CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

OCAK -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:33675/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

19 Ocak 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (33675/04) no’lu davanın nedeni, (T.C.

vatandaꢀı) Mehmet Ocak’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 11 Ağustos

2004 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin

(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1946 doğumludur ve Antalya’da ikamet etmektedir.

1942 yılında, Orman Kadastro Komisyonu (bundan böyle « komisyon» olarak

adlandırılacaktır) Antalya, Duraliler köyünde bir kadastro değerlendirmesi yapmıꢀtır ve 1850

numaralı parsel orman olarak tespit edilmiꢀtir. Đtirazda bulunulmadığından komisyon kararları

kesinleꢀmiꢀtir.

19 Aralık1947 tarihli bir Yargıtay hakem kararıyla komisyon kararları iptal edilmiꢀtir.

1952 yılında, tartıꢀmalı arazi « maki » olarak sınıflandırılmıꢀtır.

1976 yılında, komisyon yeni bir kadastro değerlendirmesi yapmıꢀtır. Komisyon 1850

numaralı parsel numarası ile kayıtlı arazinin orman alanına ait olduğunu tespit etmiꢀtir. 9

Aralık 1976 tarihinde, Duraliler köyü muhtarı cami duvarına komisyon kararlarını belirten

tutanağa ait on sayfayı asmıꢀtır. Hükümete göre, öngörülen sürede sözkonusu hususta itirazda

bulunulmadığından, kararlar 9 Aralık1977 tarihinde kesinleꢀmiꢀtir.

1989 yılında, orman vasfını yitirmiꢀ arazilerin tespiti amacıyla gerçekleꢀtirilen kadastro

çalıꢀmalarında, tartıꢀmalı arazi orman alanı dıꢀında bırakılmamıꢀtır. Komisyonun kararları 15

Haziran1989 tarihinde köyde ilan edilmiꢀtir.

10 Mayıs 1990 tarihinde, kadastro komisyonu yeni çalıꢀmalar yürütmüꢀtür. Bu çalıꢀmalar

nedeniyle hazırlanan tutanakta, komisyon 1850 numaralı parselin ne tapu ne de vergi

kayıtlarında yer almadığını tespit ederek, orman alanı olarak Hazine adına kaydedilmesini

kararlaꢀtırmıꢀtır.

19 Haziran 1997 tarihindeki mahkemenin talebine cevaben, Bölge Tapu ve Kadastro

Müdürlüğünce 15 Temmuz 1997 tarihinde Antalya Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan

belgeye göre 12 Ocak 1993 tarihinde, arazi tapu kaydındaki « gözlemler » bölümünde

« koruma altındaki doğal ve kültürel varlıklar» olarak Hazine adına kayıtlı idi.

16 Ocak 1997 tarihinde, baꢀvuran, Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi’nde (« mahkeme »

olarak adlandırılacaktır) Hazine ve Kepez Belediyesi aleyhine, Antalya Duraliler köyünde yer

alan, 75 000 m²lik bir araziye iliꢀkin tapu tescil davası açmıꢀtır. Baꢀvuran, arazinin

dedelerine ait olduğunu, 1856 yılında verilmiꢀ olan ve halen geçerliliği olan bir tapusunun

bulunduğunu, 1952 yılında yapılan sınırlama çalıꢀmaları sırasında, arazinin « maki » olarak,

yani orman alanı dıꢀında, tespit edildiğini, fakat son yapılan kadastro çalıꢀmalarında tapu

tescilinin adına yapılmadığını belirtmiꢀtir.

2

20 Ağustos 1997 tarihinde, mahkeme dava taraflarının, bilirkiꢀiler, ꢀahitler ve yerel

uzmanların olduğu bir yerinde keꢀif kararı aldı. 5 Eylül ve 26 Kasım 1997 tarihli raporlarda,

orman mühendisi 1947, 1952 ve 1976 yıllarında yapılan sınırlandırma çalıꢀmalarına göre,

tartıꢀmalı arazinin orman arazisi olmadığını tespit etmiꢀtir. 1976 yılında komisyon tarafından

yapılan çalıꢀmalar sonucunda ise 5 Eylül 1997 tarihli rapor düzenlemiꢀtir.

Orman mühendisi aynı zamanda, maki karakterindeki tartıꢀmalı arazi parsellerinin baꢀvurana

dedelerinden kaldığı, tarım amaçlı kullanıldığı ve halen tarım yapılabilir vasıfta olduğu

tespitinde bulunmuꢀtur. 1850 numaralı parselin durumuna iliꢀkin olarak, orman mühendisi

3 000 m² lik bir alan üzerinde on adet yaꢀlı çam ağaçlarının (pinus brutia) olduğunu ve

bunların baꢀvuranın dedeleri tarafından korunmuꢀ olabileceklerini belirtmiꢀtir.

