CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

NAZMĐ APAYDIN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:33742/05)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

19 Ocak 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (33742/05) no’lu davanın nedeni, (T.C.

vatandaꢀı) Nazmi Apaydın’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 31 Ağustos

2005 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin

(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1956 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.

1943 yılında, Đstanbul, Sultan Çiftliği köyünde bulunan 207 m²lik bir taꢀınmaz, orman alanı

sınırları içerisine katılmıꢀtır.

20 Aralık 1944 tarihinde, tarım reformu çerçevesinde, sözkonusu taꢀınmaz, H.G. isimli bir

ꢀahsa verilmiꢀtir. Sözkonusu kiꢀi, taꢀınmazı, 257 parsel numarası ile tapu kaydında adına

kaydettirmiꢀ ve tapu senedini almıꢀtır.

1961 yılında, sözkonusu taꢀınmaz, Đsmet Kuꢀoğlu’na satılmıꢀtır.

1972 yılında, bu tarihe kadar, orman alanı içerisinde yer alan taꢀınmaz ormanlık alan

özelliğini kaybetmiꢀtir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 2/B maddesi uyarınca, sözkonusu

taꢀınmaz Hazine yararına orman alanından çıkarılmıꢀtır. Sözkonusu durum, tapu kaydına

ancak 16 Haziran 1995 tarihinde kaydedilmiꢀtir.

14 Aralık 1999 tarihinde, baꢀvuran, ihtilaflı taꢀınmazı, 1.000.000.000 TL (olayların meydana

geldiği dönemde yaklaꢀık 1.900 Euro) tutarıyla satın almıꢀ ve tapu kaydını adına tescil

ettirmiꢀtir. Baꢀvurana tapu senedi verilmiꢀtir. Bilahare baꢀvuran, izinsiz olarak taꢀınmazsın

üzerine bir yapı inꢀa etmiꢀtir. Baꢀvuran, düzenli olarak, arsa ve bina vergilerini ödemiꢀtir.

8 Mayıs 2000 tarihinde, Hazine, ihtilaflı taꢀınmazın Devlet’e ait mamelek içersinde kaldığını

ileri sürerek Ümraniye Asliye Hukuk Mahkemesi’nde baꢀvuran hakkında tapu iptal davası

açmıꢀtır.

18 Kasım 2003 tarihinde, Mahkeme, Hazine’yi haklı bulmuꢀtur. Mahkeme, baꢀvuranın,

tapusunu iptal etmiꢀ ve taꢀınmazın Hazine adına tescil edilmesine hükmetmiꢀtir.

24 Mart 2005 tarihli bir kararla, Yargıtay, sözkonusu kararı onamıꢀtır.

8 Temmuz 2005 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuran tarafından yapılan karar düzeltme baꢀvurusunu

reddetmiꢀtir.

HUKUK

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, tazminat ödenmeksizin Hazine yararına taꢀınmazından yoksun bırakıldığını ileri

sürmektedir. Baꢀvuran, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. Maddesine atıfta bulunmaktadır.

Kabuledilebilirliğe iliꢀkin olarak ise Hükümet, baꢀvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini

savunmaktadır. Ayrıca Hükümet, tapu kaydının tutulmasından doğan bütün zararlardan

Devlet’in sorumlu olduğuna dair Medeni Kanunun 1007. maddesine dayanarak baꢀvuranın

tazminat elde edebileceği kanaatindedir. Bu bağlamda Hükümet, özellikle tapu kaydının

tutulmasından dolayı Devlet’in pozitif yükümlülüğüne iliꢀkin ulusal içtihadına atıfta

bulunmaktadır.

AĐHM, Savunmacı Hükümet tarafından ortaya konan itirazlara benzer itirazları daha önce

reddettiğini hatırlatmaktadır (Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ.-Türkiye, baꢀvuru no:

45651/04, 10 Mart 2009; Doğrusöz ve Aslan-Türkiye, baꢀvuru no: 1262/02, 30 Mayıs 2006;

Mehmet Ali Miçooğulları-Türkiye, baꢀvuru no: 75606/01, 10 Mayıs 2007; Ardıçoğlu-Türkiye,

baꢀvuru no: 23249/04, 2 Aralık 2008; Berber-Türkiye, baꢀvuru no: 20606/04, 13 Ocak 2009).

