COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
OLCAR/TÜRKĐYE  
(B a ꢀvuru no. 76096/01)  
KARAR  
STRAZBURG  
20 Kasım 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
T.C. vatandaꢀı Salih Olcar’ın (“baꢀvuran”), Türkiye Cumhuriyeti aleyhine 10 Eylül  
2001 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM), Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) insan hakları ve temel özgürlükleri güvence altına alan 34. maddesi  
uyarınca yapmıꢀ olduğu (76096/01) numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.  
Baꢀvuran, Diyarbakır Barosu avukatlarından N. Güven tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
A. Dava Olayları  
Baꢀvuran 1964 doğumludur ve ꢁırnak’ta yaꢀamaktadır.  
1. Baꢀvuranın mülküne zarar verilmesi ve zararın tespiti  
11 ꢁubat 1994’te baꢀvuranın dükkanları ve malları, ꢁırnak Đli’ne bağlı Silopi  
Đlçesi’nde güvenlik güçleri ile PKK militanları arasında meydana gelen silahlı çatıꢀma  
sırasında yakılarak zarar görmüꢀtür.  
14 ꢁubat 1994’te baꢀvuran, çatıꢀma ve yangın sonucu uğramıꢀ olduğu zararın tespit  
edilmesi için Silopi Sulh Ceza Mahkemesi önünde tespit davası açmıꢀtır.  
Aynı gün Silopi Sulh Ceza Mahkemesi, zararın tespiti için bir bilirkiꢀi atamıꢀtır.  
16 ꢁubat 1994’te sözkonusu bilirkiꢀi, Mahkeme’ye bir zarar tespit raporu sunmuꢀtur.  
Raporunda, mallardan bazıları için kesilen makbuzların yangında tahrip olması nedeniyle  
vardığı sonuçların, baꢀvuranın iddialarına dayandığını belirtmiꢀtir.  
2. Đdare Mahkemesi önündeki tazminat davaları  
a) Duruꢀmaların ilk kısmı  
26 Aralık 1994’te baꢀvuran, Diyarbakır Đdare Mahkemesi’ne baꢀvurarak Đçiꢀleri  
Bakanlığı aleyhine dava açmıꢀ ve uğramıꢀ olduğu zarar için tazminat talep etmiꢀtir.  
30 Aralık 1994’te Diyarbakır Đdare Mahkemesi, baꢀvuranın iddiasını Đçiꢀleri  
Bakanlığı’na sunmamıꢀ olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiꢀtir.  
b) Duruꢀmaların ikinci kısmı  
1 ꢁubat 1995’te Đçiꢀleri Bakanlığı, dava dosyasını Diyarbakır Đdare Mahkemesi’nden  
teslim almıꢀtır. Bakanlık, 2577 No.lu Kanun’un öngördüğü 60 günlük süre içerisinde  
baꢀvuranın tazminat talebine cevap vermemiꢀtir.  
3 Nisan 1995’te baꢀvuran Diyarbakır Đdare Mahkemesi’ne dava açmıꢀ ve  
dükkanlarının tahrip edilmesi nedeniyle uğramıꢀ olduğu zarar için tazminat talep etmiꢀtir.  
7 Mayıs 1998’de Diyarbakır Đdare Mahkemesi, baꢀvuranın 1993 senesindeki yıllık  
vergi beyannamesine dayanarak kendisine tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir. Zararın  
değerlendirilmesinde yalnızca baꢀvuranın iddiaları temel alındığı için baꢀvuranın uğramıꢀ  
olduğu zarara iliꢀkin hazırlanan bilirkiꢀi raporunun gözönüne alınmaması gerektiği sonucuna  
varmıꢀtır.  
19 Ağustos 1998’de baꢀvuran itiraz etmiꢀtir.  
10 Nisan 2001’de Danıꢀtay, Diyarbakır Đdare Mahkemesi’nin kararını feshetmiꢀtir.  
Dükkanlardaki malların gördüğü zararı gözardı etmiꢀ olması nedeniyle Mahkeme’nin, zararın  
tespitinde hatalı olduğu sonucuna varmıꢀtır.  
16 Haziran 2005 tarihli bir kararda Diyarbakır Đdare Mahkemesi, Danıꢀtay’ın verdiği  
karara uyarak, baꢀvuranın tazminat talebini kısmen kabul etmiꢀtir. Baꢀvuran, bu karara da  
itiraz etmiꢀtir. Dava dosyasındaki bilgilere göre, dava halen Danıꢀtay önünde devam  
etmektedir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN 1. VE 13. PARAGRAFLARININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ  
ĐDDĐALARI  
Baꢀvuran, ikinci kısım duruꢀmaların uzunluğunun, AĐHS’nin 6/1. maddesinde  
öngörülen “makul süre” gereğine uygun olmadığı hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur. Ayrıca,  
AĐHS’nin 13. maddesi uyarınca yerel hukukta dava iꢀlemlerini hızlandırmak için etkili iç  
hukuk yollarının mevcut olmadığını ileri sürmüꢀtür.  
6/1. madde aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:  
“Herkes ... medeni hak ve yükümlülükleri ... konusunda karar verecek olan ... bir mahkeme tarafından  
davasının makul bir süre içinde ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.”  
13. madde aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:  
“Bu Sözleꢀme’de tanınmıꢀ olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, ihlal fiili resmi görev yapan  
kimseler tarafından bu sıfatlarına dayanılarak yapılmıꢀ da olsa, ulusal bir makama etkili bir baꢀvuru  
yapabilme hakkına sahiptir.”  
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.  