4 Ekim 1997 tarihli raporunda, Kadastro Đdaresi Topografya Bürosu teknik bilirkiꢀisi benzer

bir sonuca ulaꢀmıꢀtır. Teknik bilirkiꢀi « Teksarnıç Devlet Ormanı » tanımlamasının tapu

kayıtlarına yanlıꢀlıkla konduğunu belirtmiꢀtir. Belirtilmeyen bir tarihte dosyaya eklenen bir

raporunda, ziraat mühendisi arazinin 70- 80 yıldan beri meyvelik olduğunu ve orman arazisi

olmadığını tespit etmiꢀtir.

15 Ekim 1997 tarihinde, baꢀvuran topografın tespitleri ıꢀığında talebini gözden geçirmiꢀ, buna

göre tapu kayıtlarında Hazine adına kayıtlı olarak geçen arazi 1829, 1831, 1833 ve 1850

numaralarını taꢀıyan parseller halinde bölünmüꢀtür. Söz konusu parseller üzerindeki tapu

kaydının iptalini ve kendi üzerine geçirilmesini talep ederek, baꢀvuran sadece Hazine’ye dava

açmıꢀtır.

8 Haziran 1998 tarihinde, mahkeme bilirkiꢀi raporları, ꢀahitlikler ve tapu idaresi ve kadastro

arꢀiv belgelerine dayanarak baꢀvuranın talebine kısmen hak vermiꢀtir. Mahkeme arazinin

1829, 1831, 1833 ve 1850 numaralarını taꢀıyan parsellere bölündüğünü; ilk üçünün satıꢀ

yoluyla üçüncü ꢀahıslara geçtiğini ve bunlarla ilgili baꢀvuranın talebinin reddedilmesi

gerektiğini tespit etmiꢀtir. 1850 numaralı, 31 900 m²lik parsel ile ilgili olarak ise, mahkeme

1856 yılında tapusu dedelerine ait olan bu arazinin baꢀvurana miras kaldığını ve bir araya

getirilen kanıtlarla buranın bir tarım arazisi olup orman alanı içerisinde yer almadığına karar

vermiꢀtir. Mahkeme, Hazine adına tescil edilen tapu senedinin iptal edilmesine ve taꢀınmazın

baꢀvuran adına tescil edilmesine karar vermiꢀtir.

4 Mayıs 1999 tarihinde, Yargıtay özellikle aꢀağıda belirtilen nedenlerle, itiraz edilen kararı

bozmuꢀtur. Belediye ve Hazine aleyhine açmıꢀ olduğu dava sırasında, baꢀvuran, bir yandan

göz önüne alınmayan iki tapu belgesi için 1856 yılı tapu kayıtlarını, diğer taraftan yıllardan

beri mülkiyetinde olmasını temel alarak, tartıꢀmalı parsellerin kaydının kendi adına tescil

edilmesini talep etmiꢀtir. Ayrıca, yargılama sırasında, baꢀvuran, mahkemeye sadece Hazineye

karꢀı davasını sürdürdüğünü bildirmiꢀtir çünkü tartıꢀmalı parsellerin Hazine adına kayıt

edilmiꢀ olduğunu yeni öğrenmiꢀtir.

Özellikle baꢀvuran adına 1850 numaralı parselin kaydıyla ilgili mahkeme kararı esasıyla ilgili

olarak, Yargıtay bu parsel 1942 yılındaki bir kadastro değerlendirilmesi sonucunda orman

alanı olarak kararlaꢀtırılmıꢀ, 1952 yılında « maki» olarak sınıflandırılmıꢀ, son olarak 1990

yılında yapılan genel bir kadastro değerlendirmesinde « Teksarnıç Devlet ormanı» nın bir

parçası olarak Hazine adına tapu kaydı yapılmıꢀ ve 22 Haziran 1991 tarihinde kadastro

komisyonu kararları kesin olsa bile, açılan soruꢀturma ve kanıt elemanlarının araziyle

karꢀılaꢀtırılması sorunu çözmek için yeterli olmadığı tespitinde bulunmuꢀtur. Diğer bir

anlatımla, tapu kayıtları ve tartıꢀmalı arazi arasında bir bağ bulunamamıꢀtır; tapu kayıtları

3

üzerinde yazılanlar oluꢀturulduklarından beri incelenmemiꢀ, tartıꢀmalı araziye uymamakta ve

hukuki değerlerini kaybedip etmedikleri belirlenememiꢀtir.

Yargıtay ayrıca krokiler, haritalar ve tartıꢀmalı arazi arasındaki bağın anlaꢀılmaz olması

nedeniyle, orman mühendisinin hazırladığı raporun yetersiz ve soyut olduğunu not etmiꢀtir.

