C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
MEMET SĐRET ATALAY - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 3816/03)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
31 Mart 2009  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
T.C. vatandaꢀı Memet Siret Atalay’ın (baꢀvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine,  
11 Aralık 2002 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin  
Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan  
3816/03 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.  
Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Kocaeli barosu avukatlarından  
C. Tınarlıoğlu tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1934 doğumlu olup Ankara’da ikamet etmektedir.  
Dilovası Belediyesi (Đdare) 27 Ekim 1999 tarihinde baꢀvurana ait araziyi kamulaꢀtırmıꢀtır.  
Đdare tarafından verilen bedeli yetersiz bulan baꢀvuran ek kamulaꢀtırma tazminatı talebiyle 14  
Ocak 2000 tarihinde Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi’nde (Mahkeme) dava açmıꢀtır.  
Mahkeme 13 Temmuz 2000 tarihli bir karar ile baꢀvuranın bu talebini yerinde bulmuꢀ ve  
taꢀınmazın idareye devrinden itibaren geçerli yasal faiziyle birlikte baꢀvurana 15.083.500.000  
TL. ek kamulaꢀtırma tazminatı ödenmesine karar vermiꢀtir.  
Yargıtay 20 ꢁubat 2001 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.  
Baꢀvuran Đdarenin borcunu ödemesi için icra takibi baꢀlatmıꢀtır.  
Đdare 9 Haziran 2008 tarihinde baꢀvurana 65.513.500.000 TL. tazminat ödemiꢀtir.  
HUKUK  
I. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
Baꢀvuran yargı kararıyla ödenmesine hükmedilen ek kamulaꢀtırma bedelinin geç ödenmesi  
nedeniyle mülkiyet hakkına yönelik bir ihlalin yapıldığından ꢀikayetçi olmakta, AĐHS’ye Ek 1  
no’lu Protokol’ün 1. maddesine göndermede bulunmaktadır.  
Hükümet AĐHS’nin 35/1 maddesine atıfta bulunarak iç hukuk yollarının tüketilmediğini  
savunmaktadır. Bu bağlamda baꢀvuranın Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinde öngörülen  
baꢀvuru yolunu kullanması gerekirdi. Hükümet ayrıca baꢀvuranın Yargıtay’ın 20 ꢁubat 2001  
tarihli kararından itibaren altı ay içinde AĐHM’ye baꢀvurmadığını belirtmektedir.  
AĐHM daha önce de Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinde öngörülen baꢀvuru yolunun etkisiz  
olduğu sonucuna vardığını hatırlatır (Aka-Türkiye kararı, 23 Eylül 1998). Dolayısıyla bu  
yönde yapılan itiraz reddedilmektedir. AĐHM altı ay kuralının gözetilmediği hususunda ise  
Tiryakioğlu-Türkiye (no: 45436/99, 24 Mayıs 2005) kararında yer alan gerekçelere dayalı  
olarak bu itirazı reddetmektedir.  
2
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvuruların dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
Esasa gelince, AĐHM daha önce de mevcut baꢀvuruda dile getirilen ꢀikayetleri ortaya koyan  
benzer birçok kararı incelediğini ve Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği  
sonucuna vardığını kaydetmektedir (Bkz. Akkuꢀ-Türkiye kararı, 9 Temmuz 1997 ve sözü  
edilen Aka kararı).  
AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir  
tespiti ve delili sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından  
baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın ödenmesindeki Đdareye yüklenebilen bu gecikme  
baꢀvuranı mülklerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuꢀtur. Bu  
gecikme, AĐHM’yi, baꢀvuranın toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının  
korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz  
bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.  
Bu nedenle Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 6. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran yargılama sürecinin uzunluğundan ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin 6. maddesine  
atıfta bulunmaktadır. Baꢀvuran ayrıca Đdareyi borcu olan meblağı ödemeye zorlayacak  
AĐHS’nin 13. maddesi uyarınca etkili bir baꢀvuru yolunun bulunmadığından yakınmaktadır.  
Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca gerekçesi bulunman bu ꢀikayetleri kabuledilebilir  
bulmaktadır.  
Buna karꢀın Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine iliꢀkin yapılan ihlal tespiti ıꢀığında, AĐHM  
mevcut baꢀvuru ile ortaya konan temel hukuki sorunun irdelenmesine itibar etmektedir.  
Olayların bütünü ve tarafların argümanları ıꢀığında AĐHM, AĐHS’nin 6. maddesiyle bağlantılı  
olarak 13. maddenin esasına dayalı ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesini gerekli görmemektedir  
(Bkz. Andiçi-Türkiye kararı no: 27796/03, 4 Mart 2008).  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
Baꢀvuran maddi tazminat olarak 110.000 Euro talep etmektedir.  
Hükümet bu miktara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, Akkuꢀ kararında (sözü edilen) benimsenen hesaplama yöntemi ve ilgili ekonomik  
veriler ıꢀığında, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek baꢀvurana maddi tazminat olarak 3.500 Euro  
ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır.  
Baꢀvuran avukatlık ücreti ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu giderler için 3.000 Euro talep  
etmektedir.  
Hükümet bu meblağa karꢀı çıkmaktadır.  
3
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul  
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM bu baꢀvuruda baꢀvuranın avukatlık  
giderlerine iliꢀkin herhangi bir makbuzu sunmadığını tespit etmektedir. AĐHM bu durumda  
baꢀvurana avukatlık ücreti baꢀlığı altında herhangi bir meblağ ödenmesini gerekli  
görmemektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6. ve 13. maddesi hakkındaki ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek  
olmadığına;  
4. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf  
tutulmak üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana maddi tazminat olarak 3.500 (üç  
bin beꢀ yüz) Euro ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 31 Mart 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
4