  
hakkaniyete uygun bir yargılama yürütmemelerinden ꢀikayetçi olmaktadır. Ayrıca, AĐHS’nin  
7. maddesi kapsamında, baꢀvuran, yazarı olmadığı bir yazı nedeniyle mahkum edildiğini iddia  
etmektedir. Son olarak, baꢀvuran, mevcut davada Ağır Ceza Mahkemesi tarafından tefhim  
edilen tedbirin 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesini ihlal ettiğini ileri sürmektedir.  
AĐHS’nin 6. maddesi ile ilgili olarak, AĐHM, mesnetsiz olan sözkonusu ꢀikayetin, AĐHS’nin  
35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu için  
reddedilmesi gerekmektedir.  
Diğer ꢀikayetler ile ilgili olarak, sözkonusu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 10. maddesi kapsamında  
incelenen ꢀikayetle bağlantılı ve kabuledilebilir nitelikte olduğunun belirtilmesi  
gerekmektedir. Bununla birlikte, AĐHS’nin 10. maddesi kapsamındaki tespiti göz önüne alan  
AĐHM, sözkonusu hükümler ihlal edilmiꢀ olsa dahi incelemeye gerek olmadığı kanaatindedir  
(AĐHS’nin 7. maddesi ile ilgili olarak, bkz, Salihoğlu-Türkiye, baꢀvuru no: 1606/03, 21 Ekim  
2008; 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ile ilgili olarak bkz, Öztürk-Türkiye, baꢀvuru no:  
22479/93).  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI ĐLE ĐLGĐLĐ OLARAK  
Baꢀvuran, ödeme zorunda kaldığı para cezası için 4.000 Euro maddi tazminat ve 3.000 Euro  
manevi tazminat talep etmektedir. Baꢀvuran, yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri  
için 2.190 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, AĐHM ve ulusal mahkemeler önünde avukatı  
tarafından gerçekleꢀtirilen çalıꢀmaların ayrıntılı bir listesini AĐHM’ye sunmaktadır.  
Hükümet, sözkonusu miktarlara itiraz etmektedir.  
AĐHM, baꢀvuranın çarptırıldığı para cezasının, AĐHS’nin 10. maddesi kapsamında tespit  
edilen ihlalin doğrudan sonucu olduğunu belirtmektedir. Dolayısıyla, baꢀvuran tarafından  
ödenen miktarın tamamının baꢀvurana ödenmesine hükmetmek gerekmektedir. AĐHM,  
baꢀvurana, 423 Euro maddi tazminat ödenmesine hükmetmektedir. Manevi tazminat ile ilgili  
olarak, AĐHM, dava koꢀullarıyla baꢀvuranın belli bir sıkıntı çektiğine kanaat getirmektedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvuran tarafından talep  
edilen miktarın tamamının manevi tazminat olarak ödenmesine hükmetmektedir.  
Ayrıca, AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran, yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini  
ancak gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya konduğu sürece elde edebilir.  
Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alan  
AĐHM, tüm masraflar için baꢀvurana 2.000 Euro ödenmesinin uygun olduğu kanaatindedir.  
AĐHM, sözkonusu miktarlara marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir  
artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanmasına hükmetmektedir.  
5
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun AĐHS’nin 7. ve 10. maddeleri ile 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal  
edildiği kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının kabuledilebilir olduğuna;  
2. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
3. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. AĐHS’nin 7. maddesi ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yapılan  
ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;  
5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere Savunmacı Devlet  
tarafından baꢀvurana aꢀağıdaki miktarların ödenmesine;  
i. her türlü vergiden muaf tutularak 423 Euro (dört yüz yirmi üç Euro) maddi tazminat;  
ii. her türlü vergiden muaf tutularak 3.000 Euro (üç bin Euro) manevi tazminat;  
iii. her türlü vergiden muaf tutularak 2.000 Euro (iki bin Euro) yargılama masraf ve gideri;  
b)sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 26 Ocak 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
6