Yargıtay ayrıca geçmiꢀte orman sınırlarının nasıl belirlendiğini anlamanın mümkün

olmadığını eklemiꢀtir. Yargıtay, bu harita ve krokilere bakarak arazideki incelemenin nasıl

olduğunu takip etmenin imkânsız olduğu sonucuna ulaꢀmıꢀtır.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, Yargıtay mahkemeye baꢀvuranın temel aldığı tapu kayıtlarını

(sözkonusu yazılar ve getirilen değiꢀikliklerle birlikte) yetkili makamlardan elde etmesine;

miras belgesi aracılığıyla sahipleri olarak tapu kayıtlarında isimleri gözüken ꢀahıslarla

baꢀuran arasındaki bağlantının kurulmasına; komꢀu arazilerle ilgili kesinleꢀmiꢀ kararların elde

edilmesine; arazide, üç kiꢀilik yaꢀlı ve köyden olmayan kiꢀilerle birlikte keꢀif yapılmasına; bir

tapu kayıtları teknik bilirkiꢀisi ve bağımsız üç orman bilirkiꢀisi aracılığıyla tartıꢀmalı araziyle

ilgili tapu kayıtları verilerinin araziye taꢀınmasına; bu bilirkiꢀiler aracılığıyla krokiler ve

raporlar oluꢀturulmasına; yaꢀlı kiꢀilerin olayları bilmemesi durumunda tartıꢀma konusu

taraflarının ꢀahitlerini dinlemek için imkân verilmesine; krokiler ve raporlar arasında çeliꢀki

olması durumunda bilirkiꢀilere ek sorular sorulmasına; sözkonusu parsellerde on adet yaꢀlı

ağacın dikildiği yerin belirlenmesine ve özellikle 1850 numaralı parsel için hâkimin arazinin

cinsi ile ilgili değerlendirmesinin not edilmesine talimatını hükmetmiꢀtir. Diğer taraftan, söz

konusu tapu belgesinin tartıꢀmalı araziye uyması halinde, bu arazilerin daha sonrasında orman

alanı olarak kabul edilmiꢀ oldukları göz önüne alındığında, Yargıtay mahkemeyi bu belgelerin

kanuni değerlerini koruyup korumadığı sorusunu incelemeye davet etmiꢀtir. Yargıtay aynı

zamanda mahkemeden baꢀvuranın zamanaꢀımıyla iktisap ꢀartlarını yerine getirip

getirmediğini araꢀtırmasını talep etmiꢀtir.

Đki adet tapu kaydıyla ilgili 8 Temmuz 1999 tarihli Zeynep Ocak ve bir davacının talebine

cevaben, Tapu ve Kadastro Đdaresi 9 Mayıs 1999 tarihinde onlara bilgiler sunmuꢀtur.

6 Aralık 1999 tarihli duruꢀmada, mahkeme Yargıtay kararlarını yerine getirmeye karar

vermiꢀtir. Mahkeme baꢀvuranın miras belgesi ve tapu kayıtlarının kopyalarını dosyaya

koymuꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir. Komꢀu parsellerle ilgili kesinleꢀmiꢀ kararlarında aynı

zamanda dosyaya konmuꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir. Mahkeme teknik bilirkiꢀilerin ve yerel

uzmanların listesini istemek için valiliğe yazı yazmıꢀtır.

1 ꢁubat 2000 tarihli duruꢀmada, mahkeme 9 Mart 2000 tarihinde, Yargıtay kararına uygun

olarak alınan tedbirler çerçevesinde belirlenen bilirkiꢀilerle birlikte, arazide bir bilirkiꢀi

incelemesi yapılmasını kararlaꢀtırmıꢀtır.

9 Mart 2000 tarihinde, mahkeme taraflar, bilirkiꢀiler, ꢀahitler ve yerel uzmanlar eꢀliğinde

yerinde bir bilirkiꢀi incelemesi yaptırmıꢀtır. 1926, 1931 ve 1933 doğumlu olan yerel

ꢀahitlerden üçü, sırasıyla dinlenmiꢀtir. Onlar tartıꢀmalı parsellerin baꢀvuran Ali’nin annesi

olan Zeyneb’in babasına ait olduğunu özellikle izah etmiꢀlerdir. 1976 yılında yapılan kadastro

iꢀlemlerinden 40 yıl önce, Ali’nin ölümünden sonra, mirasçıları anlaꢀma yoluyla arazileri

paylaꢀmıꢀ ve Zeynep tartıꢀmalı arazileri almıꢀtır. Zeynep hayatta iken bu arazileri baꢀvurana

bırakmıꢀtır.

Bilirkiꢀiler raporlarını oluꢀturmak için notlarını almıꢀlardır.

4

23 ve 30 Mayıs 2000 tarihlerinde, mahkeme bilirkiꢀilerin nezaretinde arazilere iki ziyaret

daha gerçekleꢀtirmiꢀtir.

Farklı tarihlerde, bilirkiꢀiler raporlarını dosyaya aktarmıꢀlardır:

– Bilirkiꢀi S.Temel 30 Mart 2000 tarihli raporunda tapu kayıtlarında yer alan bilgilere

uygun olarak arazinin sınırlarını çizmiꢀtir.