Gözönüne alınması gereken süreç, 1 ꢁubat 1995’te baꢀlamıꢀtır ve henüz sona  
ermemiꢀtir. Bu nedenle yargılama, iki derecede on iki yıl sekiz aydan fazla sürmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
Hükümet, baꢀvuranın yerel mahkeme önünde gerçekleꢀtirilen duruꢀmanın hiçbir  
aꢀamasında davanın uzunluğu hususunda ꢀikayette bulunmadığını ileri sürmüꢀtür. AĐHM, bu  
itirazın ꢀikayetin esasının incelenmesi ile yakından ilgili olduğunu belirtmekte ve bu nedenle  
itirazı esas ile birleꢀtirmektedir. Ayrıca, sözkonusu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35/3. maddesi  
bağlamında temelden yoksun oldukları sonucuna varmak için gerekçe bulunmadığını  
belirtmektedir. Bu nedenle, kabuledilebilir olduklarına karar verilmelidir.  
B. Davanın Esası  
AĐHM, dava iꢀlemlerinin uzunluğunun makul olup olmamasının, davanın koꢀulları  
ıꢀığında ve davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve ilgili makamların tutumları ve itiraz etmesi  
halinde baꢀvuranın karꢀılaꢀacağı riskler gibi kriterlere değinilerek değerlendirilmesi  
gerektiğini yinelemektedir.  
AĐHM sıklıkla mevcut davada ortaya konulana benzer konuların gün ıꢀığına çıktığı  
davalarda AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
Sunulan materyalleri inceleyen AĐHM, Hükümet’in bu davada farklı bir sonuca  
varmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanısındadır. Konuya iliꢀkin  
içtihadını gözönüne alan AĐHM, sözkonusu davada dava iꢀlemlerinin uzunluğunun  
gereğinden fazla olduğu ve “makul süre” gereğini karꢀılamadığı kanaatindedir.  
Baꢀvuran ayrıca dava iꢀlemlerinin hızlandırılması için etkili bir iç hukuk yolunun  
mevcut olmadığı hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur.  
Hükümet, baꢀvuranın dava iꢀlemlerinin uzun sürmesi sonucu maruz kaldığını iddia  
ettiği zarar için açtığı davaya bakan hakimler aleyhinde bir tazminat davası açabileceği halde  
açmadığını ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM, Türk hukuk sisteminin dava iꢀlemlerinin uzunluğuna itiraz edilebilecek etkili  
bir iç hukuk yolu sağlamadığına iliꢀkin önceki kararını hatırlatmaktadır. Mevcut davada farklı  
bir sonuca varmak için gerekçe görmemektedir.  
Bu durum karꢀısında AĐHM, Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmemiꢀ olması  
yönündeki itirazını reddetmekte ve AĐHS’nin 6. ve 13. maddelerinin ihlal edildiği sonucuna  
varmaktadır.  
II. 1 NOLU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, AĐHS’ye bağlı 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, dava sonunda  
kendisine ödenmesine karar verilebilecek olan tazminat miktarının, dava iꢀlemlerinin  
gereğinden fazla uzaması nedeniyle yetersiz hale geleceği hakkında ꢀikayette bulunmuꢀtur.  
Hükümet, baꢀvuranın dava sonuçlanmadan önce mülkiyet hakkı iddia etme hakkına  
sahip olmadığını ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM, kazanılmaması veya icra yoluyla alınması mümkün bir borcun bulunması  
halinde 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamında tahakkuk edecek kazancın – bu davada  
tazminat – “mülk” olarak nitelendirilemeyeceğini yinelemektedir. Mevcut davada henüz  
baꢀvurana tazminat ödenmesine karar verilmemiꢀtir. Bu nedenle, mülk teꢀkil edebilecek  
tazminata iliꢀkin icra yoluyla alınması mümkün bir borç bulunmamaktadır.  
Sözkonusu ꢀikayetin, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları bağlamında  
dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabuledilmez olduğuna karar verilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 41. maddesine göre:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci  
Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete  
uygun bir surette, zarar gören tarafın adil tazminine hükmeder.”  
A. Zarar  
Baꢀvuran, 1994’te maruz kalmıꢀ olduğu maddi zararın 1671,000,000 Türk Lirası  
olduğunu belirtmiꢀtir. Bu nedenle, AĐHM’den kaybının ꢀimdiki değerine denk düꢀen miktarın  
kendisine ödenmesine karar vermesini istemiꢀtir. Baꢀvuran manevi tazminat talep etmemiꢀtir.  
Hükümet, AĐHM’den baꢀvuranın talebini reddetmesini istemiꢀtir.  
AĐHM tespit edilen ihlal ve talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı  
görmediği için talebi reddetmektedir. Ayrıca, baꢀvuranın manevi tazminat istemediğini  
gözönüne alan AĐHM bu hususta tazminat ödenmemesine karar vermiꢀtir.  
Ancak AĐHM, sözkonusu davada olduğu gibi dava iꢀlemlerinin gereğinden uzun  
sürdüğü ve AĐHS’nin 6/1. maddesi bağlamındaki “makul süre” gereğini ihlal ettiği  
durumlarda, adaletin hakkaniyete uygun ꢀekilde yerine getirilmesi sırasında, davanın sevkinin  
ve karara bağlanmasının prensip olarak ihlal için uygun tazmini sağladığının kabul edildiği  
kanısındadır.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran, mahkeme masrafları için tazminat talep etmemiꢀtir. Dolayısıyla, AĐHM bu  
baꢀlık altında tazminat ödenmesine karar vermemiꢀtir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Dava iꢀlemlerinin gereğinden fazla uzun sürmesine ve iç hukukta etkili iç hukuk yollarının  
mevcut olmamasına iliꢀkin ꢀikayetlerin kabuledilebilir ve baꢀvurunun kalan kısmının  
kabuledilmez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve  
3. fıkraları gereğince 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.