COUNCIL

AVRUPA

OF E U R O P E

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

MERTER VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 2249/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

23 Mart 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.

ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 2249/03 no’lu davanın nedeni, Mehmet Rauf

Merter, Ahmet Attila Merter, Nesip Mustafa Merter ve Mehmet Berke Merter adlı T.C.

vatandaꢀları ile Karen Ingrit Merter adlı Alman vatandaꢀının (“baꢀvuranlar”), Avrupa Đnsan

Hakları Mahkemesi’ne 16 Kasım 2002 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin

Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin - AĐHS”) 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuran Đstanbul Barosu avukatlarından S. Akdağ tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlardan Mehmet Rauf Merter 1930, Ahmet Attila Merter ise 1953

doğumludur. Diğer baꢀvuranlar doğum tarihlerini AĐHM’ye bildirmemiꢀlerdir. Tüm

baꢀvuranlar Đstanbul’da ikamet etmektedirler.

16 Mayıs 1951 tarihinde, komꢀu parsel maliki (“komꢀu”) Đstanbul Asliye Hukuk

Mahkemesi’nde, baꢀvuranların murisi Ahmet Muhtar Merter hakkında, taꢀınmazının gerçek

miktarının tapu kayıtlarındaki miktarından fazla olduğu gerekçesiyle dava açmıꢀtır. Ayrıca,

kendisininkiyle komꢀu arazi arasındaki sınır belirgin olmadığından, baꢀvuranların murisinin,

taꢀınmazının kullanımına müdahale ettiğini iddia etmiꢀtir (men-i müdahale davası). Bu

nedenle mahkemeden bu anlaꢀmazlığın çözülmesini, taꢀınmazlar arasındaki sınırı

belirlemesini ve tapu kayıtlarının doğru biçimde düzeltilmesini talep etmiꢀtir.

1. Kadastro Komisyonu’nun 10 Ekim 1954 tarihli arazi etüdü

10 Ekim 1954 tarihinde, sözkonusu taꢀınmazın üzerinden geçen yol yapımı çalıꢀmaları

neticesinde, Kadastro Komisyonu Bakırköy’de arazi etüdü gerçekleꢀtirmiꢀtir. Dava konusu

taꢀınmazla ilgili kayıtlar bu incelemenin sonucunda değiꢀtirilmiꢀtir. Bu değiꢀikliğin ardından,

taꢀınmaz 110, 113, 114, 115, 116, 177, 118, 119 ve 168 sayılı parseller olmak üzere 9 parçaya

bölünmüꢀtür. 113 parsel sayılı taꢀınmaz mera olarak tespit edilip Hazine adına tescil

edilmiꢀtir. 115, 116, 119 ve 168 parsel sayılı taꢀınmazlar, tapuda, baꢀvuranların murisi adına,

110, 114, 117 ve 118 parsel sayılı taꢀınmazlar ise komꢀu adına tespit edilmiꢀtir. 168 parsel

sayılı taꢀınmaz ile ilgili anlaꢀmazlık olmamıꢀ, bu dağıtım kesinleꢀmiꢀ ve sözkonusu taꢀınmaz

baꢀvuranın murisi adına kaydedilmiꢀtir.

2. Đstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görevsizlik kararı

Đstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi, yukarıda belirtilen tapu iꢀlemleri ile Kadastro

Komisyonu’nun tespitlerini müteakip, 10 Kasım 1954 tarihli bir kararla, görevsizlik kararı

vermiꢀ, davayı Bakırköy Kadastro Mahkemesi’ne devretmiꢀtir. Bu karar Yargıtay’ın 15

Temmuz 1955 tarihli kararıyla onanmıꢀtır.

3. Baꢀvuranların murisi Ahmet Muhtar Merter’in ölümü

1

Bakırköy Sulh Hukuk Mahkemesi, 5 ꢁubat 1959 tarihli kararıyla Mehmet Rauf Merter

ile Hasan Tahsin’i, ölümünün ardından, Ahmet Muhtar Merter’in varisi (“varisler”) tayin

etmiꢀtir.

4. Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 23 Temmuz 1960 tarihli kararı

Bakırköy Kadastro Mahkemesi 23 Temmuz 1960 tarihinde 115, 116 ve 119 parsel

sayılı taꢀınmazların varisler, 113 ve 118 parsel sayılı taꢀınmazların Hazine, 110, 114 ve 117

parsel sayılı taꢀınmazların ise komꢀu adına tescil edilmesine karar vermiꢀtir. Yargıtay 13 Mart

1961 tarihinde kararı bozmuꢀ, davayı Bakırköy Kadastro Mahkemesi’ne iade etmiꢀtir.

1967 yılında Hazine, Đstanbul Anakent Belediyesi ve diğer dört kiꢀinin varisleri

davaya müdahil olmuꢀlardır. Temessük kayıtlarına dayanarak dava konusu taꢀınmazın

mülkiyet hakkını talep etmiꢀlerdir.

Baꢀvuran Ahmet Attila Merter de 17 Temmuz 1970 tarihinde, Bakırköy Kadastro

Mahkemesi’ndeki davaya mansup mirasçı olarak dahil olmuꢀtur.

4. Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 9 Mayıs 1988 tarihli kararı

Bakırköy Kadastro Mahkemesi 9 Mayıs 1988 tarihinde, 115 ve 119 parsel sayılı

taꢀınmazların (Ahmet Muhtar Merter’in varisleri olarak) baꢀvuranlar, 113 ve 118 parsel sayılı

taꢀınmazların ise Đstanbul Anakent Belediyesi ile Hazine adına tescil edilmesine karar

vermiꢀtir. Mahkeme ayrıca, 110, 114, 116 ve 117 parsel sayılı taꢀınmazların komꢀunun

varisleri adına tescil edilmesi gerektiğine karar vermiꢀtir. Mahkeme ayrıca, murislerinin dava

baꢀlamadan önce 110, 114, 116 ve 117 parsel sayılı taꢀınmazların mülkiyetini kısmen

ellerinde bulundurduklarını ifade eden Ahmet Kethüda’nın varislerinin müdahil olma

taleplerine izin vermiꢀtir. Böylece davanın toplam tarafı 48’e çıkmıꢀtır.

5. Yargıtay’ın 6 Mart 1990 tarihli kararı

Yargıtay 6 Mart 1990 tarihinde, 9 Mayıs 1988 tarihli kararı, kararın açıklanması

usulüne uyulmadığı gerekçesiyle bozmuꢀtur. Ayrıca ilk derece mahkemesinin incelemesinin

yetersiz olduğunu, mahkemenin bu taꢀınmazların de facto mülkiyetlerini göz önünde

bulundurması gerektiği kanısına varmıꢀtır.

6. Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 23 Aralık 1992 tarihli kararı

Bakırköy Kadastro Mahkemesi, 23 Aralık 1992 tarihinde, arazi etüdü

gerçekleꢀtirilmesinin ardından düzenlenen bilirkiꢀi raporuna atıfta bulunarak, 115 ve 119

parsel sayılı taꢀınmazların baꢀvuranlar adına tescil edilmesi kararını iptal etmiꢀtir. Mahkeme,

temessük kayıtları üzerinde gerçekleꢀtirdiği incelemenin ardından, bahse konu taꢀınmazların

Mehmet oğlu Hacıahmet’in varisleri adına, 113 parsel sayılı taꢀınmazın Đstanbul Anakent

Belediyesi, 118 parsel sayılı taꢀınmazın ise Hazine adına tescil edilmesine karar vermiꢀtir.

Mahkeme ayrıca 110, 114 ve 117 parsel sayılı taꢀınmazların komꢀunun varisleri adına tescil

edilmesine karar vermiꢀtir.

Bu kararın baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’e değil, 1988 yılında vefat eden avukatına

tebliğ edildiği kaydedilmelidir.