– 30 Nisan 2000 tarihli raporlarında, orman bilirkiꢀileri, K.Ü. Özdemir, C. Balcı ve B.

Araslı önce 1850 numaralı parselin bilirkiꢀi tarafından Temmuz 1856 (n^o611/10033) tapu

kayıtlarına uygun olarak çizilen sınırlar dâhilinde olduğunu tespit etmekteydiler. Daha sonra,

1977 yılında yapılan kadastro çalıꢀmalarından sonra, parselin orman alanı olarak

sınıflandırıldığını ve tapu kaydı üzerinde yer alan yazıların kanuni değerini yitirdiğini

belirtmiꢀlerdir.

– 30 Mayıs 2000 tarihli raporunda (arazinin cinsi ile ilgili olarak mahkeme tarafından

tespit edilen çeliꢀkiler nedeniyle istenen 30 Nisan 2000 tarihli raporda), teknik bilirkiꢀi A.B.

Polat 1850 numaralı parselin bir kısmının (C 1, 3 ve krokisine göre 4) orman alanına dâhil

olmadığını belirtmiꢀtir.

– 20 Haziran 2000 tarihli raporunda, orman bilirkiꢀisi arazilerin 1952 yılında « maki »

olarak değerlendirildiğini ve orman alanına ait olmadığını belirtmiꢀtir.

– 21 Haziran 2000 tarihli raporlarında, tarım bilirkiꢀisi C. Akkaya ve jeolog bilirkiꢀi Y.

Altın tartıꢀmalı parselin bir kısmının (C 1, 3 ve krokisine göre 4) 50 -55 yıldan beri tarım

amaçlı kullanıldığını belirtmiꢀlerdir.

12 Temmuz 2000 tarihinde, mahkeme yeniden baꢀvuranın talebini, bilirkiꢀi raporları ve diğer

dosya unsurlarını temel alarak, kısmen haklı bulmuꢀtur. Mahkeme söz konusu arazilerin,

baꢀvuranın anne tarafından babası olan Ali’nin adına Temmuz 1856 tarihinde(n^o

611/10033)tescil edildiği, ölümüyle Zeynep’e, baꢀvuranın annesi, ve sonuç olarak onunda 25-

30 yıl kullandıktan sonra arazileri baꢀvurana devrettiğinin tapu kayıtları çerçevesinde

yeraldığını tespit etmiꢀtir. Diğer taraftan mahkeme 1829, 1830 ve 1833 numaralı parsellerin

üçüncü ꢀahıslara tapu kaydından geçmeden, mülkiyet transferi yoluyla satılmıꢀ olduğunu

gözlemlemiꢀtir. 1850 numaralı parselle ilgili olarak, mahkeme 1952 yılında maki alanı olarak

sınıflandırılmıꢀ olduğunu ve 1976 yılında orman alanı dıꢀında değerlendirildiğini tespit

2

etmiꢀtir. Bu nedenle mahkeme Hazine adına tesis edilmiꢀ tartıꢀmalı 26 995 m lik (C 1 :

17 767 m², C3 : 6 526 m², ve C4 : 2 702 m²) bir alan üzerindeki tapuyu iptal edip, ihtilaf

konusu kısmın baꢀvuran adına tescil edilmesine karar vermiꢀtir.

12 Aralık 2000 tarihinde, Yargıtay özellikle 1976 yılında yürütülen ve itiraz olmadığından

1977 yılında kesinleꢀen kadastro çalıꢀmaları sonrasında dava sahibinin temel aldığı tapu

senedinin kanunen geçerli kalıp kalmadığı sorunu iliꢀkin mahkemenin soruꢀturmasındaki

eksiklikler nedeniyle itiraz edilen kararı bozmuꢀtur.

Yargıtay mahkemeden 1942, 1952 ve 1976 yıllarında gerçekleꢀtirilen sınırlama çalıꢀmaları ile

ilgili yeni araꢀtırmalar yapmasını ve baꢀvuranın tapu senedi üzerindeki bu sınırlamaların

hukuki sonuçlarını değerlendirmesini talep etmiꢀtir.

13 Mart 2001 tarihinde, baꢀvuranın karar düzeltme baꢀvurusu reddedilmiꢀtir.

27 Mart 2002 tarihinde, Yargıtay kararına uygun olarak, mahkeme arazide tarafların,

bilirkiꢀilerin, ꢀahitlerin ve yerel uzmanların varlığında bilirkiꢀi incelemesi yaptırmıꢀtır. 16, 19

ve 24 Nisan 2002 tarihlerinde, orman, teknik ve tarım bilirkiꢀileri dosyaya raporlarını

eklemiꢀlerdir.