Hiçbir unsurun sözkonusu içtihattan sapmayı gerektirmediğinden, AĐHM, Hükümet’in

itirazını reddetmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esas ile ilgili olarak, Hükümet, baꢀvuranın, taꢀınmazın orman alanı içersinde yer aldığını daha

sonra Hazine yararına orman alanı dıꢀında bırakıldığını bilerek taꢀınmazı satın aldığını

savunmaktadır. Bu bağlamda Hükümet, Anayasa hükümlerine göre, sözkonusu nitelikteki bir

taꢀınmazın ꢀahsa ait olamayacağını belirtmektedir. Dolayısıyla, Hükümet’e göre, Đsmet

Kuꢀoğlu’na ve baꢀvurana ait tapu senetlerinin hiçbir hukuki değeri yoktur. Hükümet,

baꢀvuranın taꢀınmazı alıꢀının geçersiz olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna

ulaꢀmaktadır.

Baꢀvuran, ulusal mahkemelerin, kendisine göre, hukuki değeri olan tapu senedinin bulunduğu

taꢀınmazın Hazine adına tescil edilmesine karar verdiğini belirtmektedir. Baꢀvuran, 14 Aralık

1999 tarihinde, taꢀınmazı satın aldığı ve yetkili makamların kendisine gerektiği ꢀekilde bir

tapu senedi verdiğine dikkat çekmektedir. Bilahare baꢀvuran, taꢀınmaz üzerine bina inꢀa etmiꢀ

ve arsa ve bina vergilerini makamlara ödemiꢀtir. Baꢀvurana göre, hiçbir tazminat

ödenmeksizin, tapu senedinin iptal edilmesi ve Hazine adına tescil edilmesi, mallarına saygı

hakkına yönelik orantısız bir müdahale oluꢀturmaktadır.

AĐHM, baꢀvuran tarafından sunulan ꢀikayete benzer ꢀikayetleri incelediğini ve baꢀvuranlara

ait taꢀınmazın mülkiyetinin hiçbir tazminat ödenmeden Hazine’ye devredilmesi nedeniyle 1

No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (sözü

edilen Turgut vd; Hacısalihoğlu-Türkiye, baꢀvuru no: 343/04, 2 Haziran 2009; sözü edilen

Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ.; Rimer vd – Türkiye, baꢀvuru no: 18257/04, 10 Mart 2009

ve Nural Vural-Türkiye, baꢀvuru no: 16009/04, 10 Mart 2009). Đꢀbu davayı incelemesinin

ardından AĐHM, Hükümet’in mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için ikna edici hiçbir

tespit ve argüman sunmadığı kanaatindedir.

Sonuç olarak, mevcut davada, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuran, 350.000 Euro maddi tazminat ve 150.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri ile ilgili

olarak, baꢀvuran, hiçbir talepte bulunmamıꢀtır.

Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir ve AĐHM’yi bu iddiaları reddetmeye davet

etmektedir.

Maddi tazminat ile ilgili olarak, sahip olduğu bilgileri dikkate alan AĐHM, baꢀvuran

tarafından ödenen alıꢀ miktarına tekabül eden 2.300 Euro’nun gecikme faizi ile birlikte

baꢀvurana maddi tazminat olarak ödenmesi gerektiği kanaatindedir (bkz, aynı anlamda, sözü

edilen Hacısalihoğlu). Buna karꢀın AĐHM, Devlet’e ait mamelek olarak sınıflandırılan

taꢀınmazın üzerine inꢀa edilen binanın değerinin baꢀvurana ödenemeyeceğine kanaat

getirmektedir. AĐHM, her halükarda, sözkonusu binanın güncel değerine iliꢀkin baꢀvuranın

hiçbir belge sunmadığını kaydetmektedir. AĐHM, sözkonusu koꢀullarda, bu baꢀlık altında

ödenme yapmaya gerek olmadığı kanaatindedir.

Manevi tazminat ile ilgili olarak, ihlal tespitini göz önüne alarak ve hakkaniyete uygun olarak

baꢀvurana 2.000 Euro manevi tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir (bkz, aynı anlamda,

Hacısalihoğlu).

Sözkonusu miktarlara, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanmaktadır.

Baꢀvuranın yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak hiçbir talepte bulunmaması

nedeniyle AĐHM, baꢀvurana yargılama masraf ve gideri altında tazminat ödemeye gerek

olmadığı kanaatindedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere Savunmacı Devlet

tarafından baꢀvurana aꢀağıdaki miktarların ödenmesine:

(i) her türlü vergiden muaf tutularak 2.300 Euro (iki bin üç yüz Euro) maddi tazminat

(ii) her türlü vergiden muaf tutularak 2.000 Euro (iki bin Euro) manevi tazminat

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;