2

7. Yargıtay’ın 8 ꢁubat 1994 tarihli kararı

Yargıtay 8 ꢁubat 1994 tarihli kararında, yukarıda bahsi geçen kararı kısmen onamıꢀ,

geri kalan kısmını bozmuꢀtur. Gerekçe olarak, ilk derece mahkemesinin incelemesinin

yetersiz olduğunu, kararın birbiriyle çeliꢀkili bilirkiꢀi raporları ile tanık ifadelerine rağmen

verildiğini belirtmiꢀtir. Ayrıca, mahkemenin belgelere dayalı delillerin bir kısmının gerçek

olup olmadığının mahkemece tespit edilemediğini de belirtmiꢀtir. Yargıtay özellikle, ilk

derece mahkemesinin, 115 ve 119 parsel sayılı taꢀınmazların tescillerine iliꢀkin tespitlerinde

yanıldığı sonucuna varmıꢀtır. Öte yandan, 110, 113, 114, 116, 117 ve 118 parsel sayılı

taꢀınmazlara iliꢀkin 23 Aralık 1992 tarihli kararı onamıꢀtır. Ayrıca tarafların 26 Ocak 1995

tarihli karar düzeltme taleplerini reddetmiꢀtir. Belirtilen taꢀınmazlara iliꢀkin karar

kesinleꢀirken, 115 ve 119 parsel sayılı taꢀınmazlara iliꢀkin anlaꢀmazlık sonuca

bağlanmamıꢀtır.

8. Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 7 Mayıs 1996 tarihli kararı

Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin temessük kayıtlarına dayanarak verdiği 7 Mayıs

1996 tarihli kararında, 115 ve 119 parsel sayılı taꢀınmazların yüzde ellisinin Mehmet

Hidayet’in varisleri adına, geri kalan yüzde ellisinin de, taꢀınmazların bir kısmını Mehmet

Hidayet’ten satın alan Mehmet Oral adına tescil edilmesine karar vermiꢀtir. Mahkeme ayrıca

(baꢀvuranların murisi) Ahmet Muhtar Merter’in varislerinin yirmi yıl boyunca sahip oldukları

taꢀınmazlar üzerindeki zilyetliklerini kanıtlayamadıklarını kaydetmiꢀtir.

Baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in yukarıda bahsi geçen davalarda taraf olmadığı,

Ahmet Muhtar Merter’in varisleri olan geri kalan diğer dört baꢀvuranın mahkemenin

kararında davacı olarak geçtiği kaydedilmelidir.

Yargıtay, 4 ꢁubat 1997 tarihinde komꢀunun varisleri, Đstanbul Anakent Belediyesi ve

Hazine tarafından yukarıdaki karara yapılan itirazı reddetmiꢀtir. Ayrıca 30 Eylül 1997

tarihinde yapılan karar düzeltme talebini de reddetmiꢀtir. Böylece 7 Mayıs 1996 tarihli karar

kesinleꢀmiꢀtir.

9. Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 27 Mayıs 1998 tarihli kararı

Baꢀvuranlar 30 Aralık 1997 tarihinde ortaya yeni çıkan delil niteliğindeki belgelere

dayanarak Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nden iade-i muhakeme talebinde bulunmuꢀlardır.

115 ve 119 parsel sayılı taꢀınmazların kendi adlarına tescil edilmesini talep etmiꢀlerdir.

Bakırköy Kadastro Mahkemesi 27 Mayıs 1998 tarihinde, baꢀvuranın iade-i muhakeme

talebini reddetmiꢀtir. Yargıtay 8 Mayıs 2000 tarihinde bu kararı onamıꢀtır.

10. Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 2 ꢁubat 1999 tarihli kararı

Baꢀvuran Mehmet Rauf Merter, 23 Aralık 1992 tarihli kararın 1989 yılında vefat eden

avukatına tebliğ edildiğini, dolayısıyla karardan zamanında haberdar olmayarak yasal süre

zarfında itiraz edemediğini iddia ederek 1 ꢁubat 1999 tarihinde Bakırköy Kadastro

Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur. Mahkemeden sözkonusu kararı kendisine gönderip, temyiz

etme hakkı tanımasını talep etmiꢀtir.