5

16 Nisan 2002 tarihli raporunda, orman bilirkiꢀisi mahkeme tarafından yapılan karꢀılaꢀtırma

çalıꢀmaları sonucunda, Temmuz 1856 (n^o611/10033) tapu kaydına yazılı sınırlamaların 1850

numaralı parsele ait olduğunu, fakat itiraz olmadığından kesinleꢀen 1977 kadastro komisyonu

sonuçlarına uygun olarak, bunun orman alanına dâhil olduğunu tespit etmiꢀtir. Diğer taraftan,

yaꢀlı ağaçların arazi üzerindeki varlığı nedeniyle sözkonusu arazi de facto orman alanı

olmuꢀtur. Sonuç olarak, bilirkiꢀi baꢀvurana ait tapu senedinin kanuni değerini kaybettiği

fikrini ileri sürmüꢀtür.

19 Nisan 2002 tarihli raporunda, teknik bilirkiꢀi tapu kayıtlarındaki bilgilerin ıꢀığında arazinin

durumunu incelemiꢀtir. Teknik bilirkiꢀi iki tapu senedinin toplam 68 925 m² lik bir alanı

kapsadığını ve raporunda çizilen sınırlara göre bu alan 1829, 1830, 1831, 1832, 1833, 1834 ve

1850 numaralı parsellere denk geldiğini tespit etmiꢀtir. Raporunda sınırları çizilen 1850

numaralı parselin 1976 yılında orman alanına dâhil edildiğini ve 1952 yılında maki olarak

değerlendirildiğini, fakat orman bilirkiꢀisinin parselle ilgili detaylı bir rapor hazırladığını not

etmiꢀtir.

Tarım bilirkiꢀisi ise, 24 Nisan 2002 tarihli raporunda, tartıꢀmalı arazinin 3 – 4 yıldan beri

ekilmediğini fakat öncesinde ekildiğini ve 50 -55 yıl boyunca otlak olarak kullanıldığını tespit

etmiꢀtir.

Mahkeme baꢀvuranın tapu senedinin kanuni geçerliliğini değerlendirmek için ek kanıt

unsurlarını biraraya getirmiꢀtir.

15 Ekim 2002 tarihinde, bilirkiꢀi raporlarını temel alarak, mahkeme baꢀvuranın talebini

reddetmiꢀtir. Mahkeme, ilk tapu belgesinin düzenlenmesinden itibaren arazinin durumunu

incelemiꢀtir. Bilahare mahkeme, baꢀvuranın 9 Aralık 1977 tarihinde kesinleꢀen ve buna göre

1850 numaralı parselin orman alanı olduğunu belirten, 9 Aralık 1976 kadastro komisyonu

kararlarına itiraz etmediğini belirtmiꢀtir. Mahkeme, arazide bulunan yaꢀlı ağaçlar nedeniyle

buranın orman alanı karakterini koruduğuna karar vermiꢀtir. Mahkeme bilahara özellikle 1989

yılında arazinin orman vasfını koruyup korumadığını kontrol için baꢀka kadastro çalıꢀmaları

yapıldığını ve neticelerinin 15 Temmuz 1989 tarihinde köyde ilan edildiğini kaydetmiꢀtir.

Mahkemeye göre, baꢀka kadastro çalıꢀmaları 1990 yılında da yapılmıꢀtır. Mahkeme

baꢀvuranın tapu senedinin kanuni değerini 9 Aralık 1977 tarihinde kesinleꢀen kadastro

çalıꢀmaları sonunda kaybettiği sonucuna varmıꢀtır.

17 Haziran 2003 tarihinde, Yargıtay itiraz edilen kararı onamıꢀtır. Yargıtay özellikle kadastro

komisyonu kararlarının 9 Aralık 1977 tarihinde kesinleꢀtiğini tespit etmiꢀtir. Yargıtay 28

Mayıs 1987 tarihli 3373 sayılı Kanunla değiꢀtirildiği ꢀekliyle, 6831 numaralı kanunun

11.maddesine göre tapu senedi sahiplerinin tartıꢀmalı kararlara itiraz süresini on yıl olarak

öngörmesine rağmen 1977 yılında uygulanan kanunun bir yıllık bir itiraz süresini

öngördüğünü gözlemlemiꢀtir. Yargıtay’a göre, bu durumda baꢀvuranın on yıllık süreden

faydalanama hakkı bulunmamaktaydı.

15 Mart 2004 tarihinde, baꢀvuranın yapmıꢀ olduğu karar düzeltme baꢀvurusu reddedilmiꢀtir.

6

HUKUK

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, tapu kaydının adına yapılmasının ulusal mahkemelerce reddedilmesinden

ꢀikayetçidir. Baꢀvuran, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine aykırı olarak, tazminattan

yoksun bırakıldığı kanaatindedir.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

1. AĐHM’nin ratione temporis bakımından yetkisi ile ilgili olarak

Hükümet, Türkiye’nin bireysel baꢀvuru hakkını etkin olarak tanıdığı tarih olan 28 Ocak 1987

tarihinden önce baꢀvuranın, orman arazisi olarak sınıflandırılan ihtilaflı taꢀınmaz üzerindeki

mülkiyet hakkını kaybettiği tarih olan 9 Aralık 1977 tarihinde sözkonusu müdahalenin

gerçekleꢀmesi nedeniyle baꢀvuranın ꢀikayetinin AĐHS’nin hükümleri ile ratione temporis

bakımından uyuꢀmadığını savunmaktadır.

