C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
MEHMET ZÜLFĐ TAN - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 31385/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
4 Aralık 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup,  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 31385/02 baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke  
vatandaꢀı Mehmet Zülfi Tan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 9  
Temmuz 2002 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına Avrupa Đnsan  
Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Konya barosu avukatlarından M. Atılgan  
tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuran 1972 doğumlu olup Konya’da ikamet etmektedir.  
Đstanbul polisi 17 Ocak 2000 tarihinde yasadıꢀı örgüt Hizbullah’a yönelik bir operasyon  
düzenlemiꢀ, bu operasyon kapsamında baꢀvuranın sözü edilen örgütle olan bağlantısını  
gösterir örgüte ait bilgisayar, disk, disket ve el yazılı belgeler ele geçirmiꢀtir.  
27 Ocak 2000 tarihinde baꢀvuran ve çok sayıda kiꢀi Hizbullah’la olan bağlantısı nedeniyle  
Gaziantep Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢀubesi ekipleri tarafından yakalanmıꢀtır.  
Polis ꢀüphelilerin evlerinde yapmıꢀ olduğu aramalarda yazılı yayın, dergi, ses ve  
videokasetleri, kompakt disk, disket, fotoğraf, bilgisayar, fotoğraf makinesi ve elle yazılmıꢀ  
belgeler ve ayrıca kalaꢀnikov marka silaha ait dört ꢀarjör, bir tabanca ve bu silahlara ait çok  
sayıda mühimmat bulmuꢀtur.  
Gözaltı sırasında polis fotoğraflardan kimlik tespiti yapmıꢀ, baꢀvuran sözkonusu örgütün bir  
üyesini teꢀhis etmiꢀtir.  
29 Ocak 2000 tarihinde polis sorgusu sırasında baꢀvuran Hizbullah’la olan bağlantısını kabul  
etmiꢀ ve bu örgüt bünyesinde sürdürdüğü faaliyetleri anlatmıꢀtır.  
Baꢀvuran 31 Ocak 2000 tarihinde Gaziantep Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenmiꢀ,  
ardından Gaziantep Sulh Ceza Mahkemesi nöbetçi hakimi karꢀısına çıkarılmıꢀ, nöbetçi hakim  
tutuklanmasına karar vermiꢀtir. Savcı ve nöbetçi hakim karꢀısında baꢀvuran bu örgüte  
üyeliğini kısmen teyit etmiꢀtir.  
10 Mart 2000 tarihinde Adana Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Savcısı  
baꢀvuranı ve diğer yedi kiꢀiyi Hizbullah üyesi olmakla itham ederek eski TCK’nın 168/2. ve  
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi gereğince mahkumiyetlerini talep  
etmiꢀtir.  
Gaziantep Cumhuriyet Savcılığı 3 Mayıs 2000 tarihinde DGM Cumhuriyet Savcısı’na Adana  
Polisi’nin 15 ꢁubat 2000 tarihinde Hizbullah’a yönelik sürdürdüğü operasyon kapsamında  
elde ettiği bilgileri iletmiꢀtir. Sözü edilen belgeler baꢀvuranın bu örgütle olan bağlantısını  
göstermekteydi.  
DGM 20 Haziran 2000 tarihli duruꢀmada baꢀvuranın savunmasını dinlemiꢀ, adı geçen daha  
önce vermiꢀ olduğu ifadeleri inkâr etmiꢀtir. Bu duruꢀma sırasında baꢀvuranın avukatı görgü  
tanığı sıfatıyla baꢀvuranın ev sahibini ve çalıꢀtığı okul müdürünü çağırmak istemiꢀ, bu talebi  
aynı gün reddedilmiꢀtir.  
2
DGM 20 Mart 2001 tarihinde baꢀvuranı hakkında yapılan ithamlardan suçlu bulmuꢀ ve on iki  
yıl altı ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır. DGM karar gerekçesini dava dosyasında yer alan  
delillerin tamamına, baꢀvuranın özellikle Cumhuriyet Savcısı ve nöbetçi hakim tarafından  
alınan ifadelerine, yakalama ve arama tutanaklarına ve elde edilen maddi kanıtların tespitine  
dayandırmıꢀtır.  
Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı, baꢀvurana ve avukatına tebliğ edilmeyen 27 Eylül 2001  
tarihli görüꢀünde Yargıtay’ın ilk derece mahkemesinin kararını onaması yönünde beyanda  
bulunmuꢀtur.  
Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀü ıꢀığında bu kararı onamıꢀtır.  
Baꢀvuran 4 ꢁubat 2002 tarihinde kararın tahsisi için Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’na  
gitmiꢀ, bu talebi reddedilmiꢀtir.  
Yeni Türk Ceza Kanunu’nun 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmesinin ardından Adana  
Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın cezasını altı yıl üç aya indirmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran kanıtların ibraz biçimi, bazı görgü tanıklarının duruꢀmaya çağrılmasının  
reddedilmesi ve ayrıca Baꢀsavcının görüꢀünün tebliğ edilmemesi dikkate alındığında iç  
hukuktaki mahkemelerde hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleꢀmediğinden ꢀikayetçi  
olmaktadır.  
Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkarak DGM’nin baꢀvuranın sözü edilen örgütün üyesi olduğu  
neticesine varması için yeterli delilin bulunduğunu savunmaktadır. Baꢀvuran duruꢀmaya  
tanıkları çağırma talebinin nedenini açıklamamıꢀtır.  
Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi ile ilgili olarak Hükümet,  
yargı sürecinin her aꢀamasında baꢀvuranın dava dosyasını inceleme olanağının olduğunu ifade  
etmektedir. Baꢀvuran Yargıtay önünde bulunan dosyanın bir örneğini temin ederek Yargıtay  
Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın yazılı görüꢀünden haberdar olabilirdi.  
A. Kabuledilebilirliğe dair  
1. Kanıtların ibrazı ve duruꢀma tanıklarının reddedilmesi  
AĐHM, kanıtların kabul edilebilirliğinin öncelikle iç hukuk kurallarına dayandığını ve ilke  
olarak toplanan kanıtları değerlendirmenin ulusal mahkemelerin görevi olduğunu belirtir.  
AĐHM’nin görevi tanıkların ifadelerinin doğru bir ꢀekilde delil olarak kabul edililp  
edilmediğini değerlendirmek değil, bütün olarak değerlendirildiğinde yargı sürecinin,  
delillerin sunulma yöntemi dahil olmak üzere, hakkaniyete uygun olup olmadığını  
değerlendirmektir. (Bkz. diğerleri arasında, Van Mechelen vd.-Hollanda, 23 Nisan 1997).  
Bunun yanı sıra, AĐHM yalnızca istisnai ꢀartlarda bir kiꢀinin tanık olarak duruꢀmaya  
katılmamasının AĐHS’nin 6. maddesi ile bağdaꢀmadığı sonucuna varmaktadır (Bkz.  
Bricmont-Belçika kararı, 7 Temmuz 1989 ve Destrehem-Fransa kararı, no: 56651/00, 18  
Mayıs 2004).  
3
AĐHM mevcut baꢀvuruda böyle bir durumun sözkonusu olmadığını belirtmektedir. 20 Haziran  
2000 tarihinde Devlet Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranın avukatının iki tanığın dinlenmesi  
talebini reddetmiꢀtir. Bu tanıklardan biri baꢀvuranın ikamet ettiği evin sahibi diğeri de  
çalıꢀtığı okulun müdürüdür. Bu bağlamda AĐHM öncelikle, temyiz dilekçesinini örneği  
kendine sunulmadığı cihetle, elinde baꢀvuranın temyiz sırasında bu ꢀikayeti dile getirdiğine  
dair bir iꢀaret olmadığını not etmektedir. AĐHM, ayrıca, baꢀvuranın ne ulusal mahkemeler  
nezdinde ne AĐHM önünde duruꢀmaya tanıkların çağrılmasını hangi nedenle talep ettiğini ve  
bu tanıklıkların kendini nasıl temize çıkarabileceğini açıklamadığını gözlemlemektedir.  
AĐHM baꢀvuranın mahkumiyetinin DGM önünde sunulan ve münazara edilen delillere  
dayandığını not etmektedir. Baꢀvuran avukatı eꢀliğinde davasında öne sürülen gerekçeler  
karꢀısında gerekli savunmasını yapabilmiꢀtir. Bu durumda AĐHM, duruꢀmada tanıkların hazır  
bulunmamasının yargının adilliğine halel getirmediğine itibar etmektedir.  
Yapılan bu ꢀikayet dayanaktan yoksun bulunmaktadır ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 5.  
paragrafına uygun olarak reddedilmelidir.  
2. Baꢀsavcının görüꢀünün tebliğ edilmemesi  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde ꢀikayetin dayanaktan yoksun olmadığını  
kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esas hakkında  
AĐHM baꢀvuranın sunduğu ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti daha önce incelediğini ve Cumhuriyet  
Baꢀsavcısı’nın gözlemlerinin niteliğini ve yargılanan kiꢀinin yazılı olarak bunlara cevap  
verme olanağının bulunmamasını göz önüne alarak, Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün  
tebliğ edilmemesinden dolayı AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını  
hatırlatır (Bkz. diğerleri arasında sözü edilen Göç kararı ve Kömürcü-Türkiye kararı, no:  
77432/01, 22 Haziran 2006).  
AĐHM mahkemeye sunulan tüm delil unsurlarını incelemiꢀ ve Hükümetin Mahkemenin bu  
davada farklı bir sonuca ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını  
tespit etmiꢀtir.  
Bu nedenle AĐHS’nin 6/1. maddesi bu bakımdan ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine  
karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi  
edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil  
tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran maddi ve manevi zarar olarak 231.900 Euro talep etmektedir.  
Hükümet bu meblağa karꢀı çıkmaktadır.  
4
AĐHM, talep edilen maddi tazminat ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmadığını  
kaydetmekte ve talebi reddetmektedir.  
AĐHM ihlal kararının tespitinin baꢀvuranın uğradığı manevi zararın giderilmesi bakımından  
yeterli olduğunu kaydetmektedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran yargılama masraf ve giderleri için hiçbir talepte bulunmamıꢀtır.  
AĐHM bu yönde bir ödeme yapılmasını gerekli görmemektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi hakkındaki baꢀvurunun  
kabuledilebilir, bunun dıꢀında kalanların kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 / 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için mevcut kararın baꢀlı baꢀına bir adil tatmin  
oluꢀturduğuna;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 / 2. ve 3. maddelerine  
uygun olarak 4 Aralık 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
5