3

Mahkeme 2 ꢁubat 1999 tarihinde baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in talebini,

sözkonusu kararın taraflara tebliğ edilip icrasının tamamlandığı gerekçesiyle reddetmiꢀtir.

Baꢀvuran itiraz etmiꢀtir.

11. Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 2 ꢁubat 1999 tarihli kararı

Yargıtay 13 Haziran 2000 tarihinde Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 2 ꢁubat 1999

tarihli kararını, dava dosyasının, sözkonusu kararın baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’e usulüne

uygun olarak tebliğ edilip edilmediğine dair hiçbir bilgi ve belge içermediği gerekçesiyle

bozmuꢀtur. Bu nedenle baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’e temyiz etme hakkı tanımıꢀ, davayı

yeniden inceledikten sonra baꢀvuruyu reddetmiꢀtir.

Yargıtay 31 Mayıs 2002 tarihinde Mehmet Rauf Merter’in 13 Haziran 2000 tarihli

kararının düzeltilmesi talebini reddetmiꢀtir.

12. Son geliꢀmeler

Hükümet’in verdiği bilgiye göre, baꢀvuranlar 30 Eylül 2002 tarihinde dosyanın

yeniden açılması talebiyle Bakırköy Kadastro Mahkemesi’ne yeniden baꢀvurmuꢀlardır.

Baꢀvuranların açtığı dava taraflara (48 kiꢀi) bildirilmiꢀ olup, dava halen derdesttir.

Bu esnada, belirlenemeyen bir tarihte, baꢀvuranlar Bakırköy Đlk Derece

Mahkemesi’nde yeni bir dava açıp, Bakırköy Tapu Sicil Müdürlüğü’nden tazminat talep

etmiꢀlerdir. Baꢀvuranlar davalının tapu sicil kayıtlarını tutarken yaptığı ihmal ve hatalar

nedeniyle zarar gördüklerini iddia etmiꢀlerdir. Bu dava Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nde

görülen davanın sonucunu askıda bırakarak ertelenmiꢀtir.

Baꢀvuranlar, Bakırköy Kadastro Mahkemesi ile Bakırköy Đlk Derece Mahkemesi’nde

derdest haldeki davaya iliꢀkin hiçbir bilgi vermemiꢀ, ꢀikayette bulunmamıꢀlardır.

HUKUK

I. HÜKÜMET’ĐN ÖN ĐTĐRAZI

A. Đç hukuk yollarının tüketilmemesi

Hükümet, ulusal davalar (tazminat davaları ve yeniden görülen davalar) halen derdest

halde olduğundan, baꢀvuranların AĐHS’nin 35/1 maddesi çerçevesinde tüm iç hukuk yollarını

tüketmediğini belirtmiꢀtir.

Baꢀvuranlar bu baꢀvurunun konusunun, kendilerini mülkiyetlerinin çekiꢀmesiz

kullanım haklarından mahrum eden Kadastro Komisyonu ile Bakırköy Kadastro

Mahkemesi’nin verdiği kararlar olduğunu ileri sürmüꢀlerdir. Buna göre, açtıkları tazminat

davaları ile dosyanın yeniden açılması için açılan davalar, Yargıtay’ın 31 Mayıs 2002 tarihli

kararı ile sona eren davadan farklıdır.

AĐHM iç hukuk yollarının tüketilmesi zorunluluğunun, yalnızca, baꢀvuranların,

sözkonusu meseleyi çözebilecek ve meydana geldiği iddia edilen ihlallerin telafisini teꢀkil

4

edebilecek etkili ve yeterli hukuk yollarını normal biçimde kullanmalarını gerektirdiğini

yineler.