Baꢀvuran, Hükümet’in iddiasına karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, iç hukuktaki yargılamanın 2004 tarihinde sona erdiğini gözlemlemektedir. Đhtilaflı

taꢀınmazın baꢀvuran adına tescil edilmesinin ulusal mahkemeler tarafından reddinin

Türkiye’nin AĐHM’nin zorunlu yargı yetkisini kabul etmesinden epey sonra gerçekleꢀmiꢀtir.

AĐHM, geçmiꢀ kararlarda benzer bir istisnayı daha önce reddettiğini hatırlatmaktadır.

(bakınız, son olarak, önceden bahsedilenTurgut ve diğerleri, §§ 69-75). Sonuç olarak, AĐHM,

ratione temporis bakımından Hükümet’in yapmıꢀ olduğu itirazı reddetmektedir.

2. Đç hukuk yollarının tüketilmediği ile ilgili olarak

Hükümet ne Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri, ne Đdari Yargılama Usulü Kanunu’nun

ilgili hükümleri ne de Medeni Kanun’un 1007. Maddesi uyarınca baꢀvuranın tazminat

talebinde bulunmaması nedeniyle AĐHM’ye iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesi ile

baꢀvurunun reddedilmesi gerektiği çağrısında bulunmaktadır. Bu bağlamda, Hükümet,

diğerleri arasından, benzer koꢀullarda, Orman Müdürlüğü’nün talebi üzerine tapu senedi

Hazine’ye devredilen bir kiꢀinin tazminat aldığına dair Yargıtay tarafından 21 ꢁubat 2005

tarihinde onanan Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 8 Nisan 2004 tarihli kararına atıfta

bulunmaktadır. 20 Eylül 2001 tarihinde açılan önceki davada, davanın esasına bakan

mahkeme, ilgili taꢀınmazın niteliği hakkında araꢀtırma yapılmadan ilgili taꢀınmazı satan

bizzat Hazine olduğundan, Hazine’nin ilgiliye tazminat ödemesine hükmetmiꢀtir.

Baꢀvuran, Hükümet tarafından aktarılan örneklerin mevcut davaya uymadığını ileri

sürmektedir. Baꢀvuran’a göre, taꢀınmazın baꢀvuran adına tescil edilmesinin ulusal

mahkemeler tarafında reddedildiğinde iç hukukta baꢀvuru yolu bulunmamaktadır.

AĐHM, önceki kararlarında (bakınız, diğerleri arasında, Rimer ve diğerleri Türkiye’ye karꢀı

dava, n^o18257/04, §§ 27-30, 10 mart 2009) böyle bir itirazı daha önce reddettiğini

hatırlatmaktadır. AĐHM, önceki ulaꢀtığı sonuçlardan sapmak için hiçbir neden

görememektedir. Dolayısıyla, AĐHM, Hükümet’in itirazını reddetmektedir.

7

3. AĐHM’nin ratione materiae bakımından yetkisi ile olarak

Hükümet, geçerli bir tapu senedine sahip olmadığından, baꢀvuranın, 1 No’lu Ek Protokol’ün

1. Maddesi uyarınca “güncel mala” sahip olmadığını savunmaktadır.

Baꢀvuran, Hükümet’in itirazına karꢀı çıkmaktadır.

Mevcut dava AĐHM, Hükümet’in itirazını izleyemeyecektir. Ulusal uygulama ve hukuk

ıꢀığında, sözleꢀme veya tapu kaydının hukuki değeri ile ilgili sorunlar hakkında ne de davanın

istisnai koꢀullarında ve izleyen görüꢀler göz önüne alındığında, 1942 yılından beri

gerçekleꢀtirilen kadastro çalıꢀmalarının genel değerlendirmesine girmeden, AĐHM, bilirkiꢀi

raporlarının ve iç hukuk kararlarının neredeyse tamamının, baꢀvuranın atalarının 1850

numaralı parsel için 1856 yılında düzenlenen bir tapu senedine sahip olduklarını gösterdiğini

belirtmektedir.

