C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
NECĐP KENDĐRCĐ VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 10582/02, 1441/03 ve 7420/03)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
3 Nisan 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı  
ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan baꢀvurunun nedeni (baꢀvuru no: 10582/02, 1441/03 ve  
7420/03) bu ülkenin üç vatandaꢀı Necip Kendirci, Halil Kalkan ve Cafer Kaplan’ın  
(baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne sırasıyla 31 Ocak 2002, 28 Kasım 2002 ve  
6 Ocak 20002 Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence  
altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuranlar, Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde ꢁanlıurfa barosu avukatlarından M. Birlik ve Gaziantep  
barosu avukatlarından M. Türkmen tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuranlar sırasıyla 1950, 1939 ve 1928 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.  
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Đdare) 1998 ve 1999 yıllarında Birecik barajının inꢀası  
nedeniyle baꢀvuranlara ait yedi taꢀınmazı istimlâk etmiꢀtir.  
Đdare bilirkiꢀi heyeti bu arsaların değerlerini tespit etmiꢀ ve kamulaꢀtırma bedelleri  
baꢀvuranlara bu iꢀlem esnasında ödenmiꢀtir.  
Đdare tarafından ödenen bedelleri yetersiz bulan baꢀvuranlar her bir taꢀınmaz için ek bedel  
ödenmesi talebiyle Asliye hukuk mahkemesinde dava açmıꢀtır.  
Asliye hukuk mahkemeleri baꢀvuranların taleplerini kısmen yerinde bularak baꢀvuranlara ek  
kamulaꢀtırma bedeli ödenmesine karar vermiꢀtir.  
Yargıtay ilk derece mahkemelerinin kararlarını onamıꢀtır.  
Ayrıtılar tabloda yer almaktadır.  
PARSELLER  
EK BEDELĐN  
HESAPLANMA  
TARĐHĐ  
YARGITAY  
KARARI  
EK  
ÖDEME  
TARĐHĐ  
ÖDENEN  
MĐKTAR  
KAMULAꢀTIRMA  
BEDELĐ  
(baꢁvuru no: 10582/02, N. Kendirci)  
no: 243  
no: 12  
1.6.1998  
7.3.1999  
23.11.1998  
25.9.2000  
6.890.687.000  
8.217.912.683  
24.7.2001  
27.11.2002 27.690.000.000  
17.936.495.000  
(baꢁvuru no: 1441/03, H. Kalkan)  
no: 380  
no: 1313  
26.2.1999  
26.2.1999  
19.6.2000  
24.4.2000  
4.829.208.720  
14.672.577.506  
1.11.2002  
1.11.2002  
14.524.782.444  
44.315.203.920  
(baꢁvuru no: 7420/03, C. Kaplan)  
no: 106/534  
no: 106/537  
no: 109/692  
6.3.1999  
6.3.1999  
28.2.1999  
16.4.2001  
16.4.2001  
16.4.2001  
1.134.088.550  
4.456.354.200  
14.226.120.299  
25.12.2002 3.449.249.747  
25.12.2002 13.723.419.784  
25.12.299  
44.471.537.772  
2
HUKUK AÇISINDAN  
I. BAꢀVURULARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ  
Baꢀvuruların benzerliği ve esas itibariyle ortaya koydukları sorunlar dikkate alındığında,  
AĐHM baꢀvuruların birleꢀtirilmesini ve tek bir baꢀvuru altında incelenmesini uygun  
görmektedir.  
II. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
Baꢀvuranlar Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında uygulanan yasal faizin yetersiz  
kalması nedeniyle ek kamulaꢀtırma bedelinin değer kaybetmesinden ꢀikayetçi olmakta, bu  
doğrultuda Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
1. Altı ay kuralının gözetilmesi  
Hükümet ilk olarak N. Kendirci’nin 243 no’lu parsele iliꢀkin baꢀvurusunun AĐHS’nin 35 § 1.  
maddesi uyarınca altı ay kuralına uymaması nedeniyle AĐHM tarafından reddedilmesi  
talebinde bulunmuꢀtur. Bu sürenin 24 Temmuz 2001’de baꢀvurana ek kamulaꢀtırma bedelinin  
ödendiği tarihten itibaren baꢀlaması gerekmekteydi.  
AĐHM, yapılan ꢀikayetin idare tarafından ek kamulaꢀtırma bedelinin geç ödenmesi ve bu  
gecikme sonucunda baꢀvuranın zarara uğramasını ortaya koyduğu saptamasını yapmaktadır.  
Bu gecikme 24 Temmuz 2001 tarihinde Đdare tarafından sözü edilen miktarın ödenmesi ile  
sona ermiꢀtir. Oysa baꢀvuran ödeme tarihinden yaklaꢀık altı aydan fazla bir süre sonunda  
AĐHM’ye 31 Ocak 2002 tarihinde baꢀvuruda bulunmuꢀtur.  
AĐHM Hükümetin N. Kendirci’nin 234 no’lu parsele dair itirazını yerinde görmekte ve  
ꢀikayetin bu kısmını AĐHS’nin 35 §§ 1. ve 4. maddeleri uyarınca reddetmektedir.  