Mevcut davada, baꢀvuranlar, ulusal makamların 115 ve 119 parsel sayılı taꢀınmazlar

üzerinde zilyetlikleri bulunmadığını tespit etmelerinden ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Dolayısıyla

Hükümet’in atıfta bulunduğu davalar, tapu sicil kayıtlarını tutarken ihmalkar davranan

makamlardan tazminat almak amacıyla açılan ve Bakırköy Đlk Derece Mahkemesi’nde derdest

olan tazminat davasına iliꢀkin değildir. Ek olarak, dosyanın yeniden açılması talebiyle

Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nde açılan dava, baꢀvuranların tüketmesi gereken iç hukuk

yollarından biri olarak değerlendirilmeyen, müstesna bir hukuk yoludur.

Yukarıdakiler ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranların iç hukuktaki tüm baꢀvuru yollarını

tükettikleri kanısına varır. Bu nedenle Hükümet’in ön itirazını bu bakımdan reddeder.

B. Altı aylık süre kuralının yerine getirilmediği iddiası

Hükümet ayrıca baꢀvuranların ꢀikayetleriyle ilgili olarak, AĐHS’nin 35/1 maddesi

çerçevesinde altı aylık süre kuralını yerine getirmediklerini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuranların

Yargıtay’ın 30 Eylül 1997 tarihli kararından itibaren altı ay içinde baꢀvurularını

sunmadıklarını savunmuꢀtur. Bu tarih, dava konusu taꢀınmazlarla ilgili kararın kesinleꢀtiği

tarihtir ve baꢀvuru, altı aylık süreyi geçerek 16 Kasım 2002 tarihinde yapılmıꢀtır.

Baꢀvuranlar altı aylık sürenin, temyiz mahkemesinin davalarını esastan yeniden

inceleyip, itirazlarını reddettiği, Yargıtay’ın karar tarihi olan 31 Mayıs 2002 tarihinde

iꢀlemeye baꢀladığını iddia etmiꢀlerdir.

AĐHM, Bakırköy Kadastro Mahkemesi’nin 7 Mayıs 1996 tarihinde baꢀvuranların 115

ve 119 parsel sayılı taꢀınmazlara iliꢀkin taleplerini reddettiğini kaydeder. Baꢀvuranlar bu

karara itiraz etmeseler de, Yargıtay, diğer tarafların sundukları itirazın ardından davayı

incelemiꢀ ve ilk derece mahkemesinin 30 Eylül 1997 tarihli kararını kabul etmiꢀtir. AĐHS’nin

35/1 maddesinde belirtilen amaçlar doğrultusunda, altı aylık süre, baꢀvuranlar Ahmet Attila

Merter, Nesip Mustafa Merter, Mehmet Berke Merter ve Karen Ingrit Merter ile ilgili olarak

30 Eylül 1997 tarihinde iꢀlemeye baꢀlamıꢀtır. Bu durum davaya taraf olmayan baꢀvuran

Mehmet Rauf Merter için geçerli değildir.

Baꢀvuran Mehmet Rauf Merter ile ilgili olarak, AĐHM, alınan son ulusal mahkeme

kararının, Yargıtay tarafından, baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in, dava konusu taꢀınmazlarla

ilgili iddialarının yeniden incelenmesinin ardından, karar düzeltme talebi reddedildikten sonra

31 Mayıs 2002 tarihinde alındığını gözlemler.

AĐHM, yukarıdakiler ıꢀığında, baꢀvuranların baꢀvurularını 16 Kasım 2002 tarihinde

sundukları göz önünde bulundurularak, Hükümet’in baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in altı

aylık süre kuralına riayet etmediği iddiasına iliꢀkin itirazını reddederken, baꢀvuranlar Ahmet

Attila Merter, Nesip Mustafa Merter, Mehmet Berke Merter ve Karen Ingrit Merter ile ilgili

itirazı kabul eder.

Bu nedenle AĐHM, davanın incelemesini, baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in

iddialarıyla sınırlayacaktır.

