CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

MEHMET KURT vd-TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:20313/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

15 Haziran 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (20313/03) no’lu davanın nedeni, sırasıyla 1931,

1960, 1965, 1957, 1968 ve 1973 doğumlu olan ve ꢀanlıurfa’da ikamet eden T.C. vatandaꢁları

Ahmet Kurt, Mehmet Kurt, Hasan Kurt, Medine Kurt, Derya Güneꢁ ve Fatma Iꢁık’ın

(baꢁvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 7 Mayıs 2003 tarihinde Đnsan Hakları ve

Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢁkin Sözleꢁme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢁmesi -

AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢁ olduğu baꢁvurudur.

Baꢁvuranlar, ꢀanlıurfa Barosu avukatlarından M. Birlik tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

Bir baraj yapımı çerçevesinde Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı, Nizip (Gaziantep) Aꢁağı

Çardak köyünde bulunan baꢁvuranlara ait 402 ve 622 parsel numaralı taꢁınmazları

kamulaꢁtırmıꢁtır. Bakanlık, miktarları bilirkiꢁi komisyonu tarafından belirlenen kamulaꢁtırma

bedellerini ödemiꢁtir.

1. 402 parsel numaralı taꢀınmaza iliꢀkin dava

8 ꢀubat 1999 tarihinde, idare tarafından ödenen tutardan memnun olmayan baꢁvuranlar, Nizip

Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel artırım davası açmıꢁlardır.

30 Aralık 1999 tarihli bir kararla, mahkeme, Ahmet Kurt’a 1.424.280.800 TL (sözkonusu

tarihte yaklaꢁık 2.625 Euro) ve diğer baꢁvuranların her birine 854.568.480 TL (sözkonusu

tarihte yaklaꢁık 1.575 Euro) ek kamulaꢁtırma bedeli ödenmesine hükmetmiꢁtir. Ahmet Kurt,

Medine Kurt, Hasan Kurt ve Mehmet Kurt’a ödenmesine hükmedilen ek kamulaꢁtırma

bedellerine 27 ꢀubat 1999 tarihinden itibaren iꢁlemeye baꢁlayacak yasal gecikme faizi

uygulanmıꢁtır. Derya Güneꢁ ve Fatma Iꢁık’a ödenmesine hükmedilen ek kamulaꢁtırma

bedellerine ise 5 Mart 1999 tarihinden itibaren iꢁlemeye baꢁlayacak yasal gecikme faizi

uygulanmıꢁtır.

22 Mayıs 2000 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu kararı onamıꢁtır.

4 Kasım 2002 tarihinde, idare Ahmet Kurt’a 3.981.263.000 TL (sözkonusu tarihte yaklaꢁık

2.400 Euro) ve diğer baꢁvuranların her birine 2.567.292.000 TL (sözkonusu tarihte yaklaꢁık

1.550 Euro) ödemiꢁtir.

2. 622 parsel numaralı taꢀınmaza iliꢀkin dava

8 ꢀubat 1999 tarihinde, idare tarafından ödenen tutardan memnun olmayan baꢁvuranlar,

Mehmet Kurt ve Hasan Kurt mahkeme önünde bedel artırım davası açmıꢁlardır.

27 Nisan 2000 tarihli bir kararla, mahkeme, baꢁvuranlara, 5 Mart 1999 tarihinden itibaren

iꢁlemeye baꢁlayacak yasal gecikme faizi ile birlikte 9.870.168.000 TL ek kamulaꢁtırma bedeli

ödenmesine hükmetmektedir.

27 Kasım 2000 tarihli bir kararla, Yargıtay, itiraz edilen kararı onamıꢁtır.

2 Aralık 2002 tarihli bir kararla, idare sözkonusu iki baꢁvurana ortaklaꢁa olarak,

29.939.180.594 TL (sözkonusu tarihte yaklaꢁık 19.985 Euro) tutarında ödeme yapmıꢁtır.

HUKUK

1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunarak, baꢁvuranlar, olayların meydana geldiği

dönemde, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranına göre yetersiz gecikme faizi ile birlikte

idarenin ek kamulaꢁtırma bedellerini gecikmeli olarak ödemesi nedeniyle mülkiyete saygı

haklarının ihlalinden ꢁikayetçidirler. Baꢁvuranlar ayrıca tazminat davalarının uzun sürelerinin

AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca davalarının makul sürede görülme haklarını ihlal

etmelerinden de ꢁikayetçi olmaktadırlar.

AĐHS’nin 35/1 maddesine atıfta bulunarak Hükümet, öncelikle, iç hukuk yollarının

tüketilmediğini savunmaktadır. Bu hususta Hükümet, baꢁvuranların, Borçlar Kanunu’nun

105. maddesi ile sunulan baꢁvuru yolunu tüketmiꢁ olmalarını gerektiğini belirtmektedir.