2. Đç hukuk yollarının tüketilmesi hakkında  
Hükümet ikinci olarak AĐHS’nin 35. maddesi çerçevesinde baꢀvuranların Borçlar  
Kanunu’nun 105. maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda baꢀvuru yolunu gerektiği gibi  
kullanmadıklarını ve iç hukuk yollarını tam olarak tüketmediklerini savunmaktadır. Gecikme  
faizleriyle karꢀılanan zararın dıꢀında bir zarara uğranıldığının ortaya konulması koꢀuluyla, ek  
istimlâk bedelinin geç ödenmesi nedeniyle meydana geldiği iddia edilen zararların tazmini, bu  
hüküm çerçevesinde mümkün olabilirdi.  
AĐHM, Aka-Türkiye (adı geçen karar, s. 2678-2679, §§ 34-37) davasında bu davadakine  
benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM bu kararından ayrılmasını gerektirecek  
bir neden görmemekte ve bu nedenle Hükümet’in itirazını reddetmektedir.  
Hükümet son olarak baꢀvuranların icra takibi baꢀlatmadıklarından iç hukuk yollarını  
tüketmediklerini öne sürmektedir.  
AĐHM bir kez daha buna benzer itirazın reddedildiğini hatırlatarak (Bkz. diğerleri arasında  
Yalçınkaya-Türkiye kararı, no: 14796/03, 2 ꢁubat 2006, Fadıl Yılmaz-Türkiye kararı, no:  
3
28171/02, 21 Temmuz 2005) daha önce varılan bu sonuçlardan ayrı tutulacak hiçbir gerekçe  
görmemekte ve Hükümetin itirazını reddetmektedir.  
AĐHM, yerleꢀik içtihadından doğan kıstaslar (Bkz. özellikle Akkuꢀ kararı) ve mahkemeye  
sunulan deliller ıꢀığında 12, 380, 1313, 106/534 ve 109/692 no’lu parsellerle ilgili  
baꢀvuruların esastan incelenmesine karar vermiꢀtir. Bunun dıꢀında hiçbir kabuledilemezlik  
gerekçesi yer almamaktadır.  
B. Esas hakkında  
AĐHM, daha önceki kararlarda benzer ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu  
Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ  
kararı, s. 1317, § 31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).  
AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir  
tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre  
kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvuranlara verilmesi gereken ek tazminatın  
ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranları, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara  
daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme, AĐHM’yi,  
baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması  
arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke  
katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.  
Sonuç olarak, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar yargı sürecinin uzunluğu ile AĐHS’nin 6 § 1. maddesin ihlal edildiğini ileri  
sürmektedir.  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
AĐHM bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun olmadığına itibar  
etmektedir. Hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi yer almamaktadır.  
B. Esas hakkında  
Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde varılan sonuç ıꢀığında AĐHM, 6 § 1. madde  
hakkında yapılan ꢀikayeti ayrıca incelemeyi gerekli görmemektedir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
A. Tazminat  
N. Kendirci 50.000 Euro maddi zarara uğradığını ileri sürmekte ayrıca 50.000 Euro manevi  
tazminat talep etmektedir.  
H. Kalkan 18.000 Euro maddi ve manevi tazminat talep etmektedir.  
4
C. Kaplan her üç parsel için 20.000 Euro maddi zarara uğradığını öne sürmekte, 2.000 Euro  
manevi tazminat talep etmektedir.  
Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, Akkuꢀ (adı geçen karar, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kararında benimsenen hesaplama  
yöntemini göz önünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, maddi tazminat  
olarak N. Kendirci’ye 12 no’lu parsel için 4.000 Euro, H. Kalkan’a her iki parsel için 17.000  
Euro, C. Kaplan’a ise 7.150 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.  
Manevi zarara gelince, AĐHM mevcut olaylar ıꢀığında ihlal kararının tespitinin adil bir  
tazmini oluꢀturacağına kanaat getirmektedir.  
B. Masraf ve harcamalar  
N. Kendirci iç hukukta ve AĐHM nezdinde yapmıꢀ olduğu masraf ve harcamalar için 2.000  
Euro talep etmektedir.  
Hükümet görüꢀ bildirmemiꢀtir.  
Mahkemeye sunulan deliller ve bu yöndeki yerleꢀik içtihat ıꢀığında AĐHM, N. Kendirci’ye  
yargı giderleri baꢀlığı altında 500 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
H. Kalkan ve C. Kaplan masraf ve harcamalara iliꢀkin herhangi bir talepte bulunmamıꢀtır.  
AĐHM bu durumda bir ödeme yapılmasını gerekli görmemektedir.  
C. Gecikme faizi  
Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı  
faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;  
2. 12, 380, 1313, 106/534, 106/537 ve 109/692 no’lu parsellere iliꢀkin baꢀvuruların  
kabuledilebilir, bunun dıꢀında kalanların kabuledilemez olduğuna;  
3. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;  
4. AĐHS’nin 6 § 1. maddesi hakkındaki ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;  
5. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlali tespitinin baꢀvuranların uğradıkları manevi  
zarar için adil bir tazmini oluꢀturduğuna;  
5. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve miktarlara yansıtılabilecek  
her türlü vergiden muaf tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin:  
5
i. N. Kendirci’ye 4.000 (dört bin) Euro maddi tazminat ve yargı giderleri için 500  
(beꢀ yüz) Euro ödemesine;  
ii. H. Kalkan’a 17.000 (on yedi bin) Euro maddi tazminat ödemesine;  
iii. C. Kaplan’a 7.150 (yedi bin yüz elli) Euro maddi tazminat ödemesine;  
iv. yukarıda belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Avrupa Merkez  
Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz  
uygulanmasına;  
7. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 3 Nisan 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
6