5

II. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran Mehmet Rauf Merter davanın süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesinde

öngörülen “makul süre” kuralıyla örtüꢀmediğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Hükümet bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, sözkonusu davanın baꢀvuran Mehmet Rauf Merter ile ilgili kısmının, Mehmet

Rauf Merter’in Ahmet Muhtar Merter’in varisi olarak tayin edildiği tarih olan 1959 yılında

baꢀladığını ve 31 Mayıs 2002 tarihinde sona erdiğini kaydeder. Dolayısıyla dava, birkaç kez

ele alınmak suretiyle, iki yargı aꢀamasında 43 yıl sürmüꢀtür. Öte yandan AĐHM’nin yargı

yetkisi, ratione temporis, yalnızca, Türkiye’nin AĐHS kapsamındaki bireysel baꢀvuru hakkını

tanıdığını beyan ettiği 28 Ocak 1987 tarihinden sonraki 15 yıl 4 aylık süreyi göz önünde

bulundurmasına izin verir. Bununla beraber, AĐHM, davanın o zamanki durumunu da göz

önünde bulundurmalıdır (bkz. ꢁahiner – Türkiye, 29279/95). Davanın o tarihte bile, yaklaꢀık

28 yıldır derdest olduğunu kaydeder.

A. Kabuledilebilirliğine iliꢀkin

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. fıkrası çerçevesinde ꢀikayetin dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka bir gerekçe altında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

AĐHM, davanın süresinin makullüğünün davanın koꢀulları ıꢀığında ve davanın

karmaꢀıklığı, baꢀvuranların tutumu, ilgili makamlar ve ihtilaf durumunda baꢀvuranlar için

neyin risk teꢀkil ettiği gibi ölçütlere dayanarak belirlenmesi gerektiğini yineler (diğerlerinin

yanı sıra bkz. Frydlender – Fransa [BD] , 30979/96).

AĐHM, davaya konu taꢀınmazlarla ilgili iddiası bulunan taraf sayısının fazla olduğu ve

ulusal mahkemelerin Osmanlılara kadar giden tapu sicil kayıtlarını incelerken karꢀı karꢀıya

kaldıkları güçlükler göz önünde bulundurulduğunda, davanın karmaꢀık olduğunu kabul eder.

Tarafların tutumuyla ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in davanın

ertelenmesinde payı bulunduğunu kaydeder. Özellikle, baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in 2

ꢁubat 1999 tarihine kadar, davada kaydedilen geliꢀmeyi düzenli olarak takip etmediği

anlaꢀılmaktadır. 2 ꢁubat 1999 tarihinde ise Bakırköy Kadastro Mahkemesi’ne baꢀvuruda

bulunmuꢀ, 23 Aralık 1992 tarihli kararı temyiz etmiꢀtir. Yargıtay’ın, baꢀvuranın temyiz

talebini sözkonusu kararın baꢀvurana uygun biçimde tebliğ edilmemesi nedeniyle kabul

etmesine karꢀın, AĐHM, baꢀvuranın 1989 yılında ölen avukatının yerine yeni bir avukat tayin

etmeyerek veya uzun bir süre diğer davacılarla iletiꢀime geçmeyerek ihmalkar davrandığının

değerlendirilebileceğini gözlemler. Bu koꢀullarda, 23 Aralık 1992 ile 2 ꢁubat 1999 tarihleri

arasındaki ertelemenin sorumluluğu tamamen ulusal makamlara yüklenemez.

Makamların tutumuna iliꢀkin olarak, AĐHM, davanın bütün olarak süresinin haddinden

uzun olduğu ve bunun yalnızca davanın karmaꢀıklığıyla haklı gösterilemeyeceği kanısındadır.

AĐHM’ye göre, davanın uzun sürmesi, ulusal mahkemelerin yeterli titizlikle hareket

etmemeleriyle açıklanabilir. Ayrıca, AĐHM, mevcut davadakine benzer meselelerin ele

6

alındığı davalarda, sıklıkla, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmektedir (bkz.

Frydlender).