Bilahare Hükümet, baꢁvuranların, AĐHM’ye sundukları ꢁikayetleri belirtmediklerini ifade

etmektedir.

AĐHM, daha önce Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile öngörülen baꢁvuru yolunun etkisiz

olduğu sonucuna ulaꢁmıꢁtır (Aka-Türkiye, 23 Eylül 1998). Dolayısıyla bu hususta yapılan

itirazının reddedilmesi gerekmektedir. Baꢁvuranların iç hukukta etkili baꢁvuru yoluna sahip

olduklarının ortaya konmaması nedeniyle Hükümet’in ikinci itirazının da reddedilmesi

gerekmektedir.

AĐHM, baꢁvuranların ꢁikayetlerinin hiçbir kabuledilemezlik unsuru içermediğini tespit

etmektedir. Dolayısıyla baꢁvurunun kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.

Esas ile ilgili olarak, AĐHM, müteaddit defalar mevcut davadakine benzer sorunları ortaya

koyan davaları incelemiꢁ ve AĐHS’nin 6/1 maddesi ile 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin

ihlal edildiğine karar vermiꢁtir (bkz, örneğin, Kuzu-Türkiye, baꢁvuru no: 13062/03, 17 Ocak

2006; Çoban ve diğerleri-Türkiye, baꢁvuru no: 2620/05, 24 Ocak 2008; Akıncı-Türkiye,

baꢁvuru no: 12146/02, 8 Nisan 2008; Kaçar ve diğerleri-Türkiye, baꢁvuru numaraları:

38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve 38522/04, 22

Temmuz 2008).

AĐHM, mevcut dava koꢁullarını incelemiꢁ ve Hükümet’in mevcut davada farklı bir sonuca

ulaꢁmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat getirmiꢁtir. AĐHM,

idarenin baꢁvuranlara borçlarını nihai iç hukuk kararından itibaren iki yıldan fazla bir sürenin

sonunda ödediğini tespit etmektedir. AĐHM, ulusal mahkemeler tarafından ödenmesine

hükmedilen kamulaꢁtırma bedellerinin ödenmesindeki idareye atfedilebilecek sözkonusu

gecikmenin baꢁvuranları, taꢁınmazlarının kamulaꢁtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha

uğrattığı tespitinde bulunmaktadır. AĐHM, baꢁvuranların, mülkiyet hakkının korunması ile

kamu yararının gerekleri arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢁılmıꢁın

dıꢁında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları kanaatindedir (bkz, Vaide Yıldız ve

diğerleri-Türkiye, baꢁvuru no: 13721/04, 20 Ekim 2009).

Sonuç olarak AĐHS’nin 6/1 maddesi ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢁtir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususu ile ilgili olarak, baꢁvuranların her biri 10.000

Euro maddi tazminat ve 10.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. Baꢁvuranlar, yapmıꢁ

oldukları yargılama masraf ve giderlerine iliꢁkin hiçbir talepte bulunmamıꢁlardır.

Hükümet, AĐHM’den sözkonusu talepleri reddetmesini talep etmektedir.

Akkuꢀ-Türkiye kararında benimsenen hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik

veriler ıꢁığında, AĐHM, Ahmet Kurt’a 1.688 Euro, Medine Kurt, Derya Güneꢁ, Fatma Iꢁık’ın

her birine 839 Euro, Mehmet Kurt ve Hasan Kurt’un her birine 5.980 Euro maddi tazminat

ödenmesine hükmetmektedir. AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢁvuranlara ortaklaꢁa 2.000

Euro manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.

Yargılama masraf ve giderlerine iliꢁkin hiçbir talepte bulunulmamasından dolayı AĐHM,

baꢁvuranlara yargılama masraf ve gideri ödenmesine gerek olmadığı kanaatindedir.

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢁ eklenerek belirlenmesinin uygun olacağına hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢁvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢁtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı

Devlet tarafından aꢁağıdaki miktarların ödenmesine;

i. Ahmet Kurt’a her türlü vergiden muaf tutularak 1.688 Euro (bin altı yüz seksen sekiz

Euro) maddi tazminat;

ii.Medine Kurt, Derya Güneꢁ, Fatma Iꢁık’ın her birine her türlü vergiden muaf tutularak

839 Euro (sekiz yüz otuz dokuz Euro) maddi tazminat;

iii.Mehmet Kurt ve Hasan Kurt’un her birine her türlü vergiden muaf tutularak 5.980

(beꢁ bin dokuz yüz seksen) Euro maddi tazminat;

iv.baꢁvuranlara ortaklaꢁa olarak her türlü vergiden muaf tutularak 2.000 (iki bin) Euro

manevi tazminat;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢁit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢁkin diğer tüm taleplerin reddine;

Đꢁbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢁ ve AĐHM’nin Đç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 15 Haziran 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢁtir.