C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

MEHMET ÖZCAN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:56006/00)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

11 EKĐM 2005

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 56006/00 baꢀvuru no’lu davanın nedeni,

Türk vatandaꢀı Mehmet Özcan, Seyit Ali Durmaz ve Oktay Durmaz’ın (Baꢀvuranlar) Avrupa

Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 6 Aralık 1999 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve

Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Đstanbul Barosu avukatlarından K.T. Sürek tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

Sırasıyla 1964, 1958 ve 1971 doğumlu baꢀvuranlar Đstanbul’da ikamet etmektedirler.

Baꢀvuranlar, 30 Ağustos 1995 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle

Mücadele ꢁubesi polisleri tarafından yakalanmıꢀlardır. Baꢀvuranlar Türkiye Devrimci

Komünist Partisi mensubu olmakla suçlanmıꢀlardır.

Baꢀvuranlar, 11 Eylül 1995 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM)

Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından dinlenmiꢀ ve haklarında tutuklanma kararı veren DGM

hakimi huzuruna çıkarılmıꢀlardır.

Cumhuriyet Baꢀsavcısı 18 Eylül 1995 tarihinde, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 168.

maddesine dayanarak baꢀvuranları yasadıꢀı örgüt üyesi ve yöneticisi olmakla suçlamıꢀtır.

Đki sivil ve bir askeri hakimden oluꢀan DGM, 24 Kasım 1997 tarihinde baꢀvuranları

yasadıꢀı örgüte yardım ve yataklık yapmayı cezalandıran TCK’nın 169. maddesine dayanarak

baꢀvuranları üç yıl dokuz ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.

Yargıtay 24 Haziran 1999 tarihinde verilen bu kararı onamıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuranlar, kendilerini mahkum eden DGM’nin, bünyesinde bir askeri hakim

bulundurması nedeniyle, kendilerine hakkaniyete uygun yargılamayı garanti eden “tarafsız ve

bağımsız bir mahkeme” olamayacağını iddia etmektedirler. Baꢀvuranlar AĐHS’nin 6§1

maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedirler.

AĐHM, geçmiꢀte de birçok defa benzer olayların meydana geldiği sözüedilen

durumlarla ilgili sorunları incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit

etmiꢀtir (Bkz. sözüedilen Özel, §§33-34 ve Özdemir-Türkiye kararı, no: 59659/00, §§35-36, 6

ꢁubat 2003).

AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, sözkonusu durumu farklı bir sonuca

ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir delil sunduğuna kanaat getirmektedir. AĐHM, “milli

güvenliğe” iliꢀkin suçlardan DGM önüne çıkarılan baꢀvuranların, aralarında askeri hakimin de

bulunduğu mahkeme heyeti önüne çıkmaktan çekinmelerinin anlayıꢀla karꢀılanacağını

saptamaktadır. Bu nedenden dolayı, baꢀvuranlar, DGM’nin bu türden davalara ters düꢀen

değerlendirmelerle haksız yere yönlendirilmelerine izin vermesinden haklı olarak

çekinmektedirler. Böylece, bu mahkemenin tarafsızlığı ve bağımsızlığı hakkında baꢀvuranlar

tarafından duyulan ꢀüphelerin objektif olarak kanıtlandığı düꢀünülebilir (sözüedilen Incal-

Türkiye kararı, 9 Haziran 1998 tarihli karar, 1998-IV, s. 1573, §72 in fine).

AĐHM, DGM’nin, baꢀvuranları yargılayıp mahkum ettiği sırada 6§1 maddesi uyarınca

tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı sonucuna varmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Manevi Tazminat

Baꢀvuranlar, her birinin 5.000 Euro tutarında manevi zarara uğradıklarını iddia

etmektedirler.

Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, dava koꢀullarında ihlal sonucunun kendi içinde yeterli adli tazmin

oluꢀturduğuna kanaat getirmektedir (Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar, 1998-VII,

s. 3074, § 49).

AĐHM için bir kimse bu davada olduğu gibi AĐHS tarafından gerekli kılınan tarafsızlık

ve bağımsızlık koꢀullarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından mahkum edildiğinde,

baꢀvuranın isteği üzerine, yeni bir dava veya usul iꢀlemlerinin yeniden baꢀlatılması ilke olarak

tespit edilen ihlalin telafi edilmesi için uygun bir yol teꢀkil etmektedir (Bkz. Öcalan –Türkiye,

no: 46221/99, § 210 in fine, 2005-...).

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuranlar, AĐHM önünde yapılan masraf ve harcamalar için 3.000 Euro

istemektedirler. Baꢀvuranlar bu amaçla hiçbir kanıt sunmamaktadırlar.

Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, elinde bulunan unsurları ve konu hakkındaki içtihadını gözönüne alarak,

yapılan bütün masraflar için 1.000 Euro’nun baꢀvuranlara ortaklaꢀa ödenmesinin uygun

olacağına kanaat getirmektedir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı basit faiz

oranına 3 puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;

2. Đꢀbu kararın kendisinin manevi zarar için yeterli adli tazmin oluꢀturduğuna;

3. a) Bu kararın, AĐHS’nin 44§2 maddesine göre kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet’in,

masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 1.000 Euro (bin Euro), miktara

yansıtılabilecek KDV ve pul, harç ve masraflardan muaf tutularak ödemesine;

b) Belirtilen süre bitiminden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için, yukarıda

belirtilen tutara, Avrupa Merkez Bankası’nın kredi faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle

gecikme faizi uygulanmasına;

4. Hakkaniyete uygun tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve 11 Ekim 2005 tarihinde, Đçtüzüğün 77. maddesinin

2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.