AĐHM, kendisine sunulan tüm bilgi ve belgeleri incelemiꢀ, Hükümet’in, kendisini

farklı bir sonuca ulaꢀmasını sağlayacak delil ya da görüꢀ sunmadığı kanısına varmıꢀtır.

AĐHM, konuya iliꢀkin içtihadını göz önünde bulundurarak, mevcut davada davanın süresinin

haddinden uzun olduğu ve “makul süre” koꢀuluyla örtüꢀmediği sonucuna varmıꢀtır.

Buna göre AĐHS’nin 6/1 maddesi baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in iddiasıyla ilgili

olarak ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’YE EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI

Baꢀvuran Mehmet Rauf Merter, AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine

dayanarak, ulusal mahkemelerin kararlarının, mülkiyetin çekiꢀmesiz kullanımı hakkına haksız

müdahale teꢀkil ettiğini iddia etmiꢀtir.

Hükümet, baꢀvuranın ꢀikayetinin ulusal mahkemelerce etraflıca incelendiğini ve dava

konusu taꢀınmazlarla ilgili mülkiyet hakkının bulunmadığının tespit edildiğini ileri sürmüꢀtür.

AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamındaki

ꢀikayetinin aslında ulusal mahkemelerin delil değerlendirmelerinden ve iç hukuku yorumlama

biçimlerinden doğduğunu kaydeder. Buna göre, bu ꢀikayet AĐHS’nin 6/1 maddesi bakımından

incelenmelidir (bkz. Namlı ve Diğerleri - Türkiye, 51963/99).

Bu bağlamda, AĐHM, içtihadına göre, ulusal mahkemelere ait olduğu iddia edilen

maddi veya hukuki hataları incelemenin, AĐHS tarafından korunan hak ve özgürlükleri ihlal

etmediği sürece, görevi olmadığını yineler (diğerlerinin yanısıra bkz. García Ruiz – Đspanya

[BD], 30544/96). AĐHM’nin denetleyici yetkisi baꢀvuranların AĐHM kapsamındaki haklarının

ihlal edilmemesini sağlamakla sınırlı olup, olayların tespiti ile delil değerlendirmesi ulusal

mahkemelerin öncelikli konusudur.

AĐHM ayrıca, dava konusu taꢀınmazların zilyetliğine iliꢀkin sorunları çözmenin

AĐHM’nin görevi olmadığını gözlemler (bkz. Nalbant – Türkiye, 61914/00).

Mevcut davada, ulusal davaların konusu bazı taꢀınmazların zilyetliklerinin tespitidir ve

uzun bir incelemenin ardından, ulusal mahkemeler, Ahmet Muhtar Merter’in diğer

varisleriyle beraber baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in 115 ve 119 parsel sayılı taꢀınmazların

zilyetlik hakkını bulundurmadıkları kararına varmıꢀtır. AĐHM, elindeki belgeler ıꢀığında,

ulusal mahkemelerin delil edinme ve bu delilleri değerlendirme biçimlerinin keyfi olduğuna

veya davanın 6. madde kapsamında hakkaniyete uygun olmadığına iliꢀkin emare

görmemektedir.

Yukarıda belirtilenler ıꢀığında, AĐHM bu ꢀikayetin AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün

1. maddesi kapsamında açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle, AĐHS’nin 35/3 ve 4

maddesiyle uyumlu olarak reddedilmesi gerektiğini sonucuna varmıꢀtır.

7

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,

hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

Baꢀvuran Mehmet Rauf Merter adil tatmin talebinde bulunmamıꢀtır. Buna göre

AĐHM, baꢀvurana bu baꢀlık altında tazminat hükmünde bulunmasına gerek bulunmadığı

sonucuna vermiꢀtir.

AĐHM YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvuran Mehmet Rauf Merter’in davanın uzun sürmesine iliꢀkin ꢀikayetinin

kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilmez olduğuna;

2. Davanın haddinden uzun sürmesi sonucunda AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal

edildiğine;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları

uyarınca 23 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Sally Dollé

Zabıt Katibi

Françoise Tulkens

Baꢀkan

8