4. Sonuç

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

1. AĐHM’nin ratione materiae bakımından yetkisi kapsamında geliꢀtirdiği argümanını

tekrarlayarak ve konuya iliꢀkin AĐHM içtihadına atıfta bulunarak (bkz. Doğalaꢀ vd-Türkiye

baꢀvuru no: 51326/99, 29 Eylül 2005) Hükümet, ne 1942 yılında ne de 1976 yılındaki

kadastro komisyonun kararlarına itiraz etmemesi nedeniyle baꢀvuranın geçerli bir tapu

senedine sahip olmadığını savunmaktadır. Hükümet, kadastro ile ilgili 3402 nolu kanun

hükümlerini ileri sürerek, bu kanunun 13. maddesine göre tapu kütüğüne kayıtlı bir

taꢀınmazın miras yoluyla devredilebileceğini ve aynı kanunun 14. maddesine göre tapu kaydı

olmayan fakat kullanılan bir taꢀınmazın bu hükümde sıralanan ꢀartlar yerine getirilirse

edinilebileceğini belirtmektedir. Hükümet baꢀvuranın ulusal mahkeme ve AĐHM önünde

Ali’nin dedesi olduğunu ve olayların meydana geldiği dönemde annesinin hayatta olduğunu

ileri süren iki tapu senedini temel aldığına dikkat çekmektedir. Ayrıca, Hükümet’e göre,

tartıꢀmalı arazinin sahibi olduğunu iddia eden Ramazan Zeybek adında bir kiꢀi 3 Aralık 1991

tarihinde Antalya Kadastro Mahkemesi tarafından, sözkonusu arazi orman alanı olduğu için,

reddedilmiꢀtir. Sonuç olarak, Hükümet baꢀvuranın beyanlarının çeliꢀkili olduğunu ve

tartıꢀmalı arazinin hiçbir zaman sahibi olmadığını savunmaktadır.

Baꢀvuran, ihtilaflı taꢀınmazın 1952 yılında « maki » olarak, yani orman alanı dıꢀında kabul

edildiğini ve Yargıtay içtihadına göre bu nedenle 1976 yılı kadastro çalıꢀmalarının geçersiz

olduğunu belirtmektedir. Ayrıca baꢀvuran, 6831 sayılı Kanunun 11. maddesi gereği bu

çalıꢀmalar sırasında taꢀınmazın adına tescil edilmiꢀ olması gerektiğine, zira ihtilaflı parselin

tapusuna sahibi olan büyük babasından kendisine miras kaldığına dikkat çekmektedir. Son

olarak, baꢀvuran, bilirkiꢀi raporlarının birçoğunun tapu kayıtlarından baꢀvuranın mülkiyet

hakkını ve edinim yoluyla maliklik hakkını ortaya koyduğunu belirtmektedir.

AĐHM, öncelikle Medeni Kanunun 599. maddesi uyarınca, mirasçıların, mirasbırakanın (de

cujus) ölümü ile mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazandıklarını kaydetmektedir. Yine

Medeni Kanunun’un 705. Maddesine göre, taꢀınmaz mülkiyetin kazanılması tescille olur

8

ancak miras durumunda mülkiyet tescilden önce kazanılır. Bu nedenle, baꢀvuran, atalarına ait

taꢀınmazın adına tescil edilmesi meꢀru beklentisi içine girmiꢀtir.

Baꢀvuranın ve atalarının ne 1942 ne de 1976 yılındaki kadastro komisyonu kararlarına itiraz

etmemesine ile ilgili olarak, AĐHM, 1942 yılında gerçekleꢀtirilen kadastro çalıꢀmalarının 19

Aralık 1947 tarihinde hakem kararı ile iptal edildiğini, 1976 yılında gerçekleꢀtirilen kadastro

çalıꢀmalarının, 9 Aralık 1977 tarihinde, cami duvarına asıldığını ancak taꢀınmazın ataları

adına tescil edilmiꢀ olmasına ve baꢀvuran tarafından uzun bir süreden beri tarım amaçlı

iꢀletilmesine rağmen, hiçbir unsurun sözkonusu kadastro çalıꢀmasının baꢀvurana gerektiği

ꢀekilde tebliğ edildiğini göstermediğini kaydetmektedir. Ancak 1990 yılında yürütülen yeni

kadastro çalıꢀmaları sonrasında, yani 1976 yılı kadastro çalıꢀmalarından on yıldan fazla süre

geçtikten sonra, ihtilaflı taꢀınmazın Hazine adına kaydedilmiꢀ olduğunu not etmek

gerekmektedir. Son olarak, kadastro komisyonu tarafından taꢀınmazın orman alanı olarak

sınıflandırılmasından dolayı tapu senedinin hukuki değerini yitirmesi ve ilgilinin tapu

senedinin bulunmaması nedeniyle baꢀvuranın taꢀınmazının tapu kaydında adına tescil

edilmesi talebi reddedilmiꢀtir.

Sonuç olarak, baꢀvuran mirasçı sıfatıyla, annesinin dedesi Ali’nin isminin yer aldığı tapu

kayıtlarının geçerliliği ile ilgili « kanuni güvenceden » meꢀru olarak yararlanabilirdi. Tapu

kayıtları iç hukukta mülkiyet hakkının tartıꢀılmaz kanıtları olarak kabul edilmektedirler.

(bakınız önceden bahsedilen Rimer ve diğerleri § 36). Taraflar, baꢀvuranın yararlandığı tapu

kayıtlarındaki tescillerin, daha önceleri asla geçerli bir idari kararla ne de bir çekiꢀmeli

yargılamayla, geçersiz kılınmadığına itirazları yoktur.

AĐHM, bilirkiꢀi raporları ile ve Asliye Hukuk Mahkemesi’nin iki kararı ile belirtildiği ꢀekli ile

taꢀınmazın baꢀvuran adına tescil edilmesinin reddedilmesi ilgilinin mallara saygı hakkına

yönelik bir ihlal oluꢀturmaktadır. Sözkonusu ihlal 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ilk

satırının ikinci cümlesi uyarınca “yoksun bırakma” olarak değerlendirilmektedir.

Ulusal mahkemelerin gerekçeleriyle ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranlara dayatılan bu

mahrumiyetin amacının yani tabiat ve ormanların korunması konusunun 1 Nolu Ek

Protokolün 1. maddesinin ilk parargrafının ikinci cümlesi anlamında kamu yararı kapsamına

girdiği kanaatindedir (bkz, diğerleri arasından Rimer vd-Türkiye ve Ali Taꢀ-Türkiye, baꢀvuru

no: 10250/02).

Bununla birlikte, mülkiyetten mahrum edilme durumunda, ihtilaflı müdahalenin istenilen

doğru dengeyi sağlayıp sağlamadığını ve özellikle baꢀvuran üzerinde orantısız bir yük

oluꢀturup oluꢀturmadığını belirlemek için, iç hukukta öngörülen tazminat düzenlemelerini

dikkate almak gerekmektedir. Bu konuyla ilgili olarak AĐHM daha önce de söylediği gibi,

mülkün gerçek değerine göre makul kabul edilebilecek bir tazminat ödemeden mülkiyetten

mahrum bırakmanın 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesi bakımından aꢀırı bir müdahale

oluꢀturduğunu ve hiç tazminat ödenmeden mahrum bırakmanın ise ancak istisnai durumlarla

haklı bulunabileceğini kaydetmektedir (bkz, diğerleri arasından Turgut vd, sözü edilen Ali Taꢀ

ve Rimer vd). Mevcut davada, baꢀvuran, malından yoksun bırakıldığı halde hiçbir tazminat

elde edememiꢀtir. AĐHM, Hükümetin hiçbir tazminat ödenmemesini haklı gösterecek

herhangi bir istisnai duruma atıfta bulunmadığını tespit etmektedir.

Sonuç olarak, AĐHM, baꢀvurana tazminat ödenmemesinin, kamu yararının gerektirdikleri ile

kiꢀisel çıkarların korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi baꢀvuran aleyhine

bozduğu kanaatindedir.

9

Dolayısıyla, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI ĐLE ĐLGĐLĐ OLARAK

Baꢀvuran, maruz kaldığı maddi zararı 16.908.208 TL olarak (yani yaklaꢀık 7.865.000 Euro)

belirlemektedir, bu tutar ortak alan olarak ayrılan 12.760 m², yani toplam alanın % 40’ı

düꢀüldükten sonra kalan 19.140 m² lik bir alanın değerine karꢀılık gelmektedir.

Karꢀılaꢀtırmak amacıyla, dosyaya arazinin 8 162 TL/m² (yaklaꢀık 3 780 EUR/m²) bedelle

satıldığını gösteren iki adet satıꢀ sözleꢀmesi eklemektedir.

Baꢀvuran, AĐHM önündeki yargılamada yapmıꢀ olduğu masraflar için 590.56 TL (yaklaꢀık

275 Euro) talep etmektedir.

Hükümet, AĐHM’ye aꢀırı ve mesnetten yoksun olduğuna hükmettiği baꢀvuranın iddialarını

reddetme çağrısında bulunmaktadır.

Mevcut dava koꢀullarında Savunmacı Devlet ile baꢀvuranlar arasında olası bir uzlaꢀma

ihtimalini göz önünde bulunduran AĐHM, 41. maddenin uygulanmasının bu aꢀamada saklı

tutulmasının uygun olacağına kanaat getirmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususunun bu aꢀamada uygulanmayacağına ve

sonuç itibarıyla;

a) saklı tutulmasına,

b) Hükümetin ve baꢀvuranların AĐHS’nin 44/2 maddesine uygun olarak mevcut kararın

kesinleꢀmesinden itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüꢀlerini yazıyla kendisine

bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaꢀmadan kendisini haberdar etmeye

davet edilmesine,

c) Sonraki sürecin saklı tutulmasına ve gerektiğinde daire baꢀkanının izlenecek süreci

belirlemeye yetkili kılınmasına;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 19 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

10

11